Riyad Al-Saleh daga fadar shugaban manzanni tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi
Babin falalar mawadata da godiya
Shi ne ya karbo masa kudin
Kuma ku ciyar da shi a cikin wuraren da aka yi niyya
Allah madaukakin sarki yace
Amma wanda ya bayar, kuma ya ji tsoro, kuma ya yi imani da ayyukan alheri
Za mu sauƙaƙe shi zuwa hagu
Kuma madaukakin sarki ya ce
Masu takawa za su nisance shi
Wanda ya bada kudinsa ya tsarkaka
Babu wanda ke da wata ni'ima da za a iya sakawa
Sai dai neman fuskar Ubangijinsa madaukaki
Kuma zai gamsu
Kuma madaukakin sarki ya ce
Idan ya yi kama da sadaka, to, eh, haka ne
Amma idan kun boye shi kuka ba wa talakawa shi ne mafi alheri a gare ku
Kuma Ya kankare muku daga munanan ayyukanku
Kuma Allah ga abin da kuke aikatawa Masani ne
Kuma madaukakin sarki ya ce
Ba za ku sami adalci ba sai kun ciyar daga abin da kuke so
Duk abin da kuka ciyar, to, lalle ne Allah, gare shi, Masani ne
Ayoyin da suka shafi falalar ciyarwa a cikin ayyukan da'a suna da yawa kuma sananne ne
An kar~o daga Abdullahi xan Mas’ud Allah Ya yarda da shi ya ce
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya ce
Babu hassada sai a lokuta biyu
Mutumin da Allah ya ba shi dukiya
Don haka ya jagorance shi ya halaka shi da gaskiya
Kuma mutumin da Allah ya ba shi hikima
Ya kaddara shi kuma yana karantar da shi
An amince
An kar~o daga Ibn Umar Allah Ya yarda da su duka
An kar~o daga Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya ce
Babu hassada sai a lokuta biyu
Mutumin da Allah ya ba shi Alkur'ani
Yana yin sa da daddare da haquri da rana
Da kuma mutumin da Allah ya ba shi dukiya
Yana yin haquri da daddare, da yin haquri da rana
An amince
Sa'o'in haƙuri
An kar~o daga Abu Hurairah, Allah Ya yarda da shi
Wato talakawan bakin haure
Suka zo wajen Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi
Sai suka ce
Mutanen Dathur sun sami babban digiri da ni'ima ta har abada
Yace me kike yi?
Suka ce: "Suna yin addu'a yayin da muke addu'a."
Suna azumi kamar yadda muke azumi
Suna yin sadaka kuma ba ma yin sadaka
An 'yanta su kuma ba a sake mu ba
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya ce
Ba zan koya maka wani abu ba?
Ta wurinsa kuke gane waɗanda suka gabace ku
Kuma kunã gabãtar waɗanda suke a bãyanku
Kuma ba wanda zai fi ku
Sai dai wadanda suka yi abin da kuka aikata
Sai suka ce: Eh ya Manzon Allah
Sai ya ce: Ku yi tasbihi, ku yi tasbihi
Maimaita kowace sallah sau talatin da uku
Don haka sai talakawan hijira suka koma wurin Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama
Sai suka ce
’Yan’uwanmu da suke da kuɗi sun ji abin da muka yi
Haka suka yi
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya ce
Wannan falalar Allah ce, Yana bayar da ita ga wanda Yake so
An amince
Wannan ita ce lafazin ruwayar Muslim
Tabo
Kuɗi masu yawa
Kuma Allah ne Mafi sani
Ya tafi
Wato mallaki kuma na musamman
A cikin manyan digiri
Wato manyan maki
Kusanci ne ga Allah madaukaki
Daukaka ni'ima
Wato ni'imar sama wadda ba ta ƙarewa
An 'yanta su
Wato suna 'yantar wuya
Daya daga cikin amfanin magana
Sahabbai Allah Ya yarda da su, sun kasance masu kwadayin aikata ayyukan alheri
Da kuma gasarsu a cikin lamuran lahira
Kuma suna yin karin gishiri game da shi
Magabata na qwarai ba su kashe kudi don Allah ba
Kuma suna yin aikinsu na gode masa, suna fatan abin da Allah yake da shi
Akwai fuskokin alheri da yawa
Hanyoyin karbar albashi suna da yawa kuma sun bambanta
Talakawa baƙi sun yi sha'awar koyo
Inda suka ce: Eh ya Manzon Allah
Wato muna so mu koyi hakan
Mu yi aiki da shi don cim ma waɗanda suka zo a baya
Ta hanyarsa, muna samun fa'idar kasancewa gaba da waɗanda ke bayanmu
Duk wanda yake son ya koyi wani abu
Ya roki ma'abota ilimi su ba shi fatawa
Rahamar Allah mai girma ce
Yana bayar da ita ga wanda ya so
Mai daci ba ya da hakki a kansa, tsarki ya tabbata a gare shi
A cikin abin da Ya yi wa bayinSa
Domin hakan bai sabawa hikimarsa da adalcinsa ba
Bari mai ɗaci ya sani bayarwa daga wurin Allah jarrabawa ce
Kuma abin da aka hana daga gare shi, tsarki ya tabbata a gare shi, jarrabawa ne
Mumini yana godiya lokacin bayarwa
Kuma ku yi haƙuri idan an hana
Ya san cewa duk yana da daraja
Ya halatta a rika sa ido akan mutanen kirki da ilimi
Idan hakan bai cutar da su ba
Allah madaukakin sarki yace
Kowane rai mai ɗanɗanar mutuwa ne
Amma kuna da cikakken lada a Ranar Kiyama
Duk wanda ya tsira daga wuta kuma ya shiga Aljanna ya yi nasara
rãyuwar dũniya ba ta zama ba fãce jin dãɗin ɓatanci
Kuma madaukakin sarki ya ce
Babu wani rai da ya san abin da zai samu gobe
Babu wani rai da ya san a cikin wace ƙasa zai mutu
Kuma madaukakin sarki ya ce
Idan lokacinsu ya zo, ba za a jinkirta su ba har tsawon sa'a guda, kuma ba za su yi gaba ba
Kuma madaukakin sarki ya ce
Ya ku waxanda suka yi imani, kada dukiyoyinku ko ‘ya’yanku su shagaltar da ku daga ambaton Allah
Kuma wanda ya aikata haka, to, waɗannan su ne raunana
Kuma ku ciyar daga abin da Muka azurta ku a gabãnin mutuwa ta zo wa ɗayanku
Ya ce: "Ya Ubangijĩna, dã dai Ka jinkirta mini a ɗan lõkaci kaɗan, sai in yi sadaka kuma in kasance daga sãlihai."
Allah ba zai jinkirta wa rai ba idan ajalinsa ya yi
Kuma Allah Masani ne ga abin da kuke aikatãwa
Kuma madaukakin sarki ya ce
Ko da mutuwa ta zo wa ɗayansu, ya ce, “Ya Ubangiji, ka komo da ni.”
Watakila in aikata alheri da abin da na bari
A'a, kalma ce da ya ce
Kuma daga bãyansu akwai wata masĩfa har zuwa rãnar da ake tãyar da su
Idan aka yi busa a cikin kaho, to, babu nasaba a tsakaninsu a ranar nan, kuma ba za a tambaye su ba.
Wadanda sikelinsu ya yi nauyi, su ne wadanda suka rabauta
Kuma wanda ma'auninsa ya yi sauƙi, to, waɗannan ne waɗanda suka yi hasãrar rãyukansu a cikin Jahannama, sunã madawwama
Fuskõkinsu na ƙuna da wuta, kuma a cikinta suna ci
Shin, ãyõyiNa ba su kasance ana karanta su a kanku ba, kuma kuka kasance kuna ƙaryatãwa?
Ga abin da Allah Ta’ala ke cewa
Shekaru nawa kuka yi a duniya?
Suka ce: "Mun zauna yini ɗaya ko rabin yini."
Don haka tambayi lambobi biyu
Ya ce, "Kin zauna kaɗan."
Idan da kun sani
Ashe, ba ka yi zaton cẽwa Muka halitta ku a banza ba, kuma lalle ne ku, zuwa gare Mu, bã zã a mayar da ku ba?
Kuma madaukakin sarki ya ce
Shin, lokaci bai zo ba ga waɗanda suka yi imani zukãtansu su sallama ga ambaton Allah da abin da aka saukar daga gaskiya?
Kuma kada su kasance kamar waɗanda aka bai wa Littãfi a gabãni, sa'an nan ajali ya shũɗe a kansu, kuma zukãtansu suka ƙẽƙashe.
Yawancinsu fasikai ne
Ayoyin da ke cikin wannan sura suna da yawa kuma sananne ne
An kar~o daga Ibn Umar Allah Ya yarda da su duka ya ce:
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya dauki kafada na
Sai ya ce
Ka kasance a duniyar nan kamar baƙo ne ko mai wucewa
Ibn Umar Allah Ya yarda da su ya kasance yana cewa:
Idan maraice ne, kada ku jira safiya
Idan kun tashi, kar ku jira maraice
Ɗauki daga lafiyar ku rashin lafiyar ku
Tun daga ranka har zuwa mutuwarka
Bukhari ne ya ruwaito shi
An kar~o daga Ibn Umar Allah Ya yarda da su duka
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya ce
Menene hakkin musulmin da yake da abin da zai yi wasiyya?
Ya kwana biyu ba tare da an rubuta wasiyyarsa ba
An amince
Wannan shine lafazin Bukhari
Kuma a cikin ruwayar Muslim
Ya kwana uku
Ibn Umar yace
Ba a yi wani dare ba tun da na ji Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi yana cewa
Sai dai in da nufina
Daya daga cikin amfanin magana
Yana da kyawawa don ɗaukar yunƙurin rubuta wasiyyar
Domin mace ba ta san yaushe mutuwa za ta zo masa ba
Rubutun wasiyya baya ga majiyyaci kadai
Wajibi ne mumini ya tuna mutuwa kuma ya kasance cikin shiri da ita
Martanin Sahabbai, Allah Ya yarda da su, ga Manzon Allah, tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi.
Shi ne Ibn Umar, Allah Ya yarda da su duka
Ba ya kwana ba tare da an rubuta masa wasiyyarsa ba
An kar~o daga Anas Allah Ya yarda da shi ya ce:
Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya rubuta layi
Ya ce: Wannan shi ne mutumin, kuma wannan shi ne lokacinsa
Alhali kuwa haka ne
Shi ne layin mafi kusa
Bukhari ne ya ruwaito shi
An kar~o daga Ibn Mas’ud Allah Ya yarda da shi ya ce:
Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya yi rubutu a layi daya
Kuma ya zana layi a tsakiya yana fitowa daga cikinta
Kuma ya yi kananan layuka zuwa na tsakiya
A gefensa a tsakiya
Ya ce: Wannan shi ne mutumin, kuma wannan shi ne lokacinsa ya kewaye shi
Ko kuma ta kewaye shi
Wannan ya wuce fatansa
Waɗannan su ne tsare-tsaren samarin Badawiyya
Idan wannan ya rasa shi, wannan zai lalata shi
Idan wannan ya rasa shi, zai lalata shi
Bukhari ne ya ruwaito shi
Daya daga cikin amfanin magana
Ya halatta a ba da misali
Kuma ku yi amfani da hanyoyin bayyanawa yayin koyarwa
Don ƙarin bayani cikin fahimta lokacin karɓa
Gargadi ga mutum mutuwar kwatsam
Ba shi da shirin yin ayyukan alheri
Mutuwa ba ta zuwa sai kwatsam
Duniya cike take da wahalhalu
Wanda ya yi hakuri da ita zai samu lada
Begen mutum ya fi rayuwarsa girma
Don haka yana ganin zai cimma burinsa kafin lokacinsa ya kure
Amma mutuwa na iya ba shi mamaki
Dole ne mutum ya gaggauta tuba
Bai san me zai samu gobe ba
Ba a san lokacin da zai mutu ba
Kuma a kowace ƙasa ba ya mutuwa
An kar~o daga Abu Hurairah, Allah Ya yarda da shi
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya ce
Ɗauki mataki sau bakwai
Ba ku jira sai talaucin da aka manta?
Ko kuma ya rera waka sosai
Ko cuta mai lalacewa
Ko dala mai lalacewa
Ko tattalin mutuwa
Ko maƙiyin Kristi
Mugun da ba ya nan yana jira
Ko kuma sa'a
Kuma sa'a ta fi muni kuma ta fi ɗaci
Tirmizi ne ya ruwaito shi
An kar~o daga Abu Hurairah, Allah Ya yarda da shi ya ce
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya ce
Ka ambaci mai lalata jin daɗi akai-akai
Yana nufin mutuwa
Tirmizi ne ya ruwaito shi
Mai lalata jin dadi
Wato kauracewa shi
Aka ce tarkace ne
Tare da ma'anar da aka manta
Wato cire shi daga asalinsa
Daya daga cikin amfanin magana
Sunnah ce ga kowane musulmi, mai lafiya ko mara lafiya
Ya ambaci mutuwa da zuciyarsa da harshensa
Kuma ya yawaita har sai yana gaban idonsa
Domin hakan yana tunkude rashin biyayya kuma yana kiran biyayya
Domin mutuwa ta zama abin sha'awa
Ka tuna mutuwa idan kana cikin damuwa
Kuma yana da sauƙi a gare shi
Ko da ta matse shi
Saboda haka, a shirye yake koyaushe ya tafi
An kar~o daga Ubayyu ]an Ka’ab, Allah Ya yarda da shi
Manzon Allah ne (saww).
Idan kashi uku na dare ya wuce
Ya tashi ya ce
Ya jama'a
Ku tuna Allah
Girgizawa ta zo
Biye da ma'anar ma'anar
Mutuwa ta zo da abin da ke cikinta
Na ce, ya Manzon Allah
Ina kara muku addu'a
Nawa nake muku addu'a
Yace duk abinda kikeso
Na ce kwata kwata
Yace duk abinda kikeso
Idan kun ƙaru, shi ne mafi alhẽri a gare ku
Na ce rabi
Yace duk abinda kikeso
Idan kun ƙaru, shi ne mafi alhẽri a gare ku
Na ce kashi biyu bisa uku
Yace duk abinda kikeso
Idan kun ƙaru, shi ne mafi alhẽri a gare ku
Na ce ina ba ku dukkan addu'ata
Yace idan damuwarki ta isa
Kuma za a gafarta zunubanku
Tirmizi ne ya ruwaito shi
Girgizawa, wato bugun farko
Ma'anar ma'anar, wato, fashewa ta biyu
Daga addu'ata, watau daga addu'ata
Daya daga cikin amfanin magana
Zai fi kyau a yi abin da aka yi a sauran sulusin dare
Mutuwa tana kusa da bawa
Amma yawancin mutane ba su san shi ba
Falalar yin salati ga Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama
Yin salati ga Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi
Daga halalcin ambaton
Da wanda zukata suke natsuwa
Damuwa da bakin ciki sun tafi
Riyad Al-Saleh, Ya Riyad Al-Salehin