از مجموعهٔ زندگی سلف صالح (مجموعه کامل شد) · درس 65 از 72

خلاصه ای از زندگی سلف بین قول و عمل | قسمت (65) | مسئولیت پذیری از خود

◉ 447 بازدید ⏱ 12:56 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:04 حیات سلف میان گفتار و کردار
0:12 محاسبه نفس
0:14 اهمیت و فضیلت محاسبه نفس
0:21 عمر بن الخطاب (رضی‌الله‌عنه) گفت:
0:24 پیش از آن‌که به حساب کشیده شوید، خود را به حساب آورید،
0:28 و پیش از آن‌که مورد محاسبه قرار گیرید، آن را محاسبه کنید،
0:31 زیرا این کار در روز حساب برای شما آسان‌تر است،
0:35 این‌که خود را محاسبه کنید،
0:38 و برای عرضهٔ بزرگ آماده شوید،
0:41 آن روز بر او عرضه می‌شوید؛ هیچ پنهانی از شما پنهان نمی‌ماند.
0:48 و سری سقطی (رحمه‌الله) گفت:
0:51 هرکس خود را محاسبه کند،
0:53 الله از حساب او شرم می‌کند.
0:57 و از حسن بصری (رحمه‌الله) روایت شده که گفت:
1:01 مؤمن بر نفس خود سخت‌گیر و نگهبان است،
1:04 آن را برای الله عزوجل به حساب می‌کشد.
1:07 و همانا حساب روز قیامت بر کسانی آسان می‌شود
1:10 که در دنیا خود را محاسبه کرده‌اند،
1:14 و همانا حساب روز قیامت بر کسانی سخت می‌شود
1:17 که این امر را بدون محاسبه (نفس) پذیرفته‌اند.
1:22 مؤمن گاه به چیزی برمی‌خورد که او را به شگفت می‌آورد
1:25 و می‌گوید: به الله سوگند که من به تو میل دارم،
1:29 و تو از نیازهای من هستی،
1:31 اما به الله سوگند، راهی به سوی تو نیست،
1:35 هیهات، هیهات! میان من و تو حایلی افتاده است.
1:40 و گاه از او چیزی سر می‌زند
1:42 پس به خود بازمی‌گردد و می‌گوید:
1:45 مقصودت از این چه بود؟
1:48 مرا با این چه کار؟
1:50 به الله سوگند که دیگر هرگز، ان‌شاءالله، به این کار بازنمی‌گردم.
1:55 مؤمنان گروهی‌اند که قرآن ایشان را استوار ساخته
1:59 و میان ایشان و هلاکتشان حایل شده است.
2:02 مؤمن در دنیا اسیری است
2:06 که برای رهایی گردنش تلاش می‌کند،
2:09 از هیچ چیز ایمن نیست تا آن‌که الله عزوجل را ملاقات کند،
2:13 و می‌داند که بر شنوایی و بینایی و زبان و همسایه‌اش مؤاخذه خواهد شد.
2:18 (هم‌چنین بر زبان و همسایه‌اش)
2:21 و (سلف) رحمه‌الله فرمود:
2:23 مردی بود که وقتی خاری به او می‌رسید،
2:26 می‌گفت:
2:28 به‌راستی می‌دانم که این به‌سبب گناهی است،
2:31 و پروردگارم عزوجل به من ستم نکرده است.
2:34 توجیهات و نصایح در محاسبه نفس
2:40 ربیع بن خثیم (رحمه‌الله) گفت:
2:46 هرگاه سخن می‌گویی،
2:48 به یاد آور که شنیدن الله به تو نزدیک است،
2:50 و هرگاه قصدی می‌کنی،
2:52 به یاد آور که دانش او به تو احاطه دارد،
2:54 و هرگاه نگاه می‌کنی،
2:56 به یاد آور که نگاه او به توست،
2:58 و هرگاه می‌اندیشی،
3:00 به یاد آور که او بر تو آگاه است،
3:03 زیرا او تعالی می‌فرماید:
3:06 همانا گوش و چشم و دل،
3:09 همه آن‌ها [اعضا] از آن [کار] بازپرسی‌شده خواهند بود.
3:13 و از میمون بن مهران (رحمه‌الله) روایت شده که گفت:
3:17 انسان پرهیزگار نمی‌شود
3:19 مگر آن‌که نسبت به خود سخت‌گیرتر باشد
3:23 از شریک نسبت به شریک خود،
3:25 و بداند که خوراک و پوشاک و نوشیدنی‌اش از کجاست.
3:30 و ابن مقفع (رحمه‌الله) گفت:
3:34 بر خردمند است که کاستی‌های خود را برشمارد،
3:37 در دین و اخلاق و آداب،
3:41 و آن‌ها را در سینه یا در نوشته گرد آورد،
3:46 سپس بسیار آن‌ها را بر نفس خود عرضه کند،
3:49 و آن را به اصلاحشان مکلف گرداند،
3:52 و آن را به‌تدریج بر آن تکلیف کند،
3:55 از اصلاح یک خصلت یا دو خصلت یا چند خصلت،
3:59 در روز یا در هفته یا در ماه.
4:02 پس هر گاه چیزی را اصلاح کرد، آن را محو می‌کند،
4:05 و هر گاه به محو شدن (عیب) نگاه کرد، شادمان می‌شود،
4:09 و هر گاه به عیبی که پابرجاست نگاه کرد، اندوهگین می‌شود.
4:15 داستان‌ها و رویدادهایی در محاسبه نفس
4:21 عمر، ابوبکر (رضی‌الله‌عنه) را دید
4:24 که زبان خود را می‌کشید،
4:26 دست او را گرفت
4:28 و گفت:
4:29 ای خلیفهٔ رسول الله، چه می‌کنی؟
4:32 گفت:
4:34 آیا مرا به این مهلکه درنیاورده جز همین؟
4:38 و از انس بن مالک روایت شده که گفت:
4:41 روزی عمر بن الخطاب (رضی‌الله‌عنه) را شنیدم
4:45 و با او بیرون رفتم تا به باغی درآمد،
4:49 و او را شنیدم که می‌گفت و میان من و او دیواری بود،
4:53 و او در میان باغ بود:
4:56 عمر، امیرالمؤمنین، آفرین، آفرین!
5:00 به الله سوگند ای پسر خطاب!
5:03 یا باید از الله بترسی، یا او تو را عذاب خواهد کرد.
5:07 و از سلمة بن منصور،
5:11 از غلامی از ایشان که با احنف بن قیس (رحمه‌الله) همراه بود، روایت شده که گفت:
5:16 من همراه او بودم،
5:18 و بیشتر نمازش در شب، دعا بود،
5:22 و نزد چراغ می‌آمد،
5:25 انگشت خود را در آن می‌گذاشت، سپس می‌گفت:
5:28 ای احنف!
5:30 چه چیز تو را به آنچه روز فلان کردی واداشت؟
5:34 چه چیز تو را به آنچه روز فلان کردی واداشت؟
5:38 و مردی بر ابومعاویه اسود (رحمه‌الله) درازگویی کرد،
5:43 پس گفت:
5:44 از الله آمرزش می‌طلبم از گناهی که به‌سببِ آن بر من مسلط شدی.
5:49 و حسان بن ابی‌سنان رحمه‌الله از کنار اتاقی گذشت.
5:55 پس گفت:
5:56 از کی این را ساخته‌ای؟
5:59 گفت:
6:00 سپس به خود بازگشت و گفت:
6:03 و تو را چه به اینکه از کی ساخته‌ای؟
6:06 از چیزی می‌پرسی که به تو مربوط نیست.
6:09 و مردی سفیان ثوری رحمه‌الله را دنبال می‌کرد
6:14 و همواره می‌دیدش که از خشتی، تکه کاغذی بیرون می‌آورد و در آن می‌نگرد.
6:19 پس دوست داشت بداند که در آن چیست.
6:22 تکه کاغذ به دستش افتاد.
6:25 پس دید که در آن نوشته شده است:
6:27 سفیان!
6:29 ایستادنت در پیشگاه الله عز وجل را یاد کن.
6:33 و از ابوسلیمان دارانی رحمه‌الله روایت است که گفت:
6:39 شنیدم که ابوجعفر منصور در خطبهٔ روز جمعه گریه می‌کرد.
6:45 پس خشم مرا برانگیخت.
6:47 و در دلم نیت کردم که نزد او بروم و آنچه را از سخنش شنیده‌ام، و آنچه را از کردارش می‌شناسم، به او بگویم.
6:53 آنگاه که فرود آید.
6:57 سپس اندیشیدم که برخیزم و نزد خلیفه بروم و او را پند دهم.
7:02 در حالی که مردم نشسته‌اند و با چشمان خود مرا می‌نگرند.
7:06 پس بیم در دلم می‌افتد.
7:09 پس دستور می‌دهد و مرا می‌کشد.
7:12 و بی‌آنکه سودی داشته باشد، کشته می‌شوم.
7:15 پس نشستم و آرام گرفتم.
7:17 و سری سقطی رحمه‌الله گفت:
7:22 سی سال عیب (خودم) از من پنهان بود.
7:25 و آن این بود که ما گروهی بودیم که به نماز جمعه زود می‌رفتیم.
7:30 و ما را جایگاه‌هایی بود که به ما شناخته شده بود،
7:33 و نزدیک بود که از آن‌ها خالی نباشیم.
7:36 روزی از روزهای جمعه یکی از همسایگان ما درگذشت.
7:40 پس دوست داشتم که تشییع جنازهٔ او کنم،
7:43 و تشییع کردم و از وقت خود بازماندم.
7:46 سپس آمدم و خواستم به نماز جمعه بپیوندم،
7:49 چون به مسجد نزدیک شدم،
7:52 نفسم به من گفت:
7:54 اکنون تو را خواهند دید که دیر آمده‌ای،
7:57 و از وقت خود عقب مانده‌ای.
7:59 پس این بر من گران آمد.
8:02 پس به نفس خود گفتم:
8:04 سی سال است که تو را ریاکار می‌بینم،
8:07 و من نمی‌دانستم.
8:09 پس آن جایی را که می‌آمدم، رها کردم،
8:13 و در جاهای مختلف نماز گزاردم،
8:17 تا جایگاه من یا مانند آن شناخته نشود.
8:23 اهمیت شناخت عیوب نفس و آفات آن.
8:27 و ترک (توجه به) مردم.
8:32 عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه گفت:
8:35 خود را به یاد کردن مردم مشغول مدارید،
8:38 که آن بلاست.
8:40 و بر شما باد یاد الله،
8:43 که آن رحمت است.
8:45 و نیز رضی‌الله‌عنه گفت:
8:48 محبوب‌ترین مردم نزد من
8:50 کسی است که عیوب مرا به من هدیه کند.
8:53 و ابوهریره رضی‌الله‌عنه گفت:
8:56 یکی از شما خاشاکی را در چشم برادرش می‌بیند،
9:00 و تنهٔ درخت را در چشم خود فراموش می‌کند.
9:04 و بلال بن سعد رحمه‌الله گفت:
9:07 یاد کردن نیکی‌هایت و فراموش کردن بدی‌هایت، فریب‌خوردن است.
9:12 و حسن بصری رحمه‌الله گفت:
9:15 ای فرزند آدم،
9:17 تو به حقیقت ایمان نمی‌رسی
9:20 تا آنکه مردم را به عیبی که در خود تو هست، عیب نگیری،
9:24 و تا آنکه به اصلاح آن عیب از نفس خود آغاز کنی،
9:28 پس آن را اصلاح کنی.
9:30 پس چون چنین کردی،
9:32 عیبی را اصلاح نکرده‌ای
9:34 مگر آنکه عیب دیگری یافته‌ای که اصلاح نکرده‌ای.
9:37 پس چون چنین کردی،
9:40 اشتغال تو به خاصهٔ نفس خودت خواهد بود،
9:43 و محبوب‌ترین بندگان نزد الله تعالی کسی است که چنین باشد.
9:48 و عون بن عبدالله رحمه‌الله گفت:
9:51 گمان نمی‌کنم کسی به عیب‌جویی مردم بپردازد
9:55 مگر از غفلتی که از نفس خود دارد.
10:00 و از برخی از سلف روایت شده که گفت:
10:03 گروهی را دریافتم که عیبی نداشتند،
10:06 پس به عیب‌های مردم پرداختند،
10:09 و مردم برای آنان عیب‌هایی یادآوری کردند.
10:12 و گروهی را دریافتم که عیوبی داشتند،
10:15 پس از عیب‌جویی مردم بازایستادند،
10:18 و عیب‌های آنان فراموش شد.
10:20 یا چنان‌که گفته است.
10:22 و عمر بن عبدالعزیز رحمه‌الله گفت،
10:25 به مزاح با غلامش:
10:27 حاکمان، جاسوسان را بر عامه گماشته‌اند،
10:31 و من تو را جاسوس خود بر نفس خویش قرار می‌دهم.
10:35 پس اگر از من سخنی شنیدی که مرا از آن منزه می‌داری،
10:39 یا کاری که دوست نداری،
10:42 نزد من پند ده و از آن بازدار.
10:46 و فضیل بن عیاض رحمه‌الله گفت:
10:49 اشتغال تو باید به نفس خودت باشد،
10:52 و اشتغال تو به غیر خودت نباشد.
10:55 پس هرکس که اشتغالش به غیر خود باشد،
10:58 به او نیرنگ زده شده است.
11:00 سری سقطی رحمه‌الله گفت:
11:03 از نشانه‌های استدراج (فریب الهی تدریجی)،
11:05 غفلت از عیوب نفس است.
11:08 و نیز رحمه‌الله گفت:
11:11 هیچ نادانی جز نادان بر لغزش‌های مردم آگاه نمی‌شود،
11:15 و هیچ‌کس که پرده‌ای را بدرد که بر او آشکار شده، جز لعنت‌شده نیست.
11:20 مجاهده نفس
11:25 ابومسلم خولانی رحمه‌الله فرمود:
11:30 آیا دیده‌اید نفسی را که چون آن را گرامی بدارید و نعمتش دهید،
11:34 فردا نزد الله مرا نکوهش کند؛
11:37 و اگر آن را خوار سازید و به رنج افکنید و به کار وادارید،
11:41 فردا نزد الله مرا ستایش کند؟
11:44 گفتند: آن کیست ای ابومسلم؟
11:48 گفت: به خدا سوگند، آن نفس من است.
11:52 و قتاده رحمه‌الله فرمود:
11:56 ای فرزند آدم،
11:58 اگر نمی‌خواهی کار خیر را جز با نشاط انجام دهی،
12:02 پس نفس تو به خستگی و ملال گرایش دارد.
12:07 امّا مؤمن کسی است که خود را به زحمت می‌افکند،
12:10 و مؤمن کسی است که نیرومند می‌شود.
12:13 و مؤمنان همواره می‌گفتند: پروردگارا، پروردگارا،
12:17 در نهان و آشکار،
12:19 تا آن‌که دعایشان را اجابت کرد.
12:22 و محمد بن منکدر رحمه‌الله فرمود:
12:25 چهل سال با نفسم جنگیدم،
12:28 تا آن‌که راست شد.
12:31 و ابویزید بسطامی رحمه‌الله فرمود:
12:34 نفسم را به سوی الله فراخواندم،
12:37 امّا از من سر باز زد و دشوار شمرد،
12:40 پس رهایش کردم و به سوی الله رفتم.
12:43 زندگی سلامت
12:48 میان گفتار و کردار