Da sunan Allah, Mai rahama, Mai jin kai
Muhammadu Manzon Allah ne
Takaitaccen tarihin Annabi
Sheikh Musa Bel-Rashed Al-Azmi ne ya rubuta
Allah ya kiyaye shi
Hudubar Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama a Ranar Layya
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya yi babbar huduba a wannan rana mai daraja
Hirar ta kasance akai-akai
Imamul Bukhari ya ruwaito haka a cikin sahihinsa
An kar~o daga Ibn Abbas Allah Ya yarda da su duka, ya ce
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya yi wa mutane jawabi a ranar Layya
Sai ya ce
Ya jama'a
Wace rana ce wannan?
Suka ce
Ranar alfarma
Sai ya ce
Wace kasa ce wannan?
Suka ce
Haramtacciyar kasar
Sai ya ce
Wannan wane wata ne?
Suka ce
Watan alfarma
Sai ya ce
Jinin ku da dukiyar ku da mutuncinku haramun ne a gare ku
Mai tsarki kamar wannan rana taku
A kasar ku
A cikin wannan wata na ku
Ya maimaita
Sannan ya dago kai ya ce
Ya Allah ka kai shi?
Ibn Abbas Allah Ya yarda da su ya ce
Ina rantsuwa da wanda raina ke hannunsa
Nufinsa ne ga al'ummarsa
Bari a sanar da wanda ba ya nan
Kada ku koma ga kafirai da dukan wuyan juna
Shehunan nan biyu sun ruwaito shi a cikin sahabbansu, da Imamu Ahmad a cikin Musnad dinsa
An kar~o daga Abu Bakra Allah Ya yarda da shi ya ce
Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya ba da hujjarsa ya ce:
Duk da haka, lokaci ya ɗauki siffarsa a ranar da Allah ya halicci sammai da ƙasa
Shekara guda shine watanni 12
Daga cikinsu akwai guda hudu
Jeri uku
Zul-Qa'dah, Zul-Hijjah and Muharram
Rajab yana da illa
Wanda yake tsakanin Jamada da Shaaban
Sannan yace
Wace rana ce wannan?
Muka ce
Allah da Manzonsa ne mafi sani
Shiru yayi har muka dauka zai kirata da wanin sunanta
Yace
Ashe ba ranar layya ba ce?
Muka ce eh
Sannan yace
Yace
Wannan wane wata ne?
Muka ce
Allah da Manzonsa ne mafi sani
Shiru yayi har muka dauka zai kirata da wanin sunanta
Sai ya ce
Shin ba hujja ba ce?
Muka ce eh
Sannan yace
Wace kasa ce wannan?
Muka ce
Allah da Manzonsa ne mafi sani
Shiru yayi har muka dauka zai kirata da wanin sunanta
Sai ya ce
Ba garin ba?
Muka ce eh
Yace
Jinin ku da kudin ku
Yace
Ina tsammanin ya fada
Mutuncinku haramun ne a gare ku
Mai tsarki kamar wannan rana taku, a cikin wannan watan naku, a wannan kasa taku
Za ku gamu da Ubangijinku sai Ya tambaye ku ayyukanku
Kada ku komo a bayana kuna karkatar da wuyan juna
Sai dai kun kai shi?
Sai dai a sanar da wanda ba ya nan a cikin ku
Watakila wadanda suka ji ta za su fi wasu daga cikin wadanda suka ji ta sani
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya aske gashin kansa mai daraja
Lokacin da Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya gama yanka hadayarsa da hudubarsa a ranar Layya.
Ya kira wanzami
Don haka sai ya aske kansa mai daraja
Zobensa kuwa shi ne Mu’ammar xan Abdullahi Al-Adawi, Allah Ya yarda da shi
Imam Al-Nawawi ya ce
Sun yi sabani game da sunan wannan mutumi da ya aske kan Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama a lokacin da ake gudanar da aikin Hajjin bankwana.
Sanannen daidai daidai
Shi ne Mu'ammar bin Abdullah Al-Adawi, Allah ya kara masa yarda
Imamu Muslim ya ruwaito a cikin sahihinsa
An kar~o daga Anas bn Malkar Allah Ya yarda da shi ya ce
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya fito daga gare mu
Ya je wajen Jamarat ya jefa
Sai ya kawo manna gida ya yanka shi
Sai ya ce wa wanzami ya dauka
Ya nuna bangarensa na dama
Sai na hagu
Sannan ya sa mutane su ba shi
Imamul Bukhari ya ruwaito a cikin sahihinsa
An kar~o daga Anas bn Malkar Allah Ya yarda da shi ya ce
Lokacin da Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya aske kansa
Abu Talha shi ne farkon wanda ya ciro daga waqoqinsa
Imamu Muslim ya ruwaito a cikin sahihinsa
An kar~o daga Anas bn Malkar Allah Ya yarda da shi ya ce
Na ga Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi, aski yana aske shi
Sahabbai suka zagaya da shi
Gashi kawai suke so ya fada hannun mutum
Imamu Ahmad ya ruwaito shi a cikin Musnad dinsa da isnadi ingantacce
An karbo daga Muhammad bin Abdullahi bin Zaid
Daga babana ya shaida Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama a wurin yanka.
Mutum ne daga cikin Ansar
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya rantse da wadanda abin ya shafa
Ba abin da ya same shi ko abokin tafiyarsa
Ya aske kansa yana sanye da rigarsa
Don haka ya ba shi
Ya raba shi da maza
Kuma a datse farcensa
Sai mai shi ya ba shi
Imamu Ahmad ya ruwaito shi a cikin Musnad dinsa da isnadi mai kyau
An kar~o daga Jaber ]an Abdullahi Allah Ya yarda da su duka, ya ce
An yanka Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi
Sa'an nan ya aske ya zauna wa mutane
Ba a tambaye shi komai ba sai ya ce
Babu kunya, babu kunya
Har sai da wani mutum ya zo masa ya ce:
Na aske kafin in kashe kaina
Yace babu matsala
Sai wani yazo yace
Ya Manzon Allah, na yi aski kafin in yi harbi
Yace babu matsala
Sai Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya ce
Arafat duk tasha ce
Kuma duk Muzdalifa filin ajiye motoci ne
Kuma dukan mu an yanka
Kuma dukkan hanyoyin Makkah hanya ce da mahauta
Sai Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya sanya tufafinsa ya sanya turare
Sai Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya sanya tufafinsa
Ya yi wa kanshi turare ne bayan ya jefi Jamarat al-Aqabah ya yanka kyauta
Kafin ya yi dawafin Ka'aba sai ya yi Tawaf al-Ifadah
Shehunan nan biyu sun ruwaito a cikin sahihinsu da Tirmizi
Lafazin Al-Tirmizi ne
An kar~o daga Aisha – Allah Ya yarda da ita ta ce
Na shafa wa Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi kafin ya shiga ihrami
Ranar Layya kafin dawafin Ka'aba
Yana da miski mai kyau
Imamu Tirmizi ya ce a cikin masallacinsa
Ana yin haka ne a cewar mafi yawan ma’abota ilimi daga cikin Sahabban Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama da sauransu.
Sun yi imani da cewa idan mahajjaci yana cikin ihrami ya jefi Jamratul Aqabah a ranar Layya da yanka.
Kuma aski ko gajarta
Duk abin da aka haramta masa ya halatta a gare shi
Sai mata
Wannan shine ra'ayin Al-Shafi'i, Ahmad, da Ishaq
Dawafinsa Sallallahu Alaihi Wasallama da zamansa a Mina
Sai Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya yi Tawafin Ifadha a kan rakuminsa.
Imamu Muslim ya ruwaito a cikin sahihinsa
An kar~o daga Jabir Allah Ya yarda da shi ya ce
Sai Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya hau
Da gudu ya shiga gidan
Ya yi sallar azahar a Makka
Shehunan nan biyu sun ruwaito a cikin sahihinsu
An kar~o daga Ibn Abbas Allah Ya yarda da su duka, ya ce
Manzon Allah Sallallahu Alaihi wa Sallam ya yi dawafi a kan rakumi yayin da ake gudanar da aikin Hajjin bankwana.
Yana karbar kwana da shagonsa
Imamu Muslim ya ruwaito a cikin sahihinsa
An kar~o daga Jabir ]an Abdullah, Allah Ya yarda da su, ya ce
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya yi dawafi
Ina bankwana a kan dutsen nasa, ina kan dutsen da ke cikin dakinsa domin mutane su gani a girmama shi, a kuma tambaye shi game da shi, domin mutane sun yaudare shi.
Sai Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya yi sallar asuba a Makka ya dawo daga ranar zuwa Mina.
A wata ruwayar kuma ya yi sallar asuba a Manna. Imamu Muslim ya ruwaito a cikin sahihinsa daga Ibn Umar, Allah Ya yarda da su duka, ya ce:
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya ciyar da ranar layya sannan ya dawo da rana da manna.
Imam Al-Nawawi ya ce, yana hada guda biyun, cewa, Salatin Allah da amincin Allah su tabbata a gare shi, bai yi buda baki ba kafin azahar.
Sannan ya yi sallar asuba a Makka a farkon lokacinta sannan ya koma Mina
Sai ya sake yin sallar azahar tare da sahabbansa a lokacin da suka tambaye shi game da hakan, don haka sai ya yi sallar nafila na sallar azahar ta biyu da dare.
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya kasance yana kawo Jamarat a cikin kwanaki uku na Tashriq bayan Rana ta zarce meridian matukar ya wuce.
Yakan jefi kowace Jamarat tsakuwa bakwai. Imamu Ahmad ya ruwaito a cikin Musnadinsa da Abu Dawud a cikin Sunan nasa da isnadi mai kyau.
An kar~o daga Aishatu Allah Ya yarda da ita ta ce: Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya koma Mina.
Ya zauna a can dararen ranakun Tashriq, yana jifan Jamrat idan rana ta zagayo, kowace Jamrat da tsakuwa guda bakwai.
Yana yin takbir da kowace tsakuwa, yana tsayawa na farko da na biyu, ya tsawaita tsayuwarsa, ya yi addu’a, ya yi jifa na uku, amma bai tsaya nan ba.
Imamu Muslim ya ruwaito shi a cikin sahihinsa, da Imamu Ahmad a cikin Musnadinsa, kuma lafazin na Ahmad ne
An kar~o daga Jabir Allah Ya yarda da shi ya ce: Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya jefi jama’ar farko a ranar da ya yanka layya.
Sai ya jefar da azahar, Imam Ahmad ya ruwaito a cikin Musnad nasa da isnadi mai kyau.
An kar~o daga Ibn Abbas Allah Ya yarda da su ya ce: Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya yi jifa da duwatsu a lokacin da rana ta zagayo.
Imamul Bukhari ya ruwaito a cikin sahihinsa daga Ibn Umar, Allah Ya yarda da su, cewa ya kasance yana jifan Jamarat na kasa da tsakuwa guda bakwai.
Ya girma da kowace tsakuwa, sannan ya yi gaba har sai ya kai ga fili, ma’ana ya isa filin kasa.
Ya tsaya yana fuskantar alqibla, ya tsaya tsayi, yana addu'a, ya daga hannayensa, sannan ya jefa na tsakiya.
Sannan ya juya hagu ya mike ya tsaya yana fuskantar alkibla. Tsayuwa yayi yana addu'a ya daga hannu ya tsaya tsayi
Sannan ya jefi Jamratul Aqabah daga kasan kwarin bai tsaya nan ba, sannan ya fita.
Yana cewa: Wannan shi ne abin da na ga Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama yana yi
Takaitaccen tarihin Annabi
Sha'awar duniyar biyu ga juna yana da tsawo
Kewar ku ba ta da iyaka
Allah ya saka da alkhairi da zarar an daga kiran
Sauran ya motsa da lebbansa