Da sunan Allah, Mai rahama, Mai jin kai
Kammalawa daga tafsirin Al-Tabari
Dr. Aqeel bin Salem Al-Shammari ne ya takaita shi
Suratu Yusuf
Da sunan Allah, Mai rahama, Mai jin kai
Lalle ne, haƙĩƙa, akwai ãyõyi a cikin Yũsufu da 'yan'uwansa ga mãsu tambaya
Yana tare da Yusufu da 'yan'uwansa goma sha ɗaya
ayoyi masu bayyanawa ga masu tambaya akan labaransu
A lõkacin da suka ce wa Yũsufu da ɗan'uwansa, shĩ ne mafi soyuwa a wurin ubanmu fiye da mu, kuma mu jama'a ne. Lalle ne ubanmu yanã a cikin ɓata bayyananna
Lalle ne, haƙĩƙa, akwai ãyõyi a cikin Yũsufu da 'yan'uwansa ga waɗanda suka yi tambaya ga al'amarinsu
A lokacin da 'yan'uwan Yusufu suka ce
Yusufu da ɗan'uwansa daga mahaifiyarsa sun fi mu soyuwa a wurin mahaifinmu
Mu rukuni ne na maza 11
Ubanmu Yakubu ya yi kuskure da ya fifita Yusufu da ɗan'uwansa na uwa a kanmu saboda ƙauna
Kuskure da ke bayyana kansa a matsayin kuskure ga waɗanda suka yi la'akari da shi kuma suka yi la'akari da shi
Ku kashe Yusufu, ko kuwa ku jefa shi a cikin ƙasa inda fuskar ubanku za ta kuɓuce muku, kuma za ku zama mutanen kirki a bayansa.
Ka kashe Yusufu ko jefa shi cikin ƙasa
Fuskar ubanku babu abinda yake damunsa akan Yusuf
Domin ya dauke shi daga gare mu, kuma ya karkatar da fuskarsa daga gare mu zuwa gare shi
Kuma ka tuba ka kashe Yusufu
To, ta wurin tuba daga kashe Yusufu, za ku zama mutane salihai
Ɗayansu ya ce, "Kada ku kashe Yusufu."
Kada ku kashe Yusufu kuma ku jefa shi cikin rami sa'ad da ya tafi. Wata mota zata dauke shi
Wata mota za ta dauke shi idan za ku iya
Wani daga cikin 'yan'uwan Yusufu ya ce, "Kada ku kashe Yusufu, ku jefa shi a cikin ramin."
Wasu masu wucewa za su karba daga matafiya, idan kun yi abin da na gaya muku
Suka ce: "Ya babanmu, me ya sãme ka, ba ka amince mana da Yũsufu ba, kuma mũ, a gare shi, mãsu gaskiya ne."
’Yan’uwan Yusufu sun gaya wa mahaifinsu Yakubu
Ya babanmu, me ya sa ba ka amince mana da Yusufu ba?
Don haka sai ta bar shi tare da mu idan muka fita daga cikin birni zuwa jeji
Mu ne mashawartansa, za mu kare shi, mu ciyar da shi
Ku aike shi tare da mu gobe ya ciyar da wasa, mu kuwa za mu kare shi
Ku aiko shi da mu gobe kamar yadda yake neman bala'i, mu kare shi daga duk wani abu da zai same shi wanda zai sa shi kiyayya ko cutar da shi.
Ya ce: "Yana ba ni baƙin ciki ka tafi da shi, kuma inã tsõron kẽci ya cinye shi, alhãli kuwa kũ kuna shagala daga gare shi."
Yakubu ya ce musu, “Na yi baƙin ciki da kuka ɗauke shi zuwa jeji, don kada kerkeci ya cinye shi, alhali kuwa kuna gafala daga gare shi, ba ku sani ba.”
Suka ce: Domin kerkeci ya cinye shi alhali muna jama'a, sai mu kasance masu hasara
’Yan’uwan Yusufu suka ce wa babansu: “Da Yusufu ya ci kerkeci a jeji, kuma mu, mutane goma sha daya tare da shi, za mu kare shi, to da mun kasance marasa taimako kuma mun halaka.
To, a lõkacin da suka ɗauke shi, kuma suka yarda da su sanya shi a bãyan rami, kuma Muka yi wahayi zuwa gare shi cewa lalle ne ka bã su lãbãri ga al'amarinsu, alhãli kuwa sũ, ba su sani ba.
Haka suka nufo babansu cin abinci suna kuka
Suka ce: "Ya ubanmu, mun je mu yi gaba, muka bar Yusufu da kayanmu, amma kerkeci ya cinye shi."
Kuma ba ka kasance ka yi imani da mu ba, ko da mun kasance masu gaskiya
'Yan'uwan Yusufu sun zo wurin mahaifinsu bayan sun ba Yusufu abincin dare, suna kuka
Suka ce: "Ya ubanmu, mun je mu yi gaba, muka bar Yusufu da kayanmu, amma kerkeci ya cinye shi."
Kuma ba za ka gaskata mu ba a lokacin da muka ce kerkeci ne ya cinye Yusufu, ko da mun kasance masu gaskiya
Kuma sun zo da jinin karya a kan rigarsa. Ya ce: "A'a, na tambayi kanku ku yi wani abu, sai ya yi haƙuri."
Allah ne Mai neman taimako a kan abin da kuke siffantawa
Kuma sun zo da jinin karya a kan rigarsa. Ya ce: "Ya Yakub, mene ne al'amarin da kake faɗa?"
Maimakon haka, na sa wani abu game da Yusufu ya zama abin faranta muku rai, na kuma kyautata wa rayukanku
Don haka na yi haƙuri da abin da kuka yi game da Yusufu
Wallahi ina neman taimako a gare shi ya ishe ni daga sharrin karyar da kuke siffantawa
Mota ce ta zo suka aika suka dawo da su. Ya fito da guga ya ce: “Ya kai mutum!
Matafiya da suke wucewa ta hanya suka zo suka aika da manzanninsu su koma bakin titi
Sai ya aika bokitinsa cikin rijiyar, Yusufu ya manne da ita ya fito
Sai wanda aka ba wa ya ce, “Ya Bushra, wannan wani yaro ne da aka yi garkuwa da shi, sai mutanen suka kawo gugansa da na abokansa da ke tare da shi a cikin mota.
Yusufu ya ba da umarni a saya don tsoron kada a tuntuɓe su, ya faɗa musu cewa fatauci ne mutanen ruwa suka sayar da mu.
Kuma Allah Masani ne ga abin da masu siyar da Yusufu da masu sayan Yusufu suke aikatawa a cikin sha'aninsa, kuma babu wani abu da yake voye a gare Shi.
Amma ya bar wannan a canza shi domin ya ci gaba da shi bisa ga hukuncin da ya gabata a iliminsa
Sai suka saye shi da rahusa na Dirhami ’yan kadan, kuma sun kasance masu shashanci
’Yan’uwan Yusufu sun sayar da Yusufu a kan rahusa, wanda aka haramta musu
Sun siyar da shi akan wasu dirhami marasa misaltuwa saboda zaqin da suka yi akansa
’Yan’uwan Yusufu suna daga cikin ‘yan iskan da ba su san darajarsa a wurin Allah ba kuma ba su san matsayinsa a wurinsa ba
Wanda ya sayo shi daga Masar ya ce wa matarsa, “Ki girmama wurin hutawarsa, watakila ya amfane mu, ko kuma mu ɗauke shi ɗa.”
Haka nan, Muka ba wa Yusufu iko a bayan qasa, kuma Muka koya masa tafsirin hadisai
Kuma Allah a kan al'amarinSa, Mai ĩkon yi ne, kuma amma mafi yawan mutãne ba su sani ba
Wanda ya sayi Yusufu a hannun mai sayar da shi a Masar, ya ce wa matarsa, “Mafi daraja shi ne wurin zamansa, watakila ya ishe mu daga shan wahala, ko kuma mu ɗauke shi ɗa.”
Kamar yadda Muka tsĩrar da Yũsufu daga hannun 'yan'uwansa, Muka bã shi girma da daraja a wurin Mabuwãyi na Misira
Kamar haka Muka tabbatar da shi a cikin ƙasa, kuma Muka sanya shi a kan taskõkinta
Kuma domin mu san Yusufu daga kalmomin wahayi, Allah ne mai iko akan al'amuran Yusufu, yana sarrafa shi, yana sarrafa shi, kuma yana kiyaye shi.
Amma yawancin mutanen da suka ƙi Yusufu suka sayar da shi a farashi mai rahusa suna cikin mutanen Masar lokacin da aka sayar musu da shi.
Ba su san abin da Allah zai yi wa Yusufu ba da kuma wanda Yusufu zai cika umurninsa
Kuma a lõkacin da ya isa ga ƙarfinsa, Muka bã shi hikima da ilmi, kuma kamar haka Muke sãka wa mãsu kyautatãwa
A lõkacin da Yũsufu ya kai ga matuƙar ƙarfi da ƙarfi a cikin ƙuruciyarsa, sai Muka bã shi hankali da ilmi
Kamar yadda na sāka wa Yusufu, kuma na ba shi hikima da ilimi, haka kuma zan saka wa wanda ya kyautata aikinsa, kuma ya bi ni a cikin umarnina, kuma ya nisanta kansa daga zunubin da na hane shi.
Ita kuma wadda yake cikin gidanta, ta yi masa jaje, ta rufe kofofin ta ce, “Madalla da kai.” Yace "Allah ya kiyaye." Ya ce: "Lalle ne Ubangijĩna Shĩ ne Mafi alhẽrin wurin zama a gare ni. Lalle ne azzãlumai bã su jin tsõro."
Matar Al-Aziz, Yusuf, ta so ya sadu da ita, sai matar ta rufe mata kofofin gidajen, ita da Yusuf, ta ce, "Ko akwai uwa a gare ni?" sai ya matso ya matso.
Yusuf ya ce: "Ina neman tsarin Allah wanda kuke kirana zuwa gare shi, kuma ina neman tsarinsa, abokinku kuma mijinki, ubangijina, ya ba ni matsayi mafi kyau, ya girmama ni, kuma ya amince da ni, don haka ba zan ha'ince shi ba, wanda ya yi zalunci ba zai rabauta ba idan ya aikata abin da ba shi da hakki."
Kuma na yi marmarinsa, kuma na yi marmarinsa, da bai ga hujjar Ubangijinsa ba. Haka nan da Mun tunkude masa sharri da alfasha. Lalle ne shĩ, haƙĩƙa, daga bãyinMu na gaskiya.
An ambaci cewa a lokacin da matar Al-Aziz ta damu da Yusuf, sai ta fara ambaton masa kyawawan dabi'un ransa da kuma kwadayinsa ga kanta. Damuwar Yusufu ga matar da damuwarsa shine zancen mutum da kansa game da saduwa da shi sai dai idan ya yi jima'i.
Da Yusufu ya gane, da Yusufu bai ga daya daga cikin ayoyin Ubangijinsa ba da ya tsawata masa daga aikata fasikanci da suke aikatawa, kamar yadda muka nuna wa Yusufu hujjar mu ta tsawatar da fasikancin da suke aikatawa.
Haka nan, Muka sanya masa wahala daga dukkan abin da aka gabatar masa, na damuwarsa dangane da abin da bai yarda da shi ba, da abin da ke tsawatar masa da kuma kore shi daga gare shi, domin mu hana shi aikata abin da muka haramta masa da yin zina. Hakika, Yusufu ɗaya ne daga cikin bayinmu da muka ceci kanmu kuma muka zaɓa domin annabcinmu da saƙonmu.
Yusuf da matar Mabuwayi zasu zauna a kofar gidan. Amma Yusufu za su kubuta daga aikata alfasha, ita kuma macen, sai ka gan ta tana hawa cikin bayinmu.
Ya nema mata Yusuf don ta huce daga gare shi, ta manne da rigarsa ta jawo shi, ta hana shi fita daga kofar. Sai ta yanke shi daga baya, sai ya ci karo da mijin matar a bakin kofa.
Matar Al-Aziz ta ce da mijinta, sai ta ji tsoron kada ya zarge ta da fasikanci. Menene sakamakon wanda yaso yayi zina da matarka face dauri ko azaba mai radadi?
Ya ce: "Wannan ya zo mini a kaina, kuma wani shaida daga mutãnenta ya shaida cẽwa an tsãge rigarsa, sa'an nan ta faɗi gaskiya, kuma shi ya kasance daga maƙaryata."
Kuma idan rigarsa ta kasance an tsage daga baya, to, kun yi ƙarya, kuma ya kasance daga masu gaskiya
To, a lõkacin da ya ga an tsãge rigarsa daga bãya, ya ce: "Lalle ne daga mãkircinku, mãkircinku mai girma ne."
Yusuf ya ce: "Ban jarrabe ta da kanta ba, sai dai ita ce ta jarrabe ni game da kaina, kuma wani shaida daga danginta ya shaida cewa rigarsa ta riga ta yage, sa'an nan ta fadi gaskiya, kuma shi ya kasance daga makaryata."
Domin idan wanda ake nema ya gudu, to daga bayansa kawai za a ba shi, amma idan rigarsa daga bayansa ce, to ka yi karya kuma yana daga cikin masu gaskiya.
Domin namiji baya saduwa da mace ta dubura, sai mijin matar ya ga rigarsa ta baci daga duburar sai ya san makircinta ne.
Mijin matar ya ce, sai shaidan ya ce, "Wannan aikin mata ne, makircinku babba ne."
Yũsufu!
Ya Yusuf, ka dena ambaton abin da ke gare ka, kuma kada ka ambace shi ga kowa
Kai mijinki, ki nemi gafarar zunubinki, don haka ki roqe shi kada ya hukunta ki saboda zunubin da kika aikata, domin kin kasance cikin masu zunubi cikin yaudarar Yusufu daga kansa.
Kammalawa daga tafsirin Al-Tabari