از مجموعهٔ زندگی سلف صالح (مجموعه کامل شد) · درس 64 از 72

خلاصه ای از زندگی سلف بین قول و عمل | قسمت (64) | فواید طاعت و مضرات گناه

◉ 486 بازدید ⏱ 18:00 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:04 زندگی سلف میان گفتار و کردار
0:11 فواید طاعت و اعمال صالح
0:15 و راهنمایی‌های سلف در این باره
0:19 محبت الله نسبت به فرمانبردار
0:22 و محبوب ساختن او نزد مردم
0:24 و آسان‌کردن کارهایش
0:28 ابو الدرداء رضی‌الله‌عنه گفت:
0:31 همانا بنده، چون به طاعت الله عمل کند،
0:34 الله او را دوست می‌دارد
0:36 و او را نزد مخلوقاتش محبوب می‌گرداند
0:39 و چون به معصیت الله عمل کند،
0:41 الله او را دشمن می‌دارد
0:43 و او را نزد مخلوقاتش منفور می‌گرداند
0:46 و ابن عباس رضی‌الله‌عنهما در سخن الله تعالی گفت:
0:51 «و پدرشان مردی صالح بود»
0:55 گفت: (الله) آن دو را به صلاح پدرشان حفظ کرد
0:59 و از خود آنان صلاحی یاد نکرد
1:02 و مردی به حسن رحمه‌الله گفت: مرا اندرز ده.
1:07 گفت: فرمان الله را عزیز دار،
1:10 تا الله تو را عزیز دارد.
1:13 و یحیی بن معاذ رحمه‌الله گفت:
1:16 به اندازه‌ی ترست از الله،
1:19 مخلوقات از تو هراس دارند،
1:21 و به اندازه‌ی محبتت به الله،
1:23 مخلوقات تو را دوست دارند،
1:25 و به اندازه‌ی مشغولیتت به الله،
1:28 مخلوقات به کار تو مشغول می‌شوند.
1:31 و هرم بن حیان و محمد بن واسع رحمهما‌الله گفتند:
1:37 هیچ بنده‌ای با دل خود به سوی الله روی نیاورد،
1:40 مگر آنکه الله دل‌های مؤمنان را به سوی او روی می‌آورد،
1:44 تا آنکه محبت آنان را روزی او گرداند.
1:48 و از کعب الاحبار رحمه‌الله روایت است که گفت:
1:52 برای بنده در زمین ستایشی پایدار نمی‌شود
1:55 مگر آنکه در آسمان پایدار گردد.
1:58 و (کعب) رحمه‌الله گفت:
2:00 چون خواستید بدانید که بنده نزد پروردگارش چه دارد،
2:05 پس بنگرید که چه ستایش نیکویی به دنبال او می‌آید.
2:09 و از بشر بن حارث رحمه‌الله پرسیده شد:
2:13 آغاز کار تو چه بود؟
2:15 گفت:
2:16 مردی عیار بودم،
2:19 یعنی دزد ماهر در سرقت.
2:22 روزی گذر کردم
2:24 که ناگاه در راه، ورقه‌ای یافتم.
2:27 آن را برداشتم و در آن (نوشته شده) بود:
2:30 بسم الله الرحمن الرحیم
2:33 آن را پاک کردم و در جیب خود نهادم.
2:37 و دو درهم داشتم که جز آن دو چیزی نداشتم.
2:41 پس نزد عطاران رفتم
2:43 و با آن دو، غالیه خریدم،
2:46 و آن نوعی عطر است،
2:48 ترکیبی از مشک و عنبر،
2:51 و عود و روغن.
2:53 و آن را بر آن ورقه مالیدم.
2:55 آن شب خوابیدم،
2:58 و در خواب دیدم گویی کسی به من می‌گوید:
3:02 ای بشر بن حارث!
3:04 نام ما را از راه برداشتی و آن را معطر ساختی؛
3:08 به خدا سوگند، اگر (نام ما را) در دنیا و آخرت معطر ساختی،
3:12 پس آنچه شد، شد.
3:15 و ابراهیم خواص رحمه‌الله گفت:
3:18 به اندازه‌ی ارجمند داشتن مؤمن فرمان الله را،
3:22 الله از عزت خود بر او جامه می‌پوشاند،
3:24 و برای او در دل‌های مؤمنان عزت برپا می‌دارد.
3:28 و این است سخن الله تعالی:
3:31 «و عزت از آنِ الله و رسول او و مؤمنان است»
3:38 لذت و انس و گشادگی سینه (حاصل می‌شود).
3:42 مالک بن دینار رحمه‌الله گفت:
3:46 اهل دنیا از دنیا بیرون رفتند
3:49 و بهترین چیز آن را نچشیدند.
3:53 گفتند: و آن چیست؟
3:55 گفت:
3:56 شناخت الله عزوجل.
3:59 و از حسن بصری رحمه‌الله روایت است که گفت:
4:03 شیرینی را در نماز و در قرآن و در ذکر جست‌وجو کنید،
4:08 پس اگر آن را یافتید، ادامه دهید و شادمان باشید،
4:13 و اگر آن را نیافتید،
4:15 بدانید که در (آن) بسته است.
4:18 و یکی از سلف رحمه‌الله گفت:
4:21 همانا الله شیرینی ذکر خود را به بنده روزی می‌کند،
4:25 پس اگر به آن شاد شد و شکرش گزارد،
4:28 او را با نزدیکی خود مأنوس می‌گرداند،
4:30 و اگر در شکر کوتاهی کرد،
4:32 ذکر را بر زبانش جاری می‌سازد
4:35 و شیرینی آن را از او می‌گیرد.
4:38 و ابراهیم بن ادهم رحمه‌الله گفت:
4:41 اگر پادشاهان و فرزندان پادشاهان می‌دانستند
4:44 آنچه ما در آن از نعمت و شادی هستیم،
4:47 با شمشیرها بر سر ما می‌ریختند،
4:49 در روزهای زندگی بر آنچه ما در آنیم،
4:52 از خوشی زیست و کمی رنج.
4:55 و مسلم بن یسار رحمه‌الله گفت:
5:00 لذت‌جویان به مانند خلوت با مناجات الله عزوجل لذت نبردند.
5:02 (این بند بالا را با شماره ۹۴ هم‌راستا کنید)
5:07 و یکی از سلف رحمه‌الله در سخن الله تعالی گفت:
5:11 «پس او را زندگی پاکیزه‌ای می‌بخشیم»
5:16 گفت:
5:17 یعنی او را طاعتی روزی می‌کنیم که لذت آن را در دل خود بیابد.
5:22 و چون شیخ الاسلام ابن تیمیه رحمه‌الله (به این مطلب) رسید،
5:27 بر در زندان
5:29 مردی به او گفت:
5:31 ای سرور من، این مقام صبر است.
5:34 او گفت:
5:36 بلکه این مقام حمد و شکر است.
5:39 به الله سوگند که چیزی از شادی و سرور بر دلم فرود آمده است،
5:42 اگر میان اهل شام و مصر تقسیم می‌شد،
5:45 از آنان فزون می‌آمد.
5:47 ...
5:49 و اگر در این جایگاه طلا داشتم
5:52 و آن را انفاق می‌کردم،
5:54 شکر ده یک این نعمتی را که در آنم، ادا نکرده بودم.
5:59 خواری در برابر طاعت‌ها،
6:03 و عزت در برابر گناهان است.
6:07 عون بن عبدالله رحمه‌الله گفت:
6:10 آنان می‌گفتند:
6:12 در برابر طاعت خوار شوید
6:14 و در برابر معصیت عزیز باشید.
6:17 زیان‌های معصیت
6:22 شومی معصیت و آنچه از آن پدید می‌آید.
6:27 ابن مسعود رضی‌الله‌عنه گفت:
6:31 من گمان می‌برم که مرد، علمی را که آموخته است فراموش می‌کند
6:35 به سبب گناهی که انجام می‌دهد.
6:39 و رضی‌الله‌عنه گفت:
6:41 هرگاه زنا و ربا در شهری آشکار شود،
6:44 به هلاکت آن اذن داده شده است.
6:47 و از جبیر بن نفیر روایت است که گفت:
6:50 هنگامی که قبرس فتح شد،
6:52 میان مردمانش جدایی افتاد
6:54 و برخی بر برخی دیگر گریستند.
6:57 پس ابن درداء رضی‌الله‌عنه را دیدم
7:00 تنها نشسته و گریه می‌کرد.
7:02 گفتم:
7:04 ای ابن درداء،
7:06 در روزی که الله اسلام و اهلش را عزیز گردانیده، چه چیز تو را به گریه انداخته است؟
7:11 گفت:
7:12 وای بر تو ای جبیر،
7:14 چه اندک‌ارزش‌اند مردم نزد الله عز وجل
7:17 آنگاه که امر او را ترک کنند.
7:19 این امتی بود که چیره و آشکار بود و فرمانروایی از آنِ ایشان بود،
7:24 امر الله را ترک کردند
7:26 و آنان را چنان دیدم که می‌بینی.
7:30 و از عایشه رضی‌الله‌عنها روایت است که گفت:
7:33 هر که مردم را با خشنودی الله خشمگین کند،
7:36 مردم او را کفایت می‌کنند،
7:38 و هر که مردم را با خشم الله خشنود سازد،
7:41 الله او را به مردم وامی‌گذارد.
7:44 و از حذیفه رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
7:47 هیچ قومی حق الله عز وجل را سبک نشمردند
7:51 مگر آنکه الله عز وجل کسی را بر ایشان برانگیخت
7:54 که حق ایشان را سبک شمارد.
7:58 و از ابن عباس رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
8:03 ای صاحب گناه،
8:05 از فرجام بد ایمن مباش،
8:08 و آنچه پس از گناه می‌آید، از خود گناه بزرگ‌تر است، اگر آن را انجام داده باشی:
8:13 کم‌شرمی‌ات از کسانی که بر راست و چپ تواند، در حالی که بر گناه هستی،
8:18 بزرگ‌تر از آن گناهی است که کرده‌ای،
8:21 و خنده‌ات در حالی که نمی‌دانی الله با تو چه خواهد کرد،
8:25 بزرگ‌تر از گناه است،
8:27 و شادی‌ات به گناه، هنگامی که آن را انجام داده‌ای، بزرگ‌تر از گناه است،
8:32 و اندوهت بر گناهی که از دستت رفته،
8:35 بزرگ‌تر از گناهی است که به آن دست یافته‌ای،
8:38 و ترسِ تو از باد، هنگامی که پرده درِ خانه‌ات را تکان می‌دهد، در حالی که بر گناه هستی،
8:44 و دلت از نگاه الله به تو به وجد نمی‌آید،
8:48 بزرگ‌تر از گناهی است که انجام داده‌ای.
8:51 و عروة بن زبیر رحمه‌الله گفت:
8:56 هرگاه دیدی مردی کار نیکی می‌کند، بدان که برای آن نزد او خواهرانی است،
9:02 و هرگاه دیدی کار بدی می‌کند، بدان که برای آن نزد او خواهرانی است،
9:08 زیرا نیکی بر خواهرش راهنمایی می‌کند،
9:12 و بدی نیز بر خواهرش راهنمایی می‌کند.
9:16 و ابوحازم رحمه‌الله گفت:
9:19 بنده‌ای که میان خود و الله نیکی کند،
9:23 الله میان او و بندگان را نیکو می‌گرداند،
9:27 و کسی که میان خود و الله عز وجل کژی ورزد،
9:32 در میان او و بندگان کژی خواهد بود.
9:36 و سازش با یک چهره آسان‌تر از سازش با همه چهره‌ها است،
9:43 زیرا اگر با این چهره سازش کنی، همه چهره‌ها به تو متمایل می‌شوند،
9:49 و اگر میان خود و او را تباه کنی، همه چهره‌ها از تو بیزار می‌شوند.
9:55 و نیز رحمه‌الله گفت:
9:59 هرگاه دیدی الله عز وجل نعمت‌هایش را پی‌درپی بر تو می‌فرستد، در حالی که تو او را نافرمانی می‌کنی، پس بر حذر باش.
10:06 و به وهیب بن ورد رحمه‌الله گفته شد:
10:10 آیا کسی که الله را نافرمانی کند، طعم عبادت را می‌یابد؟
10:13 گفت: نه، و نه کسی که قصد گناه کند.
10:18 و جوانی به حسن بصری رحمه‌الله گفت:
10:23 قیام شب مرا درمانده کرده است.
10:26 گفت: خطاهایت تو را در بند کشیده‌اند.
10:30 و سلیمان تیمی رحمه‌الله گفت:
10:33 نیکی نوری در دل و نیرویی در عمل است،
10:38 و بدی تاریکی در دل و ضعفی در عمل.
10:42 و ابوسلیمان دارانی رحمه‌الله گفت:
10:47 الله عز وجل تنها کسی را نافرمانی می‌کند که نزد او خوار باشند،
10:53 و اگر نزد او گرامی بودند، آنان را از معصیت‌هایش باز می‌داشت.
10:57 و عمر بن عبدالعزیز رحمه‌الله گفت:
11:01 به تأخیر عقوبت الله تعالی نسبت به خود فریفته مشو،
11:05 زیرا کسی شتاب می‌کند که از فوت شدن بترسد.
11:09 و حسن رحمه‌الله گفت:
11:13 به الله سوگند که فتنه جز عقوبتی از جانب الله عز وجل نیست که بر مردم فرود می‌آید.
11:20 و از مالک بن دینار رحمه‌الله روایت است که گفت:
11:24 هیچ بنده‌ای به کیفری بزرگ‌تر از قساوت قلب مجازات نشده است.
11:30 و نیز رحمه‌الله گفت:
11:33 الله تعالی را کیفرها (عقوبت‌ها) است؛
11:36 پس خود را از آن‌ها بازدارید، در دل‌ها و بدن‌ها (یعنی هم در قلب‌ها و هم در تن‌ها)،
11:40 و تنگی معیشت و سستی در عبادت،
11:44 و خشم (ناخشنودی) در روزی؛
11:46 آنچه درباره‌ی گناهان و پرهیز از آن‌ها گفته شده است:
11:52 و برتری کسی که از آن‌ها دوری گزیند.
11:56 سلمان فارسی رضی‌الله‌عنه گفت:
11:59 اگر در خفا بدی‌ای کنی،
12:02 در خفا نیکی‌ای کن،
12:05 و اگر در آشکار بدی‌ای کنی،
12:08 در آشکار نیکی‌ای کن،
12:11 تا این [نیکی] جبران آن [بدی] باشد.
12:14 و از عایشه رضی‌الله‌عنها روایت است که گفت:
12:19 هر که دوست دارد بر کوشنده‌ی تلاشگر پیشی گیرد،
12:23 باید خود را از گناهان بازدارد،
12:26 زیرا شما هرگز الله را با چیزی بهتر از کم بودن گناهان دیدار نخواهید کرد.
12:33 از ابن عباس رضی‌الله‌عنهما پرسیده شد
12:36 درباره‌ی مردی که در کار [نیک] تلاش می‌کند
12:39 و [در عین حال] به گناهانی دچار می‌شود،
12:41 و مردی که نه تلاش می‌کند و نه گناه می‌کند؟
12:44 [ابن عباس] گفت: سلامت [دوری از گناه] برای من محبوب‌تر است.
12:48 و از مجاهد رحمه‌الله روایت است که گفت:
12:52 با عبدالله بن عمر رضی‌الله‌عنهما از کنار ویرانه‌ای گذشتم،
12:56 پس [ابن عمر] گفت: ای مجاهد،
12:59 ای ویرانه را صدا بزن،
13:02 اهل تو کجایند؟
13:03 [مجاهد] گفت: صدا زدم [اما پاسخی نیامد]،
13:06 پس ابن عمر گفت:
13:08 رفتند و اعمالشان باقی ماند.
13:11 و ابومسلم خولانی رحمه‌الله چون به ویرانه‌ای می‌رسید،
13:17 بر آن می‌ایستاد و سپس می‌گفت:
13:20 ای ویرانه، اهل تو کجایند؟
13:23 رفتند و اعمالشان باقی ماند.
13:26 اگر شهوت از میان رفت و خطیئه باقی ماند،
13:30 ای فرزند آدم،
13:32 ترک خطیئه آسان‌تر است از طلب توبه.
13:36 و برخی از سلف گفته‌اند:
13:39 ترک یک دانگ (ذره‌ای ناچیز) از آنچه الله ناپسند می‌دارد،
13:42 نزد من از ۵۰۰ حج محبوب‌تر است.
13:46 و حسن [بصری] رحمه‌الله گفت:
13:49 عبادت‌کنندگان به چیزی برتر از ترک آنچه الله از آن نهی کرده، عبادت نکرده‌اند.
13:55 و سهل بن عبدالله رحمه‌الله گفت:
13:59 هر که به طاعت الله عمل کند، حبیب الله نمی‌شود،
14:04 بلکه هر که از آنچه الله از آن نهی کرده دوری گزیند، حبیب الله می‌شود،
14:10 و از گناهان جز دوستی نزدیک و راستین دوری نمی‌گزیند.
14:14 و اما اعمال نیکو،
14:17 نیکوکار و بدکار همه آن‌ها را انجام می‌دهند.
14:19 و عمر بن عبدالعزیز رحمه‌الله گفت:
14:23 الله عامه‌ی مردم را به گناه خاصان عذاب نمی‌کند،
14:27 ولی چون منکر آشکارا انجام شود،
14:31 همگی مستحق عقوبت می‌شوند.
14:34 و بلال بن سعد رحمه‌الله گفت:
14:38 به کوچکی گناه منگر،
14:41 بلکه بنگر که نافرمانی چه کسی را کرده‌ای.
14:44 و علی بن خشرم گفت:
14:46 هرگز ندیدم که وکیع بن جراح رحمه‌الله در دستش کتابی داشته باشد،
14:52 [حافظه‌ی او] فقط حفظ بود.
14:55 از او درباره‌ی داروهای حافظه پرسیدم،
14:58 گفت: اگر دارو را به تو بیاموزم، آیا به کار می‌بندی؟
15:02 گفتم: آری، به الله سوگند.
15:05 گفت: ترک گناهان.
15:08 من برای حافظه مانند آن را آزمایش نکرده‌ام.
15:11 و شافعی رحمه‌الله گفت:
15:14 حافظه‌ی بد خود را نزد وکیع شکایت کردم،
15:17 او مرا به ترک گناهان راهنمایی کرد
15:21 و به من خبر داد که علم نور است،
15:24 و نور الله به گنهکار داده نمی‌شود.
15:28 نگرش سلف به گناه و گنهکار:
15:33 مردی بود که حال نیکویی داشت،
15:37 پس گناهی کرد،
15:39 یارانش او را رها کرده و طرد نمودند.
15:42 خبر به ابراهیم نخعی رحمه‌الله رسید،
15:46 پس گفت: او را دریابید و به خود بازگردانید،
15:50 و رهایش مکنید.
15:52 و برخی از سلف رحمه‌الله گفتند:
15:56 هر که به مخلوق با چشم [خود] بنگرد،
15:59 دشمنی‌اش با آنان طولانی می‌شود،
16:01 و هر که به آنان با چشم الله بنگرد،
16:04 عذرشان را در آنچه در آن هستند می‌پذیرد
16:07 و کمتر به آنان مشغول می‌شود.
16:09 و وزیر بن هبیره رحمه‌الله گفت:
16:13 اگر ستم ستمگرانه نبود،
16:15 شهادت برای شهید حاصل نمی‌شد،
16:18 و اگر اهل گناه نبودند،
16:21 صبر صابران در امر به معروف آشکار نمی‌شد.
16:25 و اگر مجرمان ناتوان بودند، قهر می‌شدند،
16:29 و آن معنا حاصل نمی‌شد.
16:34 پوشاندن بر گنهکار و عدم فاش کردن گناهش:
16:40 بیل بن سمط برای لشکری سخنرانی کرد
16:43 و گفت:
16:45 شما در سرزمینی فرود آمده‌اید که در آن زنان و شراب هست،
16:49 پس هر که از شما حدی [گناهی] مرتکب شده،
16:51 نزد ما بیاید تا پاک شود.
16:54 این خبر به عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه رسید،
16:58 پس به او نوشت: مادرت به عزایت بنشیند!
17:02 آیا قومی را فرمان می‌دهی که الله بر آنان پرده پوشیده است،
17:05 که پرده‌ی الله را بر آنان بدرّی؟
17:08 و از طارق بن شهاب رحمه‌الله روایت است
17:11 که مردی به خواستگاری دخترش آمد،
17:15 و آن دختر [پیش‌تر] کاری [ناشایست] کرده بود.
17:19 نزد عمر رضی‌الله‌عنه آمد
17:22 و آنچه را برایش یاد کرد
17:24 عمر گفت:
17:26 آیا از او چیزی دیدی؟
17:28 گفت:
17:29 جز خیر چیزی ندیدم
17:32 گفت:
17:33 پس با او ازدواج کن و (چیزی) بازگو مکن
17:36 و برخی از سلف رحمهم‌الله گفته‌اند:
17:39 گفته می‌شد:
17:41 هر که از گناهی آگاه شود و آن را فاش کند،
17:45 در (گناه) آن، همچون کسی است که آن را آغاز کرده است.
17:49 زندگی سلف
17:52 میان گفتار و کردار