Da sunan Allah, Mai rahama, Mai jin kai
Tare da alkaluma na kewa
Da tawada na soyayya
Muna ƙirƙirar arziki fiye da zinariya
A cikin bayanin shugaban halitta
Allah ya jikan shi da rahama
Shamail Muhammadiyya
Babin abin da aka ambata na kukan Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi
An kar~o daga Abdullahi bn Al-Shakhir ]in mahaifinsa ya ce:
Na zo wajen Manzon Allah, tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi
Kuma yana sallah
Cikinsa kuwa ya hargitse kamar kukan kasko na kuka
A cikin wannan hadisin
Babban sahabi ya zo wajen Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama
Kuma yana sallah
Ya ji yana kuka lokacin sallah
Sai ya ce
Cikinsa kuwa ya hargitse kamar kukan kasko na kuka
Wato kirjinsa yana da sauti kamar tafasar tukunyar da aka yi da tagulla
Idan wuta ce
Kuma wannan kuka
Kuka saboda tsoro da buri da son Allah madaukaki
An kar~o daga Abdullahi xan Mas’ud Allah Ya yarda da shi ya ce
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya ce da ni
Ci gaba da karatu
Sai na ce
Ya Manzon Allah
Na karanta muku kuma an bayyana muku
Yace
Ina so in ji daga wasu
Sai na karanta suratun Nisa'i
Hatta Balut
Mun zo da ku a kan waɗannan mutane, ku zama shaida
Yace
Na ga idanun Manzon Allah suna sakaci
A cikin wannan hadisin
Sai Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya tambayi Abdullahi xan Mas'ud, Allah Ya yarda da shi
Domin karanta masa wani abu daga Alqur'ani
A cikin wannan akwai falala a fili ga Abdullahi bn Mas'ud, Allah Ya yarda da shi
Ya fada cikin fahimta
Na karanta maka ya Manzon Allah, kuma gare ka aka saukar da Alkur’ani
Ya ce, Allah Ya jikansa da rahama
Ina so in ji daga wasu
Ta yiwu Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama ya fi kowa son jin Alqur’ani
Domin gabatar da Alkur’ani Sunnah ce
Mai yiyuwa ne domin ya yi tunani ya fahimce shi
Domin kuwa mai sauraro ya fi mai karatu karfin tunani da himma wajen tunani
Sai Abdullahi bin Mas'ud, Allah Ya yarda da shi, ya karanta suratun Nisa'i
Har Allah Ta'ala Ya ce
To, idan Muka zo da shahidi daga kowace al'umma fa?
Mun zo da ku a kan waɗannan mutane, ku zama shaida
Sai Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama ya ce masa
Ya ishe ku, kamar a cikin novel na biyu
Abdullahi bn Mas'ud Allah ya kara masa yarda ya dubi Manzon Allah s.a.w
Sai idanuwansa suka yi sakaci
Wato malala da zubar da hawaye
Da ma'anar ayar
Allah Ta’ala Ya sanya kowace al’umma ta zama shaida
Shi ne Annabin da aka aiko a cikinsu
Wannan ita ce kamalar adalcinsa
Annabinmu Muhammadu tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi shahidi ne ga wannan al'umma
A cikin wannan hadisin, Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya yi kuka a lokacin da ya ji Alqur’ani
A cikin hadisin da ya gabata
Kukansa, tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi, idan ya karanta
An kar~o daga Abdullahi xan Umar Allah Ya yarda da shi ya ce
Idan rana ta yi husuma wata rana a zamanin Manzon Allah, tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi
Sai Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya tashi ya yi addu'a
Har sai da ya durkusa
Sannan ya durkusa da kyar ya daga kai
Sannan ya daga kai da kyar ya iya yin sujjada
Sannan yayi sujjada da kyar ya iya daga kai
Sannan ya daga kai da kyar ya iya yin sujjada
Sannan yayi sujjada da kyar ya iya daga kai
Sai ya fara busa makogwaro yana kuka yana cewa:
Ya Ubangijina, ba ka yi mini alkawari cewa ba za ka azabtar da su ba alhalin ina cikinsu?
Ubangijina, ba ka azabtar da ni ba? Shin, ba ka azabtar da su ba, alhali kuwa suna neman gafara?
Yayin da ya sallaci raka'a biyu, sai rana ta fito, sai ya mike ya yi godiya ga Allah Madaukakin Sarki, ya kuma gode masa. Sannan ya ce: “Rana da wata ayoyin Allah ne guda biyu, ba za a kife su ba don mutuwar wani ko ran wani, idan sun yi husufi to ku ji tsoron ambaton Allah Madaukakin Sarki.
A cikin wannan hadisi, rana ta yi husufi wata rana a zamanin Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ma’ana dukkan haskenta ko wani vangare ya bace.
Rana ta yi husufi sau daya a rayuwarsa, Allah ya kara masa yarda, a shekara ta goma bayan hijira.
Wannan rana ita ce ranar da Ibrahim dan Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama ya rasu, kamar yadda ya zo a cikin littattafan Sahihi guda biyu.
Ya kasance akidar mutanen zamanin jahiliyya cewa rana da wata za su yi husufi ko dai don mutuwa mai girma ko kuma don rayuwa mai girma.
Lokacin da rana ta yi husuma, Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya yi rawar jiki, yana jan tufa a tsorace, kamar kiyama ta zo, sai ya umurci wanda ya yi kira da a hada kai.
Sai jama'a suka taru a masallaci, sai ya jagoranci jama'a da sallar kusufi da fadinsa. Sai Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya mike ya yi addu'a har sai da ya yi ruku'u da kyar, wato tsawon tsayuwarsa.
Sai ya sunkuya da kyar ya daga kai, watau tsawon ruku'u
Sannan ya daga kai da kyar ya yi sujjada ko wani tsayin daka ya mike bayan ya rusuna
Sai ya yi sujjada, amma da kyar ya iya daga kansa saboda tsayin sujjadar
Sai ya daga kai da kyar ya yi sujjada, wato ya dade yana zaune a tsakanin sujuda biyu.
Sai ya yi sujjada da kyar ya daga kai, wato ya tsawaita sujjada ta biyu
Sai ya fara busa yana kuka, ma'ana rokon Allah da tsoron azaba
Kuma ya ce: "Ubangijĩna!
Ubangijina, ba ka azabtar da ni ba? Shin, ba ka azabtar da su ba, alhali kuwa suna neman gafara?
Muna neman gafarar ku
Salatin Allah da amincinsa su kara tabbata a gare shi, an fassara fadinSa Madaukaki
Kuma Allah ba zai yi musu azaba ba, alhali kuwa kana cikinsu
Kuma Allah ba zai yi musu azaba ba, alhali kuwa suna neman gafara
Sannan ya mike ya yi godiya ga Allah Madaukakin Sarki da yabo gare shi, sannan ya ce
Rana da wata alamomin Allah ne guda biyu
Ba a karya su da mutuwar kowa ko rayuwarsa
Wato sabanin abin da mushrikai suka yi imani da shi a zamanin jahiliyya
Kuma ya ce: "Idan ya husufi, to ku yi gaggawa zuwa ga ambaton Allah madaukaki."
Wato yawaita addu'a, da tasbihi, da tasbihi, da neman gafara
Kuma ku koma ga Allah Ta’ala
An kar~o daga Ibn Abbas Allah Ya yarda da su duka, ya ce
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya dauki diyarsa ya yi hukunci
Rungume ta yayi ya sanya ta a hannunsa
Ta rasu tana hannun sa
Ummu Ayman ta daka tsawa ta ce
Ana nufin Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama
Shin kuna kuka a gaban Manzon Allah?
Ta ce, "Ban ga kina kuka ba?"
Yace ba kuka nake ba, amma rahama ce
Mumini yana lafiya a kowane hali
Ana cire ransa daga ɓangarorinsa
Yana godiya ga Allah madaukakin sarki
A cikin wannan hadisin
Sai Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama ya kai diyarsa hukunci
Wato tana yaki da mutuwa
Wannan na wata diyar diyarsa Zainab, Allah ya kara mata yarda
Daga mijinta Abu Al-Aas bin Al-Rabi’
Wafatirta ta kasance a shekara ta tara bayan hijira
Kuma kace rungume ta
Wato shi Sallallahu Alaihi Wasallama ya rungume ta a qirjinsa
Ya tausaya masa yana kyautata mata
Ya fada ya ajiye a hannunsa
Wato a cinyarsa ko a gabansa
Ta rasu tana hannun sa
Ummu Ayman ta fad'a
Wato ta daga murya cikin kuka
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya hana shi da cewa:
Shin kuna kuka a gaban Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama?
Bai ce mata tayi kuka dani ba
Domin hakan ya fi tasiri wajen tsawatarwa
Ummu Ayman tace
Mun dauka cewa lallai kukan ya halatta
Ban ganki kina kuka ba?
Wato shin ban ganki ina kallon ku kuka ba?
Ya ce, Allah Ya jikansa da rahama
Ba na kuka
Wato bana kuka saboda tsoro da rashin hakuri
Ba na yin abin da Allah Ya haramta a cikin addu'a
Tare da bala'i, firgita, kururuwa, da makamantansu
Rahama ce
Wato kuka da wadannan hawaye
Rahama ce da Allah ya sanya a cikin zukatan bayinsa
Kuka kawai da hawaye a idanun
Ba haramun ba ne kuma ba abin ƙyama ba ne
Maimakon haka, rahama ne da nagarta
Amma haramun ne
Makoki da makoki
Da kukan dake tattare da su
Ko daya daga cikinsu
Sai ya ce
Mumini yana lafiya a kowane hali
Wato al'amuran mumini duk suna da kyau a kowane hali
Yana da lafiya a cikin lamuransa
Kuma yana da kyau a lokacin munanan lokutansa
Na farko yana samun ladan masu godiya
A cikin na biyu kuma yana samun ladan mara lafiya
Sai ya ce
Ana cire ransa daga ɓangarorinsa
Yana godiya ga Allah madaukakin sarki
Wato za ka sami salihai da yawa
An cire ransa yana godiya ga Allah Ta’ala
Bai manta da yabon Allah ba
Ko a wannan lokacin mai tsanani
Kuma ka same shi ma
Yana fama da cututtuka masu zafi
Harshensa yana da danshi tare da ambaton Allah da godiya
Gamsuwa da abin da Allah Ya hukunta
Da biyayya ga umurnin Allah Ta’ala
An kar~o daga Aisha – Allah Ya yarda da ita
Cewa Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi
Kafin Othman bin Madoun
Ya mutu yana kuka
Ko ya ce idanunsa sun yi ruwa
A cikin wannan hadisin
Cewa Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama
Kafin Othman bin Madoun
Kuma ya mutu
Shi kuma Allah Ya jikansa yana kuka.
Ko ya ce
Idanunshi na rawa
Wato suna zubewa hawayensu na zubowa
Kuma a cikin hadisi
Hujjar cewa sumbatar musulmi bayan mutuwa da kuka a kansa ya halatta
Sai dai idan wannan yana tare da ƙararrawa, kuka, ko makamancin haka
Abu Bakr As-Siddiq, Allah Ya yarda da shi, ya sumbaci Manzon Allah, tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi.
Da kuma Othman bin Madoun, Allah ya kara masa yarda
Yana daya daga cikin biyun farko
Ya musulunta bayan maza goma sha uku
Ya yi hijira zuwa Abyssinia hijira ta farko
Ya kasance mai azumi da kaushi
Suna masu biyayya ga Allah Ta’ala
An kar~o daga Anas bn Malik Allah Ya yarda da shi ya ce:
Wani dan Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya shaida
Manzon Allah yana zaune akan kabari
Na ga idanunsa suna yayyagewa
Sai ya ce
Shin a cikinku akwai wanda bai yi jima'i a daren nan ba?
Abu Talha yace
I
Yace
Sauka
Sai ya sauka a cikin kabarinta
A cikin wannan hadisin
Anas bn Malik, Allah ya yarda da shi yana cewa
Wani dan Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya shaida
Wato mun shaida jana'izarta da addu'o'i da jana'izarta
Kuma wannan na diya ce
Ita ce Ummu Kulthum
Matar Othman bin Affan, Allah Ya yarda da su duka
Sai ya ce
Manzon Allah yana zaune akan kabari
Wato shi mai tsira da amincin Allah yana zaune kusa da kabari
Sai ya ce
Na ga idanunsa suna yayyagewa
Wato suna zubewa hawaye na zubowa
Tare da cikakkiyar gamsuwa da nufin Allah da kaddara
Sai ya ce
Shin a cikinku akwai wanda bai yi jima'i a daren nan ba?
Wato a daren yau bai sadu da iyalinsa ba
Watakila akwai hikima a cikin hakan
Sauka cikin kabari don magance matsalar mata
Bai dace da namijin da ya kusa cakudu da mata ba
Don ransa ya samu nutsuwa da nutsuwa
Kamar mantuwar sha'awa
Abin da aka shar’anta shi ne, wanda bai sadu da iyalinsa a wannan dare ba, a sanya shi a cikin kabari
Ko da ba muharramin waccan matacce ba ne
Sai Abu Talha ya sauka a cikin kabarinta
Sanin cewa baya cikin muharramanta
Wannan yana nuna halaccin
Amfani
Ibnul Qayyim, Allah ya yi masa rahama yana cewa
Shi kuwa kukan da yake yi, Allah Ya jikan shi da rahama
Kamar dariyarsa
Ba hayaki ko daga murya ba
Haka kuma dariyarsa ba guffaw bace
Amma idanunsa sun ciko da kwalla har sai da aka yi watsi da su
Yana jin k'irjinsa yana huci
Wani lokaci kukan nasa ya kasance don jinƙai ga matattu
Wani lokaci saboda tsoron al'ummarsa da tausayinta
Wani lokaci saboda tsoron Allah
Wani lokaci idan aka ji Qur'ani
Kukan so ne da so da girmamawa
Tare da tsoro da fargaba
Sauran maganar insha Allah
Kuma Allah ne Mafi sani
Tsira da amincin Allah su tabbata ga Annabinmu Muhammadu
Da kuma ga dukkan iyalansa da sahabbansa baki daya