از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابه (سریال تکمیل شد)
· درس 11 از 15
تصاویری از زندگی صحابه - قسمت (11) - ابوعبیده بن الجراح رضی الله عنه.
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت مودت خرسند است که
0:18
نمونههایی از زندگی اصحاب (صحابه) را به شما ارائه دهد
0:22
از عبدالرحمن رأفت الباشا
0:25
رحمهالله
0:27
ابوعبیده بن جراح رضیاللهعنه
0:44
چهرهای درخشان و روشن داشت
0:46
قیافهای زیبا و اندامی لاغر
0:49
قامتی بلند
0:50
ریشهایی کمپشت (در دو سوی صورت)
0:52
چشم از دیدارش آرامش مییافت
0:54
و جان با ملاقاتش انس میگرفت
0:57
و دل به او اطمینان مییافت
1:01
با این همه، فروتن و نرمخو بود
1:04
بسیار متواضع
1:06
بسیار باحیا
1:07
اما هرگاه کار سخت میشد و جدیت لازم بود،
1:11
چون شیری بیشهزار به میدان میآمد
1:14
او در درخشش و شکوه، همانند تیغ شمشیر بود
1:18
و در تیزی و برندگی، همانند آن
1:21
او همان امین امت محمد است:
1:24
عامر بن عبدالله بن جراح فهری قرشی،
1:28
که به ابوعبیده کنیه داشت
1:31
عبدالله بن عمر رضیاللهعنهما دربارهاش گفت:
1:35
او یکی از سه تن از قریش است که مردمان به ایشان نیازمندند، از جهت بزرگی و سروری
1:39
و نیکوترین اخلاق و استوارترین حیا را دارد
1:43
اگر با شما سخن گویند، دروغتان نمیگویند
1:46
و اگر شما با ایشان سخن گویید، دروغتان نمیشمارند
1:49
ابوبکر صدیق،
1:51
عثمان بن عفان
1:53
و ابوعبیده بن جراح
1:55
ابوعبیده از سابقین اولین در اسلام بود
1:59
زیرا روز بعد از اسلام آوردن ابوبکر، اسلام آورد
2:03
و اسلامش به دست خود صدیق بود
2:07
همراه با عثمان بن مظعون
2:10
و عبدالرحمن بن عوف
2:12
و ارقم بن ابیالارقم
2:14
نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) رفتند
2:17
و در حضور ایشان کلمه حق را آشکار ساختند
2:20
آنان همان پایههای نخستینی بودند که
2:23
کاخ بزرگ اسلام بر آن بنا شد
2:25
ابوعبیده تجربه سخت مسلمانان را پشت سر گذاشت
2:29
در مکه، از آغاز تا پایان
2:32
و همراه مسلمانان پیشین
2:35
از شدت و سختی و دردها و اندوههایش رنج برد
2:39
رنجی که هیچ پیروان دینی بر روی زمین نکشیدند
2:43
پس در برابر آزمون استوار ماند
2:45
و در هر موقعیتی، خدا و رسولش را راست گفت
2:48
اما محنت ابوعبیده در روز بدر بود
2:51
که شمارگران در سختی آن به حساب درنمیآمدند
2:54
و از حد تصور خیالپردازان فراتر رفت
2:57
ابوعبیده در روز بدر برخاست
3:00
میان صفها میتاخت
3:02
تاختنِ کسی که از مرگ نمیهراسد
3:04
مشرکان از او هراس داشتند
3:06
و چنان میگشت که گویی از مرگ پروایی ندارد
3:09
سواران قریش از او پرهیز میکردند
3:12
و هرگاه با او روبهرو میشدند، از وی کناره میگرفتند
3:15
اما یک مرد از آنان
3:18
در هر سو خود را در برابر ابوعبیده ظاهر میساخت
3:21
ابوعبیده از راه او منحرف میشد
3:25
و از رویارویی با او میپرهیزید
3:27
آن مرد در حمله اصرار ورزید
3:29
و ابوعبیده بسیار کناره گرفت
3:32
آن مرد راههای گریز را بر ابوعبیده بست
3:35
و میان او و جنگ با دشمنان خدا ایستاد و مانع شد
3:39
چون ابوعبیده از او به تنگ آمد
3:41
ضربتی با شمشیر بر سرش زد
3:44
که سرش را به دو نیم کرد
3:46
آن مرد در برابر او بر زمین افتاد
3:49
ای شنونده گرامی، تلاش نکن
3:52
که حدس بزنی آن مرد کشتهشده کیست
3:55
مگر به تو نگفتم
3:57
که این تجربه از حساب حسابگران بیرون بود
4:00
و از خیال خیالپردازان فراتر رفت
4:03
و چه بسا سرت درد گیرد
4:06
اگر بدانی که آن مرد کشتهشده
4:08
عبدالله بن جراح است
4:10
پدر ابوعبیده
4:13
ابوعبیده پدرش را نکشت
4:16
بلکه شرک را در شخص پدرش کشت
4:19
پس خداوند سبحان
4:21
درباره ابوعبیده
4:23
و درباره پدرش، قرآنی نازل فرمود
4:25
که فرمود: «...»
4:27
این کار از ابوعبیده شگفتانگیز نبود
4:30
زیرا او در قوت ایمانش به الله
4:33
و خیرخواهی برای دینش
4:35
و امانتداری بر امت محمد
4:37
به مرتبهای رسید که نفوس بزرگ نزد الله بدان آرزومند بودند
4:41
محمد بن جعفر روایت کرده که
4:43
هیأتی از نصارا
4:45
نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آمد
4:48
و گفت: ای ابوالقاسم،
4:51
مردی از یاران خود را همراه ما بفرست
4:53
که او را بپسندیم تا میان ما
4:55
در مورد برخی اموال
4:57
که در آن اختلاف داریم، داوری کند
4:59
زیرا شما نزد ما، ای گروه مسلمانان،
5:01
مورد رضایت هستید
5:03
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
5:06
«امشب نزد من بیایید تا شما را همراه (با خود) بفرستم
5:08
(نزد کسی که) نیرومند و امین است.»
5:10
عمر بن خطاب (رضیاللهعنه) گفت:
5:12
«زود هنگام به نماز ظهر رفتم،
5:15
و من هرگز امارت را دوست نداشتم،
5:17
(و) آن روز آن را دوست نداشتم
5:19
به امید آنکه از دارندگان این وصف باشم.
5:22
هنگامی که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نماز ظهر را با ما خواند،
5:27
به راست و چپ خود مینگریست
5:30
و من خود را بلند میکردم تا مرا ببیند،
5:33
و همواره نگاهش را در میان ما میگرداند،
5:36
تا آنکه ابوعبیده بن جراح را دید
5:39
و او را فراخواند و فرمود:
5:41
با آنان برو و در میان ایشان به حق داوری کن در آنچه اختلاف دارند.»
5:45
من گفتم:
5:47
«ابوعبیده این افتخار را برد،
5:50
و ابوعبیده تنها امین نبود،
5:54
بلکه نیرومندی را با امانت گرد آورده بود.
5:57
و این نیرومندی در بیش از یک موقعیت نمایان شد.
6:01
(از جمله) آن روز که پیامبر گروهی از یارانش را فرستاد
6:05
تا با کاروان قریش روبهرو شوند،
6:07
و ابوعبیده (رضیاللهعنه) را بر ایشان امیر کرد،
6:11
و کیسهای از خرما به ایشان توشه داد،
6:14
که غیر از آن چیزی برای ایشان نیافت.
6:16
ابوعبیده
6:18
هر روز به هر یک از یارانش یک خرما میداد،
6:21
و هر یک از ایشان آن را میمکید، چنانکه کودک پستان مادرش را میمکد،
6:25
سپس بر آن آب مینوشید،
6:28
و این (توشه) تا شب او را کفایت میکرد.
6:31
و در روز احد،
6:33
هنگامی که مسلمانان شکست خوردند
6:35
و فریادگر مشرکان ندا میداد:
6:38
«مرا به محمد راهنمایی کنید!
6:40
مرا به محمد راهنمایی کنید!»
6:42
ابوعبیده یکی از آن ده نفری بود
6:45
که پیرامون پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را گرفتند
6:49
تا با سینههای خود نیزههای مشرکان را از او دور کنند.
6:53
چون جنگ پایان یافت،
6:55
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
6:58
دندان ثنایای چهارگانهاش شکسته بود،
7:00
پیشانیاش زخمی شده بود،
7:03
و دو حلقه از حلقههای زرهش
7:05
در گونهاش فرو رفته بود. ابوبکر صدیق (رضیاللهعنه) به سوی او آمد و خواست آن دو را از گونهاش بیرون آورد.
7:09
ابوعبیده به او گفت:
7:11
«تو را سوگند میدهم که این کار را به من واگذاری.»
7:14
او پذیرفت.
7:15
ابوعبیده ترسید
7:17
که اگر آن دو را با دست بیرون بکشد،
7:19
پیامبر را دردمند کند.
7:21
پس یکی از آن دو را با دندان ثنایای خود گرفت
7:23
و با نیرویی استوار و محکم فشرد،
7:25
و آن را بیرون آورد،
7:27
و دندان ثنایای او افتاد.
7:29
سپس دیگری را با دندان ثنایای دومش گرفت
7:32
و آن را کند،
7:34
و دندان ثنایای دومش نیز افتاد.
7:36
ابوبکر گفت:
7:38
«ابوعبیده از نیکوترین مردم در (بیرون آوردن) اینگونه (دندانها) بود.
7:42
ابوعبیده همراه پیامبر (صلواتاللهوسلامهعلیه) در همه میدانها حضور داشت،
7:48
از زمانی که او را همراهی کرد
7:50
تا زمانی که یقین (مرگ) فرا رسید.
7:52
و چون روز سقیفه شد،
7:55
عمر بن خطاب به ابوعبیده گفت:
7:58
«دستت را دراز کن تا با تو بیعت کنم،
8:00
زیرا من از رسول خدا (صلیاللهعلیهوسلم) شنیدم که میفرمود:
8:04
هر امتی را امینی است،
8:07
و تو امین این امت هستی.»
8:09
ابوعبیده گفت:
8:11
«من پیشازآنکه مردی را که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) او را امر فرموده بود،
8:14
(با آنکه) فرمان داده بود
8:17
که در نماز امامت ما کند، پیش بیفتم نیستم.»
8:19
او تا مرگش امامت ما را بر عهده داشت.
8:21
پس از آن با ابوبکر صدیق بیعت شد
8:25
و ابوعبیده در حق خیرخواه او بود
8:29
و بهترین یاور او در کار نیک.
8:32
سپس ابوبکر خلافت را پس از خود به فاروق (عمر) سپرد،
8:37
و ابوعبیده در برابر او مطیع شد
8:40
و در هیچ امری از او سرپیچی نکرد
8:42
جز یک بار.
8:44
آیا میدانی آن امری که ابوعبیده در آن از فرمان خلیفه مسلمانان سرپیچی کرد چه بود؟
8:50
این ماجرا زمانی رخ داد که ابوعبیده بن جراح در سرزمین شام بود
8:55
و لشکریان مسلمانان را از پیروزی به پیروزی میبرد،
8:59
تا آنکه الله سراسر سرزمین شام را به دست او گشود،
9:04
و (قلمرو مسلمانان) در شرق به فرات رسید
9:06
و در شمال به آسیای صغیر.
9:08
در آن هنگام
9:10
طاعونی به سرزمین شام هجوم آورد که مردم هرگز مانند آن را ندیده بودند،
9:14
و مردم را یکسره درو میکرد.
9:17
پس عمر بن خطاب
9:19
قاصدی نزد ابوعبیده فرستاد با نامهای
9:23
که در آن نوشته بود:
9:25
«مرا به تو نیازی پیش آمده که از آن بینیاز نیستم.
9:29
پس اگر نامهام شبانگاه به دستت رسید،
9:31
تو را سوگند میدهم که صبح نکنی مگر آنکه به سوی من سوار شوی،
9:36
و اگر در روز به دستت رسید،
9:38
تو را سوگند میدهم که شب نکنی مگر آنکه به سوی من سوار شوی.»
9:42
چون ابوعبیده نامه فاروق را گرفت، گفت:
9:46
«نیاز امیرمؤمنان به من را دانستم،
9:49
او میخواهد کسی را که باقی نمیماند، (از مرگ) نگه دارد.»
9:53
سپس به او نوشت و گفت:
9:55
ای امیرالمؤمنین،
9:57
من نیاز شما به خودم را دریافتهام،
10:00
و من در لشکری از مسلمانان هستم،
10:03
و در خودم میلی به جدا شدن از آنچه بر آنان میرسد نمییابم،
10:07
و نمیخواهم از آنان جدا شوم،
10:09
تا آنکه الله در من و در ایشان فرمان خود را جاری کند.
10:13
پس چون این نامهام به دستت رسید،
10:15
مرا از عزم خود رها کن،
10:17
و به ماندن من راضی باش.
10:19
چون عمر نامه را خواند،
10:21
آنقدر گریست که اشک از چشمانش جاری شد.
10:24
پس کسی از اطرافیانش به او گفت:
10:26
از شدت گریهای که او را در آن دیدند،
10:29
ای امیرالمؤمنین، آیا ابو عبیده درگذشته است؟
10:32
گفت: نه،
10:34
ولی مرگ از او نزدیک است.
10:37
و گمان فاروق دروغ از کار درنیامد،
10:39
زیرا اندکی نگذشت که ابو عبیده به طاعون مبتلا شد.
10:43
چون وفاتش فرا رسید،
10:45
به لشکریان خود وصیت کرد و گفت:
10:47
من شما را به وصیتی سفارش میکنم،
10:50
اگر آن را بپذیرید، همواره در خیر خواهید بود:
10:53
نماز را برپا دارید،
10:55
ماه رمضان را روزه بگیرید،
10:57
صدقه دهید،
10:59
حج و عمره به جا آورید،
11:01
و یکدیگر را به حق سفارش کنید،
11:02
و برای امیرانتان خیرخواهی کنید،
11:04
و به آنان خیانت نورزید،
11:06
و دنیا شما را از یاد خدا غافل نکند،
11:08
زیرا اگر انسان هزار سال عمر کند،
11:11
ناگزیر است که به همین مرگ که شما میبینید برسد.
11:17
و سلام و رحمت الله بر شما باد.
11:20
سپس رو به معاذ بن جبل کرد
11:22
و گفت:
11:24
ای معاذ،
11:25
با مردم نماز بگزار.
11:27
پس اندکی نگذشت که روح پاکش جدا شد.
11:31
معاذ برخاست و گفت:
11:33
ای مردم،
11:35
شما به سوگ مردی نشستهاید،
11:38
به خدا سوگند نمیدانم که مردی را دیده باشم که سینهاش پاکتر باشد،
11:42
و از فریب دورتر،
11:44
و در دوستی آخرت راسختر،
11:47
و برای عموم مردم خیرخواهتر از او.
11:49
پس بر او رحمت فرستید تا الله شما را رحمت کند.
11:53
برای هر امتی امینی است،
11:56
و امین این امت،
11:58
ابو عبیده است.
12:00
محمد رسول الله است.
12:10
ای شعر، و اینگونه در ستایش ایشان سخن بگو،
12:12
آیا آنان زیباتر از این نیستند؟