از مجموعهٔ زندگی سلف صالح (مجموعه کامل شد)
· درس 28 از 72
خلاصه ای از زندگی سلف بین قول و عمل | قسمت (28) | احوال پیشینیان نزد قرآن
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:04
زندگی سلف
0:06
میان گفتار و کردار
0:11
حال سلف با قرآن و آموزش آن
0:14
و تأثیر آن بر ایشان
0:17
عمر رضیاللهعنه چنین بود
0:20
که هرگاه ابوموسی نزد او مینشست
0:22
گاه به او میگفت
0:24
ای ابوموسی، ما را یادآوری کن
0:27
پس او قرائت میکرد
0:29
و از ابن عباس رضیاللهعنهما روایت است
0:32
که گفت:
0:33
عیینة بن حصن بن حذیفه وارد شد
0:36
و بر برادرزادهٔ خود حرّ بن قیس فرود آمد
0:40
و او از جمع کسانی بود که عمر رضیاللهعنه ایشان را به خود نزدیک میکرد
0:45
و قاریان، یاران مجالس عمر و مشورتکنندگان او بودند
0:50
چه پیرمردان و چه جوانان
0:53
پس عیینه به برادرزادهاش گفت:
0:55
ای برادرزاده!
0:57
آیا نزد این امیر منزلتی داری؟
1:00
پس برای من از او اجازهٔ ورود بگیر
1:02
گفت:
1:03
برای تو از او اجازه خواهم گرفت
1:05
ابن عباس گفت:
1:07
پس حرّ برای عیینه اجازه خواست
1:10
و عمر به او اجازه داد
1:12
چون بر او وارد شد گفت:
1:14
ای پسر خطاب!
1:17
به خدا سوگند که تو به ما عطای فراوان نمیدهی
1:19
و میان ما به عدالت حکم نمیکنی
1:22
پس عمر خشمگین شد
1:24
تا آنجا که خواست به او آسیب برساند
1:26
پس حرّ به او گفت:
1:28
ای امیرالمؤمنین!
1:30
خداوند تعالی به پیامبرش صلیاللهعلیهوسلم فرمود:
1:35
«گذشت را پیشه کن و به نیکی فرمان ده»
1:38
«و از نادانان روی برتاب»
1:41
و این [مرد] از نادانان است
1:44
و به خدا سوگند، عمر چون آیه را بر او تلاوت شد، از آن تجاوز نکرد
1:49
و او نزد کتاب خدا بسیار توقفکننده بود
1:53
و عمر رضیاللهعنه
1:55
با نافع بن عبدالحارث در عسفان دیدار کرد
1:58
و عمر او را بر مکه گماشته بود
2:02
پس [عمر] گفت: چه کسی را بر اهل وادی گماشتی؟
2:06
او گفت: ابن ابزی را
2:09
گفت: و ابن ابزی کیست؟
2:12
گفت: مردی از موالی ما
2:16
گفت: پس او را بر ایشان جانشین کردی؟
2:20
گفت: او قاری کتاب خدای عز و جل است
2:25
و به علم فرائض دانا است
2:28
عمر گفت:
2:29
آگاه باشید که پیامبر شما صلیاللهعلیهوسلم فرموده است:
2:34
«همانا خداوند با این کتاب گروههایی را بالا میبرد»
2:38
«و با آن گروههایی دیگر را فرو مینهد»
2:41
و از عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه روایت است که گفت:
2:45
سزاوار است که حامل قرآن به شب خود شناخته شود
2:49
هنگامی که مردم خوابند
2:51
و به روز خود هنگامی که مردم روزهخوارند
2:55
و به اندوه خود هنگامی که مردم شادمانند
2:58
و به گریه خود هنگامی که مردم میخندند
3:01
و به خاموشی خود هنگامی که مردم سخن میگویند به هم درمیآمیزند
3:05
و به خشوع خود هنگامی که مردم خودنمایی میکنند
3:09
و سزاوار است که حامل قرآن
3:11
گریان و اندوهگین باشد
3:14
بردبار، حکیم و آرام
3:18
و سزاوار نیست که حامل قرآن درشتخو یا غافل باشد
3:24
و نه پرحرف و نه فریادگر و نه تندخو
3:29
و نیز فرمود رضیاللهعنه:
3:32
همانا این دلها ظرفهایی هستند
3:34
پس آنها را با قرآن مشغول کنید
3:37
و با غیر آن مشغول نکنید
3:39
و نیز فرمود رضیاللهعنه:
3:42
اگر خواستار علم هستید، قرآن را برانگیزید
3:46
زیرا در آن علم اولین و آخرین است
3:50
و مردی به او گفت:
3:52
من مفصل را در یک رکعت میخوانم
3:55
او به او گفت: این مانند شتابزدگی شعر است
3:59
همانا گروههایی قرآن میخوانند که از گلوگاهشان فراتر نمیرود
4:04
ولی هنگامی که در دل جای گیرد، در آن ریشه دواند و سود بخشد
4:09
و از ابن عباس رضیاللهعنهما روایت است که گفت:
4:13
اگر سوره بقره را با ترتیل بخوانم
4:16
نزد من محبوبتر است از این که تمام قرآن را بخوانم
4:21
و از ابوعبدالرحمن سلمی رحمهالله روایت است که گفت:
4:25
قرآن را از گروهی گرفتیم که به ما خبر دادند
4:29
که ایشان چون ده آیه میآموختند
4:32
از آن ده، به ده دیگر تجاوز نمیکردند
4:35
تا آنکه معنای آنها را بدانند
4:38
پس ما قرآن و عمل به آن را با هم میآموختیم
4:42
و پس از ما گروهی قرآن را به میراث خواهند برد
4:45
که آن را همچون نوشیدن آب مینوشند
4:47
و از گلوگاهشان فراتر نمیرود
4:50
و ابوعبدالرحمن رحمهالله چهل سال در مسجد قرآن خواند
4:56
و برخی از سلف گفتهاند:
4:58
هرکه دوست دارد بداند که چیست
5:01
باید خود را بر قرآن عرضه کند
5:04
و نافع بن ابی نعیم مقرئ رحمهالله گفت:
5:09
همانا این قرآن بزرگ است
5:12
از نزد بزرگی آمده است
5:14
پس چون بخوانی
5:16
زنهار که به غیر آن مشغول نشوی
5:19
و بنگر که با چه کسی سخن میگویی.
5:21
و ابن کثیر قاری رحمهالله
5:25
هرگاه میخواست که یارانش قرائت کنند،
5:28
آنان را گرد میآورد و موعظهشان میکرد،
5:30
و میگفت:
5:32
«من این کار را جز این نمیکنم،
5:34
تا آنکه به تلاوت قرآن بپردازید
5:37
با دلهای خاشع،
5:39
و نفوس خاضع،
5:41
و چشمان اشکبار.»
5:43
و چون عبدالله ابن ادریس،
5:46
قاری رحمهالله، در حال جاندادن بود،
5:48
دخترش گریست،
5:50
پس به او گفت: گریه نکن،
5:53
که من در همین خانه قرآن را ختم کردهام
5:56
چهار هزار ختم.
5:58
و امام احمد ابن حنبل رحمهالله گفت:
6:03
«بر من گران است که دنیا جگرهای مردانی را آب کند
6:08
که سینههایشان قرآن را در خود دارد.»
6:10
و قاضی عبدالله ابن طالب رحمهالله گفت:
6:15
«عزت تنها از آنِ کسی است که قرآن و علم با اوست،
6:19
این است آن عزیز.
6:21
و اما کسی که عزت سلطان با اوست،
6:24
عزیز نیست.»
6:27
و فضل رقاشی رحمهالله گفت:
6:30
«عابدان به هیچ چیز لذت نبردند،
6:32
و دلهایشان به هیچ چیز پرواز نکرد،
6:35
همچون زیبایی صدا در قرائت قرآن،
6:38
و هر دلی که به زیبایی صدا در قرآن پاسخ ندهد،
6:42
پس آن دلی مرده است.»
6:45
و فضل گفت:
6:47
«و هیچ چشمی که بر زیبایی صدا (در قرآن) اشک نریزد،
6:50
جز چشم غافل یا سرگرم نیست.»
6:55
و ایاس بن معاویه رحمهالله گفت:
6:58
«مَثَل کسانی که قرآن میخوانند
7:01
و تفسیرش را نمیدانند،
7:04
همچون قومی است که نامهای از پادشاهشان در شب به آنان رسیده،
7:08
و چراغی نزدشان نیست،
7:11
پس هراس بر آنان چیره میشود،
7:14
و نمیدانند آنچه در نامه است چیست.
7:17
و مَثَل کسی که تفسیر را میشناسد،
7:20
همچون مردی است که چراغی برای آنان آورده،
7:23
پس آنچه را در نامه است میخوانند.»
7:27
و از شعبی رحمهالله روایت است که گفت:
7:30
«هر کس قرآن بخواند، دچار خرفت نمیشود.»
7:33
و خیثمة بن عبدالرحمن رحمهالله
7:37
قرآن را در سه روز ختم میکرد،
7:41
و ابن محیریز رحمهالله
7:44
قرآن را هر هفت روز ختم میکرد.
7:47
و از عمار بن عمر بجلی روایت است که گفت:
7:51
با محمد بن نضر حارثی
7:54
رحمهالله به سوی مکه بیرون رفتیم،
7:57
پس در هیچ ساعتی از شب بیدار نمیشدیم
8:00
مگر آنکه او بر شترش نشسته و در حال تلاوت بود.
8:04
گفت: ما میدیدیم
8:08
که تا وقتی به مکه رسید، نخوابیده بود.
8:11
گفت: و چون فرود میآمد،
8:14
در خدمت یارانش بود.
8:17
به او گفته شد: ای ابا عبدالرحمن،
8:20
ما این کار را برای تو کفایت میکنیم.
8:23
پس نزد آنان میآمد و میگفت:
8:26
«آیا در پاداش (کار) بر من بخل میورزید؟»
8:29
و از قتاده رحمهالله روایت است
8:32
که قرآن را هر هفت شب یکبار ختم میکرد.
8:36
و چون رمضان فرا میرسید،
8:39
هر سه شب یکبار ختم میکرد،
8:42
و چون دهه (آخر) فرا میرسید،
8:45
هر شب یکبار ختم میکرد.
8:49
و از سعید بن جبیر رحمهالله روایت است
8:52
که قرآن را هر دو شب ختم میکرد.
8:55
و مالک بن دینار گفت
8:58
رحمهالله:
9:01
«صدیقان چون قرآن بر آنان خوانده شود،
9:04
دلهایشان به سوی آخرت مشتاق میشود.»
9:07
و نیز رحمهالله گفت:
9:10
«ای حاملان قرآن،
9:13
قرآن در دلهای شما چه کاشته است؟
9:16
زیرا قرآن بهار مؤمن است،
9:19
همانگونه که باران بهار زمین است.
9:22
زیرا الله باران را از آسمان فرو میفرستد
9:25
به زمین، پس به زمین پُرعلف و پُرگیاه میرسد،
9:28
پس در آن دانه میروید،
9:31
و بوی بد جایگاهش مانع آن نمیشود
9:34
که بجنبد و سبز شود و زیبا گردد.
9:37
پس ای حاملان قرآن،
9:41
در دلهای شما چه کاشته شده است؟
9:44
کجایند یاران یک سوره؟
9:47
کجایند یاران دو سوره؟
9:50
در آن دو چه کردهاید؟»
9:53
و محمد بن واسع رحمهالله گفت:
9:56
«قرآن بوستان عارفان است،
9:59
پس کجاست آنچه از آن شیرین است؟»
10:04
و فضیل بن عیاض رحمهالله گفت:
10:07
«حامل قرآن،
10:10
حامل پرچم اسلام است،
10:13
شایسته نیست که با یاوهگو یاوه بگوید،
10:16
و نه که با سرگرمشونده سرگرم شود،
10:19
و نه که با فراموشکار فراموش کند.»
10:22
و از وهیب بن ورد رحمهالله روایت است که گفت:
10:25
«در این حدیث نظر کردیم
10:28
در میان این دلها، چیزی نرمکنندهتر و جذبکنندهتر به سوی حق نیافتیم
10:32
از خواندن قرآن برای کسی که در آن تدبر کند،
10:35
(این همان است که)
10:38
یکی از سلف گفته است:
10:41
«قرآن میخواندم و هیچ شیرینیای در آن نمییافتم،
10:44
پس به خودم گفتم:
10:47
آن را چنان بخوان که گویی از رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) شنیدهای،
10:50
(همان) که...
10:53
پس اندکی شیرینی پدید آمد.
10:56
پس به خودم گفتم:
11:00
آن را چنان بخوان که گویی از جبریل (علیهالسلام) شنیدهای،
11:03
(همان) که...
11:06
هنگامی که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آن را خبر میدهد.
11:09
گفت: پس شیرینی افزون شد.
11:12
سپس به آن گفتم:
11:15
آن را چنان بخوان که گویی از الله شنیدهای،
11:18
هنگامی که الله آن را سخن میگوید.»
11:21
گفت: پس شیرینی همهاش افزون شد.