از مجموعهٔ زندگی سلف صالح (مجموعه کامل شد)
· درس 57 از 72
خلاصه ای از زندگی سلف بین قول و عمل | قسمت (57) | صداقت، مسئولیت پذیری و استواری در دین
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
حیات سلاطین میان گفتار و کردار
0:09
امانت و مسئولیت
0:15
عمر بن خطاب رضیاللهعنه فرمود:
0:18
اگر شتری در کنار رود فرات گم شود،
0:22
از این میترسم که الله عز وجل از من دربارهٔ آن بازخواست کند.
0:26
و هنگامی که ابولؤلؤهٔ مجوسی او را خنجر زد،
0:30
به پسرش عبدالله فرمود:
0:32
ای عبدالله بن عمر!
0:35
ببین بر من چه قدر بدهی است.
0:38
آن را حساب کردند و آن را هشتاد و شش هزار، یا نزدیک به آن، یافتند.
0:43
فرمود: اگر دارایی خاندان عمر آن را ادا کند،
0:47
پس از اموال ایشان بپرداز.
0:50
و اگر نه، در میان بنی عدی بن کعب بپرس.
0:53
و اگر اموال ایشان هم وفا نکرد، در میان قریش بپرس،
0:57
و غیر ایشان را در این کار شریک مگردان.
1:00
و هنگامی که عتبهٔ بن فرقد به آذربایجان رسید،
1:05
برایش خبیص آوردند.
1:07
او چشید و آن را شیرین یافت.
1:10
گفت: اگر برای امیرالمؤمنین عمر از این بسازید...
1:15
پس برای او دو سبد بزرگ قرار داد،
1:18
سپس آن دو را بر شتری با دو مرد بار کرد،
1:22
و آن دو را نزد او فرستاد.
1:24
چون نزد عمر رسید،
1:26
فرمود: این چیست؟
1:30
گفت: این خبیص است.
1:33
او چشید و دید که شیرین است.
1:36
فرمود: آیا همهٔ مسلمانان از این در خانهٔ خود سیر میشوند؟
1:41
گفتند: نه.
1:43
فرمود: آن دو را بازگردانید، سپس به او نوشت:
1:47
اما بعد،
1:49
این از کد (رنج) تو نیست و نه از کد پدرت،
1:52
و نه از کد مادرت.
1:54
مسلمانان را از آنچه که خود در خانهات از آن سیر میشوی، سیر کن.
1:59
و چون در زمان عمر رضیاللهعنه قحطی شد،
2:03
او گوشت چرب و روغن نخورد تا مردم بخورند.
2:08
و از ابوصالح حنفی روایت است که گفت:
2:12
بر مادرت ثوم رضیاللهعنها وارد شدم،
2:15
و او گفت:
2:17
برای ابوصالح غذا بیاورید.
2:20
برایم آبگوشتی آوردند که در آن پارههای گوشت بود.
2:23
گفتم: آیا این را به من میخورانید در حالی که شما...
2:28
گفت:
2:30
چگونه بود اگر امیرالمؤمنین علی رضیاللهعنه را میدیدی
2:34
که ترنج برایش آوردند،
2:36
و حسن یا حسین یکی از آن ترنجها را برای کودکی از آنان گرفت.
2:41
او آن را از دستش ربود و میان مسلمانان تقسیم کرد.
2:46
و عمر بن عبدالعزیز رحمهالله سیبهای «فیء» را تقسیم میکرد.
2:53
پسر کوچکش یک سیب برداشت،
2:56
او آن را از دهانش بیرون کشید و او را آزرد.
3:00
او گریان نزد مادرش رفت.
3:03
او به بازار فرستاد و برایش یک سیب خرید.
3:07
چون عمر بازگشت، بوی سیب را احساس کرد.
3:11
فرمود:
3:12
ای فاطمه!
3:14
آیا چیزی از این «فیء» آوردهای؟
3:17
گفت: نه.
3:19
و ماجرا را برایش بازگو کرد.
3:21
فرمود:
3:22
به خدا سوگند که آن را از پسرم گرفتم،
3:25
اما آن را از دلم بیرون نکشیدم،
3:28
ولی دوست نداشتم بهرهٔ خود را از الله عز وجل
3:33
به یک سیب از اموال مسلمانان بفروشم.
3:36
و چون عمر بن عبدالعزیز رحمهالله به عنوان والی وارد مدینه شد،
3:43
نماز ظهر را خواند،
3:44
و ده نفر را فراخواند:
3:46
عروه،
3:47
عبیدالله،
3:49
سلیمان بن یسار،
3:51
قاسم،
3:52
سالم،
3:53
خارجه،
3:55
ابوبکر بن عبدالرحمن،
3:57
ابوبکر بن سلیمان بن ابی حثمه،
4:01
و عبدالله بن عامر بن ربیعه.
4:04
پس الله را حمد و ستایش کرد،
4:07
سپس فرمود:
4:08
من شما را برای کاری فراخواندهام که در آن پاداش داده میشوید
4:12
و در آن یاور حق خواهید بود.
4:15
نمیخواهم کاری را انجام دهم
4:17
مگر با رأی شما
4:19
یا با رأی کسانی از شما که حاضرند.
4:22
اگر کسی را دیدید که تجاوز میکند،
4:25
یا ستمی از کارگزاری به شما رسید،
4:28
پس شما را به الله سوگند میدهم که هر کس آن را دریافت کند
4:31
به من خبر دهد.
4:33
برایش دعای خیر کردند و پراکنده شدند.
4:36
و عمر بن عبدالعزیز رحمهالله
4:39
بر پست (چاپار) سوار نمیشد
4:41
مگر برای نیاز مسلمانان.
4:44
و به کارگزار خود نوشت که برایش عسل بخرد،
4:48
و در آن هیچ چیزی را به کار نگیرد.
4:51
کارگزارش او را بر وسیلهٔ نقلیهٔ پست سوار کرد.
4:55
چون آمد، فرمود:
4:57
این را بر چه چیزی حمل کردهای؟
4:59
گفتند: بر پست.
5:01
پس دستور داد آن عسل
5:03
فروخته شود و بهایش در بیتالمال مسلمانان قرار گیرد،
5:08
و فرمود:
5:09
عسل تو را بر ما تباه کردی.
5:13
و محمد بن واسع رحمهالله (گفت):
5:15
الاغیای داشت که آن را برای فروش عرضه کرده بود.
5:18
مردی به او گفت:
5:20
آیا آن را برای من میپسندی؟
5:22
گفت:
5:23
اگر آن را برای تو میپسندیدم، نمیفروختم.
5:26
و شیخ عبدالله بسام رحمهالله (گفت):
5:30
شیخ به من خبر داد
5:32
صالح بن عبدالله زغیبی رحمهالله
5:35
که در دوران امامتش در مسجد نبوی،
5:39
که بیش از بیست سال به طول انجامید،
5:42
هرگز غیبت نکرد،
5:44
و هیچکس را جانشین خود نمیکرد.
5:47
(این نشاندهندهٔ) پایداری بر دین و فداکاری در راه آن است.
5:53
عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه (فرمود):
5:58
همراه (گروه) نباش
6:00
(و) گفتند: «و هیچگاه همراه آن نباش»؛
6:03
(او) گفت:
6:04
میگوید: من با مردم هستم،
6:06
اگر آنان هدایت یابند، من هدایت یافتهام،
6:08
و اگر گمراه شوند، من گمراه شدهام.
6:11
آگاه باشید که هر یک از شما باید خود را بر این آماده کند که اگر مردم کافر شوند، او کافر نشود.
6:18
و (ابن مسعود) رضیاللهعنه فرمود:
6:20
نخستین کسانی که اسلام خود را آشکار کردند، هفت تن بودند:
6:24
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم،
6:27
و ابوبکر و عمار،
6:30
و مادرش سمیه و صهیب،
6:33
و بلال و مقداد.
6:36
اما رسول الله صلیاللهعلیهوسلم،
6:40
الله او را به وسیلهٔ عمویش ابوطالب حفظ کرد.
6:44
و اما ابوبکر،
6:46
الله او را به وسیلهٔ قومش حفظ کرد.
6:49
و اما دیگران،
6:51
مشرکان آنان را گرفتند
6:53
و زرههای آهنین بر تنشان پوشاندند
6:56
و در آفتاب گداختند.
6:58
از میان آنان کسی نبود
7:00
مگر آنکه با آنچه (مشرکان) میخواستند همراهی کرد،
7:03
جز بلال رضیاللهعنه،
7:06
که جان خود را در راه الله خوار شمرد
7:10
و (در نظر) قومش نیز خوار بود.
7:12
پس کودکان را بر او گماشتند
7:14
و او را در کوچههای مکه میگرداندند،
7:17
و او میگفت: «احد، احد».
7:20
و محمد بن حنفیه رحمهالله (فرمود):
7:24
الله عزّ وجلّ
7:26
بهشت را بهای جانهای شما قرار داده است،
7:29
پس آن را به غیر آن نفروشید.
7:32
و حسن بصری رحمهالله میگفت:
7:36
تعجب از کسی نیست که هلاک شد،
7:38
که چگونه هلاک شد؛
7:40
تعجب از کسی است که نجات یافت،
7:42
که چگونه نجات یافت.
7:44
و به ابن مبارک گفته شد،
7:46
رحمهالله:
7:48
با چه چیزی ابن عون (به این مرتبه) رسید؟
7:50
گفت: با استقامت.
7:52
و سفیان بن عیینه
7:55
رحمهالله میگفت:
7:57
(او) میگفت:
7:59
راههای حق را بپیمایید،
8:01
و از کمی اهل آن وحشت نکنید.
8:04
و از عطاء بن یسار
8:06
رحمهالله روایت است که گفت:
8:08
ابلیس در هنگام مرگ بر مردی ظاهر شد
8:11
و گفت:
8:13
از دست من رهایی یافتی؟
8:15
(آن مرد) گفت:
8:16
هنوز از تو ایمن نشدهام.
8:18
و از عبدالله بن احمد بن حنبل
8:21
رحمهالله روایت است که گفت:
8:23
چون وقت مرگ پدرم فرا رسید،
8:25
نزد او نشستم،
8:27
و دستمال را در دست داشتم تا چانهاش را با آن ببندم.
8:30
او عرق میکرد،
8:32
سپس به هوش میآمد،
8:33
سپس چشمانش را باز میکرد
8:35
و با دستش چنین (اشاره) میکرد
8:37
«نه، دور باد!»
8:39
«نه، دور باد!»
8:41
این کار را یک بار و سپس بار دوم انجام داد.
8:44
چون نوبت سوم شد،
8:46
به او گفتم:
8:47
ای پدر،
8:49
این چه چیزی است که در این هنگام بر زبان میآوری؟
8:53
عرق میکنی تا آنجا که میگوییم
8:55
«تمام شد»،
8:57
سپس بازمیگردی و میگویی:
8:59
«نه، دور باد!»
9:01
«نه، دور باد!»
9:02
پس به من گفت:
9:03
ای پسرم،
9:05
نمیدانی چه گفتم؟
9:07
گفتم: نه.
9:08
فرمود:
9:10
ابلیس، لعنهالله،
9:12
(در حالی که) پشت سرم ایستاده و انگشت خود را گاز میگیرد،
9:15
به من میگوید:
9:17
«ای احمد، مرا فریب دادی!»
9:19
و من میگویم:
9:21
لا بعد
9:23
لا بعد تا آنکه بمیرم
9:25
و حسن بن عَرَفَه گفت:
9:28
رحمهالله
9:30
بر احمد بن حنبل وارد شدم
9:32
رحمهالله، پس از محنت (آزمایش)
9:34
به او گفتم:
9:36
ای ابا عبدالله!
9:38
تو جایگاه پیامبران را داری
9:40
پس به من گفت:
9:42
خاموش باش!
9:43
زیرا دیدم که مردم دینهای خود را میفروشند
9:47
و دیدم دانشمندانی را که با من بودند، میگویند و تمایل نشان میدهند
9:52
گفتم:
9:53
من کیستم؟
9:55
و من چه هستم؟
9:56
و در روز فردا به پروردگارم چه بگویم؟
9:58
آنگاه که در پیشگاه او، جل جلاله، بایستم
10:01
پس به من گفت:
10:03
دینت را فروختی، همانگونه که دیگری فروخت!
10:06
در کار خود اندیشیدم
10:08
و به شمشیر و تازیانه نگریستم
10:11
و آنها را برگزیدم و گفتم:
10:13
اگر بمیرم
10:15
به سوی پروردگارم عزّ و جلّ خواهم رفت
10:17
پس خواهم گفت:
10:19
مرا فراخواندند که در وصفی از اوصاف تو بگویم که مخلوق است
10:23
و نگفتم
10:25
پس امر به او واگذار است
10:27
اگر بخواهد عذاب میکند و اگر بخواهد رحم میکند
10:30
گفتم:
10:32
آیا برای تازیانههای ایشان درد یافتی؟
10:35
به من گفت:
10:36
آری
10:37
و خود را تا آنجا که از بیست (ضربه) گذشتم، استوار نگه داشتم
10:40
سپس پس از آن، نفهمیدم
10:43
پس چون دو عقوبت (شمشیر و تازیانه) فرود آمد
10:45
گویی دردی از آن احساس نکردم
10:48
و نماز ظهر را ایستاده خواندم
10:51
حسن گفت:
10:52
پس گریستم
10:54
پس به من گفت:
10:55
چه چیز تو را میگریاند؟
10:57
گفتم:
10:58
از آنچه بر تو فرود آمد، گریستم
11:01
گفت:
11:02
آیا کفر نورزیدم؟
11:04
اگر تلف شوم، باکی ندارم
11:06
و ربیع بن سلیمان رحمهالله گفت:
11:11
بر بویطی رحمهالله وارد شدم
11:14
در روزگار محنت
11:16
پس او را دیدم که تا نیمه ساقهایش در بند بود
11:18
با زنجیری که دستهایش به گردنش بسته شده بود
11:20
و او میگفت:
11:22
همانا الله خلق را با «کن» آفرید
11:24
پس اگر (کلام الله) مخلوق باشد
11:27
پس هر مخلوقی
11:29
با مخلوقی آفریده شده است
11:31
و اگر (واثق) را ملاقات کنم
11:33
قطعاً او را تصدیق نخواهم کرد
11:35
یعنی واثق را
11:36
و در همین زنجیر خود خواهم مُرد
11:38
تا آنکه گروهی بیایند
11:41
که بدانند او
11:43
در این امر (حق)
11:45
مردی بود که در زنجیر خود مُرد
11:47
و گروهی در زنجیرهای خود
11:49
ربیع گفت:
11:51
و او از زندان به من نامه نوشت
11:53
که میگوید:
11:54
بهراستی برای من اوقاتی میآید
11:57
که آهن را احساس نمیکنم
11:59
که بر بدنم است
12:01
تا آنکه دستم آن را لمس کند
12:03
پس چون این نامهام را خواندی
12:05
اخلاق خود را نیکو دار
12:07
با اهل حلقهات (درس/مجلست)
12:09
و به غریبان سفارش کن
12:11
بهویژه به نیکی
12:13
زیرا بسیار شنیدم
12:15
شافعی رحمهالله
12:17
این بیت را بهعنوان مثل میآورد:
12:19
خود را برای ایشان خوار میکنم
12:21
تا که مرا گرامی دارند
12:23
و نفسی را که خوارش نکنی
12:25
گرامی نمیداری
12:27
و عبدالعزیز بن ابی رَوّاد
12:29
رحمهالله گفت:
12:31
گفته میشد:
12:33
سخن گفتن به حق و صبر بر آن
12:35
با اعمال شهیدان برابر است
12:37
و گفت:
12:40
شیخ الاسلام هَروی رحمهالله:
12:42
پنج بار بر شمشیر عرضه شدم
12:44
(در این حال)
12:46
به من گفته نمیشد:
12:48
از مذهب خود بازگرد
12:50
بلکه به من گفته میشد:
12:52
از کسی که با تو مخالفت میکند، خاموش باش!
12:54
و من میگفتم: خاموش نخواهم بود!
12:56
زندگیِ سَلب
13:00
میان گفتار و کردار