بسم الله الرحمن الرحیم
نتیجه از تفسیر طبری
دکتر عقیل بن سالم الشمری آن را خلاصه کرد
سوره انعام
بسم الله الرحمن الرحیم
و چون ابراهیم به پدرش آذر گفت
آیا بت ها را خدا می گیرید؟
آیا بت ها را خدا می گیرید؟
می بینم که تو و قومت در گمراهی آشکاری هستی
و ای محمد، زائرانت را که با قومت با آنان مجادله می کنی، یاد کن
هنگامی که ابراهیم به پدرش گفت و او را به خاطر پرستش بتها سرزنش کرد
آه آذر
آیا بت ها را خدا می گیرید؟
شما آن را به جای خدایی که شما را آفریده و شما را شکل داده است می پرستید
من تو را ای آذر و قوم تو را می بینم که با تو بت می پرستند
در غیاب برهان صدق
و ظلم برای کسانی که آن را می بینند روشن می شود که ظلم عمدی است
به همین ترتیب، ملکوت آسمانها و زمین را به ابراهیم نشان می دهیم
و از مؤمنان باشد
ما نیز به او بصیرت دینش را نشان دادیم
ما ملکوت آسمان و زمین را به او نشان می دهیم
و آنچه خداوند در آن از خورشید و ماه آفرید
و ستاره ها و حیوانات و غیره
از کسانی باشیم که به توحید خدا اعتراف می کنند
او حقیقت علم یگانگی خود را می داند که او را هدایت کرده است
وقتی شب شد، ستاره ای را دید
گفت این پروردگار من است
وقتی از بین رفت، گفت: "من از خوبی ها خوشم نمی آید."
وقتی شب او را دید، ناپدید شد
وقتی که طلوع کرد ستاره ای را دید
گفت این پروردگار من است
پس او را عبادت کرد تا ناپدید شد
وقتی رفت گفت: فلافل دوست ندارم.
او می دانست که پروردگارش جاودانه است و نمی رود
چون ماه را در حال طلوع دید، گفت: این پروردگار من است.
وقتی رفت گفت: اگر پروردگارم مرا هدایت نکند.
یکی از گمشده ها بودن
وقتی ماه طلوع کرد
ابراهیم او را دید و گفت: این پروردگار من است.
چون ناپدید شد ابراهیم گفت
زيرا اگر پروردگارم مرا هدايت نكند و در توحيد خود به حقيقت دست يابم
من یکی از افرادی خواهم بود که در این مورد اشتباه درستی انجام دادم
به هدایت نرسیدند
وقتی خورشید را دید که طلوع می کند، گفت: این پروردگار من است.
این بزرگتر است
هنگام فرار گفت: ای قوم من بی گناهم.
وقتی ابراهیم طلوع خورشید را دید، گفت:
این فال است، پروردگار من
این بزرگتر از سیاره و ماه است
هنگامی که او ناپدید شد، ابراهیم به قوم خود گفت
ای قوم من، من از آنچه با پرستش خدایان و بت ها شریک می سازید بی گناهم
من روى خود را به سوى آن كسى كه آسمانها و زمين را آفريد، راست كرده ام
و من از مشرکان نیستم
روی خود را در عبادت به سوی آفریدگار آسمانها و زمین معطوف کردم
آن که تحمل می کند و هلاک نمی شود
حنیفه بر اساس آنچه توحید از طریق اخلاص در عبادت او لازم است
ای مشرکان، من از کسانی نیستم که دین شما را نکوهش می کنند و از دین شما پیروی می کنند
و با مردمش مناظره کرد. گفت: آیا در مورد خدا با من مجادله می کنی در حالی که او مرا هدایت کرده است؟
و از آنچه شریک او قرار می دهید نمی ترسم مگر اینکه پروردگارم چیزی بخواهد
پروردگار من در علم احاطه دارد
یادت نمیاد؟
ابراهیم با قوم خود در مورد توحید خدا و بی گناهی او از بت ها مجادله کرد
ابراهیم گفت: آیا با من در مورد توحید خدا و اخلاص کار به او بر خدایان دیگر مجادله می کنی؟
پروردگارم مرا قادر ساخته تا یگانگی خود را بشناسم و راه حق را به من نشان داده است
و من از هیچ یک از خدایان شما که جز او را می خوانید نمی ترسم، به خاطر بدی و نیرنگی که در درونم به من می رسد.
اما ترس من از خدا که اگر می خواست من را به زندگی ام بیاورد یا پولم را با هر چه می خواست، مرا با آن گرفت.
و پروردگارم به همه چیز داناست پس چیزی بر او پوشیده نیست
ای نادانان، آیا در عبادت غیر خدا، خطای آنچه را که بر آن ایستاده اید، نمی دانید؟
ترک تو عبادت خدایی است که تو را آفریده و همه چیز را آفریده و بر هر چیزی تواناست.
چگونه می توانم از آنچه شما با دیگران شریک کرده اید بترسم، در حالی که شما نمی ترسید که دیگران را با خدا شریک کرده اید؟
و از این نترسید که آنچه را که پیش از آن به شما وحی نکرده برای خدا شریک کرده اید
اگر می دانستید کدام یک از این دو گروه مستحق امنیت هستند؟
چگونه می توانم از آنچه با پرستش پروردگارتان شریک کرده اید بترسم و بترسانم؟
هیچ ضرر و فایده ای ندارد و از خدایی که قادر است در پرستش شما به شما ملحق شود نمی ترسید.
مگر اینکه برای عبادت خود دلیلی برای شما بیاورد و دلیلی بر آن ارائه نکند
من از عاقبت عبادت پروردگارم سزاوارترم یا تو که غیر خدا بت ها را می پرستید.
اگر حقیقت حرف من را بدانید
کسانی که ایمان آوردند و ایمان خود را با ظلم نیامده‌اند، برایشان امنیت است و هدایت یافته‌اند
کسانی که به خدا ایمان آوردند و او را خالصانه عبادت کردند و عبادت خود را با شرک آمیختند
او سزاوارتر از کسانی است که دیگران را با عبادت خود شریک می کنند
آنها کسانی هستند که از عذاب او می ترسند و عبادتشان ناپسند است و کسانی که ایمان آورده اند پیرو راه هدایت و راه نجات هستند.
و این دلیل ما بر این است که ابراهیم را بر قومش دادیم. ما هر کس را که بخواهیم درجاتی می‌افزاییم. همانا پروردگارت حکیم و داناست
یعنی خداوند متعال سخنانی را که ابراهیم به مخالفان خود گفته است ذکر کرده است
کدام یک از این دو گروه مستحق امنیت هستند؟ کسی که یک پروردگار را می پرستد یا آن که اعیان بسیاری را می پرستد و قضاوت آنها بر عهده خود اوست.
پس عذرشان قطع شد و حجتشان قطع شد و حجت ابراهیم بر آنان برتری یافت
این حجت ماست که ابراهیم را به قومش آموختیم. به هر کس که بخواهیم درجات را بالا می بریم
پس درجات او را بر آنان بالا بردیم. همانا پروردگارت ای محمد در سیاست و خلقت خود و در سایر امور مدیریتی حکیم است.
او می داند که رسولانش و کسانی که به آنها خطاب می کنند چه چیزی به او می گویند
و اسحاق و یعقوب را که هر دو را هدایت کردیم و نوح را پیش از این هدایت کردیم و از فرزندانش داوود و سلیمان و ایوب و یوسف و موسی و هارون را به او دادیم.
این گونه نیکوکاران را پاداش می دهیم
پس به ابراهیم فرزندانی دادیم که آنها را به نبوت پسرش اسحاق و پسرش یعقوب قرار دادیم.
ما همه آنها را به راه هدایت و به حق و ادیان صحیح هدایت کردیم
ما نوح را پیش از ابراهیم و اسحاق و یعقوب به چنین چیزی راهنمایی کردیم
ما نیز از نسل نوح، داوود، سلیمان، ایوب، یوسف، موسی و هارون هدایت کردیم.
و همان گونه که این مردم را با اطاعت نیکو از ما و صبرشان در مصیبت های ما پاداش دادیم.
این گونه هر نیکوکار را به نیکی پاداش می دهیم
و زکریا، یحیی، عیسی و الیاس همگی عادل بودند
و ما نیز به همان مثالی که نوح را به آن هدایت کردیم هدایت و هدایت و هدایت از نسل اوست.
زکریا و یحیی بن زکریا و عیسی بن مریم و الیاس که همه آنها را نام بردیم از جمله کسانی هستند که از صالحان نام برده ایم.
و اسماعیل و الیشع و یونس و لوط و هر کدام را بر جهانیان ترجیح دادیم.
ما نیز از نسل نوح اسماعیل و الیشع و یونس و لوط را هدایت کردیم و همه آنان را بر جهان روزگارشان برتری دادیم.
و از میان پدران و فرزندان و برادرانشان آنها را برگزیدیم و به راه راست هدایتشان کردیم.
ما نیز پدران این قوم و اولاد و سایر برادران را غیر از آنان به حق و دین پاکی که در آن شرک نیست راهنمایی کردیم.
پس ما با آنها موافقت كرديم و آنها را به دين خود برگزيديم و به راهي كه كج نبود هدايتشان كرديم.
اين هدايت خداوند است كه هر كه را از بندگانش را بخواهد هدايت مي كند. و اگر با دیگران شریک می‌کردند، آنچه انجام می‌دادند از آنان باطل می‌شد.
این هدایت لطف و کرم خداوند است که هر که را بخواهد به هر که از خلقش دوست بدارد توفیق می دهد.
اگر این پیامبرانی را که نام بردیم شریک می‌کرد، باطل می‌شد و ثواب اعمالی که انجام می‌دادند از دستشان می‌رفت، زیرا خداوند هیچ کار شرک را نمی‌پذیرد.
اینها کسانی هستند که به آنها کتاب و حکمت و نبوت داده ایم. اگر اینها به آن کافر شوند، آن را به گروهی سپرده ایم که به آن کافر نیستند.
اینان را که از پیامبران و فرستادگان او نام بردیم کسانی هستند که به آنها کتاب داده ایم، یعنی طومارهای ابراهیم و موسی و زبور داوود و انجیل عیسی.
و به آنها فهم کتاب و علم به احکام آن را دادیم. اگر این مشرکان به آن کافر شوند، ای محمد، ما به پیامبران و پیامبران خود قبل از تو سفارش کرده‌ایم که نه حقیقت آن را انکار می‌کنند و نه به آن کافر می‌شوند.
آنها کسانی هستند که خداوند هدایتشان کرده است و ما به هدایت او پیروی می کنیم. بگو: من در برابر آن از شما پاداشی نمی‌خواهم، این فقط تذکری است برای جهانیان.
این مردم کسانی هستند که خداوند آنها را به دین حق هدایت کرده است، پس با کاری که انجام دادند و راهی را که طی کردند، از آن پیروی کن، ای محمد، پس بگیر و از آن پیروی کن. به مشرکان قوم خود بگو.
من از تو نمی‌خواهم که از هدایتی که تو را به آن فرا می‌خوانم و قرآنی را که جایگزین آن برای تو آورده‌ام و از تو می‌خواهم، پیروی کنی، و این از جانب من فقط تذکری است برای تو و هر که مانند توست تا عذاب و خشم خدا به تو برسد.
و خداوند به حقيقت مقدر نكرد كه گفتند: خداوند چيزى بر انسانى نازل نكرده است. بگو: چه کسی کتابی را که موسی نازل کرد، نور و هدایت مردم است؟
آن را آشکار می‌کنید و بسیاری را پنهان می‌کنید و آنچه را که خود و پدرانتان نمی‌دانستید خواهید دانست. بگو: «خداوند آنها را در حال بازی در میانشان رها می‌کند».
و خداوند را آن گونه که سزاوار ستایش او بود، ستایش نکردند که گفتند: خداوند بر هیچ انسانی کتاب و وحی نازل نکرده است. بگو: چه کسی کتابی را که موسی آورد نوری از تاریکی های گمراهی و روشنگری برای مردم نازل کرد تا حق از باطل را برایشان روشن کند؟
شما آن را سرّی قرار می دهید که آن را به مردم نشان می دهید، ولی بسیاری را پنهان می کنید، پس آن را از مردم پنهان می دارید و از جمله آنچه پنهان می دارند، موضوع محمد صلی الله علیه و آله است.
و خداوند آنچه را از اخبار پیشینیان و بزرگان بعد از شما نمی دانستید به کتاب به شما آموخت و پدرانتان آن را نمی دانستند. بگو: «خداوند آن را بر موسی نازل کرد، ای محمد آنها را به بازی رها کن که من پشت سر مسخره آنها می‌نگرم».
این کتابی است که آن را نازل کرده‌ایم و برکت داده شده و به آنچه پیش از آن است تصدیق کرده‌ایم و امت روستاها و اطرافیانشان را انذار می‌کنیم و کسانی که به آخرت ایمان دارند به آن ایمان می‌آورند و نمازشان را برپا می‌دارند.
و این قرآن، ای محمد، نوشته شده است. ما آن را بر تو نازل كرديم، با بركت، و تصديق كننده آنچه خداوند پيش از آن نوشته است، بدون مخالفت. و با آن می توانی از عذاب و بدبختی خداوند به اهل مکه و اطرافیان آن از شرق و غرب هشدار دهی.
و هر کس به آمدن قیامت و روز قیامت در آخرت ایمان بیاورد، به این کتابی که بر تو نازل کرده ایم ایمان آورده و دعاهای مکتوبی را که خداوند به او امر کرده است، حفظ می کند.
و چه کسی ستمکارتر از آن کس است که بر خدا دروغ می بندد یا می گوید: بر من نازل شده، ولی چیزی بر او نازل نشده است، و می گوید: من نیز مانند آنچه خدا نازل کرده است، نازل می کنم. و ای کاش می دیدی که ستمکاران در اعماق مرگ هستند و فرشتگان دستشان را می نوازند.
و فرشتگان در دستان یکدیگر را می زدند. امروز خود را بیرون بیاورید تا به عذاب ذلت و خواری داده شوید، زیرا در مورد خدا غیر از حق می گفتید و از آیات او بیزاری می جستید.
و آن کس که در کلام اشتباه کند و در عمل جاهل باشد، کسی که بر خدا دروغ ببندد و بگوید که خداوند به من وحی کرده و چیزی بر او نازل نشده است، یا بگوید: من نیز مانند آنچه خدا گفته است فرود می آیم.
و اگر دیدی ای محمد، هنگامی که مرگ این ستمگران را مستی خود می کند، فرشتگان دست هایشان را می زنند و بر صورت و پشتشان می زنند و به آنها می گویند: خود را به غضب و لعنت خدا بیرون کنید که امروز در کفرتان به خدا جزای عذاب جهنم خواهید داشت.
کسى که به خاطر سخنان نادرست شما و به خاطر تکبر شما در تسلیم شدن به فرمان خدا و فرمان رسولش، شما را دشنام دهد و تحقیر کند.
همان گونه که بار اول شما را آفریدیم، تنها به سوی ما آمدید و آنچه را به شما عطا کردیم پشت سر گذاشتید. ما شفیعانت را که می‌گفتی با تو شریک هستند، نزد تو نمی‌بینیم.
بین شما اختلاف شد و آنچه ادعا کردید به بیراهه رفت
و تو به تنهايي نزد ما آمدي، بدون هيچ مال و چيزي از آنچه خدا در اين دنيا به تو داده است، همان گونه كه بار اول تو را برهنه و ختنه نشده و پابرهنه آفريديم.
ای مردم آنچه را در این دنیا به شما دادیم که به آن می بالیدید و با خود حمل نمی کردید باقی گذاشتید.
و ما شفیعانت را که ادعا می کنی در روز قیامت نزد پروردگارت برای تو شفاعت می کنند، نمی بینیم. ارتباط بین شما که در این دنیا بین شما بود از بین رفته است.
و از راه تو و تقرب تو منحرف شد که تو ادعا کردی او با پروردگارت شریک است و نزد پروردگارت شفیع داری.
نتیجه از تفسیر طبری