از مجموعهٔ زندگی سلف صالح (مجموعه کامل شد) · درس 56 از 72

خلاصه ای از زندگی سلف بین قول و عمل | قسمت (56) | حفظ زبان - قسمت سوم

◉ 367 بازدید ⏱ 13:22 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:04 زندگی سلف میان گفتار و کردار
0:09 حفظ زبان
0:13 حفظ زبان از سخن گفتن درباره الله بدون علم
0:18 و پارسایی در فتوا و در نقل از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
0:24 و قاسم بن محمد رحمه‌الله گفت:
0:29 زیرا انسان نادان زندگی کند پس از آنکه حق الله بر او را دانسته باشد
0:34 بهتر است برای او از اینکه آنچه را نمی‌داند بگوید.
0:38 به خدا سوگند که ما همهٔ آنچه را که از آن می‌پرسید نمی‌دانیم
0:42 اگر آنچه را از شما پنهان کرده‌ایم می‌دانستیم
0:45 و ما را روا نیست که آن را از شما پنهان کنیم.
0:48 ابن منکدر رحمه‌الله گفت:
0:52 عالم میان الله و بندگانش واسطه می‌شود
0:57 باید برای خود راه بیرون‌رفت را بجوید
1:00 ربیع بن خُثیم رحمه‌الله گفت:
1:05 هیچ‌یک از شما نباید بگوید: الله این را حلال کرده و آن را حرام کرده است.
1:10 الله می‌فرماید: دروغ گفتی.
1:13 چیزی را حلال نکردم و چیزی را حرام نکردم.
1:17 و از سحنون، رحمه‌الله، پرسیده شد
1:20 آیا برای عالم روا است که درباره آنچه می‌داند بگوید: «نمی‌دانم»؟
1:25 گفت: اما آنچه در آن کتاب یا سنت ثابتی (وجود داشته باشد) پس (در آن) نه.
1:31 و اما آنچه از این رأی بود
1:34 برای او کافی است که چنین کند.
1:36 زیرا او نمی‌داند که آیا درست می‌گوید یا خطا می‌کند.
1:40 زُبید یامی گفت:
1:44 از ابراهیم نخعی رحمه‌الله درباره چیزی پرسیدم
1:49 مگر اینکه کراهت را در چهره‌اش می‌شناختی
1:52 امیدوارم که باشد، و شاید
1:56 الأعمش رحمه‌الله گفت
1:59 از ابراهیم نخعی نشنیدم که بگوید: «قَطَع»
2:03 نه حلال و نه حرام
2:05 او چنین می‌گفت
2:07 آنان ناخوش می‌داشتند و دوست می‌داشتند
2:11 و از ابن مهدی نقل شده که گفت
2:14 مردی از مالک بن انس رحمه‌الله درباره‌ی مسئله‌ای پرسید
2:19 گفت: «نمی‌توانم آن را نیکو انجام دهم.»
2:22 مرد گفت
2:24 من از فلان و فلان راه دور آمده‌ام تا درباره‌ی آن از تو بپرسم
2:29 پس به او گفت: مالک
2:31 و هنگامی که به جای خود و مکان خویش بازگشتی
2:34 پس به ایشان خبر بده که من به تو گفتم
2:37 آن را نیکو نمی‌دانم
2:39 و از ابن وهب روایت شده که گفت
2:41 اگر می‌خواستم لوح‌هایم را از سخن مالک بن انس رحمه‌الله پر کنم
2:47 نمی‌دانم، انجام دادم.
2:51 و رحمه‌الله فرمود
2:53 از کار مردم
2:55 و نه از گذشتگان پیشین ما
2:58 و کسی را که به او اقتدا کنم، درک نکردم.
3:01 میگوید: «این حلال است و این حرام.»
3:05 و آنان جرئت انجام چنین کاری را نداشتند.
3:09 و همانا آنان می‌گفتند
3:11 آن را ناپسند می‌دانیم و این را نیکو می‌شماریم
3:15 این‌گونه شایسته است
3:17 و این را نمی‌بینیم
3:19 و نمی‌گویند: این حلال است و این حرام.
3:22 آیا نشنیده‌ای قول الله سبحانه و تعالی
3:25 بگو: آیا دیده‌اید آنچه را که الله از روزی برای شما فرو فرستاده است؟
3:30 پس آن را حرام و حلال قرار داده‌اید.
3:34 بگو: آیا الله به شما اجازه داده است؟
3:38 آیا بر الله دروغ می‌بندید؟
3:40 حلال آن است که الله و رسولش آن را حلال کرده‌اند.
3:44 و حرام آن است که الله و رسولش آن را حرام کرده‌اند.
3:48 مردی از امام احمد رحمه‌الله پرسید
3:52 از او پرسید: از کسی که می‌داند بپرس، از کسی که می‌داند بپرس.
3:58 ابوسهل محمد بن عمر روایت کرده است
4:02 از برخی مشایخ بلخ
4:04 وارد بغداد شدم.
4:07 و چون بر پل مردی بود که سه روز ندا می‌داد و می‌گفت
4:12 آگاه باشید، قاضی احمد بن عمر الخصاف، رحمه الله
4:17 از او در مسئله‌ای چنین فتوا می‌خواهم
4:20 پس [او] به این و آن پاسخ داد.
4:22 این اشتباه است
4:24 و پاسخ این‌گونه و آن‌گونه است.
4:26 خدا رحمت کند کسی را که آن را به صاحبش برساند.
4:30 تقی‌الدین بن عبدالقادر التمیمی الغزی رحمه‌الله گفت
4:36 درباره‌ی این داستان
4:39 این‌گونه باید علما باشند
4:42 و این‌چنین باید پاسداری و احتیاط در دین الله باشد
4:46 و نصیحت برای بندگان الله
4:49 شیخ عطیه سالم گفت
4:53 از شیخ او، علامه محمد الامین شنقیطی، رحمهم‌الله
4:58 و از جمله آنچه در سال‌های آخر عمرش مشاهده شد
5:02 از فتیاء (فتوا دادن) دوری کند
5:05 و آن‌گاه که «الطّر» می‌گوید
5:07 بر ذمه‌ام چیزی را به دوش نمی‌کشم.
5:10 علما چنین و چنان می‌گویند
5:14 و یک بار از او درباره آن پرسیدم.
5:16 پس گفت
5:18 انسان تا وقتی که به بلا مبتلا نشود، در عافیت است.
5:22 و پرسش، آزمون (ابتلاء) است.
5:24 زیرا تو دربارهٔ الله می‌گویی
5:26 و نمی‌دانی آیا حکم الله را اصابت می‌کنی یا نه
5:30 آنچه نص قاطعی از کتاب الله بر آن نباشد
5:34 یا سنت رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
5:38 باید در آن احتیاط کرد
5:40 و (گوینده) به سخن شاعر مثال می‌زند
5:43 هرگاه چیزی را با علم بکشی (یعنی آن را دانستی)، پس آن را بازگو کن
5:47 و آنچه را که نمی‌دانی، مگو
5:51 پس هر که دوست می‌دارد که صدرنشین را ببیند
5:55 و [آن را] ناخوش می‌دارد؛ نمی‌دانم که آیا جای کشنده‌اش [به درستی] زده شده است.
5:59 نگه داشتن زبان از سخن گفتن در آنچه به کار (انسان) نمی‌آید
6:05 ابودجانه رضی‌الله‌عنه بیمار بود و (کسی) بر او وارد شد
6:12 و چهره‌اش شادمان بود
6:15 پس (ابودجانه) گفت:
6:16 هیچ عملی نزد من محکم‌تر از این دو (خصلت) نیست:
6:21 در آنچه به من مربوط نیست سخن نگفته‌ام،
6:24 و قلبم نسبت به مسلمانان سالم بوده است.
6:28 و برخی از سلف گفته‌اند:
6:30 هر که خود را به آنچه به او مربوط نیست وا دارد،
6:33 آنچه را که به او مربوط است، ضایع کرده است.
6:35 و فضیل بن عیاض رحمه‌الله گفت:
6:39 در آنچه به تو مربوط نیست سخن گفتی،
6:42 پس تو را از آنچه به تو مربوط است باز داشت؛
6:45 و اگر آنچه به تو مربوط است تو را مشغول می‌کرد،
6:47 آنچه به تو مربوط نیست را ترک می‌کردی.
6:50 و امام مالک رحمه‌الله گفت:
6:53 مرد صلاح نمی‌یابد تا آنکه آنچه به او مربوط نیست را ترک کند؛
6:58 پس هرگاه چنین باشد،
7:00 نزدیک است که الله در دلش (درِ هدایت) بگشاید.
7:03 و معروف کرخی رحمه‌الله گفت:
7:07 سخن گفتن بنده در آنچه به او مربوط نیست،
7:11 (نشانه‌ی) واگذاشته شدن از سوی الله تعالی است.
7:14 سخن سلف دربارهٔ برتری سکوت بر سخن گاهی (روا است)،
7:21 و (گاهی) برعکس.
7:22 از عبیدالله بن ابی‌جعفر رحمه‌الله روایت است که گفت:
7:28 هرگاه انسان در مجلسی سخن می‌گوید
7:31 و سخنش (دیگران را) خوش آید،
7:33 پس خاموش شود.
7:34 و هرگاه ساکت است
7:36 و سکوتش (دیگران را) خوش آید،
7:38 پس سخن بگوید.
7:40 و مالک بن دینار رحمه‌الله گفت:
7:45 صبر همان خاموشی است،
7:47 و خاموشی از صبر است.
7:49 و گوینده پرهیزگارتر از خاموش نیست،
7:53 مگر آنکه مردی عالم باشد که در جای خود سخن گوید
7:57 و در جای خود خاموش بماند.
7:59 نگه داشتن زبان از تکلف در سخن (و سخن‌آرایی تصنعی)
8:06 ابراهیم بن مهدی به عبدالله بن صاعد گفت،
8:10 کاتب او، رحمهم‌الله:
8:13 از پی‌جویی واژگان غریب و وحشی سخن بپرهیز،
8:16 به امید دست یافتن به بلاغت،
8:19 که این همان عیِ بزرگ است.
8:22 بر تو باد به آنچه آسان است،
8:24 همراه با پرهیز از الفاظ پست و فرومایه.
8:31 (کسانی که) غیبت‌شان روا است:
8:33 عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه گفت:
8:37 برای فاجر حرمتی نیست.
8:40 و از حسن بصری رحمه‌الله روایت است که گفت:
8:44 سه کس‌اند که غیبتشان (گفته) نمی‌شود:
8:47 امام خیانتکار،
8:49 و صاحب هوای نفس که به هوای خود فرا می‌خواند،
8:53 و فاسقی که فسقش را آشکار کرده است.
8:57 و از ابراهیم تیمی رحمه‌الله روایت است که گفت:
9:01 سه کس‌اند که غیبتی برای ایشان نیست:
9:04 ستمگر و فاسق،
9:07 و صاحب بدعت.
9:09 و نیز گفت رحمه‌الله:
9:12 (سلف) آن را غیبت نمی‌دانستند
9:15 تا زمانی که نام صاحبش برده نشود.
9:19 نگه داشتن زبان از خلف وعده
9:24 هنگامی که مرگ عبدالله بن عمر رضی‌الله‌عنهما فرا رسید، گفت:
9:30 مردی از قریش دخترم را از من خواستگاری کرده بود،
9:34 و از جانب من به او وعده‌ای مانند پیمان داده شده بود.
9:38 به خدا سوگند با سه‌گانهٔ نفاق به دیدار الله نمی‌روم.
9:42 گواه باشید که من او را به همسری او درآوردم.
9:46 و شعبه رحمه‌الله گفت:
9:50 هرگز با ایوب سختیانی رحمه‌الله وعده‌ای نگذاشتم
9:55 مگر آنکه هرگاه می‌خواست از من جدا شود می‌گفت:
9:59 میان من و تو وعده‌ای نیست؛
10:02 پس چون می‌آمدم، می‌دیدم که او پیش از من رفته است.
10:08 نگه داشتن زبان از درشتی و تندی
10:12 برخی از سلف گفته‌اند:
10:15 مردم هیچ سخن سخت و درشتی نگفته‌اند
10:18 مگر آنکه در کنار آن سخنی باشد که از آن نرم‌تر است؛
10:23 (آن سخن نرم) کار (سخت) را کم‌اثر می‌کند.
10:25 و ابوالعالیه رحمه‌الله گفت:
10:28 (این) سخن الله تعالی دربارهٔ پیمانی است که از بنی اسرائیل گرفت:
10:34 «و با مردم به نیکی سخن گویید»؛
10:37 یعنی: با ایشان سخن پاکیزه بگویید،
10:40 و آنان را به بهترین شیوه پاداش دهید، همان‌گونه که دوست دارید با شما چنین کنند.
10:45 نگه داشتن زبان از پرسش دربارهٔ آنچه رخ نداده است
10:51 روزی مردی نزد ابن عمر رضی‌الله‌عنهما آمد
10:56 و از چیزی پرسید که نمی‌دانم چه بود،
11:00 پس ابن عمر به او گفت:
11:02 «از آنچه واقع نشده است مپرس؛
11:05 زیرا از عمر بن خطاب رضوان‌الله‌علیه شنیدم
11:09 که کسی را که از آنچه واقع نشده است بپرسد لعنت می‌کرد.»
11:13 و عمر رضوان‌الله‌علیه بر منبر گفت:
11:18 به الله سوگند می‌دهم هر مردی را که از آنچه واقع نشده است بپرسد،
11:23 زیرا الله آنچه را که واقع می‌شود بیان کرده است.
11:27 فوایدی دیگر
11:31 از ابودرداء رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
11:36 در مؤمن عضوی محبوب‌تر نزد الله عز وجل از زبانش نیست،
11:41 که با آن او را به بهشت درمی‌آورد؛
11:44 و در کافر عضوی مبغوض‌تر نزد الله عز وجل از زبانش نیست،
11:49 که با آن او را به دوزخ درمی‌آورد.
11:52 و ابوحازم رحمه‌الله گفت:
11:56 سزاوار است برای مؤمن
11:58 باید زبانش را بیشتر از جای گام‌هایم نگه دارد
12:03 و از ابن عیینه رحمه‌الله روایت شده که گفت:
12:07 حکیمی به گروهی رسید که با هم سخن می‌گفتند،
12:11 پس بر آنان ایستاد و سلام کرد و گفت:
12:15 با سخنی سخن بگویید که گویندگانش بدانند الله سخنانشان را می‌شنود
12:21 و فرشتگان می‌نویسند.
12:24 و یحیی بن معاذ رحمه‌الله گفت:
12:28 دل‌ها همچون دیگ‌هایی در سینه‌ها هستند که به آنچه در آن است می‌جوشند،
12:33 و مغرفه‌های آن زبان‌هایشان است.
12:36 پس منتظر بمان تا آن مرد سخن بگوید،
12:40 که زبانش آنچه را در دلش است برای تو برمی‌دارد
12:44 از شیرین و ترش و گوارا و شور،
12:48 زبانش که برمی‌دارد، تو را از طعم دلش آگاه می‌کند.
12:52 و برخی از حکیمان به فرزندانشان گفت:
12:55 زبان‌هایتان را اصلاح کنید،
12:58 زیرا آدمی به گرفتاری‌ای دچار می‌شود
13:01 و چارپای برادرش و جامه‌ی برادرش را به عاریت می‌گیرد،
13:05 اما کسی را نمی‌یابد که زبانش را به او عاریت دهد.
13:08 زندگی در سلامت، میان گفتار و کردار است.