از مجموعهٔ زندگی سلف صالح (مجموعه کامل شد)
· درس 12 از 72
خلاصه ای از زندگی سلف بین قول و عمل | قسمت (12) | کار با دانش
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:04
زندگی سلف میان گفتار و کردار
0:11
پیشوایانی که به آنان اقتدا میشود
0:16
عمر (رضیاللهعنه) بر طلحه (رضیاللهعنه) دو جامهٔ رنگشده با گِل مِشق دید
0:22
در حالی که او محرم بود
0:24
پس گفت:
0:26
این دو جامه بر تو چیست؟
0:29
طلحه گفت:
0:31
اینها اشکالی ندارد،
0:34
این دو با گِل (مدر) رنگ شدهاند
0:37
پس عمر گفت:
0:39
شما پیشوایانی هستید که مردم به شما اقتدا میکنند
0:43
و اگر کسی نادان، جامهای رنگشده بر تو در حرم ببیند، میگوید:
0:49
دیدم که طلحه جامههای رنگشده میپوشد در حالی که محرم است
0:54
پس ای گروه، هیچیک از شما در حال احرام از این جامهها نپوشد
1:00
و سعد بن ابی وقاص (رضیاللهعنه) چنین بود:
1:05
هرگاه برای نماز بیرون میرفت، کوتاه و سبک (نماز) میخواند
1:09
و رکوع و سجود را کامل به جای میآورد
1:12
و هرگاه به خانه داخل میشد، طولانی (نماز) میخواند
1:15
به او گفته شد
1:17
پس گفت:
1:19
ما پیشوایانی هستیم که به ما اقتدا میشود
1:22
و اوزاعی (رحمهالله) گفت:
1:25
ما میخندیدیم و شوخی میکردیم
1:28
اما چون ما مورد اقتدا قرار گرفتیم،
1:31
ترسیدم که دیگر برای ما جایی برای شوخی (با دیگران) نباشد
1:34
و به یحیی بن یحیی (رحمهالله) گفته شد:
1:39
چرا در جمع مردم همانگونه که در خلوت هستی، باز و خودمانی نیستی؟
1:43
پس گفت:
1:45
اگر چنین کنم، در برابر چشمانم (مردم) مرا عیبجویی خواهند کرد
1:49
و من دوست دارم که به من اقتدا شود، همانگونه که من به دیگران اقتدا کردم
1:57
ترک تکلف
1:59
عمر (رضیاللهعنه) گفت:
2:02
ما از تکلّف نهی شدهایم
2:06
و ابن مقفّع (رحمهالله) گفت:
2:09
برای خود در هر کاری حدّ و غایتی قرار ده
2:13
که به نیرو و کمال در آن امید داشته باشی
2:16
و بدان که اگر در عبادت از آن حد بگذری،
2:20
به کوتاهی کشیده میشوی
2:23
و اگر در حمل علم از آن بگذری،
2:26
به نادانان میپیوندی
2:28
و اگر در تکلّف برای جلب رضای مردم و سبکگرفتن با آنان در نیازهایشان از حد بگذری،
2:34
زیاندیده و تباهشده خواهی بود
2:37
عمل به علم
2:43
از عمر بن خطاب (رضیاللهعنه) روایت است که گفت:
2:47
رسول الله (ﷺ) فرمود:
2:51
«الله عز و جل شما را از اینکه به پدرانتان سوگند یاد کنید، نهی میکند»
2:57
عمر گفت:
2:58
به خدا سوگند از زمانی که شنیدم رسول الله (ﷺ) از آن نهی کرد، به آنها سوگند نخوردم،
3:06
نه یاد کنندهٔ آن و نه نقلکنندهاش
3:09
و از عبدالله بن مسعود (رضیاللهعنه) روایت است که گفت:
3:14
همهٔ مردم خوب سخن میگویند
3:18
پس هر که گفتارش با کردارش موافق باشد،
3:21
آن است که بهرهاش را یافته است
3:24
و هر که گفتارش با کردارش مخالف باشد،
3:27
جز این نیست که خویشتن را سرزنش میکند
3:30
و (ابن مسعود) رضیاللهعنه گفت: علم بیاموزید،
3:35
و چون دانستید، به آن عمل کنید
3:38
و ابو الدرداء (رضیاللهعنه) گفت:
3:41
وای بر کسی که یک بار نمیداند،
3:45
و وای بر کسی که میداند و هفت بار عمل نمیکند
3:51
و (ابو الدرداء) رضیاللهعنه گفت:
3:53
بر خودم نمیترسم که به من گفته شود: آنچه دانستی،
3:58
بلکه میترسم که به من گفته شود: چه عملی انجام دادی
4:02
و (ابو الدرداء) رضیاللهعنه گفت:
4:05
تو هرگز عالم نخواهی شد مگر آنکه متعلم باشی
4:10
و هرگز عالم نخواهی شد مگر آنکه به آنچه دانستهای عامل باشی
4:16
و سلمان فارسی (رضیاللهعنه) گفت:
4:22
همانا ترسناکترین چیزی که از آن میترسم،
4:24
آن است که هنگام ایستادن در برابر حساب به من گفته شود:
4:28
دانستی، پس در آنچه دانستی چه کردی؟
4:33
و جندب بن جنادهٔ بجلی (رضیاللهعنه) گفت:
4:37
مثل کسی که مردم را پند میدهد و خویشتن را فراموش میکند،
4:41
مانند چراغی است که به دیگران روشنایی میدهد و خود را میسوزاند
4:48
و معاذ بن جبل (رضیاللهعنه) گفت:
4:52
هر چه میخواهید بیاموزید،
4:55
اما الله هرگز به شما از علم سود نمیرساند مگر آنکه عمل کنید
5:00
و از عبدالله بن عمر (رضیاللهعنه) روایت است
5:04
که از رسول الله (ﷺ) شنید که فرمود:
5:10
برای هیچ مسلمانی که چیزی برای وصیت کردن دارد، روا نیست
5:15
که سه شب بگذراند مگر آنکه وصیتش نزد او نوشته باشد
5:21
عبدالله بن عمر گفت:
5:24
از زمانی که این سخن را از رسول الله (ﷺ) شنیدم، هیچ شبی بر من نگذشته
5:32
مگر آنکه وصیتم نزد من بوده است
5:35
و یکی از سلف گفت:
5:38
کسی که در علم از مردم برتری دارد، سزاوار است که در عمل نیز بر آنان برتری یابد
5:45
و به یکی از سلف گفته شد:
5:47
با چه چیزی به آنچه رسیدی رسیدی؟
5:50
گفت: با علم
5:52
به او گفته شد:
5:53
دیگری بیش از تو علم آموخته
5:57
اما به آنچه تو رسیدی نرسیده است
5:59
گفت:
6:01
آن علمی است که حمل شده،
6:03
و این علمی است که به کار گرفته شده
6:06
و سفیان ثوری (رحمهالله) گفت:
6:11
هرگز حدیثی از رسول الله (ﷺ) به من نرسیده
6:17
مگر آنکه به آن عمل کردهام، هرچند یک بار (بر من) گذشته باشد
6:20
و (سفیان ثوری) رحمهالله نیز گفت:
6:23
علم با عمل فرا میخواند
6:26
پس اگر پاسخ داد (وگرنه، کوچ کرد).
6:29
و از ایشان پرسیده شد، رحمهالله
6:33
ای ابا عبدالله، طلب علم نزد تو محبوبتر است یا عمل؟
6:38
پس فرمود:
6:39
همانا علم تنها برای عمل خواسته میشود.
6:42
طلب علم را رها مکن برای عمل،
6:45
و عمل را رها مکن برای طلب علم.
6:49
و برخی از حکیمان گفتهاند:
6:51
برترین علم،
6:53
ایستادن انسان نزد علم خویش است.
6:56
و به علقمه، رحمهالله، گفته شد:
6:59
آیا برای ما داستان نمیگویی؟
7:01
او گفت:
7:03
من کراهت دارم که شما را به کاری فرمان دهم که خودم انجام نمیدهم.
7:07
و از شعبی، رحمهالله، روایت است که گفت:
7:11
هیچ خطیبی نیست که خطبه بخواند،
7:14
مگر آنکه خطبهاش در روز قیامت بر او عرضه میشود.
7:19
و از مالک بن دینار، رحمهالله، روایت است که گفت:
7:23
همانا عالم، اگر به علم خویش عمل نکند،
7:27
موعظهاش از دلها میلغزد،
7:30
چنانکه قطرهی باران از سنگ صاف میلغزد.
7:33
و نیز فرمود، رحمهالله:
7:37
هرگاه علم را برای عمل به آن طلب کنی،
7:41
علم تو را فروتن میسازد.
7:43
و اگر آن را بدون قصد عمل طلب کنی،
7:46
جز بر فخرفروشی تو نمیافزاید.
7:49
و عمر بن قیس، رحمهالله، گفت:
7:52
چون دربارهی خیر شنیدی،
7:55
یک بار هم که شده به آن عمل کن.
7:58
و از حسن بصری، رحمهالله، روایت است که گفت:
8:02
مردی بود که علم میآموخت
8:05
و زمانی بر او نمیگذشت مگر آنکه آن را در خشوع و هدایت خویش میدید،
8:10
و در زبان و نگاه و دست او.
8:14
و از سفیان بن عیینه، رحمهالله، روایت است که گفت:
8:19
همانا صاحبان علم، آنانند که اهل آناند،
8:23
همان کسانی که به آن عمل میکنند.
8:26
و مروذی گفت:
8:28
احمد بن حنبل، رحمهالله، به من فرمود:
8:32
هیچ حدیثی ننوشتم مگر آنکه به آن عمل کردم،
8:36
تا آنکه به من رسید که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) حجامت کرد
8:42
و به ابوطیبه یک دینار داد.
8:45
پس هنگامی که حجامت کردم، به حجام یک دینار دادم.
8:50
و برخی گفتهاند:
8:53
ای کسی که دیگری را آموزش میدهی،
8:57
آیا خود را آموزش نمیدهی؟
9:01
داروی بیماریها را برای ما توصیف میکنی،
9:05
تا آنکه با آن شفا یابی، در حالی که خود بیماری.
9:09
و میبینم که عقلهای ما را با رشد بارور میسازی،
9:13
با پندی خیرخواهانه، در حالی که خود از رشد بیبهرهای.
9:17
و ابن مقفع، رحمهالله، گفت:
9:20
نیکویی سخن کامل نمیشود مگر با نیکویی عمل،
9:24
همچون بیماری که داروی خود را میشناسد،
9:28
ولی اگر با آن درمان نکند، داناییاش به کارش نمیآید.