از مجموعهٔ زندگی سلف صالح (مجموعه کامل شد) · درس 21 از 72

خلاصه ای از زندگی سلف بین قول و عمل | قسمت (21) | عزم بالا و محکومیت تنبلی

◉ 886 بازدید ⏱ 10:56 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:04 حیات سلف میان گفتار و کردار
0:11 علوّ همّت
0:15 از ابن عباس رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
0:19 هنگامی که رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) رحلت فرمود،
0:23 به مردی از انصار گفتم:
0:26 بیا و از اصحاب رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بپرسیم،
0:32 زیرا امروز ایشان بسیارند.
0:35 او گفت:
0:36 ای پسر عباس، از تو در شگفتم!
0:39 آیا می‌پنداری که مردم به تو نیازمند می‌شوند،
0:42 حال آنکه در میان مردم، از اصحاب رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) کسانی هستند که [در میانشان‌اند]؟
0:48 گفت:
0:49 من آن [پیشنهاد] را رها کردم
0:51 و آغاز کردم به پرسیدن حدیث از اصحاب رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم).
0:57 به‌راستی، حدیثی به من می‌رسید از مردی [صحابی]
1:00 و نزد دروازه‌اش می‌رفتم، در حالی که او استراحت می‌کرد،
1:03 و من بر خاک می‌نشستم [و انتظار می‌کشیدم].
1:05 او بیرون می‌آمد و مرا می‌دید
1:07 و می‌گفت:
1:08 ای پسر عموی رسول الله، چه چیزی تو را [به اینجا] آورده است؟
1:12 چرا کسی را نفرستادی تا نزدت بیایم؟
1:15 می‌گفتم: نه،
1:17 من سزاوارترم که نزدت بیایم و از حدیث بپرسم.
1:21 آن جوان انصاری زنده ماند
1:25 تا آنکه مرا دید که مردم گرداگرد من جمع شده‌اند و از من می‌پرسند،
1:30 و گفت:
1:32 این جوان از من خردمندتر بود.
1:35 و از ابوالزناد روایت است که گفت:
1:38 در حجر [اسماعیل] گرد آمدند:
1:40 مصعب و عروه و عبدالله بن زبیر
1:44 و عبدالله بن عمر،
1:46 و گفتند: آرزو کنید.
1:48 عبدالله بن زبیر گفت:
1:51 اما من خلافت را آرزو می‌کنم.
1:54 و عروه گفت:
1:56 اما من
1:58 آرزو می‌کنم که علم از من گرفته شود.
2:01 و مصعب گفت:
2:03 اما من
2:04 آرزو می‌کنم امارت عراق را
2:07 و گرد آمدن [با] عایشه، دختر طلحه،
2:10 و سکینه، دختر حسین.
2:13 عبدالله بن عمر گفت:
2:15 اما من آمرزش [الهی] را آرزو می‌کنم.
2:18 [ابوالزناد] گفت:
2:20 پس آنان به آنچه آرزو کرده بودند رسیدند،
2:22 و گمان می‌رود که ابن عمر نیز آمرزیده شد.
2:26 و از شعبی روایت است که گفت:
2:28 مسروق رحمه‌الله به بصره رفت
2:32 نزد مردی تا از آیه‌ای بپرسد،
2:35 اما نزد او در آن علمی نیافت،
2:38 و از مردی از اهل شام خبر داده شد،
2:41 پس [آن علم] را نزد ما در اینجا [به او] رساندند،
2:44 سپس به شام رفت، نزد آن مرد، در طلب آن.
2:49 و از سعید بن جبیر رحمه‌الله روایت است که گفت:
2:53 چه بسا نزد ابن عباس می‌آمدم
2:55 و در صحیفه‌ام می‌نوشتم تا آن را پر کنم،
2:58 و بر کفشم می‌نوشتم تا آن را پر کنم،
3:02 و بر کف دستم [نیز] می‌نوشتم.
3:04 و سعید بن مسیب رحمه‌الله گفت:
3:09 اگر من برای [یافتن] یک حدیث، روزها و شب‌ها را طی می‌کردم،
3:12 [سزاوار بود].
3:15 و عمر بن عبدالعزیز رحمه‌الله گفت:
3:18 نفسی مشتاق داشتم،
3:21 از آنچه به دست می‌آوردم، چیزی [برایم] کافی نبود،
3:24 هر بار که [به چیزی] می‌رسیدم، به آنچه بزرگ‌تر بود مشتاق می‌شدم،
3:27 و چون نفس به نهایت [آرزو] رسید،
3:30 به آخرت مشتاق شد.
3:34 و از حسن بصری رحمه‌الله روایت است که گفت:
3:38 هرکس از شما بتواند پیشوای خانواده‌اش باشد،
3:42 پیشوای برادرش [در دین]،
3:44 پیشوای کسانی که پس از آن‌اند،
3:47 [بکوشد]، زیرا هیچ چیزی از تو گرفته نمی‌شود [یعنی از تو اخذ نمی‌شود]
3:50 مگر آنکه بهره‌ای از آن برای تو خواهد بود.
3:53 و سری سقطی رحمه‌الله گفت:
3:56 هرکس آنچه را می‌جوید بشناسد،
3:59 آنچه را می‌بخشد بر او آسان می‌شود.
4:02 و از ابومحمد، پسر خواهر شافعی، روایت است که گفت:
4:06 مادرم گفت:
4:08 چه بسا در یک شب
4:11 سی بار یا کمتر یا بیشتر،
4:15 چراغ را پیش روی شافعی رحمه‌الله می‌آوردیم،
4:19 و او دراز می‌کشید و می‌اندیشید،
4:22 سپس ندا می‌داد: ای کنیزک!
4:25 آیا چراغ را آورده‌ای؟
4:28 پس [کنیزک] پیش می‌آمد و او آنچه را می‌نوشت، می‌نوشت،
4:31 سپس می‌گفت: آن را بردار.
4:34 به ابومحمد گفتم:
4:37 او از بازگرداندن چراغ چه می‌خواست؟
4:40 گفت: تاریکی برای دل روشن‌تر است.
4:44 و مالک بن انس رحمه‌الله گفت:
4:47 مرد به نزد مردی رفت‌وآمد می‌کرد
4:50 سی سال تا از او بیاموزد.
4:53 و از محمد بن یوسف روایت است که گفت:
4:56 نزد محمد بن اسماعیل بخاری رحمه‌الله بودم
4:59 در منزلش، شبی،
5:03 و شمردم که او برخاست و چراغ را روشن کرد
5:06 تا چیزهایی را که یادداشت می‌کرد، مرور کند،
5:09 و این کار در آن شب هجده بار [تکرار شد].
5:13 قتادة رحمه‌الله فرمود:
5:17 ای فرزند آدم!
5:19 اگر نمی‌خواهی کار خیر را
5:22 جز با نشاط و رغبت انجام دهی،
5:24 بدان که نفس تو به کاهلی و سستی
5:27 و فترت و دلتنگی گرایش دارد.
5:29 اما مؤمن آن است که بر خود فشار می‌آورد
5:32 و مؤمن آن است که خویشتن را نیرومند می‌سازد.
5:35 و به عتابی گفته شد،
5:39 همان‌گونه که به کلثوم بن عمر رحمه‌الله گفته شد:
5:42 فلانی همّت بلندی دارد.
5:44 او گفت:
5:46 برای او هدفی جز بهشت نیست.
5:50 و برخی گفته‌اند:
5:52 نفس، اگر به چیزی رغبتش دهی، رغبت می‌کند،
5:55 و اگر به اندک بازش گردانی، قناعت می‌کند.
5:59 و عبدالرحمن بن ابی حاتم
6:02 رحمه‌الله گفت:
6:03 ما هفت ماه در مصر بودیم
6:06 و در آن مدت هیچ آبگوشتی نخوردیم.
6:08 تمام روزمان میان مجالس شیوخ تقسیم شده بود
6:12 و شب‌ها
6:14 به نسخ‌برداری و مقابله می‌گذشت.
6:16 او گفت:
6:17 روزی من و همراهی‌ام نزد یکی از شیوخ رفتیم
6:21 و به ما گفتند:
6:22 او بیمار است.
6:24 در راه، ماهی‌ای دیدیم که ما را خوش آمد
6:28 و آن را خریدیم.
6:30 چون به خانه رسیدیم،
6:32 وقت مجلس برخی از شیوخ فرا رسید
6:35 و ما نتوانستیم آن را آماده کنیم.
6:38 و به مجلس رفتیم
6:40 و چنان ماندیم تا سه روز بر آن گذشت،
6:44 و فرصتی نیافتیم که آن را به کسی دهیم تا کبابش کند.
6:49 سپس گفت:
6:50 دانش با آسایش تن به دست نمی‌آید.
6:54 و ابوجعفر طبری رحمه‌الله به یارانش گفت:
7:00 آیا آماده‌اید تاریخ جهان
7:03 از آدم تا زمان ما را بنویسید؟
7:06 گفتند:
7:07 چقدر حجم دارد؟
7:09 او حدود سی هزار برگ یاد کرد.
7:12 گفتند:
7:13 این کاری است که عمرها پیش از پایان آن تمام می‌شود.
7:17 او گفت:
7:19 «إنا لله» —
7:21 همتش مرد!
7:23 پس آن را در حدود سه هزار برگ خلاصه کرد.
7:27 و چون خواست تفسیر را املا کند،
7:30 به آنان گفت که حدود همان مقدار است.
7:33 سپس آن را به اندازه‌ای نزدیک به تاریخ املا کرد.
7:38 و ابن حبان رحمه‌الله در میانه کتاب «الانواع» گفت:
7:43 شاید ما از بیش از دو هزار شیخ نوشته باشیم.
7:48 ذهبی رحمه‌الله گفت:
7:50 همت‌ها باید چنین باشند.
7:53 این با آنچه او از فقه و عربیت داشت،
7:57 و با فضیلتی درخشان و تألیفات فراوان همراه بود.
8:01 و ابوحاتم رازی رحمه‌الله به فرزندش عبدالرحمن گفت:
8:06 نخستین سالی که برای طلب حدیث بیرون رفتم،
8:10 هفت سال ماندم و آنچه را با پای خود طی کردم شمردم،
8:15 که بیش از هزار فرسخ شد.
8:18 همواره می‌شمردم،
8:20 تا آنگاه که بیش از هزار فرسخ شد
8:23 و آن را رها کردم.
8:26 و ابویعلی رحمه‌الله
8:28 شب خود را تماماً بخش‌بخش می‌کرد:
8:32 بخشی برای خواب،
8:34 بخشی برای قیام (نماز شب)،
8:36 و بخشی برای تصنیف حلال و حرام.
8:39 و علامه نووی رحمه‌الله با مشایخ به تصحیح و شرح ملازم بود.
8:46 هر روز دوازده درس نزد مشایخ می‌خواند.
8:51 او از زهد و عبادت
8:54 و پارسایی و احتیاط و کناره‌گیری از مردم
8:58 بهره بسیار بزرگی داشت،
9:00 که هیچ یک از فقیهان جز او بر آن توانا نبود.
9:04 او روزگار را روزه می‌گرفت
9:06 و دو نوع خورش را با هم نمی‌خورد.
9:08 بیشتر خوراک او از نوایی بود که پدرش از نوی (شهر) برایش می‌فرستاد.
9:14 و هیچ یک از اوقات خود را ضایع نمی‌کرد.
9:17 و به معروف فرمان می‌داد و از منکر، برای پادشاهان و دیگران، بازمی‌داشت.
9:25 نکوهش تنبلی:
9:27 عبدالله بن مسعود رضی‌الله‌عنه فرمود:
9:32 من مردی را که او را بیکار ببینم، بسیار ناپسند می‌دارم؛
9:36 نه در کاری از کارهای دنیا و نه در کاری از کارهای آخرت.
9:42 و محمد بن علی رحمه‌الله به فرزندش گفت:
9:46 ای فرزندم!
9:48 از تنبلی و دلتنگی بپرهیز،
9:50 زیرا این دو کلید هر بدی‌اند.
9:53 اگر تنبلی کنی، حق (کسی) را ادا نمی‌کنی،
9:57 و اگر دلتنگ شوی، بر حق صبر نمی‌کنی.
10:01 و از گفته‌ها:
10:03 ای فریب‌خورده! روزت به بیهودگی و غفلت می‌گذرد،
10:06 و در کارهایی که بعداً ناخوشایندت خواهد بود رنج می‌بری.
10:10 شبت خواب است و روز پیوسته لازم تو،
10:14 همین‌گونه در دنیا چهارپایان زندگی می‌کنند.
10:19 و (ابن) ریح رحمه‌الله بر گروهی گذشت که بازی می‌کردند
10:23 و گفت: شما را چه شده است؟
10:26 گفتند: ای ابوامامه! امروز ما بیکار شدیم.
10:31 گفت: فرد بیکار را به این کار فرمان نداده‌اند.
10:35 یحیی بن ابی کثیر رحمه‌الله گفته است:
10:38 دانش با آسایش تن به دست نمی‌آید.
10:42 زندگی سلف میان گفتار و کردار