از مجموعهٔ زندگی سلف صالح (مجموعه کامل شد) · درس 47 از 72

خلاصه ای از زندگی سلف بین قول و عمل | قسمت (47) | ترس، دلهره و امید

◉ 483 بازدید ⏱ 15:42 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:04 زندگی سلف میان گفتار و کردار
0:11 ترس و خشیت و امید
0:14 ترس و خشیت
0:17 هنگامی که عمر رضی‌الله‌عنه زخمی شد
0:21 مردم آمدند و شروع کردند به ستایش او
0:25 پس گفت:
0:26 دوست داشتم که این (وضعیت) برابر باشد؛ نه به زیان من و نه به سود من
0:32 و به ابوموسی اشعری رضی‌الله‌عنه گفت:
0:36 آیا خوشحالت می‌کند که اسلام ما همراه رسول الله (ﷺ) باشد
0:41 و هجرت ما همراه او
0:43 و جهاد ما همراه او
0:45 و تمام عمل ما همراه او
0:47 (و آیا) برای ما (پاداش) برابر شود؟
0:49 و هر عملی که پس از او انجام دادیم، از آن رهایی یابیم؟
0:53 (در حالی که) برابر و هم‌سنگ باشد
0:56 گفت: نه، به خدا سوگند!
0:58 ما پس از رسول الله (ﷺ) جهاد کردیم
1:02 و نماز خواندیم و روزه گرفتیم
1:04 و کارهای نیک فراوانی انجام دادیم
1:07 و مردم بسیاری به دست ما اسلام آوردند
1:10 و ما همانا به آن امید داریم
1:12 پس عمر گفت:
1:14 ولیکن من، سوگند به آن‌که جان عمر در دست اوست،
1:18 (یعنی) برای ما برابر شود
1:21 و هر کاری که پس از او انجام دادیم، از آن رهایی یابیم
1:25 (در حالی که) برابر و هم‌سنگ باشد
1:29 و از ابن عمر رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
1:32 سر عمر رضی‌الله‌عنه در دامن من بود
1:36 پس گفت: ای عبدالله!
1:39 سرم را بر زمین بگذار
1:41 گفت: پس ردای خود را جمع کردم
1:44 و آن را زیر سرش نهادم
1:46 پس گفت: سرم را بر زمین بگذار، مادرت به عزایت بنشیند!
1:51 سپس گفت: وای بر عمر و وای بر مادرش
1:55 اگر الله او را نیامرزد
1:57 و عبدالله بن مسعود رضی‌الله‌عنه گفت:
2:01 مؤمن گناهان خود را چنان می‌بیند که گویی زیر کوهی نشسته و می‌ترسد که بر او فرو افتد
2:06 (و همواره از آن) می‌ترسد
2:09 و فاجر گناهان خود را چنان می‌بیند که مگسی از بینی‌اش گذشته باشد
2:14 پس (ابن مسعود) با دست خود چنین کرد
2:16 ابوشهاب زهری گفت: (ابن مسعود) با دستش بالای بینی‌اش (چنین) کرد
2:22 و حذیفه بن یمان رضی‌الله‌عنه گفت:
2:25 مردم از رسول الله (ﷺ) درباره خیر می‌پرسیدند
2:31 و من از او درباره شر می‌پرسیدم، از ترس آنکه مبادا به من برسد
2:36 و چون مرگ حذیفه بن یمان رضی‌الله‌عنه فرا رسید
2:41 بسیار بی‌تابی کرد
2:43 پس به او گفته شد: چه چیز تو را می‌گریاند؟
2:46 گفت: از روی حسرت بر دنیا نمی‌گریم
2:50 بلکه مرگ نزد من محبوب‌تر است
2:52 اما نمی‌دانم بر چه (حالی) وارد می‌شوم
2:56 آیا با خشنودی (الهی) یا با خشم (او)؟
3:00 و از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
3:03 هرگز کسی که از ترس الله بگرید، داخل آتش نمی‌شود
3:07 تا آنکه شیر به پستان بازگردد
3:10 و او رضی‌الله‌عنه در بیماری خود گریست
3:13 پس به او گفته شد: چه چیز تو را می‌گریاند؟
3:16 گفت: بر این دنیای شما نمی‌گریم
3:20 بلکه بر دوری سفرم و کمی توشه‌ام می‌گریم
3:25 زیرا من شب را در فراز و نشیبی میان بهشت و دوزخ به صبح رساندم
3:30 و نمی‌دانم کدام یک مرا خواهند گرفت
3:34 و ابن عباس پیش از مرگ عایشه رضی‌الله‌عنها اجازه ورود خواست
3:39 در حالی که او بی‌هوش بود
3:40 (ابن عباس) گفت: ان‌شاءالله تو خوب خواهی بود
3:45 همسر رسول الله (ﷺ)
3:49 و او جز تو با دوشیزه‌ای ازدواج نکرد
3:52 و عذر تو از آسمان نازل شد
3:54 پس (عایشه) گفت: کاش فراموش‌شده‌ای فراموش‌شده بودم
4:00 و خباب بن الأرت رضی‌الله‌عنه به عیادت آمد
4:04 (او) از بازماندگان اصحاب پیامبر (ﷺ) بود
4:09 پس (مردم) گفتند: ای ابوعبدالله مژده باد تو را
4:12 برادرانت فردا بر آنان وارد خواهی شد
4:16 پس گریست و گفت: بر آنان (باید) حالی باشد
4:20 آگاه باشید که من بی‌تابی نمی‌کنم
4:23 اما شما مرا به یادِ گروه‌هایی انداختید
4:26 و آنان را برای من برادران نامیدید
4:29 و همانا آنان با پاداش‌های خود (از دنیا) رفتند، چنان‌که بود
4:34 و من می‌ترسم که پاداش آن اعمالی که یاد می‌کنید
4:39 (کم باشد) و ما پس از آنان (به آن) نرسیدیم
4:42 و از شداد بن أوس انصاری رضی‌الله‌عنه روایت است
4:46 که هرگاه به بستر می‌رفت
4:49 بر بسترش غلت می‌زد
4:51 خواب به او نمی‌رسید
4:53 پس می‌گفت:
4:55 خدایا، آتش خواب را از من ربوده است
4:59 پس برمی‌خاست و تا صبح نماز می‌خواند
5:04 و از ابورجاء عطاردی روایت است که گفت:
5:07 ابن عباس رضی‌الله‌تعالی‌عنه را دیدم
5:11 و زیر چشمانش مانند بند کهنه از اشک (نشان بود)
5:16 و ابن عمر رضی‌الله‌تعالی‌عنه وارد کعبه شد
5:20 پس شنیدم که در سجده می‌گفت:
5:23 تو می‌دانی که چه چیز مرا از رقابت با قریش بر سر این دنیا بازمی‌دارد
5:29 جز ترس تو
5:32 و کعب الاحبار رحمه‌الله گفت:
5:35 اگر از ترس الله بگریم
5:38 و اشک‌هایم بر گونه‌ام جاری شود
5:41 نزد من محبوب‌تر است از آنکه به وزن خودم طلا صدقه دهم
5:46 و سفیان ثوری رحمه‌الله گفت:
5:49 هیچ‌کس نتوانست عبادت را (به‌جا آورد) و بر آن توان نیافت
5:53 مگر با شدت ترس
5:55 سعید بن مسیّب رحمه‌الله
5:58 اغلب در مجلس خود می‌فرمود
6:01 خدایا، سالم بدار، سالم بدار
6:04 به حسن بصری رحمه‌الله گفته شد
6:08 با گروه‌هایی که ما را می‌ترسانند چه باید کرد؟
6:12 تا آنجا که نزدیک است دل‌هایمان پرواز کند
6:15 حسن گفت
6:17 به خدا سوگند، اگر با گروهی همراه شوی که تو را می‌ترسانند
6:21 تا آنکه امنیت به تو برسد
6:23 برای تو بهتر است از اینکه با گروهی همراه شوی که تو را از خود ایمن می‌دانند.
6:27 تا اینکه ترس به تو برسد
6:29 و برخی از سلف گفته‌اند
6:31 ترسان کسی نیست که گریه کند و چشمانش را بفشارد.
6:35 اما آنکه از ترک کاری می‌ترسد که باید انجامش دهد...
6:39 اینکه بر آن عذاب شود
6:42 و از ابراهیم بن شیبان رحمه‌الله
6:45 او فرمود
6:47 هنگامی که ترس در دل ساکن شود
6:49 مواضع شهوات را در آن بسوزان.
6:52 و رغبت دنیا را از او دور می‌کند
6:55 و از قاسم بن محمد روایت شده که گفت
6:58 با ابن المبارک رحمه‌الله سفر می‌کردیم
7:02 بسیار به ذهنم خطور می‌کرد
7:05 با خودم می‌گویم
7:07 به چه چیزی این مرد بر ما برتری یافته است؟
7:11 تا جایی که این شهرت را در میان مردم پیدا کرد
7:15 اگر نماز می‌خواند
7:17 ما نماز می‌گزاریم.
7:19 و اگر روزه می‌گرفت
7:21 ما روزه می‌گیریم
7:23 و اگر (او) به جهاد برود
7:25 ما برای جهاد (غزو) می‌رویم
7:27 و اگر (کسی) حج می‌کند
7:29 ما نیز به حج می‌رویم
7:31 گفت
7:33 در برخی از سفرهای خود در مسیر شام بودیم
7:36 شبی که در خانه شام می‌خوریم
7:38 هنگامی که چراغ خاموش شد
7:41 پس برخی از ما برخاستند و چراغ را برداشتند
7:45 و آنجا ماند.
7:47 سپس چراغ را آورد
7:49 به چهره‌ی ابن مبارک نگاه کردم
7:52 و ریشش از اشک‌ها تر شده بود
7:55 با خود گفتم
7:57 با همین خشیت، این مرد بر ما برتری یافت
8:01 و شاید هنگامی که چراغ را گم کرد
8:04 و به تاریکی رفت
8:06 ذکر قیامت
8:08 ابن مبارک رحمه‌الله گفت
8:11 بیشترین علم
8:13 شایسته است که بیشترِ شما ترسان‌تر باشید
8:16 عبدالرحمن بن یزید بن جابر گفت
8:21 به یزید بن مرثد (رحمه‌الله) گفتم
8:24 چرا می‌بینم که چشمانت خشک نمی‌شود؟
8:27 گفت
8:28 و مسألت تو چیست؟
8:30 چرا می‌بینم که چشمانت خشک نمی‌شود؟
8:33 گفت
8:34 و مسئلهٔ تو دربارهٔ آن چیست؟
8:36 گفتم
8:38 امید است که الله عزّوجل مرا به آن (این علم) بهره‌مند گرداند.
8:41 گفت
8:43 الله به من وعده داده است که اگر او را نافرمانی کنم، مرا در آتش زندانی خواهد کرد.
8:49 به خدا سوگند، اگر او مرا جز به تهدید به زندان در حمام، تهدیدی دیگر نمی‌کرد...
8:54 سزاوارتر بودم که چشمی برایم خشک نشود.
8:58 فضیل بن عیاض رحمه‌الله فرمود
9:02 هر که از الله بترسد، هیچ‌کس به او زیانی نمی‌رساند.
9:05 و هر که از غیر الله بترسد، هیچ‌کس به او سودی نمی‌رساند.
9:11 ابو سلیمان دارانی رحمه‌الله فرمود:
9:15 از نیکو گمانی به الله عزّ وجلّ
9:18 سپس [از الله] نمی‌ترسد
9:20 او فریب‌خورده است.
9:22 و المروذی گفت
9:24 ابو عبدالله رحمه‌الله
9:27 هرگاه یاد مرگ شود، گریه‌ها گلویش را می‌فشارند.
9:30 و می‌فرمود
9:32 ترس مانع می‌شود که غذا و نوشیدنی بخورم
9:36 و هنگامی که مرگ یاد شود
9:38 آری، بر هر امری از امور دنیا
9:41 این تنها خوراکی است که خوراک دیگری را در پی دارد (فقط یک نوع غذاست، نه غذای دیگر)
9:44 و لباس (تقوا بهتر است)، و لباس دون لباس
9:47 و این روزها روزهایی اندک‌اند
9:50 من هیچ چیزی را با فقر برابر نمی‌دانم.
9:53 و اگر راهی بیابم
9:55 [در صورتی که] نامی از من باقی نمی‌ماند، [و] به‌یقین [خود را از میان می‌بردم] تا نامم برجای نماند.
10:01 امید و نیک‌گمانی به الله
10:04 عبدالله بن مسعود رضی‌الله‌عنه گفت
10:09 الله در روز قیامت آمرزشی (همه‌جانبه) خواهد بخشید.
10:13 به دلِ هیچ بشری خطور نکرده است
10:16 و همچنین فرمود، رضی‌الله‌عنه
10:20 به همان کسی که جز او معبودی نیست،
10:23 هیچ بنده‌ای چیزی را (از نعمت‌ها) عطا نشده است
10:25 بهتر از حسن ظن به الله
10:28 و آن‌که جز او معبودی نیست
10:30 بنده‌ام گمان نیکو به الله نبرد
10:33 جز این نیست که الله آنچه را که گمان می‌برد به او می‌دهد.
10:36 زیرا خیر در دست اوست
10:39 و همچنین رضی‌الله‌عنه فرمود
10:42 به الله سوگند، اگر آنچه را من از الله می‌دانم شما می‌دانستید
10:45 لاتکلتم
10:47 مردی بادیه‌نشین بیمار شد و به او گفته شد: تو خواهی مرد.
10:51 (گفتند) همانا تو خواهی مرد.
10:53 گفت: مرا به کجا خواهند برد؟
10:56 گفته شد: به سوی الله.
10:59 گفت: پس کراهت من از رفتن چیست؟
11:02 به سوی کسی که جز از او خیری نمی‌بینم.
11:05 و از معتمر بن سلیمان رحمه‌الله روایت است
11:08 که گفت:
11:10 پدرم رحمه‌الله هنگامی که مرگش فرا رسید گفت:
11:13 ای معتمر!
11:15 رخصت‌ها (و گشایش‌های شریعت) را برایم روایت کن،
11:17 شاید الله را در حالی دیدار کنم که به او گمان نیک دارم.
11:21 و برخی گفته‌اند:
11:23 و من با وجود ترسم از الله، به نعمت‌بخشی او اطمینان دارم،
11:27 و الله گرامی‌ترین نعمت‌دهنده من است.
11:31 و از ابراهیم نخعی رحمه‌الله روایت است
11:35 که گفت:
11:36 آنان مستحب می‌دانستند که به بنده، هنگام مرگش،
11:39 نیکی‌های عملش تلقین شود،
11:41 تا گمان نیکش به پروردگارش نیکو گردد.
11:44 و برخی گفته‌اند:
11:46 و من از الله امید دارم، چنان‌که گویی
11:50 با گمان نیک، آنچه را الله انجام می‌دهد به چشم می‌بینم.
11:54 و حماد بن سلمه رحمه‌الله گفته است:
11:58 به خدا سوگند، اگر میان حسابرسی الله نسبت به من
12:01 و حسابرسی پدر و مادرم مخیر می‌شدم،
12:02 (با آنکه ...)
12:04 حسابرسی الله را بر حسابرسی پدر و مادرم برمی‌گزیدم،
12:09 زیرا الله تعالی به من مهربان‌تر از پدر و مادرم است.
12:14 و یحیی بن معاذ رحمه‌الله گفته است:
12:18 اگر عفو از محبوب‌ترین چیزها نزد او نبود،
12:22 بنده‌ی گناهکار، نزد او گرامی‌ترین آفریدگان نمی‌بود.
12:26 و هنگامی که بشر بن منصور رحمه‌الله در حال جان دادن بود، خندید
12:30 و گفت:
12:31 از میان کسانی که از فتنه‌شان می‌ترسم بیرون می‌روم
12:37 و بر کسی وارد می‌شوم که در رحمتش تردید ندارم.
12:41 (بحث) موازنه میان خوف و رجاء.
12:46 مطرف رحمه‌الله گفته است:
12:50 اگر ترس مؤمن و امیدش سنجیده شود،
12:53 برابر می‌یابی،
12:55 یکی بر دیگری فزونی ندارد.
12:58 و از حسن بصری رحمه‌الله روایت است که گفت:
13:03 امید و ترس، مرکب مؤمن‌اند.
13:07 و فضیل بن عیاض رحمه‌الله گفته است:
13:11 ترس از امید بهتر است
13:13 تا زمانی که انسان تندرست است؛
13:16 اما چون مرگ به او رو کند،
13:18 امید بهتر است.
13:20 آنچه درباره‌ی کسی که هنگام موعظه بیهوش می‌شود آمده است،
13:25 و موضع سلف در این باره.
13:28 از حسین بن عبدالرحمن روایت است که گفت:
13:32 به اسماء دختر ابوبکر رضی‌الله‌عنها گفتم:
13:36 یاران رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم
13:41 هنگام خواندن قرآن چگونه بودند؟
13:43 گفت:
13:45 آنان چنان بودند که الله ایشان را یاد کرده،
13:47 یا چنان‌که عزّ و جلّ وصفشان کرده است:
13:50 چشمانشان اشک می‌ریزد
13:53 و پوستشان (از خشیت) به لرزه می‌افتد.
13:55 به او گفتم:
13:57 در میان ما مردانی هستند
13:59 که چون قرآن بر یکی از ایشان خوانده شود، بیهوش می‌گردد.
14:03 گفت:
14:05 از شیطان رانده‌شده به الله پناه می‌برم.
14:09 و عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه
14:12 بر مردی از اهل عراق که (بر زمین) افتاده بود گذشت،
14:14 و فرمود:
14:16 این را چه شده است؟
14:18 گفتند:
14:19 هرگاه قرآن بر او خوانده شود، این حال به او دست می‌دهد.
14:23 فرمود:
14:25 ما از الله عزّ و جلّ می‌ترسیم،
14:27 اما (بر زمین) نمی‌افتیم.
14:29 و مردی بود که هنگام یاد (الله) می‌لرزید.
14:32 ابراهیم نخعی رحمه‌الله به او گفت:
14:36 اگر تو بر آن (لرزش) مالکی،
14:38 پس برای من مهم نیست که به تو اعتنا نکنم،
14:41 و اگر بر آن مالک نیستی،
14:43 پس با کسی که از تو بهتر است مخالفت کرده‌ای.
14:46 فوایدی دیگر.
14:51 از حسن بصری رحمه‌الله
14:56 درباره‌ی سخن عزّ و جلّ:
14:58 «هاء مقرأ کتابیه»
15:01 من گمان داشتم که با حساب خود روبه‌رو خواهم شد.
15:06 گفته است:
15:07 مؤمن به پروردگارش گمان نیک دارد، پس عمل نیکو می‌کند،
15:12 و منافق به (پروردگار) گمان بد دارد، پس عمل بد می‌کند.
15:17 و از ابوحازم رحمه‌الله روایت است که گفت:
15:20 از بزرگ‌ترین خصلتی که برای مؤمن امید می‌رود
15:24 آن است که بر خویشتن بیش از همه بیمناک باشد
15:27 و برای هر مسلمانی امیدوارتر باشد.
15:31 زندگی سلاح (است)
15:34 میان گفتار و کردار.