Zantuka
Zantuka masu haske
تتشعب أهواؤه وهمومه في أودية الدنيا فلعل أجله يدركه في بعض تلك الأودية فلا يبال الله عز وجل في أي أوديتها هلك
من نفس عن مؤمن كربة نفس الله عنه كربة من كرب يوم القيامة يسر الله عليه في الدنيا والآخرة والله في عون العبد ما دام العبد في عون أخيه
اشفعوا تؤجروا
إن لله عبادا يستريح الناس إليهم في قضاء حوائجهم وإدخال السرور عليهم أولئك هم الأمنون من عذاب يوم القيامة
ثكلتك أمك يا طلحة عثرات عمر تتبع
فقال سلني أسألك مرافقتك في الجنة فقال أو غير ذلك فقلت هو ذاك فقال أعِني على نفسك بكثرة السُّجود
أفضل عمل المؤمن الجهاد في سبيل الله
لا تبكي غدن نلقى الأحبة محمدا وصحبه
والله ما أعمر رسول الله صلى الله عليه وسلم عائشة في ذي الحجة إلا ليقطع بذلك أمر أهل الشرك فإن هذا الحي من قريش ومن دان دينهم كانوا يقولون إذا عفل وبر وبرأت دبر ودخل صفر فقد حلت العمرة لمن اعتمر فكانوا يحرمون العمرة حتى ينسل خذ الحجة والمحرم فما أعمر رسول الله صلى الله عليه وسلم عائشة إلا لينقض ذلك من قولهم
إذا أقيمت صلاة الصبح فطوفي على بعيرك والناس يصلون طوفي من وراء الناس وأنت راكبه
فإن عمرة في رمضان تقضي حجة أو حجة معي
هذه ثم ظهور الحصر
والله لا تحركنا دابة بعد أن سمعنا ذلك من النبي صلى الله عليه وسلم
لكن أفضل الجهاد الحج والعمرة
والله ما أعمر رسول الله صلى الله عليه وسلم عائشة في ذي الحجة إلا ليقطع بذلك أمر أهل الشرك فإن هذا الحي من قريش ومن دان دينهم كانوا يقولون إذا عفل وبر وبرأت دبر ودخل صفر فقد حلت العمرة لمن اعتمر فكانوا يحرمون العمرة حتى ينسل خذ الحجة والمحرم فما أعمر رسول الله صلى الله عليه وسلم عائشة إلا لينقض ذلك من قولهم
إذا أقيمت صلاة الصبح فطوفي على بعيرك والناس يصلون
ما منعك من الحج قالت أبو فلان تعني زوجها كان له ناضحان حج على أحدهما والآخر يسقي أرضا لنا قال فإن عمرة في رمضان تقضي حجة أو حجة معي
يا أم معقل ما منعك أن تخرجي معنا قالت لقد تهيئنا فهلك أبو معقل وكان لنا جمل هو الذين حج عليه فأوصى به أبو معقل في سبيل الله قال فهل لا خرجت عليه فإن الحج في سبيل الله فأما إذ فاتتك هذه الحجة معنا فاعتمري في رمضان فإنهاك حجة
هذه ثم ظهور الحصر
والله لا تحركنا دابة بعد أن سمعنا ذلك من النبي صلى الله عليه وسلم
لكن أفضل الجهاد الحج والعمرة
Jawabin ya bambanta dangane da halin da ake ciki. A'isha ta shiga cikinta tana kuka tana nadamar abinda ta rasa na tsafi, hakan yasa ya mata jaje da hakan, ita kuma Safiya tana son mata abinda mutum yake so daga danginsa, sai ta nuna rashin amincewarta, dan haka kowannensu ya dace da abin da ya yi mata a cikin wannan hali.
اختلف الكلام باختلاف المقام فعائشة دخل عليها وهي تبكي اسفا على ما فاتها من النسك فسلاها بذلك وصفية أراد منها ما يريد الرجل من أهله فأبدت المانع فناسب كلًا منهما ما خاطبها به في تلك الحالة
Dawafin Ka'aba da tsakanin Safa da Marwa ya wadatar da Hajjinku da Umrah
طوافك بالبيت وبين الصفا والمروة يكفيك لحجك وعمرتك
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya kasance mutum ne mai saukin binsa idan wani abu ya taso
وكان رسول الله صلى الله عليه وسلم رجلا سهلا إذا هويت الشيئة تابعها عليه
Fitar da 'yar uwarka daga Harami, ka yi Umra, sannan ka gama, sannan ka kawo ta nan. Ina jiran ku har kun zo wurina
أخرج بأختك من الحرم فلتهل بعمرة ثم فرغ ثم أتيها هنا فإني أنظركم حتى تأتياني
Jeka, ka bar Abdurrahman ya mayar da kai zuwa Tan`im, domin in yi Umrah
اذهبي وليردفك عبد الرحمن إلى التنعيم فأهلي بعمرة
Wannan shine wurin rayuwar ku
هذه مكان عمرتك
Jawabin ya bambanta dangane da halin da ake ciki. A'isha ta shiga cikinta tana kuka tana nadamar abinda ta rasa na tsafi, hakan yasa ya mata jaje da hakan, ita kuma Safiya tana son mata abinda mutum yake so daga danginsa, sai ta nuna rashin amincewarta, dan haka kowannensu ya dace da abin da ya yi mata a cikin wannan hali.
اختلف الكلام باختلاف المقام فعائشة دخل عليها وهي تبكي اسفا على ما فاتها من النسك فسلاها بذلك وصفية أراد منها ما يريد الرجل من أهله فأبدت المانع فناسب كلًا منهما ما خاطبها به في تلك الحالة
Dawafin Ka'aba da tsakanin Safa da Marwa ya wadatar da Hajjinku da Umrah
طوافك بالبيت وبين الصفا والمروة يكفيك لحجك وعمرتك
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya kasance mutum ne mai saukin binsa idan wani abu ya taso
وكان رسول الله صلى الله عليه وسلم رجلا سهلا إذا هويت الشيئة تابعها عليه
Wannan shine wurin rayuwar ku
هذه مكان عمرتك
Babu wani abu da aka yanka a madadin iyalan Muhammad, tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi, a lokacin aikin Hajjin bankwana, sai saniya.
ما ذبح عن آل محمد صلى الله عليه وسلم في حجة الوداع إلا بقرة
Ni kawai na ga kaina na rike ku
ما أراني إلا حابستكم
Sai ya ce mata, 'Aqra ko shaqa, 'Kina tsare mu. Shin kun yi buda-baki a ranar Layya? Tace eh. Ya ce: "To, ka tafi."
فقال لها عقرا أو حلقا إنك لحابستنا أكنت أفضت يوم النحر قالت نعم قال فانفري إذن
قوله عقرا حلقا بالفتح فيهما ثم السكون وبالقصر بغير تنوين في الرواية ويجوز في اللغة التنوين وصوبه أبو عبيد لأن معناه الدعاء بالعقر والحلق كما يقال سقيا ورعيا ونحو ذلك من المصادر التي يدعى بها وعلى الأول هو نعت لا دعاء ثم معنى عقرا عقرها الله أي جرحها وقيل جعلها عاقرا لا تلد وقيل عقر قومها ومعنى حلقا حلق شعرها وهو زينة المرأة أو أصابها وجع في حلقها أو حلق قومها بشؤمها أي أهلكهم وحكى القرطبي أنها كلمة تقولها اليهود للحائظ فهذا أصل هاتين الكلمتين ثم اتسع العرب في قولهما بغير إرادة حقيقتهما كما قالوا قاتله الله وتربت يداه ونحو ذلك
Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya sanya turare da hannunta a lokacin da ya shiga harama. Da kuma warware shi idan ya halatta, kafin ya yi dawafi
طيبت رسول الله صلى الله عليه وسلم بيديها تين حين أحرم
ولحله حين أحل قبل أن يطوف
Na sanya wa Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama turare ga ihraminsa lokacin da ya shiga harama. Ya halatta bayan jifan Jamratul Aqaba kafin dawafin Ka'aba
طيبت رسول الله صلى الله عليه وسلم لحرمه حين أحرم
ولحله بعدما رمى جمرة العقبة قبل أن يطوف بالبيت
Na shafa turare ga Manzon Allah Sallallahu Alaihi wa Sallam da hannuna domin huruminsa An cika shi da ruwa kafin ya cika
طيبت النبي صلى الله عليه وسلم بيدي لحرمه
وطيبته بمناء قبل أن يفيض
Na faranta wa Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi da ihraminsa kafin ya shiga harama. Kuma gareshi idan ya dawo gida da lokacin da yake son ziyartar gidan
طيبت رسول الله صلى الله عليه وسلم لإحرامه قبل أن يحرم
ولحله حين أحل وحين يريد أن يزور البيت
Na sanya wa Annabi sallal Lahu alayhi wa alihi wa sallam da mafi kyawun turare a lokacin da yake cikin harami da halinsa.
كنت طيب النبي صلى الله عليه وسلم بأطيب الطيب عند حرمه وحله
كنت طيب النبي صلى الله عليه وسلم قبل أن يحرم ويوم النحر قبل أن يطوف بالبيت بطيب فيه مسك
Addinin da ya fi soyuwa a gare shi shi ne abin da ma'abocinsa ya dage da shi
وكان أحب الدين إليه ما داوم عليه صاحبه
Domin na yarda da rangwame na Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya fi soyuwa a gare ni fiye da abin da ya canza da shi, amma na rabu da shi a kan wani al’amari da zan qi in sava wa wasu.
لأن أكون قبلت رخصة رسول الله صلى الله عليه وسلم أحب إلي مما عدل به لكني فارقته على أمر أكره أن أخالفه إلى غيره
Da ma na nemi izini daga Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama kamar yadda Sawda ta nemi izininsa, don haka sai in yi Sallar Asuba a Mina, in jefi Jamarat kafin mutane su zo. Aka ce da Aisha, Sawda ce ta nemi izini. Ta ce, "Eh, mace ce mai nauyi da damuwa." Don haka sai ta nemi izini daga Manzon Allah, tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi, sai ya yi mata izini. Ta yi sallar Asuba a Mina ta jefe dutse kafin mutane su zo.
وددت أني كنت استأذنت رسول الله صلى الله عليه وسلم كما استأذنته سودة فأصلي الصبح بمناء فأرمي الجمرة قبل أن يأتي الناس فقيل لعائشة فكانت سودة استأذنت قالت نعم إنها كانت امرأة ثقيلة ثبطة فاستأذنت رسول الله صلى الله عليه وسلم فأذن لها فصلت الفجر بمناء ورمت قبل أن يأتي الناس
Ni kawai na ga kaina na rike ku
ما أراني إلا حابستكم
Aqra ko makogwaro. Lalle ne, za ku tsare mu. Shin kun ciyar dashi a Ranar Layya? Ta ce, “Eh,” sai ya ce, “To, ka tafi.”
عقرا أو حلقا إنك لحابستنا أكنت أفضت يوم النحر قالت نعم قال فانفري إذن
Kuma ana aske fadinsa bakarariya da budi a cikinsu, sannan a yi sukuni, da gajarta, ba tare da niyya ba a cikin ruwaya, kuma ya halatta a yi taweeni a harshe, kuma Abu Ubaid ya gyara shi domin ma’anarsa addu’a ce ta bakarara da aski, kamar yadda ake cewa ruwa da kiwo, da makamancin sunayen da ake da’awa da su. Na farko sifa ce, ba addu’a ba, sannan ma’anar ‘bakarariya’ ita ce Allah ya sanya ta bakarariya, wato ya yi mata rauni, kuma aka ce ya sanya ta bakarariya don kada ta haihu, sai aka ce ya sanya jama’arta bakarariya, kuma ma’anar “aski” shi ne aske gashinta, wanda shi ne adon mace, ko ya sa mutane su ji ciwo, ko kuma sun sha wahala a makogwaronsu. Alqurtubi yace kalma ce da yahudawa suke fada wa mai haila. Wannan shine asalin wadannan kalmomi guda biyu. Sai larabawa suka fadada maganarsu ba tare da sun yi nufin haqiqanin ma'anarsu ba, kamar yadda suka ce: "Allah ya kashe shi, a tava hannunsa" da sauransu.
قوله عقرا حلقا بالفتح فيهما ثم السكون وبالقصر بغير تنوين في الرواية ويجوز في اللغة التنوين وصوبه أبو عبيد لأن معناه الدعاء بالعقر والحلق كما يقال سقيا ورعيا ونحو ذلك من المصادر التي يدعى بها وعلى الأول هو نعت لا دعاء ثم معنى عقرا عقرها الله أي جرحها وقيل جعلها عاقرا لا تلد وقيل عقر قومها ومعنى حلقا حلق شعرها وهو زينة المرأة أو أصابها وجع في حلقها أو حلق قومها بشؤمها أي أهلكهم وحكى القرطبي أنها كلمة تقولها اليهود للحائظ فهذا أصل هاتين الكلمتين ثم اتسع العرب في قولهما بغير إرادة حقيقتهما كما قالوا قاتله الله وتربت يداه ونحو ذلك
Sai na tsinci kaina a ranar Arafah alhalin ina haila, ban gama Umrata ba. Sai Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya shige ni ina kuka. Yace me yasa kike kuka? Na ce, "Da ma ban fita wannan shekarar ba." Don haka sai na kai kararsa ga Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama. Sai ya ce: “Ka bar umrah, ka cika kan ka, ka tsefe gashin kanka, ka ba ni dama in yi aikin Hajji, kuma in yi abin da Musulmi suke yi a Hajjinsu”. Don haka na yi.
فأدركني يوم عرفة وأنا حائظ لم أحل من عمرتي فدخل علي رسول الله صلى الله عليه وسلم وأنا أبكي فقال ما يبكيك قلت وددت أني لم أكن خرجت العام فشكوت ذلك إلى النبي صلى الله عليه وسلم فقال دعي عمرتك وانقضي رأسك وامتشطي وأهل لي بحج واصنعي ما يصنع المسلمون في حجهم ففعلت
Sannan muka yi Ihrami ranar Tarwiya. Sai Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya shiga wajen A’isha, Allah Ya yarda da ita, sai ya same ta tana kuka. Ya ce: "Me ya same ku?" Sai ta ce: “Al’amarina shi ne na yi haila, kuma mutane sun halalta, amma ban halatta ba, kuma ban yi dawafin Ka’aba ba, kuma mutane za su tafi aikin Hajji yanzu, sai ya ce: “Wannan umarni ne da Allah Ya hukunta wa ‘ya’yan Adam, sai ka wanke kanka, sannan ya halatta mini Hajji, sai na yi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi tsarki, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi dawafi, sai ta yi tsarki, sai ta yi dawafi, sai ta yi tsarki. Marwah.
ثم أهللنا يوم التروية ثم دخل رسول الله صلى الله عليه وسلم على عائشة رضي الله عنها فوجدها تبكي فقال ما شأنك قالت شأني أني قد حض وقد حل الناس ولم أحلل ولم أطف بالبيت والناس يذهبون إلى الحج الآن فقال إن هذا أمر كتبه الله على بنات آدم فاغتسلي ثم أهل لي بالحج ففعلت ووقفت المواقف حتى إذا طهرت طافت بالكعبة والصفا والمروة
Da na shiga daren Arafat, sai na ce: “Ya Manzon Allah, na ayyana ihrami a kan aikin umra, to me zan yi da hajjina? Ya ce: “Ka hutar da kan ka, kuma ka ji tsõro, kuma ka nisanci umrah da iyãlĩna zuwa aikin Hajji.
فلما دخلت ليلة عرفة قلت يا رسول الله إني كنت أهللت بعمرة فكيف أصنع بحجتي قال انقضي رأسك وامتشقي وأمسكي عن العمرة وأهلي بالحج
Ina cikin haila har zuwa ranar Arafat, ban shiga ihrami ba sai umra. Sai Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya umarce ni da in runtse kaina, in tsefe gashina, in yi ihrami na aikin Hajji, in bar Umra, sai na yi haka.
فلم أزل حائظا حتى كان يوم عرفة ولم أهلل إلا بعمرة فأمرني النبي صلى الله عليه وسلم أن أنقض رأسي وأمتشط وأوهل بحج وأترك العمرة ففعلت ذلك
Ku karɓe mini ayyukan ibadarku
خذوا عني مناسككم
Kayi yadda mahajjaci yake yi, sai dai kada ka dawafi Ka'aba har sai ka yi tsarki
إفعلي كما يفعل الحاج غير ألا تطوفي بالبيت حتى تطهري
Mun sauka zuwa Muzdalifah, sai Annabi, tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi, ya nemi izinin Sawda ta tura gabansa, da kuma gaban hutham mutane. Ta kasance mace mai hankali, don haka ya ba ta izini, sai ta tura a gaban hutham mutane. Muka zauna har muna can, sannan muka matsa masa. Don haka da na nemi izini daga Manzon Allah, tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi, kamar yadda Sawda ta nemi izini, da na fi son shi fiye da wanda ya yi farin ciki da shi.
نزلنا المزدلفة فاستأذنت النبي صلى الله عليه وسلم سودة أن تدفع قبله وقبل حطمة الناس وكانت امرأة بطيئة فأذن لها فدفعت قبل حطمة الناس وأقمنا حتى أصبحنا نحن ثم دفعنا بدفعه فلأن أكون استأذنت رسول الله صلى الله عليه وسلم كما استأذنت سودة أحب إلي من مفروح به
Da ma na nemi izini daga Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama kamar yadda Sawda ta nemi izininsa, don haka sai in yi Sallar Asuba a Mina, in jefi Jamarat kafin mutane su zo. Aka ce da Aisha, Sawda ce ta nemi izini. Ta ce, "Eh, mace ce mai nauyi da damuwa." Don haka sai ta nemi izini daga Manzon Allah, tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi, sai ya yi mata izini. Ta yi sallar Asuba a Mina ta jefe dutse kafin mutane su zo.
وددت أني كنت استأذنت رسول الله صلى الله عليه وسلم كما استأذنته سودة فأصلي الصبح بمناء فأرمي الجمرة قبل أن يأتي الناس فقيل لعائشة فكانت سودة استأذنت قالت نعم إنها كانت امرأة ثقيلة ثبطة فاستأذنت رسول الله صلى الله عليه وسلم فأذن لها فصلت الفجر بمناء ورمت قبل أن يأتي الناس
Domin na yarda da rangwame na Manzon Allah Sallallahu Alaihi Wasallama ya fi soyuwa a gare ni fiye da abin da ya canza da shi, amma na rabu da shi a kan wani al’amari da zan qi in sava wa wasu.
لأن أكون قبلت رخصة رسول الله صلى الله عليه وسلم أحب إلي مما عدل به لكني فارقته على أمر أكره أن أخالفه إلى غيره
Muka fita da harama, sai Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya ce: “Duk wanda yake da layya, to ya tsaya a cikin harama, wanda kuma ba shi da layya to ya bayyana ta. Ba ni da wata layya a tare da ni, sai na fito, kuma Zubairu yana da hadaya, amma bai yarda ba. Ta ce: "Sai na sanya tufafina, sai na fita na zauna wurin al-Zubair, sai ya ce: "Tashi daga gare ni, sai na ce: "Shin kana tsoron kada in kawo maka hari?"
خرجنا محرمين فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم من كان معه هدي فليقم على إحرامه ومن لم يكن معه هدي فليحلل فلم يكن معي هدي فحللت وكان مع الزبير هدي فلم يحلل قالت فلبست ثيابي ثم خرجت فجلست إلى الزبير فقال قومي عني فقلت أتخشى أن أثب عليك
Na iske Fatima, Allah ya kara mata yarda, sanye da kaya masu haske, ta sabunta gidan
وجدت فاطمة رضي الله عنها قد لبست ثيابا صبيغا وقد نضحت البيت بنضوح
Me ya same ku, don Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi ya umurci sahabbansa da yin haka.
ما لك فإن رسول الله صلى الله عليه وسلم قد أمر أصحابه فأحلوا
Sai na tafi wajen Manzon Allah tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi, ina kwadaitar da Fatima kan abin da na aikata a matsayin fatawa ga Manzon Allah, game da abin da na ambata a kansa. Sai na ce masa na yi mata haka, sai ya ce, “Kin fadi gaskiya, na ce ta yi.
فذهبت إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم محرشا على فاطمة للذي صنعت مستفتيا لرسول الله صلى الله عليه وسلم فيما ذكرت عنه فأخبرته أني أنكرت ذلك عليها فقال صدقت أنا أمرتها به