از مجموعهٔ زندگی سلف صالح (مجموعه کامل شد)
· درس 8 از 72
زندگی پیشینیان بین گفتار و کردار | قسمت (8) | داستان ها و حقایق برخی از علما
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:04
حیات سلف میان گفتار و عمل
0:11
نکوهش شتاب در پیشی گرفتن به صدر مجالس، تعلیم و فتوا
0:18
عمر رضیاللهعنه فرمود:
0:20
پیش از آنکه سرور شوید، فقه بیاموزید.
0:24
و ابراهیم بن ادهم رحمهالله فرمود:
0:28
هرگاه جوانی را در مجلس سخنگو میدیدیم،
0:32
از خیر او نومید میشدیم.
0:34
و ثوری رحمهالله فرمود:
0:37
هرکس پیش از آنکه به سخنش نیازی باشد، حدیث بگوید، خوار میشود.
0:41
و سحنون رحمهالله فرمود:
0:45
کسی را که آخرت خود را به دنیای دیگری بفروشد، ندیدم، مگر مفتی.
0:51
و شافعی رحمهالله فرمود:
0:54
هرگاه نوآموز به صدر مجلس بنشیند، دانش بسیاری از او فوت میشود.
1:00
و مالک بن انس رحمهالله فرمود:
1:03
تا آنکه هفتاد تن برای من گواهی ندادند که اهل آن هستم، فتوا ندادم.
1:09
و نیز رحمهالله فرمود:
1:12
در فتوا پاسخ ندادم تا آنکه از کسی که از من داناتر بود پرسیدم
1:17
که آیا مرا شایسته آن میبیند؟
1:20
از ربیعه پرسیدم و از یحیی بن سعید پرسیدم،
1:24
و آن دو مرا به این کار امر کردند.
1:26
به او گفته شد: ای ابا عبدالله!
1:29
اگر تو را بازمیداشتند...
1:31
و فرمود: من بازایستادم.
1:34
شایسته نیست که مرد خود را شایسته چیزی بداند
1:38
تا آنکه از کسی که داناتر از اوست بپرسد.
1:42
و رحمهالله فرمود:
1:44
نه هر کس دوست داشت در مسجد برای حدیث و فتوا بنشیند، نشست
1:50
تا آنکه با اهل صلاح و فضل مشورت کند
1:54
و اهل محله مسجد [نیز نظر دهند]،
1:57
پس اگر او را شایسته آن دیدند، بنشیند.
2:00
و من ننشستم تا آنکه هفتاد شیخ از اهل علم برای من گواهی دادند
2:05
که من شایسته این کارم.
2:07
و سحنون بن سعید رحمهالله فرمود:
2:12
جسورترین مردم در فتوا، کمدانشترین ایشاناند.
2:16
برای مرد یک باب از علم نزد اوست،
2:20
پس گمان میکند که تمام حق در همان است.
2:23
و به او گفته شد:
2:25
مسائل برایت مشهور و آشکار میآید،
2:29
پس در پاسخ آنها درنگ میکنی؟
2:31
پس گفت:
2:33
شتاب در پاسخ با درستی،
2:35
فتنهاش سختتر از فتنه مال است.
2:39
و رحمهالله فرمود:
2:41
میبینی مردی بر روزه و نماز صبر میکند
2:45
و از حرامها پرهیز میکند،
2:47
اما چون پرسش فتوا میآید، صبر نمیکند.
2:51
و صعلوکی رحمهالله فرمود:
2:54
هرکس پیش از هنگام خود به صدر نشیند،
2:57
به خواری خود آماده شده است.
2:59
داستانها و رویدادهایی از برخی علما:
3:05
محمد بن منکدر رحمهالله
3:10
به جوانی برخورد که در راه با زنی سخن میگفت.
3:13
پس فرمود:
3:15
ای جوان!
3:17
این است شکر نعمت الله نزد تو؟
3:20
و رحمهالله مردی را با زنی در ویرانهای دید
3:24
که با او سخن میگفت،
3:26
پس فرمود:
3:28
ای مرد! الله تو و او را میبیند.
3:30
الله ما و شما را پوشیده دارد.
3:33
و از ثابت [روایت است]
3:36
که صلة بن اشیم رحمهالله و یارانش
3:40
مردی را دیدند که ازارش را به زیر کشیده بود،
3:43
پس یارانش خواستند او را با زبانهایشان بگیرند،
3:48
اما صلة گفت:
3:50
مرا واگذارید تا من کفایتش کنم.
3:52
پس به او گفت:
3:54
ای برادرزاده!
3:55
مرا به تو نیازی است.
3:58
ای عمو، آن چیست؟
4:00
گفت:
4:02
ازارت را بالا بکشی.
4:04
گفت: آری، و این نعمت چشم است.
4:07
پس به یارانش گفت:
4:09
اگر او را با سختی گرفته بودید، میگفت:
4:12
نمیکنم و [باز] میکرد.
4:15
و یکی از سلف مردی از آل علی را دید که با تکبر راه میرفت،
4:21
پس به سوی او شتافت و دستش را گرفت و گفت:
4:25
ای مرد!
4:27
آنچه الله تو را بدان گرامی داشته، این راه رفتن نبوده است.
4:32
[راوی] گفت:
4:33
پس آن مرد پس از آن آن شیوه را رها کرد.
4:36
و مالک بن منذر، محمد بن واسع رحمهالله را فراخواند،
4:41
و او بر شرطه بصره بود،
4:44
پس گفت:
4:45
بر قضاوت بنشین.
4:47
محمد سر باز زد،
4:49
او دوباره درخواست کرد و باز سر باز زد،
4:52
پس گفت:
4:53
یا مینشینی یا تو را سیصد تازیانه میزنم.
4:57
محمد به او گفت:
4:59
اگر چنین کنی، تو مسلطی،
5:02
و خواری دنیا از خواری آخرت بهتر است.
5:07
و زنی نزد سفیان ثوری رحمهالله آمد و گفت:
5:13
پسرم مرا ضایع کرد و کارش را رها نمود.
5:17
پس [سفیان] فرمود:
5:18
پسرت به چه چیز مشغول شده است؟
5:21
گفت:
5:22
به حدیث.
5:24
گفت
5:25
«احتسبی» (شکیبایی و امید به پاداش الهی را پیشه کن)
5:27
و به عمر بن عبدالعزیز رحمهاللهتعالی گفته شد:
5:31
«اگر مردم را بر چیزی گرد آوری»
5:34
او گفت:
5:36
«مرا خوش نیاید که آنان با هم اختلاف نکنند»
5:39
سپس به شهرها و سرزمینهای بزرگ نامه نوشت
5:43
تا هر قومی بر آنچه فقیهانشان بر آن اتفاق کردهاند داوری کنند.
5:48
احمد بن حنبل رحمهالله را بر خلیفه وارد کردند،
5:53
و (مخالفانش) او را هراسان کرده بودند،
5:56
زیرا پیشتر گردن دو مرد را زده بودند.
5:59
احمد به ابوعبدالرحمن شافعی نگریست
6:03
و گفت:
6:04
«در باب مسح (سر در وضو) از شافعی چه چیزی را به خاطر داری؟»
6:08
ابن ابی دؤاد گفت:
6:11
«بنگرید، این مرد است که اکنون برای زدن گردنش پیش میآید!»
6:15
(احمد) در فقه مناظره میکند.
6:17
و ابوزکریا نووی رحمهالله
6:22
در کودکی از او نشانههای نبوغ دیده میشد.
6:25
در سال ۶۴۹ به دمشق آمد،
6:29
و کتاب «التنبیه» را در چهار ماه و نیم خواند،
6:33
و یک چهارم «المهذب» را در بقیه سال حفظ کرد.
6:37
و همراه شیخ خود
6:39
کمال اسحاق بن احمد مغربی رحمهالله ملازمت کرد،
6:43
و نزدیک به دو سال ماند،
6:46
پهلویش را به زمین نمینهاد (کمتر میخوابید)،
6:49
و تنها از مقرری رواحیهای که در آن سکونت داشت، روزی میخورد.
6:55
و در هر روز ۱۲ درس نزد استادان میخواند،
7:00
(هم به صورت) شرح و (هم) تصحیح.
7:02
و او رحمهالله بهرهی بسیاری از دانش و پارسایی داشت،
7:07
و میانهروی در زندگی و شکیبایی بر سختی آن،
7:11
و پرهیزگاریای که از کسی در زمانهاش به ما نرسیده،
7:15
و نه پیش از او در روزگاری دراز.
7:18
و کمخواب بود،
7:20
و در عبادت و تلاوت و ذکر و تصنیف بسیار بیدار میماند.
7:25
و امربهمعروفکننده و نهیکننده از منکر بود،
7:30
و با امیران و بزرگان و فرمانروایان بدینگونه روبهرو میشد،
7:34
و حق را آشکارا میگفت.
7:36
و شیخ محییالدین
7:39
مشیخه دارالحدیث اشرفیه را
7:42
پس از شیخ شهابالدین ابوشامه رحمهالله بر عهده گرفت،
7:47
در سال ۶۵۰ تا آنکه درگذشت.
7:51
و از مقرری آن یک فلس هم برنگرفت،
7:55
و جز به ندرت از کسی هدیه نپذیرفت،
7:59
و تنها از آنچه پدرش از نانهای خشک و نانهای فطیر برایش میآورد، امرار معاش میکرد.
8:05
و در میان مردم اعتنایی به او نمیشد،
8:09
و آرامش و وقار بر او بود، رحمهالله.