از مجموعهٔ زندگی سلف صالح (مجموعه کامل شد) · درس 36 از 72

خلاصه ای از زندگی سلف بین قول و عمل | قسمت (36) | بردباری، عفو، گذشت و نکوهش خشم

◉ 474 بازدید ⏱ 13:46 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 زندگی سلف میان گفتار و کردار
0:09 بردباری و گذشت و عفو
0:14 و نکوهش خشم و درمان آن
0:17 علی بن ابی‌طالب رضی‌الله‌عنه گفت:
0:22 نخستین پاداش بردبار، بردباری اوست
0:25 که مردم یاوران او در برابر نادان‌اند
0:29 و مردی به حسن بن علی رضی‌الله‌عنهما دشنام داد و به او تاخت
0:34 پس [حسن] به او گفت: اما تو، چیزی [از ناسزا] باقی نگذاشتی
0:39 و الله بیشتر از این را می‌داند
0:43 و عمرو بن العاص رضی‌الله‌عنه گفت:
0:46 من بر یک سخن صبر می‌کنم
0:49 که آن بر من سخت‌تر از گرفتن اخگر است
0:53 آنچه مرا بر صبر کردن بر آن وامی‌دارد
0:56 جز ترس از سخنی دیگر که از آن بدتر است، نیست
0:59 و انس بن مالک رضی‌الله‌عنه گفت:
1:03 ما با رسول الله (ﷺ) نشسته بودیم
1:08 پس فرمود: اکنون مردی از اهل بهشت بر شما وارد می‌شود
1:14 پس مردی از انصار درآمد
1:17 چون روز بعد شد
1:19 پیامبر (ﷺ) همان را فرمود
1:24 و آن مرد مانند دفعهٔ نخست درآمد
1:28 چون روز سوم شد
1:31 پیامبر (ﷺ) سخن گذشته‌اش را باز هم فرمود
1:36 و آن مرد بر همان حال نخستین درآمد
1:41 چون پیامبر (ﷺ) برخاست
1:45 عبدالله بن عمرو بن العاص رضی‌الله‌عنهما او را دنبال کرد
1:50 و گفت: من با پدرم قهر کرده‌ام
1:53 و سوگند خورده‌ام که سه روز بر او وارد نشوم
1:57 پس اگر صلاح می‌دانی مرا نزد خود جای دهی تا آن [سه روز] بگذرد، انجام ده
2:02 [آن مرد] گفت: آری
2:04 انس گفت:
2:06 و عبدالله حدیث می‌کرد که آن سه شب را با او سپری کرده بود
2:11 اما ندید که او در شب چیزی از نماز شب بخواند
2:15 جز آنکه چون بیدار می‌شد و در بستر خود می‌غلتید
2:19 الله عزوجل را یاد می‌کرد و تکبیر می‌گفت
2:23 تا آنکه برای نماز صبح برمی‌خاست
2:26 عبدالله گفت:
2:28 جز این‌که نشنیدم جز خیر بگوید
2:32 چون سه شب گذشت
2:35 و نزدیک بود عملش را کم بشمارم
2:37 گفتم: ای عبدالله
2:39 میان من و پدرم نه خشمی بود و نه قهری
2:44 لیکن از رسول الله (ﷺ) شنیدم که سه بار به تو فرمود:
2:51 اکنون مردی از اهل بهشت بر شما وارد می‌شود
2:55 و تو سه بار درآمدی
2:58 پس خواستم نزد تو جای گیرم تا عملت را ببینم
3:02 تا به آن اقتدا کنم
3:04 اما ندیدم که عمل بسیاری انجام دهی
3:07 پس چه چیز تو را به آنجا رسانده که رسول الله (ﷺ) فرمود؟
3:13 گفت: جز آنچه دیدی نیست
3:17 [عبدالله] گفت: چون [از نزد او] برگشتم، مرا فراخواند و گفت:
3:22 جز آنچه دیدی نیست
3:24 جز این‌که در دلم برای هیچ یک از مسلمانان کینه‌ای نمی‌یابم
3:29 و بر خیری که الله به کسی عطا کرده، رشک نمی‌برم
3:34 عبدالله گفت:
3:37 همین است که تو را به آن مقام رسانده
3:40 و همین است که ما بدان توان نداریم
3:43 و احنف بن قیس رحمه‌الله گفت:
3:46 من بردبار نیستم
3:48 لیکن خود را به بردباری وامی‌دارم
3:51 و گوینده راست گفته است:
3:54 «آیا هرگاه مگسی وزوز کند، آن را برانم؟
3:57 اگر مگس چنین باشد، پس [رها کردن] آن بزرگوارانه است»
4:01 و برخی از بلغا گفته‌اند:
4:04 از آبروها جز با گذشت و روی‌گردانی دفاع نمی‌شود
4:07 [همچنان که] بخشش و نرمی [دفاع می‌کند]
4:09 و برخی از شاعران گفته‌اند:
4:11 در بردباری بازداشتن نادان از آزار است
4:15 و در سبک‌سری تحریک [به آزار] است
4:17 پس تو سبک‌سر مباش
4:19 که پشیمان شوی، چون پشیمانی سودی ندارد
4:23 همچنان که زیان‌دیده پس از جدایی پشیمان می‌شود
4:27 و مردی نزد علی بن الحسین رحمه‌الله آمد
4:32 و به او گفت:
4:34 فلانی تو را آزرده و به تو تهمت زده است
4:37 [علی بن الحسین] گفت:
4:39 پس ما را نزد او ببر
4:41 پس [آن مرد] با او رفت
4:43 در حالی که [آن مرد] می‌پنداشت که [علی] از خود دفاع خواهد کرد
4:46 چون نزد او رسید، گفت:
4:48 ای فلانی!
4:50 اگر آنچه گفتی حق باشد
4:53 الله مرا بیامرزد
4:55 و اگر آنچه گفتی باطل باشد
4:58 الله تو را بیامرزد
5:00 و گفته می‌شد:
5:02 از سرکشی خشم بپرهیز
5:05 که تو را به خواری عذرخواهی می‌کشاند
5:09 و برخی از ادیبان گفته‌اند:
5:12 خشم نادان در گفتارش [آشکار است]
5:15 و خشم خردمند در کردارش
5:18 و برخی از حکیمان گفته‌اند:
5:20 چون از نادان خاموشی گزینی
5:23 به او پاسخی گسترده داده‌ای
5:25 و او را به کیفری دردناک گرفتار کرده‌ای
5:28 و برخی از شاعران گفته‌اند:
5:30 و خودداری از دشنام دادن به فرومایه از روی بزرگواری
5:34 برای او زیان‌بارتر است از آنکه به او دشنام دهی، آنگاه که [او] دشنام می‌دهد
5:38 و برخی از آنان گفته است:
5:41 به سخنان سفیه بازنگرد
5:44 جز پاسخ سلامی که او به تو داده است
5:48 زیرا هرگاه آن را بجنبانی، مانند مرداری است
5:53 که هر چه بیشتر آن را حرکت دهی، بدبوتر می‌شود
5:57 و عروة بن الزبیر رحمه‌الله گفت:
6:00 چه بسا بزرگواری که خواری را بر او تحمیل کردم،
6:03 و همان خواری برایم عزتی طولانی به ارمغان آورد.
6:06 و از حسن بصری رحمه‌الله روایت است که گفت:
6:10 برترین اخلاق مسلمانان، عفو است.
6:13 و مردی بر عمر بن عبدالعزیز رحمه‌الله وارد شد
6:19 و نزد او از مردی که به او ستم کرده و در حق او بدگویی کرده بود شکایت می‌کرد.
6:23 پس عمر به او گفت:
6:25 اگر با حق‌الناسی که بر گردن داری، خدا را دیدار کنی،
6:29 برای تو بهتر است که با او روبه‌رو شوی در حالی که [حق او را] ادا کرده‌ای.
6:33 و مردی نزد یکی از سلف رحمه‌الله آمد و گفت:
6:38 فلانی تو را بد می‌گوید.
6:41 گفت: به او سلام برسان،
6:45 و به او بگو که مرا به استغفار واداشته است.
6:49 و از حسن رحمه‌الله روایت است که گفت:
6:52 مؤمن بردبار است و نادانی نمی‌کند،
6:55 و اگر کسی بر او نادانی کند، او بردبار است و ستم نمی‌کند،
6:59 و اگر ستم شود، می‌بخشد و قطع رابطه نمی‌کند،
7:02 و اگر قطع رابطه شود، پیوند برقرار می‌کند و بخل نمی‌ورزد،
7:05 و اگر بر او بخل ورزیده شود، صبر می‌کند.
7:08 و مردی عمر بن ذر رحمه‌الله را دشنام می‌داد و به او ناسزا می‌گفت،
7:14 پس عمر بن ذر با او دیدار کرد و گفت:
7:18 ای فلانی، در دشنام دادن به ما زیاده‌روی مکن،
7:22 و برای صلح جایی باقی بگذار،
7:25 زیرا ما با کسی که در حق ما نافرمانی الله کرده، متقابلاً رفتار نمی‌کنیم.
7:28 (ترجمه این خط ادامه جمله پیشین است)
7:31 و مردی سخنی به عمر بن عبدالعزیز رحمه‌الله گفت،
7:36 پس به او گفت:
7:38 می‌خواستی شیطان مرا با عزت سلطان تحریک کند،
7:42 تا امروز از تو انتقام بگیرم، همان‌گونه که فردا تو از من انتقام می‌گیری.
7:47 برو، خدا تو را رحمت کند.
7:49 و حسن رحمه‌الله گفت:
7:52 هر که چهار خصلت در او باشد، خدا او را از شیطان نگه می‌دارد
7:57 و بر او آتش دوزخ را حرام می‌گرداند:
7:59 کسی که هنگام رغبت و هنگام ترس، خویشتن را مهار کند،
8:03 و نیز هنگام شهوت و خشم.
8:05 و جعفر بن محمد رحمه‌الله گفت:
8:10 خشم، کلید هر بدی است.
8:13 و بنده‌ای به آقای خود درشتی کرد، پس [آقا] گفت:
8:16 من بر این غلام به آنچه می‌بینید صبر می‌کنم،
8:20 تا خودم را با آن رام کنم،
8:22 زیرا هرگاه بر مملوک در برابر ناپسندی صبر کنم،
8:26 برای غیر مملوک صبورتر خواهم بود.
8:29 و مردی نزد وهب بن منبه رحمه‌الله آمد و گفت:
8:35 من از کنار فلانی گذشتم و او تو را دشنام می‌داد،
8:39 پس [وهب] خشمگین شد و گفت:
8:41 شیطان فرستاده‌ای جز تو نیافت.
8:44 پس چیزی نگذشت که آن دشنام‌دهنده نزد او آمد،
8:48 و بر وهب سلام کرد،
8:50 او پاسخ داد و دست خود را دراز کرد و با او دست داد،
8:54 و او را کنار خود نشاند.
8:56 و احمد بن ابی الحواری گفت:
8:59 ابوسلیمان داریانی رحمه‌الله به من گفت:
9:03 عاقل از چه راهی سرزنش را از کسی که به او بدی کرده بر می‌دارد؟
9:07 گفتم: نمی‌دانم.
9:09 (ترجمه این خط ادامه جمله پیشین است)
9:11 گفت: با دانستن اینکه خداوند متعال است که او را به آن گرفتار کرده است.
9:18 و امام احمد بن حنبل رحمه‌الله در ایام مأمون،
9:25 سپس معتصم، سپس واثق آزمایش شد
9:28 به سبب قرآن عظیم،
9:31 و آزار بسیار دید،
9:33 و نزدیک بیست و هشت ماه در زندان ماند،
9:38 و بیش از سی تازیانه خورد،
9:41 و این زدنی بسیار سخت و شدید بود،
9:45 و بیهوش شد،
9:47 و در خلال زدن چندین بار عقلش را از دست داد.
9:50 و هر کس که در کار او کوشیده بود را بخشید،
9:54 جز اهل بدعت.
9:56 و در این باره این آیه خداوند متعال را تلاوت می‌کرد:
10:00 «و باید که عفو کنند و درگذرند»
10:03 آیا دوست ندارید که الله شما را ببخشاید؟
10:07 و می‌گفت:
10:08 چه سودی برای تو دارد که برادر مسلمانت به سبب تو عذاب شود،
10:13 در حالی که خداوند متعال فرموده است:
10:16 «پس هر که عفو کند و اصلاح نماید، پاداشش بر خداست»
10:19 و روز قیامت ندا داده می‌شود:
10:22 هر که پاداشش بر خداست، برخیزد.
10:25 پس جز کسی که عفو کرده، کسی برنمی‌خیزد.
10:28 و مردی قاضی محمد بن بشیر رحمه‌الله را کنایه می‌زد،
10:33 تا آنکه این خبر به ابن بشیر رسید،
10:36 پس به او گفت:
10:37 شر چیزی نیست که هیچ‌کس از آن ناتوان باشد،
10:40 و خیر را جز اهل صبر جمیل به دست نمی‌آورند.
10:45 پس از آنچه از تو به من رسیده دست بردار،
10:48 زیرا این برای تو زیباتر است.
10:50 و ابن القلانسی گفت:
10:53 از شیخ تقی‌الدین رحمه‌الله شنیدم
10:57 که آنچه میان او و سلطان از سخنان گذشته بود را یاد می‌کرد،
11:01 هنگامی که آن دو در آن شبکه‌ای که در آن نشسته بودند تنها ماندند،
11:06 و اینکه سلطان از شیخ در کشتن برخی قاضیان فتوا خواست،
11:10 به سبب آنچه آنان درباره‌اش سخن گفته بودند.
11:13 و برای او فتواهایی از برخی آنان بیرون آورد که [می‌گفتند] او را از پادشاهی برکنار کنند،
11:18 و با جاش نکیر بیعت کنند،
11:21 و اینکه آنان بر تو قیام کرده و تو را نیز آزرده‌اند.
11:25 و با این سخنان او را برمی‌انگیخت که درباره کشتن برخی از آنان فتوا دهد.
11:30 و در واقع خشم او بر آنان [از همین‌جا] بود.
11:33 به سبب آنچه برای برکناری او تلاش کرده بودند،
11:36 و بیعت‌کردن جاش با نکیر (این بخش ممکن است دچار خطای ASR باشد؛ مفهوم دقیق آن روشن نیست)
11:39 شیخ مراد سلطان را دریافت
11:42 پس به بزرگداشت قاضیان و عالمان پرداخت
11:45 و انکار می‌کرد که آسیبی به هیچ‌یک از ایشان برسد
11:49 و به او گفت: اگر اینان را بکشی،
11:52 پس از ایشان کسانی مانند آنان نخواهی یافت
11:55 او به وی گفت: آنان به تو آزار رساندند
11:58 و بارها خواستند تو را بکشند
12:01 شیخ گفت: هرکس که مرا آزار داده، در حل (بخشیده‌شده) است
12:05 و هرکس که الله و پیامبرش را آزار دهد،
12:08 پس الله از او انتقام می‌گیرد
12:10 و من برای خویشتن یاری نمی‌جویم
12:13 و همچنان با او سخن گفت تا آنکه از ایشان درگذشت و عفو کرد
12:17 گفت: و قاضی مالکیان، ابن مخلوف، می‌گفت:
12:23 ما مانند ابن تیمیه ندیده‌ایم
12:26 بر او تلاش کردیم (برای مقابله با او کوشیدیم)،
12:28 اما بر او توانایی نیافتیم،
12:30 و او بر ما توانایی یافت،
12:32 پس از ما درگذشت و از ما دفاع کرد،
12:35 و ابن قیم، رحمه‌الله، گفت:
12:38 و برخی از اصحاب بزرگ او می‌گفتند:
12:42 دوست داشتم که مانند او برای یارانم باشم، برای دشمنان و مخالفانش
12:47 و ندیدم که هرگز بر کسی از ایشان نفرین کند،
12:52 بلکه برای ایشان دعا می‌کرد.
12:55 روزی به او مژده‌دهنده‌ای آمدم به مرگ بزرگ‌ترین دشمنش،
12:59 و سخت‌ترین دشمنی‌اش و خوارترین او نسبت به وی،
13:02 پس مرا نهیب زد و ناخشنود شد و «إنا لله و إنا إلیه راجعون» گفت،
13:06 سپس فوراً به خانه خانواده‌اش رفت،
13:09 و به ایشان تسلیت گفت و گفت:
13:12 من برای شما جایگاهی دارم،
13:14 و هیچ کار و امری نخواهد بود که در آن به یاری نیاز داشته باشید،
13:19 مگر آنکه در آن شما را یاری خواهم کرد،
13:21 و مانند این سخنان،
13:24 ایشان به این سخن شاد شدند و برای او دعا کردند،
13:26 و این حالت او را بزرگ شمردند.
13:29 پس الله او را رحمت کند و از او خشنود باشد.