Da sunan Allah, Mai rahama, Mai jin kai
Rayuwar magabata tsakanin magana da ayyuka
Ka kare harshenka daga wuce gona da iri
Magana ce mara amfani
Umar bin Khattab, Allah Ya yarda da shi ya ce
Allah ya jiqan matar da ta riqe da darajar magana
Ya ba da godiya ga aikin
Abdullahi bn Mas'ud, Allah Ya yarda da shi ya ce
Kuma Allah ne wanda bãbu abin bautãwa baicinSa
Babu wani abu a doron kasa da ya fi buqatar zaman gidan yari kamar harshe
Abu Darda Allah Ya yarda da shi ya ce
Zan yi muku adalci ga kunnuwanku da gaɓoɓinku
Ya baka kunnuwa biyu da baki daya
Don jin fiye da yadda kuke faɗa
Ali binul da Abu Talib, Allah Ya yarda da shi, suka ce
Harshe shine ƙarfin jiki
Idan harshe ya miƙe, gaɓoɓi za su kasance madaidaiciya
Idan harshe ya damu, babu wanda zai iya taimakonsa
An kar~o daga Mutarrif bn Al-Shakhir Allah Ya yi masa rahama ya ce:
Wanda ya tsarkaka a cikin ayyukansa to ya tsarkaka a harshensa
Duk wanda ya ruɗe shi zai ruɗe shi
Wahib bin Al-Ward, Allah ya yi masa rahama, ya ce
Duk wanda ya lissafta maganarsa a matsayin wani bangare na ayyukansa, maganarsa za ta ragu
Ya kuma ce, Allah Ya yi masa rahama
Likitoci gabaɗaya sun yarda cewa shugaban magani shine abinci
Masu hikima sun yarda cewa farkon hikima shiru ne
Ya kuma ce wa mutumin ya yi shiru
Kuma zuciyarsa ta zo masa
Wani mutum yabi wani mutum
Wasu magabata suka ce masa
Kuma abin da ya koya muku
Sai ya ce: Na gan shi mai ra’ayin mazan jiya ne a cikin hikimarsa
An kar~o daga Ibrahim al-Taimi Allah Ya yi masa rahama ya ce:
Idan mumini yana so yayi magana sai ya duba
Idan maganarsa ta kasance gare shi, ya yi magana
Idan kuma ya wajaba a kansa, to ya kau da kai
An ce a cikin Manthur al-Hikam
Idan hankali ya cika, magana za ta ragu
An kar~o daga Yahya xan Abi Kathir, Allah Ya yi masa rahama, ya ce:
Halaye biyu idan ka gansu a jikin mutum
Ya san abin da ke bayansu ya fi su
Idan ya rike harshensa
Yana kiyaye sallarsa
Yunus binu Ubaid, Allah ya yi masa rahama, ya ce
Dabi'u biyu idan sun kasance salihai daga bawa
Su daidaita komai
Sallarsa da harshensa
Wasu magabata sun ce
Harshena bakwai ne
Idan na aike shi ina tsoron kada ya cinye ni
Kuma aka ce
Yawan zance yana lalata mutunci
Al-Fudayl bn Ayadh da bn Al-Mubarak, Allah ya yi musu rahama, suka ce
Mafi takawa a harshe
Umar bin Abdulaziz, Allah ya yi masa rahama, ya ce
Ba na magana da yawa
Tsoron zato
Ya kuma ce, Allah Ya yi masa rahama
Idan kaga mutumin ya tsawaita shiru
Kuma yana gudun mutane
Haka suka nufo shi
Yana ba da hikima
An ce da Sufyan Al-Thawri, Allah Ya yi masa rahama
Idan kun fara magana, zan zama mai aiki kuma in ƙi ku
Kuma idan ba ku magana
Kamar ka mutu
Ya ce: Shin ba ku san cewa magana fitina ce ba?
Ya ce, Allah Ya yi masa rahama
Aka ce
Shiru yayi wa duniya ado ya rufe jahilai
Wasu daga cikinsu sun ce
Idan akwai kwari masu cutarwa a cikin idanu
Akwai dai-daita kurakurai a cikin furucin
Hatemni Al-Asam, Allah ya yi masa rahama, ya ce
Idan mai labarai ya zauna tare da ku don rubuta kalmomin ku
Da na yi hankali da shi
Kalmominku suna gabatarwa ga Allah Madaukakin Sarki
Kar a yi hankali
An ce da Ibrahim bin Adham, Allah Ya yi masa rahama
Haka-da-haka shine koyan nahawu
Ya ce ya kamata ya koyi shiru
Abu Bakr bin Ayyash, Allah ya yi masa rahama, ya ce
Mafi ƙarancin fa'idar yin shiru shine aminci
Isasshen aminci da lafiya
Mafi ƙanƙanta cutarwa shine faɗin suna
Suna ya isa tsinuwa
Wasu masanan suka ce
Yana ba ku daraja da ƙauna
Kuma kare ku daga mummunan sa'a
Kuma ya tufatar da ku da tufa mai daraja
Ya isa ka yi hakuri
Shi ne limamin mu
Imam Ahmed Allah ya jiqansa
Yana mamakin Badarul-Magazili, Allah ya yi masa rahama
Yace wanene kamar Badar?
Ya mallaki harshensa
Hamdan bin Dhanoun said
Idanuna ba su taba ganin wani kamar Ahmed bin Hanbal ba, Allah ya yi masa rahama
A cikin takawa da kiyaye harshensa
Ata bin Abi Rabah, Allah ya yi masa rahama, ya ce
Wadanda suka kasance a gabaninku
Sun tsani zance
Shin kuna musun cewa kuna da majiɓinta?
Ko dayanku baya jin kunya?
Idan jaridarsa ta buga ranarsa, zai yi fata
Mafi yawan abin bai shafi addininsa ko duniyarsa ba
Wasu masu hikima suka ce
Hankalin mutum a boye yake a karkashin harshensa
Ibn Daqiq al-Eid Allah ya yi masa rahama ya kasance yana cewa:
Ban ce uffan ko yin komai ba
Sai dai in shirya masa amsa a hannun Allah Ta’ala
Kare harshe daga gulma
Bi diddigin zamewa, ɓatacce, da lauyoyi
Umar bin Khattab, Allah Ya yarda da shi ya kasance yana cewa
Kada ka damu da ambaton mutane, domin bala'i ne
Kuma ku ambaci Allah, lalle ne Shi, Ya yi masa rahama
Umar bin Al-Aas, Allah Ya yarda da shi, ya wuce da wani mataccen alfadari
Yace dayanku yaci naman wannan alfadara
Har cikinsa ya cika
Gara yaci naman musulmi
An kar~o daga Ibn Abbas Allah Ya yarda da shi ya ce:
Idan kana so ka fadi laifin abokinka, ka ambaci naka laifin
An kar~o daga Aun ]an Abdullah, Allah Ya yi masa rahama, ya ce:
Bana jin wani mai sadaukarwa ga laifin mutane
Sai dai ga sakacinsa
An ce wa Al-Rabi’u bin Khathhim, Allah Ya yi masa rahama
Ba ka tunatar da mutane?
Ya ce: Ban gamsu da kaina ba
Don haka sai na daina tsine mata har sai na tsine wa mutane
Mutane suka ji tsoron Allah saboda zunuban mutane
Sun kare shi daga zunubansu
An kar~o daga Al-Awza’i, Allah Ya yi masa rahama, ya ce:
Na ji Yahya bin Abi Kathir, Allah Ya yi masa rahama yana cewa
An ce game da bawa ranar kiyama
Ku je wa-wa-da-wani ku karbe masa hakkin ku
Yana cewa: "Ya Ubangijina, ban san cewa ina da wani hakki a gare Shi ba."
Aka ce: Eh, ya tunatar da ku irin wannan da irin wannan rana
A irin wannan rana kuma
Al-Awza’i ya ce
Shin zan yi nasiha ga wanda zai biya masa aikin alheri gobe?
Kallan wulakanci da kaskanci
Yana fata ace an dade tsakaninsa da dan'uwan Allah
An kar~o daga Mujahid Allah Ya yi masa rahama ya ce:
Kafara cin naman dan uwanka
Don yabonsa da yi masa addu'a
Sufyan bin Hussein yace
Na ambaci wani mugun mutum ga Iyas bn Muawiyah, Allah ya yi masa rahama
Ya kalli fuskata ya ce
Na mamaye Romawa
Na ce a'a
Ya ce: Sind, Indiya da Turkiyya
Na ce a'a
Ya ce: Shin Rumawa, Sindh, Indiya, da Turkawa sun aminta daga gare ku?
Kuma dan uwanku musulmi bai tsira daga gare ku ba
Ya ce: "Ban dawo ba bayan haka."
A duk lokacin da suka ambaci Muhammad bin Sirin, Allah Ya yi masa rahama, mutumin da ya aikata mummuna
Muhammad ya ambace shi da mafi kyawun abin da ya sani
An karbo daga Ibn Sirin Allah ya yi masa rahama ya ce:
Ba daidai ba ne ga dan'uwanka ka ambaci mafi sharrin abin da ka sani daga gare shi
Kuma yana boye alherinsa
Bakr Al-Muzani Allah ya yi masa rahama ya ce
Idan ka ga an danqa wa mutum amana da laifin mutane, yana manta laifinsa
Sun san cewa ya yaudare shi
Al-Fudayl bin Iyad, Allah ya yi masa rahama ya ce
Wataƙila mutumin ya ce
Bãbu abin bautãwa fãce Allah
Ko kuma tsarki ya tabbata ga Allah, don haka ina tsoron wuta a gare shi
Aka ce, yaya haka?
Ya fad'a yana fad'a a gabansa yana so
Ya ce babu abin bautawa da gaskiya sai Allah
Wannan ba wurin bane
Wurin yin haka shi ne ya yi masa nasiha a cikinsa ya ce da shi
Kuji tsoron Allah
Sai ya ce da Imam Ahmed, Allah Ya yi masa rahama
Ishaq bin Ibrahim ya ba wa wani mutum izinin dirhami dubu
Yace kar a saka mana sunan kowa
Ya ce, Allah Ya yi masa rahama
Babu wanda ya yi magana da mutanen
Amma ya fadi, maganarsa ta tafi
Akwai wani mutum a Basra ana ce masa Al-Aftas
Ya kasance yana ba da labarin Al-Amash da mutane
Ya na da majalisa
Hadisi ya tabbata
Duk da haka, babu wanda ya tsira daga maganarsa
Don haka maganarsa da ambatonsa suka tafi
Al-Muwaffaq bn Qudamah, Allah ya yi masa rahama, ya ce, daga cikin malaman zamaninsa:
Wanda ke fama da bibiyar kurakuran mutane
Musamman masu ilimi da adalai
Ina tsammanin a cikin fatawa zai ba da fifiko ga mahaifinsa da sauran su
Har sai da na ga wasu fatawowi daga gare shi a cikin su akwai ingantacciyar amsa kuma mafi inganci
Ina tsammanin hakan ya same shi
Saboda ƙaunarsa, mutane suna yin kuskure
Kuma mabiyansa suna da aibunsu
Ba shi da nisa ga Allah ya azabtar da bawa saboda zunubinsa
Ya shagaltu da yawancin lokacinsa yana mai da martani ga maganganun mutane
Ka bayyana abin da yake boye daga zunubansu
Kuma suna son nuna gazawarsu
Bawa ba ya samun gaskiyar imani
Domin ya so wa mutane abin da yake so wa kansa
Kuna tsammanin yana son kansa bayan mutuwarsa?
Wanene ya tashi ya bayyana gazawarsa?
Kuma rabe-rabensa suna da kurakurai kuma kurakuransa suna fitowa fili
Kuma baya son hakan ga kansa
Kada ya so ta ga wani
Musamman ga limamai na gaba
Da manyan malamai
Allah Ta’ala ya nuna masa wata alama a cikin tafiyarsa daga gaskiya
A cikin abubuwan da suke bayyana ga waɗanda ke ƙarƙashinsa
Rayuwar aminci tsakanin kalmomi da ayyuka