از مجموعهٔ چهار امام (سریال کامل)
· درس 3 از 5
زندگی نامه چهار امام | قسمت (2) | امام مالک رحمه الله
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
«إنما یخشی الله من عباده العلماء» — «جز این نیست که از میان بندگانش، تنها دانشمندان از الله میترسند.»
0:08
سیر الأئمة الأربعة — سیر امامان چهارگانه
0:17
چهار زندگینامه سرشار از زیبایی و شکوه
0:24
با دقت فراوان خلاصه شدهاند
0:26
از کتاب بینظیر و بزرگ
0:29
سیر أعلام النبلاء
0:33
اثر امام ذهبی رحمهالله
0:37
به تدوین شیخ محمد مهنّا
0:41
حفظهالله
0:45
امام مالک رحمهالله
0:51
او شیخ الإسلام است
0:54
حجّت امت
0:55
امام دارالهجره
0:57
ابوعبدالله
0:59
مالک بن انس
1:00
ابن مالک بن ابیعامر
1:02
اصبحی مدنی
1:04
و مادرش عالیه دختر شریک ازدیه است
1:09
تولد مالک، بنا بر صحیحترین قول،
1:11
در سال نود و سه بوده است
1:13
همان سال وفات انس
1:15
خدمتگزار رسول الله صلیاللهعلیهوسلم
1:19
او در دامان آسایش، رفاه و آراستگی پرورش یافت
1:23
و در حالی که نوجوان بود، طلب علم کرد
1:25
در حدود ده و چند سالگی
1:28
از نافع، ابن منکدر و زهری علم آموخت
1:31
و از هشام بن عروه و گروهی دیگر
1:34
به صلاحیت فتوا دادن رسید
1:36
و در بیست و یک سالگی به تعلیم و افاده نشست
1:40
جمعی در حالی که او جوان و تازهجوان بود، از او حدیث روایت کردند
1:44
طالبان علم از نقاط دور به سوی او روی آوردند
1:47
در پایان دولت ابو جعفر منصور
1:50
و پس از آن
1:52
در خلافت هارونالرشید نیز بر او ازدحام کردند
1:55
تا آنکه وفات یافت
1:57
از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که گفت:
2:01
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم فرمود:
2:04
«مردم به سوی طلب علم، شتران را به سختی خواهند راند
2:08
و عالمی داناتر از عالم مدینه نخواهند یافت»
2:13
و از سفیان بن عیینه روایت شده که گفت:
2:17
من میگفتم:
2:18
«او سعید بن مسیب است»،
2:20
تا آنکه گفتم:
2:22
در زمان او سلیمان بن یسار بود
2:25
و سالم بن عبدالله و دیگرانی
2:28
امروز اما میگویم:
2:31
«او مالک است»
2:32
در مدینه نظیری برای او باقی نمانده است
2:36
ابوالمغیره مخزومی یادآور شده که معنای آن
2:39
تا زمانی است که مسلمانان در طلب علماند
2:43
و عالمی داناتر از عالم مدینه نمییابند
2:46
بنابراین بر این اساس،
2:48
نخست سعید بن مسیب است،
2:50
سپس کسی که از شیوخ مالک است،
2:54
سپس مالک،
2:55
سپس کسی که پس از او به علم او قیام کرد.
2:58
میگویم:
2:59
عالم مدینه در زمان او
3:02
پس از رسول الله صلیاللهعلیهوسلم
3:05
و یارانش
3:06
زید بن ثابت و عایشه بود،
3:09
سپس ابن عمر،
3:10
سپس سعید بن مسیب،
3:13
سپس زهری،
3:14
سپس عبیدالله بن عمر،
3:17
سپس مالک.
3:18
ابن عیینه گفت:
3:20
مالک عالم اهل حجاز است
3:23
و حجّت زمان خود است.
3:25
شافعی گفت و راست گفت و نیکی کرد:
3:29
هرگاه از علما یاد شود،
3:31
مالک ستارهی درخشان است.
3:33
زبیر بن بکار گفت:
3:35
در حدیث «مردم شتران را به سختی خواهند راند»
3:39
سفیان بن عیینه
3:40
هرگاه در زمان حیات مالک این حدیث را روایت میکرد،
3:43
میگفت:
3:45
«گمان میکنم او مالک است».
3:47
او مدتی بر این سخن ماند،
3:49
سپس بازگشت
3:51
و گفت:
3:52
«گمان میکنم او عبدالله بن عبدالعزیز عمری زاهد است.»
3:57
ابن عبدالبر و دیگران گفتهاند:
4:00
عمری در علم و فقه به پای مالک نمیرسد،
4:04
هرچند شریف، سرور و عابد بود.
4:08
میگویم:
4:09
این عمری علم و فقه نیکو و فضیلتی داشت،
4:14
و سخنگوی حق بود،
4:16
امربهمعروفکننده بود،
4:18
از مردم کناره میگرفت،
4:20
و هرگاه با مالک خلوت میکرد، او را
4:23
به زهد، گوشهگیری و عزلت ترغیب مینمود.
4:26
خداوند همهی ایشان را رحمت کند.
4:28
حافظ ابن عبدالبر در «التمهید» یادآور شده
4:31
که عبدالله عمری عابد
4:34
به مالک نامه نوشت و او را به تنهایی و عمل ترغیب کرد.
4:38
مالک در پاسخ به او نوشت:
4:41
«همانا الله اعمال را تقسیم کرده است، چنانکه روزیها را تقسیم کرده است؛
4:45
پس چه بسا کسی که در نماز برایش گشوده شده، اما...»
4:48
در صوم (روزه) برای او گشوده نشد
4:50
و دیگری در صدقه برای او گشوده شد
4:53
و در صوم برای او گشوده نشد
4:55
و دیگری در جهاد برای او گشوده شد
4:58
پس نشر علم از برترین اعمال نیکوکاری است
5:01
و من به آنچه در آن برایم گشوده شده راضیام
5:04
و گمان نمیکنم آنچه من در آنم، بدون آنچه تو در آنی باشد
5:08
و امیدوارم هر دوی ما بر خیر و نیکی باشیم
5:12
و در مدینه پس از تابعین، عالمی نبود
5:18
که به مالک در علم و فقه شباهت داشته باشد
5:21
و در جلالت و حفظ
5:23
زیرا پس از صحابه، در آنجا همانندِ
5:26
سعید بن مسیب و فقهای هفتگانه بود
5:29
و قاسم و سالم
5:32
و عکرمه و نافع و طبقهشان
5:35
سپس زید بن اسلم و ابن شهاب
5:38
و ابوالزناد و یحیی بن سعید
5:41
و صفوان بن سلیم
5:43
و ربیعة بن ابی عبدالرحمن و طبقهشان
5:47
پس چون آنان درگذشتند
5:49
نام مالک در آنجا و ابن ابی ذئب شهرت یافت
5:52
و عبدالعزیز بن الماجشون
5:55
و دراوردی و همانندانشان
5:58
پس مالک در میان ایشان بر همگان مقدم بود
6:02
و کسی که شترها از اطراف جهان به سوی او رحل میافکندند
6:06
رحمهالله تعالی
6:09
رعینی گفت
6:11
مهدی به مدینه آمد
6:13
پس کسی به سوی مالک فرستاد و او نزدش آمد
6:16
پس به دو فرزندش هارون و موسی گفت
6:19
از او بشنوید
6:21
پس کسی به سویش فرستاد، اما آن دو را پاسخ نداد
6:23
پس مهدی را آگاه کردند
6:25
پس با او سخن گفت
6:27
گفت: ای امیرالمؤمنین
6:30
علم به نزد اهلش آورده میشود
6:32
پس [مهدی] گفت: مالک راست گفت
6:35
آن دو نزد او روند
6:37
پس چون آن دو نزدش رفتند
6:39
مؤدب آن دو به او گفت
6:41
برای ما [حدیث] بخوان
6:43
پس مالک گفت
6:45
اهل مدینه نزد عالم میخوانند
6:48
همانگونه که کودکان نزد معلم میخوانند
6:51
پس اگر خطا کنند، او آنان را آگاه میکند
6:54
پس نزد مهدی بازگشتند
6:56
پس [مهدی] به سوی مالک کسی فرستاد و با او سخن گفت
6:59
پس [مالک] گفت
7:00
از ابن شهاب شنیدم که میگفت
7:03
ما این علم را در روضه از مردانی گرد آوردیم
7:06
و ایشان، ای امیرالمؤمنین، هستند
7:09
سعید بن مسیب
7:11
و ابوسلمه و عروه
7:13
و قاسم و سالم
7:15
و خارجه بن زید
7:18
و نافع
7:20
و عبدالرحمن بن هرمز
7:22
و پس از ایشان
7:24
ابوالزناد و ربیعه
7:26
و یحیی بن سعید و ابن شهاب
7:29
همه ایشان بر آنان خوانده میشد
7:32
و خود نمیخواندند
7:34
پس مهدی گفت
7:36
در اینها الگو هست
7:38
نزد او روید و بر او بخوانید
7:40
پس چنان کردند
7:42
قتیبه گفت
7:44
هرگاه بر مالک وارد میشدیم
7:46
نزد ما بیرون میآمد، آراسته
7:48
سرمهکشیده و معطر
7:50
بهترین جامههایش را پوشیده بود
7:52
و در صدر حلقه مینشست
7:54
و بادبزنها را فرا میخواند
7:56
و به هریک از ما بادبزنی میداد
7:59
محمد بن عمر گفت
8:01
مالک به مسجد میآمد
8:04
و نمازها و جمعه و جنازهها را حاضر میشد
8:08
و از بیماران عیادت میکرد
8:10
و در مسجد مینشست
8:12
و یارانش نزدش گرد میآمدند
8:14
سپس نشستن را ترک کرد
8:16
پس نماز میگزارد و بازمیگشت
8:18
و حضور در جنازهها را ترک کرد
8:21
سپس همه آنها و جمعه را ترک کرد
8:24
و مردم همه آن را تحمل کردند
8:27
و آنان در آنچه بودند، بیشتر راغب بودند
8:30
و گاه از این [امر] سخن میگفت
8:32
و میگفت
8:34
هر کس نمیتواند عذر خود را بیان کند
8:38
و مقصودش این بود که به بیماری دچار شده بود
8:41
که او را از حضور در جمعه و جماعت بازمیداشت
8:44
[قتیبه/راوی] گفت
8:46
و مجلس او، مجلس وقار و بردباری بود
8:50
زیرا مردی باهیبت و بزرگوار بود
8:53
در مجلسش چیزی از جدال و هیاهو نبود
8:57
و نه بلند کردن صدا
8:59
اسماعیل بن ابی اویس گفت
9:02
از داییام مالک مسئلهای پرسیدم
9:05
پس به من گفت: صبر کن
9:07
سپس وضو گرفت، آنگاه بر تخت نشست
9:10
سپس گفت:
9:12
«لا حول ولا قوة إلا بالله»
9:15
و او تا آن را نمیگفت فتوا نمیداد.
9:18
ابومصعب گفت:
9:20
مالک جز در حالت طهارت حدیث نمیگفت،
9:24
از روی بزرگداشت حدیث.
9:26
وصف امام مالک
9:31
عیسی بن عمر گفت:
9:33
هرگز سفیدی و سرخیای ندیدم
9:36
که نیکوتر از چهرهٔ مالک باشد،
9:38
و سفیدی جامهای سپیدتر از لباس مالک ندیدم.
9:41
و بیش از یک نفر نقل کردهاند
9:44
که او بلندقامت و تنومند بود،
9:47
سر بزرگ و موی بورِ مایل به سرخی داشت،
9:49
سر و ریش سپید بود،
9:51
ریش بزرگی داشت.
9:53
و گفته شده که چشمانش آبیرنگ بود.
9:56
ابوعاصم گفت:
9:59
محدثی را ندیدم که چهرهاش از مالک زیباتر باشد.
10:02
ابومصعب گفت:
10:05
مالک از زیباترین مردم از نظر چهره بود،
10:08
و روشنچشمترین آنان،
10:10
و پاکسپیدترینشان،
10:12
و کاملاندامترینشان در بلندی قامت و نیکویی بدن.
10:15
و قاضی عیاض از جهات گوناگون
10:18
نیکویی پوشش امام را
10:21
و آراستگی فراوان او را نقل کرده است.
10:23
مالک در نقد رجال پیشوا بود،
10:26
حافظ، دقیق و متقن.
10:29
عتیق بن یعقوب گفت:
10:32
شنیدم که مالک میگفت:
10:34
ابن شهاب حدود چهل و چند حدیث برایم بازگو کرد،
10:38
سپس گفت: «آنها را بر من بازخوان»،
10:41
پس چهل حدیث از آنها را بر او بازخواندم.
10:45
شافعی گفت:
10:47
محمد بن حسن گفت:
10:49
سه سال و اندی نزد مالک ماندم
10:53
و بیش از هفتصد حدیث از زبان او شنیدم.
10:57
پس هرگاه محمد از مالک حدیث میگفت،
11:01
خانهاش پر میشد [از شنوندگان].
11:03
و هرگاه از دیگر کوفیان حدیث میگفت،
11:06
جز اندکی به سویش نمیآمد.
11:09
ابن ابی عمر عدنی گفت:
11:13
شنیدم که شافعی میگفت:
11:15
مالک استاد من است و علم را از او فراگرفتم.
11:19
ابن مهدی گفت:
11:21
پیشوایان مردم در زمان خود چهار تن بودند:
11:24
ثوری و مالک،
11:26
و اوزاعی و حماد بن زید.
11:29
و گفت:
11:31
هرگز کسی را خردمندتر از مالک ندیدم.
11:34
و از مالک نقل است که گفت:
11:36
سپر عالم «نمیدانم» است،
11:39
و اگر آن را از دست بدهد، جانگاههایش آماج تیر قرار میگیرد.
11:42
هیثم بن جمیل گفت:
11:45
شنیدم که از مالک دربارهی چهل و هشت مسئله پرسیدند،
11:49
و او در سی و دو مورد از آنها پاسخ داد: «نمیدانم».
11:54
مالک گفت:
11:55
شنیدم که عبدالله بن یزید بن هرمز میگفت:
11:59
شایسته است که عالم به همنشینانش سخن «نمیدانم» را میراث دهد،
12:03
«نمیدانم»،
12:05
تا آن سخن اصلی باشد که به آن پناه برند.
12:09
ابن عبدالبر گفت:
12:11
از ابوالدرداء به صحت رسیده است
12:13
که گفت: «نمیدانم» نیمی از علم است.
12:16
محنت
12:20
محمد بن جریر گفت:
12:22
مالک با تازیانه زده شد،
12:25
و دربارهی سبب آن اختلاف است.
12:28
عباس بن ولید برایم حدیث گفت:
12:30
ابن ذکوان برایم حدیث گفت،
12:32
از مروان طاطری،
12:34
که ابوجعفر منصور مالک را از حدیث [طلاق مکره] نهی کرد:
12:39
«طلاق بر مکره [اجباری] نیست».
12:42
سپس کسی را نزد او فرستاد تا از او بپرسد،
12:44
و او آن را در برابر مردم بیان کرد،
12:48
و او را با تازیانه زد.
12:50
از احمد بن حنبل پرسیده شد:
12:52
چه کسی مالک را زد؟
12:54
گفت:
12:55
برخی از والیان، دربارهی طلاق مکره،
12:58
آن را جایز نمیدانست،
13:00
و به همین سبب او را زد.
13:02
واقدی گفت:
13:04
هنگامی که مالک را فراخواندند و با او مشورت شد،
13:07
و از او شنیدند و سخنش پذیرفته شد،
13:10
[برخی] حسد ورزیدند
13:11
و به هر وسیلهای علیه او توطئه کردند.
13:13
پس چون جعفر بن سلیمان حکومت مدینه را یافت،
13:17
[آنان] او را نزد وی سعایت کردند،
13:19
و نزد او بر ضد وی بسیار سخن گفتند
13:21
و گفتند:
13:22
او این سوگندهای بیعت شما را به هیچ نمیگیرد،
13:26
و به حدیثی استناد میکند
13:28
که از ثابت بن احنف دربارهی طلاق مکره روایت کرده،
13:32
[و بر پایهی آن] آن را نزد خود جایز نمیداند.
13:35
[واقدی] گفت:
13:36
پس جعفر خشمگین شد،
13:37
و مالک را فراخواند،
13:39
و آنچه را از او به وی رسانده بودند، بر او حجت آورد.
13:42
او دستور داد که او را برهنه کنند و با تازیانه بزنند.
13:46
دستش را کشیدند تا از شانهاش درآمد.
13:49
و از او کار بزرگی سر زد.
13:52
به خدا سوگند که مالک پس از آن همواره در رفعت و بلندیمرتبگی بود.
13:57
گفتم:
13:58
این است ثمرهٔ محنت پسندیده،
14:01
که بنده را نزد مؤمنان بالا میبرد.
14:04
زیرا مؤمن چون آزموده شود،
14:06
صبر میکند، پند میگیرد و استغفار مینماید،
14:09
و به نکوهش کسی که از او انتقام گرفت مشغول نمیشود.
14:12
زیرا الله داوری عادلانه دارد.
14:14
سپس الله را بر سلامت دینش سپاس میگوید،
14:18
و میداند که کیفر دنیا آسانتر و برای او بهتر است.
14:22
ابوالولید باجی گفت:
14:25
روایت شده که منصور حج گزارد
14:28
و از جعفر بن سلیمان، که مالک را زده بود، قصاص خواست،
14:33
یعنی او را به مالک سپرد تا از او قصاص کند.
14:36
اما مالک نپذیرفت و گفت:
14:38
پناه بر الله!
14:40
و مالک، رحمهالله، رسالهای در قدر دارد
14:47
که آن را برای ابن وهب نوشت و سند آن صحیح است.
14:51
و او کتابی در ستارگان و منازل ماه دارد.
14:55
سحنون آن را از ابن نافع صائغ از او روایت کرده است.
14:59
و او جزوهای در تفسیر دارد،
15:02
و رسالهای در احکام قضا که یک مجلد است.
15:05
و او کتاب السر را دارد که از روایت ابن قاسم از اوست.
15:10
اما آنچه بزرگان یارانش از مسائل و فتاوا و فوائد از او نقل کردهاند،
15:16
بسیار است.
15:18
و از گنجینههای آن،
15:20
المدونه و الواضحه و چیزهای دیگر است.
15:24
و به هر حال،
15:26
فقه مالک، بیتردید، به کمال رسیده است،
15:29
زیرا عموم آرای او استوار و درست است.
15:32
و اگر تنها دفع راههای حیلهگری (سد ذرائع) را داشت،
15:36
و رعایت مقاصد شریعت را، همین برایش کافی بود.
15:39
و مذهب او مغرب و اندلس را پر کرد،
15:42
و بیشتر سرزمینهای مصر،
15:44
و بخشی از شام و یمن و سودان،
15:47
و بصره و بغداد و کوفه،
15:50
و بخشی از خراسان را.
15:52
اما این پیشوا،
15:54
یعنی امام مالک،
15:56
که ستارهٔ راهنماست،
15:58
انصاف داد و سخنی فیصلهبخش گفت،
16:01
آنجا که میگوید:
16:03
هر کسی سخنش گرفته و رد میشود،
16:06
مگر صاحب این قبر، صلیاللهعلیهوسلم.
16:11
شافعی گفت:
16:13
دانش بر سه تن میگردد:
16:15
مالک و لیث و ابن عیینه.
16:18
گفتم:
16:21
و [نیز] اوزاعی و ثوری،
16:24
و معمر و ابوحنیفه،
16:26
و شعبه و حمادان.
16:29
از اوزاعی روایت شده
16:31
که چون نام مالک برده میشد میگفت:
16:34
عالم عالمان و مفتی حرمین.
16:38
ابویوسف گفت:
16:40
کسی داناتر از ابوحنیفه و مالک و ابن ابی لیلی ندیدم.
16:43
و احمد بن حنبل نیز از مالک یاد کرد
16:46
و او را بر اوزاعی و ثوری
16:49
و لیث و حماد و حکم در دانش مقدم داشت.
16:52
و گفت:
16:56
او در حدیث و در فقه پیشواست.
16:57
مالک گفت:
17:00
تا آنکه هفتاد تن بر من گواهی ندادند که اهل آنم، فتوا ندادم.
17:02
ابوالعباس سراج گفت:
17:05
از بخاری شنیدم که میگفت:
17:07
صحیحترین اسناد،
17:10
مالک از نافع از ابن عمر است.
17:12
از سخنان مالک درباره سنت:
17:14
مطرف بن عبدالله گفت:
17:17
از مالک شنیدم که میگفت:
17:22
رسول الله (ﷺ) و والیان امر پس از او سنتی نهادند
17:25
که پیروی از آنها، پیروی از کتاب الله
17:27
و تکمیل طاعت الله
17:31
و نیرویی بر دین الله است.
17:34
کسی را نرسد که آن را تغییر دهد یا دگرگون کند،
17:37
و نه که در چیزی که با آن مخالف باشد بنگرد.
17:40
هر که به آنها هدایت یابد، هدایتیافته است،
17:42
و هر که به آنها یاری جوید، یاریشده است،
17:46
و هر که آنها را ترک کند، از راه مؤمنان پیروی نکرده،
17:49
و الله او را به آنچه خود برگزیده وا میگذارد،
17:52
و او را به جهنم درمیآورد، و چه بد بازگشتگاهی است.
17:55
اسحاق بن عیسی گفت:
17:59
مالک گفت:
18:02
آیا هرگاه مردی سختجدلتر از مردی نزد ما بیاید،
18:06
آنچه را جبریل بر محمد (ﷺ) نازل کرده رها کنیم
18:08
به خاطر جدل او؟
18:10
و جعفر بن عبدالله گفت:
18:13
نزد مالک بودیم
18:18
که مردی آمد و گفت:
18:20
ای ابا عبدالله!
18:23
«الرحمن علی العرش استوی»
18:25
چگونه استوا یافت؟
18:27
پس مالک از این پرسش
18:29
هیچ چیزی را نیافت (که پاسخ دهد) — از آن پرسش [ناراحت شد].
18:32
[ادامه از پرسش او نیز...]
18:34
[...]
18:37
[...]
18:39
به زمین نگاه کرد
18:41
و با چوبی که در دست داشت به زمین خط میکشید
18:44
تا آنکه عرق (یا خاک) بر پیشانیاش نشست
18:46
سپس سرش را بلند کرد و با چوب (به سوی او) اشاره کرد
18:49
و گفت:
18:51
«کیفیت» (چگونگی) آن نامعقول است
18:53
و «استواء» (استقرار بر عرش) آن ناشناخته نیست
18:56
و ایمان به آن واجب است
18:59
و پرسش درباره آن بدعت است
19:01
و گمان میکنم تو اهل بدعتی
19:03
و دستور داد او را بیرون بردند
19:06
و عبدالله بن احمد بن حنبل روایت کرده است
19:09
در کتاب «الرد علی الجهمیه»
19:12
از عبدالله بن نافع
19:14
که گفت:
19:15
مالک گفت:
19:16
«الله در آسمان است»
19:18
و علم او در هر مکانی است
19:21
هیچ چیزی از او خالی نیست
19:23
و ابن ابی اویس گفت:
19:25
از مالک شنیدم که میگفت:
19:27
«قرآن کلام الله است»
19:30
و کلام الله از اوست
19:32
و هیچ چیزی از الله مخلوق نیست
19:35
و ابن نافع از مالک روایت کرده است
19:38
که گفت: «قرآن مخلوق است»
19:40
(چنین کسی) تازیانه میخورد و زندانی میشود
19:42
قاضی گفت:
19:44
و جز یک تن از مالک روایت کردهاند
19:46
«ایمان گفتار و کردار است»
19:49
افزایش و کاهش مییابد
19:51
و برخی از آن برتر از برخی است
19:53
ابن عدی در «مسند مالک» گفت:
19:58
با سندی صحیح از ابن وهب
20:01
مالک گفت:
20:02
نافع از ابن عمر دانش بسیاری را نشر داد
20:06
بیشتر از آنچه فرزندانش از او نشر دادند
20:09
و ابن وهب گفت:
20:11
مالک گفت:
20:13
من نزد نافع میآمدم در حالی که نوجوانی کمسن بودم
20:17
او از پلههای خود پایین میآمد، با من میایستاد و با من سخن میگفت
20:21
و پس از نماز صبح در مسجد مینشست
20:24
و کمتر کسی نزد او میآمد
20:27
و ابن وهب نیز گفت:
20:29
از مالک شنیدم که میگفت:
20:31
بر کسی که طالب علم است، لازم است
20:34
که وقار و آرامش و خشیت داشته باشد
20:38
و گفت:
20:39
مالک گفت:
20:40
به من خبر رسیده که هیچ کس در دنیا زهد نورزید و پرهیزگار نشد
20:44
مگر آنکه به حکمت سخن گفت
20:47
و گفت:
20:48
مالک گفت:
20:50
هرگاه مرد به ستایش خود بپردازد
20:53
شکوه او از میان میرود
20:55
ابن وهب گفت:
20:56
به خواهر مالک گفته شد:
20:58
کار مالک در خانهاش چه بود؟
21:01
گفت:
21:02
«قرآن (مصحف) و تلاوت»
21:06
خالد بن نزار ایلی گفت:
21:09
منصور هنگامی که مالک به مدینه آمد، به نزد او فرستاد
21:13
و گفت:
21:14
مردم در عراق دچار اختلاف شدهاند
21:17
پس کتابی تألیف کن که آنان را بر آن گرد آوریم
21:20
پس «الموطأ» را تألیف کرد
21:22
شافعی گفت:
21:24
در روی زمین کتابی در علم نیست
21:26
که درستی آن بیشتر از «موطأ» مالک باشد
21:29
(ابن کثیر یا مؤلف) گفت:
21:30
این سخن را پیش از آن گفت که «صحیحین» تألیف شوند
21:34
ابومصعب گفت:
21:36
مردم بر در مالک ازدحام میکردند
21:39
تا آنکه از شدت فشار با یکدیگر درگیر میشدند
21:42
و ما هرگاه نزد او بودیم
21:44
کسی به دیگری نگاه نمیکرد
21:47
و با سرهای خود چنین (اشاره) میکردند
21:50
و سلطانها از او هراس داشتند
21:53
و او (فقط) «نه» و «آری» میگفت
21:55
و به او گفته نمیشد:
21:57
این سخن را از کجا گفتی؟
21:59
مصعب بن عبدالله درباره مالک گفت:
22:03
او پاسخ را رها میکرد و از هیبت (کسی) آن را بازپرسی نمیکرد
22:06
و پرسندگان با چانههای فروافتاده (از احترام) بودند
22:10
عزت وقار و نور سلطانِ تقوا (در او بود)
22:14
پس او باهیبت بود، هرچند سلطنت ظاهری نداشت
22:17
ابن مهدی گفت:
22:19
کسی را ندیدم که هیبتدارتر
22:21
و کاملعقلتر از مالک باشد
22:24
و پرهیزگارتر از او
22:26
و ابن وهب گفت:
22:28
آنچه از ادب مالک فراگرفتیم
22:30
بیشتر از آن بود که از علم او آموختیم
22:37
قعنبی گفت:
22:40
شنیدم که میگفتند:
22:42
عمر مالک هشتاد و nine سال بود
22:46
در سال یکصد و هفتاد و nine (۱۷۹) هجری درگذشت
22:49
و اسماعیل بن ابی اویس گفت:
22:52
مالک بیمار شد
22:54
پس از برخی از خانوادهمان پرسیدم که در هنگام مرگ چه گفت
22:58
گفتند: شهادت بگو؛ سپس گفت:
23:01
فرمان از آنِ الله است، پیش از این و پس از این.
23:05
در صبحگاه چهاردهم ربیعالاول درگذشت
23:09
سال صد و هفتاد و نه
23:12
امیر عبدالله بر او نماز گزارد
23:15
ابن محمد ابن إبراهیم
23:17
ابن محمد ابن علی
23:19
ابن عبدالله
23:20
ابن عباس الهاشمی
23:22
و ابن ابی زنبر آن را شست
23:24
و ابن کنانه
23:26
و پسرش یحیی
23:27
و کاتبِ آن حبیب
23:29
بر آنان آب ریخته میشود.
23:31
گفتم: و در بقیع به خاک سپرده شد
23:35
سیر ائمه اربعه