گزیدهها
گزیدههای روشن
اوه خوشحال ما مردم عرب هستیم پس ما را به جای این رنگ ها فرنی درست کنید و جای این کبودی ها الحیس است و اگر مردی از خانواده ما نبودی چیزی که بهت گفتم
يا سعيد
إنا قوم عرب
فاصنع لنا مكان هذه الألوان الثريد
ومكان هذه الأخبصة الحيس
ولولا أنك رجل منا أهل البيت
ما قلت لك
اما معده اینجاست بس که از تو بلاک کرد
إنما البطن هاتهات
كفاكم ما سده عنكم
گفت: این چیست؟ گفتند این غذا را هضم می کند گفت ماهی می رسد که راضی می شوم با این چیکار کنم؟
فقال ما هذا
قالوا هذا يهضم الطعام
قال إنه ليأتي علي الشهر ما أشبع فيه
فما أصنع بهذا
اگر معده پر باشد، بدن غرق می شود
إذا امتلأ البطن طغ الجسد
شما این شکم را می بینید اگر به او توهین کنی، او به تو احترام می گذارد اگر به او احترام بگذارید، به شما توهین می کند
ترى هذا البطن
إن أهنته أكرمك
وإن أكرمته أهانك
مردم در روز قیامت محشور میشوند، چنان که هرگز برهنه نبودهاند، تشنهاند که هرگز نبودهاند. هر کس برای رضای خدا لباس روزی کند، خداوند لباس او را می پوشاند و هر که برای رضای خدا طعام دهد او را سیر می کند و هر که برای رضای خدا آبیاری کند او را سیراب می کند.
يحشر الناس يوم القيامة أعرا ما كانوا قط وأظمأ ما كانوا قط وأنصب ما كانوا قط فمن كسى لله كساه الله ومن أطعم لله أطعمه ومن سقى لله سقاه ومن عمل لله أغناه الله
اگر در حوائج تو با تو همراه شود، نزد من از عزلت یک ماهه محبوبتر است
لو مشى معك في حاجتك أحب إلي من اعتكاف شهر
چون حاجت مسلمان را برآورده می کنم، نزد من از هزار رکعت نماز محبوبتر است
لأن أقضي لمسلم حاجة أحب إلي من أن أصلي الف ركعة
سخاوت، سخاوت، سخاوت و همدردی از بین رفته است. هر کس با پول و غذا و نوشیدنی خود مردم را دلداری ندهد، با خوشرویی و خوش اخلاقی از آنان دلجویی کند. با فراوانی مال خود نسبت به فقرای خود مغرور نشوید. به سمت ضعیف خود گرایش نداشته باشید. نسبت به فقرای خود سخاوتمند نباشید.
ذهب السخاء والكرم والجود والمواساة فمن لم يواسي الناس بماله وطعامه وشرابه فليواسهم ببسط الوجه والخلق الحسن لا تكونون في كثرة أموالكم تتكبرون على فقرائكم ولا تميلون إلى ضعفائكم ولا تنبسقون إلى مساكينكم
ای طلحه مادرت از تو بر باد. تخلفات عمر به دنبال دارد
ثكلتك أمك يا طلحة أعثرات عمر تتبع
چون من به یتیم یا فقیری صدقه می دهم از حج بعد از حج برای من عزیزتر است.
لأن أتصدق بدرهم على يتيم أو مسكين أحب إلي من حجة بعد حجة الإسلام
من به شما خانه می دهم. آیا آتش می خواهید؟
أوكف عليكم بيت أتريدون نارا
آیا چیزی در بازار نیاز دارید یا می خواهید؟
ألكم في السوق حاجة أو تريدون شيئا
تصمیم گرفتم این را در جگرهای گرسنه بگذارم، زیرا آنها سزاوارتر از خانه هستند
إني رأيت أن أجعل ذلك في أكباد جائعة فإنهم أولى بذلك من البيت
من فقیری را در مجلس شریفتر از مجلس احمد بن حنبل رحمه الله ندیده ام. به آنان گرایش داشت و از اهل دنیا غافل شد.
لم أر الفقير في مجلس أعز منه في مجلس أحمد بن حنبل رحمه الله كان مائلا إليهم مقصرا عن أهل الدنيا
از ابن عباس رضی الله عنه آنچه گفت: عمر رضی الله عنه من با شیوخ بدر وارد شوم. بعضی از آنها گفتند: چرا این جوان با ما وارد شد و ما پسرانی مانند او داریم؟ گفت: او از کسانی است که شما می شناسید. گفت: روزی ایشان را صدا زد و مرا نیز با ایشان خواند. گفت: در آن روز او را ندیدم که مرا بخواند مگر اینکه از من به آنها نشان دهد. گفت: اگر نصرت و فتح خدا فرا رسد و مردم را ببینم دسته دسته وارد دین خدا می شوند تا او سوره را تمام کند، چه می گویی؟ برخی از آنان گفتند: ما مأموریم که اگر پیروز شدیم و خداوند به روی ما باز کرد شکر خدا را بجا آوریم و از او طلب مغفرت کنیم. و بعضى گفتند ما نمى دانیم و یا بعضى از آنها چیزی نگفتند، پس به من گفت: اى ابن عباس آیا چنین مى گویی؟ گفتم: «نه.» گفت: چی میگی؟ گفتم: عمر رسول خدا صلی الله علیه و آله است. خداوند آن را به او اطلاع داد. اگر نصرت خدا فرا رسد و فتح مکه را فتح کند، این نشانه زمان شماست. پس تسبیح پروردگارت را بجا آور و از او آمرزش بخواه. همانا او توبه کرده بود.» عمر گفت: من از آن چیزی جز آنچه تو می دانی نمی دانم.
عن ابن عباس رضي الله عنه ما قال كان عمر رضي الله عنه يدخلني مع أشياخ بدر فقال بعضهم لما تدخل هذا الفتى معنا ولنا أبناء مثله فقال إنه ممن قد علمتم قال فدعاهم ذات يوم ودعاني معهم قال وما رأيته دعاني يومئذ إلا ليريهم مني فقال ما تقولون في إذا جاء نصر الله والفتح ورأيت الناس يدخلون في دين الله أفواجا حتى ختم السورة فقال بعضهم أمرنا أن نحمد الله ونستغفره إذا نصرنا وفتح علينا وقال بعضهم لا ندري أو لم يقل بعضهم شيئا فقال لي يا ابن عباس أكذلك قولك قلت لا قال فما تقول قلت هو أجل رسول الله صلى الله عليه وسلم أعلمه الله له إذا جاء نصر الله والفتح فتح مكة فذاك علامة أجلك فسبح بحمد ربك واستغفره إنه كان توابا قال عمر ما أعلم منها إلا ما تعلم
خود را به خاطر دندانهای جوانتان تحقیر نکنید که عمر بن خطاب رضی الله عنه جوانان را رها می کرد و با آنان مشورت می کرد تا بین آنان انصاف داشته باشد.
لا تحقروا أنفسكم لحداثة أسنانكم فإن عمر بن الخطاب رضي الله تعالى عنه كان إذا نزل به الأمر المعضل دع الشبان فاستشارهم العدل بينهم
آنها ترجیح می دادند حتی در گذشته با فرزندان خود به طور مساوی رفتار کنند
كانوا يستحبون أن يسووا بين أولادهم حتى في القبل
پسرش را در آغوش گرفت و او را دوست داشت، پس گفت: فلانی، به خدا سوگند، اگر تو را دوست می داشتم، نمی توانستم لقمه ای به برادرت بدهم.
ضم بن له وكان يحبه فقال يا فلان والله إني لو حبك وما أستطيع أن أوثرك على أخيك بلقمة
اگر معلم با پسران یکسان رفتار نکند، از تاریکی نوشته می شود
إذا لم يعدل المعلم بين الصبيان كتب من الظلمة
ازدواج نوعی بردگی است، پس یکی از شما باید ببیند که زن آزادش در کجا تحت بردگی قرار گرفته است.
إنما النكاح رق فلينظر أحدكم أين يرق عتيقته
اگر به فرزندم قرآن و حجت و همسرش بیاموزم حق او را ادا کرده ام و حق من بر او باقی است.
إذا علمت ولدي القرآن وحججته وزوجته فقد قضيت حقه وبقي حقي عليه
مردی به حسن رحمه الله گفت: من یک دختر دارم و او نامزد می کند با چه کسی ازدواج کنم؟ پس گفت: شوهرش از خداترس است، اگر او را دوست بدارد او را گرامی می دارد و اگر دشمنی داشته باشد به او ستم نمی کند.
قال رجل للحسن رحمه الله إن لي بنية وإنها تخطب فممن أزوجها فقال زوجها ممن يتق الله فإن أحبها أكرمها وإن أبغضها لم يظلمها
از حسن رحمه الله میگوید که با دو پسر که در بالای خانه بازی میکردند وارد خانه او شد، اما مردی با او آنها را نهی کرد، پس حسن گفت: آنها را رها کنید که بازی بهار آنهاست.
عن الحسن رحمه الله أنه دخل منزله وصبيان يلعبون فوق البيت فنهاهم رجل معه فقال الحسن دعهم فإن اللعب ربيعهم
به آنها آموزش دهید و آنها را تربیت کنید
علموهم وأدبوهم
چه شده که این جوان ها را دور انداختی؟ این کار را نکنید. آنها را در مجلس بسط دهید و صحبت را بشنوند و به آنها بفهمانید. زیرا آنها انسانهای کوچکی هستند یا اینکه انسانهای بزرگی باشند تردید وجود دارد و در زمانی که شما جوان بودید امروز انسانهای بزرگی هستید.
ما لكم قد طرحتم هذه الأغيلمة لا تفعلوا وأوسعوا لهم في المجلس وأسمعوهم الحديث وأفهموهم إياه فإنهم صغار قوم أو شك أن يكونوا كبار قوم وقد كنتم صغار قوم فأنتم اليوم كبار قوم
قبل از انباشته شدن کار و منحرف شدن ذهن، ابتکار عمل را برای تنبیه کودکان به عهده بگیرید
بادروا بتأديب الأطفال قبل تراكم الأشغال وتفرق البال
اگر شاخه ها را صاف کنید صاف می شوند وقتی با چوب صاف می شود نرم نمی شود ادبیات ممکن است برای رویدادها به شیوه ای آرام مفید باشد و ادب برای موهای سفید فایده ای ندارد
إن الغصون إذا قومتها اعتدلت
ولا يلين إذا قومته الخشب
قد ينفع الأدب الأحداث في مهل
وليس ينفع عند الشيبة الأدب
پسرت اینگونه رفتار میکنی که تو در برابر او مسئولی و او مسئول عدالت توست.
يا هذا أحسن أدب ابنك فإنك مسؤول عنه وهو مسؤول عن برك
مرد باید پسرش را مجبور به یادگیری کند، زیرا او مسئول آن است
ينبغي للرجل أن يكره ولده على العلم فإنه مسؤول عنه
از شریک شدن فرزندانتان به بدی بپرهیزید، پیش از آنکه آنها را در مصیبت رنگین کنید، همانطور که جامه رنگ می شود
جنبوا أولادكم قرناء السوء قبل أن تصبغوهم في البلاء كما يصبغ الثوب
اولین فساد پسران از یکدیگر
أول فساد الصبيان بعضهم من بعض
عزمی از جانب من به شما وقتی بلوط را که خریدم به هزار درهم فروختم و قیمتش را صدقه دادم و بر آن حک کردم. خدا رحمت کند ماران را که قدر و آرامشش را دانست.
عزيمة مني إليك لما بعت الفصا الذي اشتريت بألف درهم وتصدقت بثمنه ونقشت عليه رحم الله مرأن عرف قدره والسلام
با آنها سخت رفتار کن، زیرا برای گستاخی و ترک سحر بهتر است، زیرا عادتشان موجب غفلت و خنده میشود، زیرا زیادهشدن آن دل را میکشد. آنها بر این باورند که تنفر از سرگرمی هایی است که توسط شیطان آغاز می شود و نتیجه آن خشم خداوند رحمان است. زیرا از امینان آگاه شنیدهام که حضور در آلات موسیقی و گوش دادن به آهنگها و تأمل در آنها ریا را در دل میافزاید، همانگونه که علف با آب می روید.
خذهم بالجفاء فهو أمنع لإقدامهم وتركي الصبح فإن عادتها تكسب الغفلة وقلة الضحك فإن كثرته تميت القلب اعتقدون من أدبك بغض الملاهي التي بدأها من الشيطان وعاقبتها سخط الرحمن فإنه بلغني عن الثقات من حملة العلم أن حضور المعازف واستماع الأغاني واللهج بهما ينبت النفاق في القلب كما ينبت العشب بالماء
اولين كارى كه در اصلاح فرزندان اميرالمؤمنين عليه السلام شروع مى كنيد اصلاح خود باشد كه چشم آنها به چشم شما دوخته شده است. آنچه نزد آنان پسندیده است، آنچه را می پسندی، و آنچه نزد آنان زشت است، آن چیزی است که تو آن را نپسندی. کتاب خدا را به آنها بیاموز و مجبورشان مکن تا از آن دلزده شوند و از آن رها مکن تا آن را رها کنند. پس شعری را که عفیفترین و حدیث شریفتر است، بیفزا، و آنان را از دانشی به دانش دیگر هدایت مکن تا بر آن مسلط شوند، زیرا ازدحام گفتار در گوش، گمراهکنندهی فهم است.
ليكن أول ما تبدأ به من إصلاح أولاد أمير المؤمنين إصلاحك نفسك فإن أعينهم معقودة بعينك فالحسن عندهم ما تستحسنه والقبيح عندهم ما تستقبحه علمهم كتاب الله ولا تكرههم عليه فيملوه ولا تتركهم منه فيهجروه ثم زدهم من الشعر أعفه ومن الحديث أشرفه ولا تخرجنهم من علم إلى غيره حتى يتقنوه فإن ازدحام الكلام في المسمع مضلة للفهم
مردی در مقامی بالا میرود و میگوید: پروردگارا، چگونه این را به دست آوردم؟ و به او گفته می شود که از پسرت طلب بخشش کن
إن الرجل لترفع له الدرجة فيقول يا ربي أنى لي هذه فيقال له باستغفار ولدك
عمر بن خطاب رضی الله عنه به مردی گفت که قصد طلاق همسرش را داشت اما زن او را طلاق نداد. گفت: من او را دوست ندارم. گفت: یا همه خانه ها بر عشق بنا شده اند و عنایت و تقصیر کجاست؟
قال عمر بن الخطاب رضي الله عنه لرجل هم بطلاق امراته لم تطلقها قال لا احبها قال أو كل البيوت بنيت على الحب وأين الرعاية والتذمم
و رضی الله عنه می فرماید: زنان عورت اند، پس آنها را در خانه بپوشان و ضعفشان را با سکوت درمان کن.
وقال رضي الله عنه النساء عورة فاستروها بالبيوت وداووا ضعفهن بالسكوت
و رضی الله عنه می فرماید: «به هیچ بنده مؤمنی پس از ایمان به خدا بهتر از زنی که بارور و دوستدار و نیکو است، داده نشده است و به بنده ای بعد از کفر به خدا سخت تر از زنی که زبان آهنینش بد اخلاق است، عطا نشده است».
وقال رضي الله عنه ما اعطي عبد مؤمن شيئا بعد الايمان بالله افضل من امرأة ولود ودود حسنة الخلق ولا اصاب عبد شيئا بعد الكفر بالله اشد عليه من امرأة سلقه لها لسان حديد سيئة الخلق
و او رضی الله عنه می فرماید: هیچ انسانی برای خود و خانواده اش انفاق نمی کند مگر اینکه ثواب آن را دارد. مرد از کسی که از او حمایت می کند شروع کند، بعد از نزدیک ترین، سپس نزدیک ترین، و اگر مازاد داشت، از او شروع کند.
وقال رضي الله عنه ما انفق رجل على نفسه وأهله نفقة إلا له أجرها وليبدأ الرجل بمن يعول ثم الأقرب فالأقرب فإن فضل فليبدأ به
حذیفه رضی الله عنه می فرماید: تصدیق می کنم که چشمی هستم که نیازمندان به من شکایت کنند.
وعن حذيفة رضي الله عنه قال أقر ما أكون عينا حين يشكوا إلي أهل الحاجة
هنگامی که زبرقان بن بدر رضی الله عنه با دختری از او ازدواج کرد، به اتاق او رفت و گفت: آیا مرا می شنوی، غلام او باش تا تو را به کنیز گمارد.
وكان الزبرقان بن بدر رضي الله عنه إذا زوج ابنة له دنا من خدرها وقال أتسمعين كوني له أمة يكل لك عبدا
سفیان الثوری رحمه الله می فرماید: اگر می خواهی ازدواج کنی به مادر هدیه بده.
وقال سفيان الثوري رحمه الله إذا أردت أن تتزوج فأهدي للأم
ابوالاسود الدعلی رحمه الله به دخترش گفت: از حسادت بپرهیز که کلید طلاق است. تو باید خودت را آراسته کنی و من زینت تو را به سرمه آراسته و تو باید از عطر و بهترین عطر استفاده کنی تا حیا خود را کامل کنی و چنان باش که گاهی به مادرت گفتی. عفو مرا بپذیر و محبت مرا حفظ کن و سوره مرا در هنگام عصبانیت نخوان که محبت را در سینه یافتم و زیان اگر جمع شود عشق زود برطرف می شود.
وقال أبو الأسود الدؤالي رحمه الله لابنته إياك والغيرة فإنها مفتاح الطلاق وعليك بالزينة وأزين الزينة الكحل وعليك بالطيب وأطيب الطيب إسباغ الوضوع وكوني كما قلت لأمك في بعض الأحايين خذ العفو مني تستديمي مودتي ولا تنطقي في سورتي حين أغضبوا فإني وجدت الحب في الصدر والأذى إذا اجتمع لم يلبث الحب يذهبوا
می گفت بهترین شما کسی است که به خانواده اش سود برساند
وكان يقول خيركم أنفعكم لأهله
از امام احمد رحمه الله درباره زن روزه دار سؤال شد و شوهرش او را نهی کرد. او فکر می کند باید روزه بگیرد. فرمود: روزه نمی گیرد و به نماز و روزه فکر نمی کند مگر اینکه او اذن دهد، مگر واجب. امّا غیر آن، روزه نگیرد مگر به اذن او و در هر کاری که به او امر کرده از او اطاعت کند.
وسئل الإمام أحمد رحمه الله عن المرأة تصوم فيمنعها زوجها ترى لها أن تصوم قال لا تصوم ولا تحدث في نفسها من صلاة ولا صيام إلا أن يأذن لها إلا الواجب الفرض فأما غير ذلك فلا تصوم إلا بإذنه وتطيعه في كل ما أمرها به من الطاعة
نه، به خدا سوگند ما در پی رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم کوشیدیم و نماز خواندیم و روزه گرفتیم و نیکی های زیادی انجام دادیم و خیلی ها به دست ما مسلمان شدند و امیدواریم.
لا والله قد جاهدنا بعد رسول الله صلى الله عليه وسلم وصلينا وصمنا وعملنا خيرا كثيرا وأسلم على أيدينا بشر كثير وإنا لنرجو ذلك
اما من قسم به کسی که جان عمر در دست اوست، آرزو کردم که این برای ما خوب بود و هر کاری که بعد از آن انجام دادیم، مو به مو از آن نجات می یافتیم.
لكني أنا والذي نفس عمر بيده لوددت أن ذلك برد لنا وأن كل شيء عملناه بعده نجونا منه كفافا رأسا برأس
مردم از رسول خدا صلی الله علیه و آله از خیر می پرسیدند و من از ترس اینکه مبادا بر من غلبه کند از بدی می پرسیدم.
كان الناس يسألون رسول الله صلى الله عليه وسلم عن الخير وكنت أسأله عن الشر مخافة أن يدركني
کسی که از ترس خدا گریه کند به جهنم پناه نمی برد تا شیر به پستان برگردد
لن يلجى النار من بكى من خشية الله حتى يعود اللبن في الضرع
من بر این دنیای تو گریه نمی کنم، بلکه بر دوری سفر و تنگی روزی ام گریه می کنم، زیرا شام را در بهشت و جهنم گذرانده ام و در بهشت و جهنم فرود آمده ام و نمی دانم کدامیک مرا خواهد برد.
ما أبكي على دنياكم هذه ولكن أبكي على بعد سفري وقلة زادي فإني أمسيت في صعود مهبطة على جنة ونار ولا أدري أيهما يؤخذ بي
حال شما خوب است انشاالله همسر رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم. او با باکره ای غیر از تو ازدواج نکرد و عذر تو از بهشت نازل شد.
أنت بخير إن شاء الله زوجة رسول الله صلى الله عليه وسلم ولم ينكح بكرا غيرك ونزل عذرك من السماء
ما از خدای متعال می ترسیم و سقوط نمی کنیم
إنا لنخشى الله عز وجل وما نسقط
اگر تو آن را داری، برای من مهم نیست که به تو اهمیتی نمی دهم، و اگر آن را نداشته باشی، پس بهتر از خودت نافرمانی کرده ای.
إن كنت تملكه فما أبالي ألا أعتد بك وإن كنت لا تملكه فقد خالفت من هو خير منك
مؤمن درباره پروردگارش فکر نیک می کند، پس کارهای نیک انجام می دهد و منافق پندار بد دارد، پس کار بد می کند.
إن المؤمن أحسن الظن بربه فأحسن العمل وإن المنافق أساء الظن فأساء العمل
یکی از بزرگترین صفاتی که یک مؤمن می تواند به آن امیدوار باشد این است که بیشترین ترس را برای خود و امید هر مسلمانی داشته باشد.
من أعظم خصلة ترجى للمؤمن أن يكون أشد خوفا على نفسه وأرجاه لكل مسلم
اگر بنده در وقت خوب خدا را یاد کند و در وقت نیک او را ستایش کند و ضرری به او برسد، به درگاه خدا تضرع می کند. فرشتگان در مورد امر ضعیفی صدای شناخته شده ای می گویند پس او را شفاعت می کنند. و اگر بنده در وقت های خوب خدا را یاد نکند و در وقت های خوب او را حمد نکند و به او ضرری برسد، به درگاه خداوند مناجات می کند. فرشتگان صدای ننگینی می گویند پس او را شفاعت نمی کنند.
إذا كان العبد يذكر الله في السراء ويحمده في الرخاء فأصابه ضر فدعى الله قالت الملائكة صوت معروف من امر ضعيف فيشفعون له وإن كان العبد لا يذكر الله في السراء ولا يحمده في الرخاء فأصابه ضر فدعى الله قالت الملائكة صوت منكر فلم يشفعوا له
غلام مسلمان در خواب او را ببخشد. به او گفتند: این چگونه است ابودردا؟ فرمود: برادرش شب برمیخیزد و دعای خدا را میخواند و او را مستجاب میکند و برای برادرش دعا میکند و او را مستجاب میکند.
إن العبد المسلمة ليغفر الله له وهو نائم قيل له وكيف ذاك يا ابو الدرداء قال يقوم أخوه من الليل فيتهجد فيدعو الله فيستجيب له ويدعو لأخيه فيستجيب له
خداوند نه از کسی که می شنود، نه از مجادله کننده، نه از نوازنده، و نه از کسی که صدا می زند، نمی شنود، مگر آن که ندا می دهد، دعایی که در دلش استوار است.
لا يسمع الله من مسمع ولا من مراء ولا لاعب ولا من داع إلا داع دعاء ثبتا من قلبه
من می دانم که پروردگارم چه زمانی به من پاسخ می دهد. آنها از گفتار او شگفت زده شدند و گفتند: از کجا می دانی؟ فرمود: اگر قلبم ترسیده و پوستم گزگز شود و چشمانم لبریز شود و دعایم به روی من باز شود، بدانم که دعای من مستجاب شده است.
إني لأعلم حين يستجيب لي ربي عز وجل فعجبوا من قوله وقالوا وكيف تعلم ذلك قال إذا وجل قلبي وقشع الر جلدي وفاضت عيني وفتح لي في الدعاء فثم أعلم أن قد استجيب لي