از مجموعهٔ زندگی سلف صالح (مجموعه کامل شد)
· درس 67 از 72
خلاصه ای از زندگی سلف بین قول و عمل | قسمت (67) | ترس از خدا و تأثیر آن بر مسلمان
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:04
زندگی سلف میان گفتار و کردار
0:11
تقوای الله و اثر آن بر مسلمان
0:15
علی رضیاللهعنه فرمود:
0:20
بیشتر از عمل، به پذیرفتهشدن آن اهتمام داشته باشید،
0:25
زیرا هیچ عملی با تقوا اندک نمیشود،
0:29
و چگونه عملی اندک شود که پذیرفته شود؟
0:33
و عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه درباره این سخن الهی فرمود:
0:38
«حق تقاته» (آنگونه که شایسته تقوای اوست)
0:40
گفت: «اطاعت شود و نافرمانی نشود،
0:44
یاد شود و فراموش نگردد،
0:46
سپاس گفته شود و ناسپاسی نشود.»
0:49
و از عایشه رضیاللهعنها روایت است
0:52
که به معاویه بن ابیسفیان رضیاللهعنهما نوشت:
0:57
«اگر از الله پروا کنی، مردم تو را کفایت میکنند،
1:01
و اگر از مردم پروا کنی،
1:03
آنان از جانب الله چیزی را از تو دفع نمیکنند.
1:07
پس از الله پروا کن.»
1:09
و عبدالله بن زبیر رضیاللهعنهما فرمود:
1:14
«برای اهل تقوا نشانههایی است که به آن شناخته میشوند
1:18
و خودشان نیز آنها را در خویش میشناسند:
1:21
کسی که بر بلا صبر کند،
1:23
به قضا خشنود باشد،
1:25
نعمت را سپاس گوید،
1:27
و در برابر حکم قرآن فروتن باشد.»
1:30
و از قتاده رحمهالله روایت است که گفت:
1:34
«هرکه از الله پروا کند، الله با اوست،
1:38
و هرکه الله عزوجل با او باشد،
1:41
گروهی با اوست که مغلوب نمیشود،
1:44
و نگهبانی که نمیخوابد،
1:47
و راهنمایی که گمراه نمیشود.»
1:50
و چون فتنه ابن اشعث پدید آمد،
1:53
طلق بن حبیب رحمهالله گفت:
1:57
«با تقوا با آن [فتنه] رویارو شوید.»
2:00
به او گفته شد:
2:02
«تقوا را برای ما توصیف کن.»
2:04
پس گفت:
2:06
«تقوا آن است که به طاعت الله عمل کنی،
2:09
بر پایه نوری از جانب الله،
2:11
به امید رحمت الله،
2:13
و ترک معصیت الله کنی،
2:16
بر پایه نوری از جانب الله،
2:18
از ترس عقاب الله.»
2:20
ذهبی رحمهالله فرمود:
2:24
«نیکو و موجز سخن گفت:
2:26
تقوا جز با عمل نیست،
2:29
و عمل جز با تأمل از علم و پیروی [سنت] نیست،
2:34
و این [تقوا] جز با اخلاص برای الله سودمند نیست،
2:38
نه برای آنکه گفته شود: فلانی به نور فقه، ترککننده گناهان است،
2:43
زیرا دوری از گناهان نیازمند شناخت آنهاست،
2:48
و ترک آنها باید از ترس الله باشد،
2:51
نه برای آنکه به ترک آن ستوده شود.
2:53
پس هرکه بر این سفارش پایداری کند، رستگار شده است.»
2:58
و از سلام بن ابی مطیع یا غیر او روایت است که گفت:
3:02
«یونس بن عبید رحمهالله از همهشان بیشتر نماز و روزه نمیگزارد،
3:09
اما به خدا سوگند هیچ حق الهی نبود
3:13
مگر آنکه او برای ادای آن آماده بود.»
3:16
و عمر بن عبدالعزیز رحمهالله فرمود:
3:21
«پرهیزگار لگامزده است؛
3:23
هرچه بخواهد نمیتواند [انجام دهد].»
3:26
و از داوود طائی رحمهالله روایت است که گفت:
3:30
«الله هیچ بندهای را از خواری معصیت به عزت تقوا بیرون نمیآورد
3:36
مگر آنکه او را بیمال بینیاز میکند،
3:39
و بیقبیله عزیز میدارد،
3:41
و بیهمدم مونس میسازد.»
3:44
[این بخش] عذرخواهی و بازگشت به حق است.
3:50
ابوهریره رضیاللهعنه میفرمود:
3:56
«هرکه در حال جنابت صبح کند، آن روز روزهاش باطل است.»
4:00
از عایشه و امسلمه رضیاللهعنهما درباره این [حکم] پرسیده شد،
4:05
و گفتند:
4:07
«پیامبر صلیاللهعلیهوسلم در حال جنابت صبح میکرد و سپس روزه میگرفت.»
4:13
سخن آن دو به ابوهریره خبر داده شد،
4:17
پس گفت: «آن دو داناترند.»
4:20
و از گفته خود در این باره بازگشت.
4:25
ابن کثیر رحمهالله فرمود:
4:28
از عبدالله بن حسن رحمهالله درباره مسئلهای پرسیده شد
4:32
و او در پاسخ اشتباه کرد.
4:34
به او گفته شد:
4:37
«حکم آن چنین و چنان است.»
4:40
پس ساعتی سر فرود آورد،
4:42
سپس گفت:
4:44
«پس بازمیگردم و خوار و فروتنم،
4:47
زیرا دنبالهرو بودن در حق
4:50
نزد من دوستداشتنیتر است از سرِ بودن در باطل.»
4:54
و رحمهالله فرمود:
4:56
حافظ عبدالغنی کتابی تألیف کرد
5:00
که در آن اوهام حاکم نیشابوری [آمده بود]،
5:03
رحمهمالله.
5:05
چون حاکم بر آن آگاه شد،
5:08
آن را برای مردم میخواند
5:10
و برای عبدالغنی به فضل [او] اعتراف میکرد
5:13
و بر این کار سپاسش میگفت
5:16
و به آنچه در ردّ او به خطا رفته بود بازمیگشت،
5:20
رحمهمالله.
5:22
و عزالدین بن عبدالسلام رحمهالله فتوایی داد،
5:27
سپس برای او آشکار شد که اشتباه کرده است،
5:30
پس در مصر و قاهره بر خویش ندا داد:
5:34
«هرکس که فلانی به او چنین و چنان فتوا داده،
5:37
به آن عمل نکند،
5:39
زیرا آن خطاست.»
5:44
نکوهش نادانان و فرومایگان
5:48
عمر بن عبدالعزیز رحمهالله به همنشینانش گفت:
5:52
به من خبر دهید که نادانترین مردم کیست؟
5:55
گفتند: مردی که آخرت خود را به دنیایش فروخت.
6:00
عمر گفت:
6:02
یا شما را از کسی نادانتر از او خبر دهم؟
6:05
گفتند: آری.
6:07
گفت: مردی که آخرت خود را به دنیای دیگری فروخت.
6:12
و وهب بن منبه رحمهالله گفت:
6:17
نادان چون سخن گوید، نادانیاش رسوایش میکند،
6:21
و چون خاموش ماند، لکنت زبانش رسوایش میسازد،
6:24
و چون کاری کند، تباهش میکند،
6:26
و چون رها کند، ضایعش میگرداند.
6:29
نه دانشش خودش را یاری میدهد،
6:31
و نه دانش دیگری به او سود میرساند.
6:34
مادرش آرزو میکند که کاش فرزندش مرده بود،
6:37
و همسرش کاش نبود،
6:39
و همسایهاش آرزو میکند که از او تنها شود،
6:43
و همنشینش از او به وحشت میافتد.
6:46
و سفیان ثوری رحمهالله گفت:
6:50
ما ریشه هر دشمنی را یافتیم:
6:53
نیکی کردن به فرومایگان.
6:56
و ابن السماک رحمهالله گفت:
7:00
همت خردمند در رهایی و گریز است،
7:04
و همت نادان در بازی و شادی.
7:07
روش سلف در آداب مناظره:
7:13
از سلمان بن ربیعه دربارهی یک حکم فقهی پرسیده شد،
7:18
پس عمر بن شرحبیل با او مخالفت کرد.
7:21
سلمان بن ربیعه خشمگین شد و صدایش را بلند کرد.
7:25
پس عمر بن شرحبیل گفت:
7:28
به الله سوگند، این سخن را الله تعالی فرو فرستاده است، آن را برای تو.
7:32
پس به ابوموسی اشعری رضیاللهعنه مراجعه شد،
7:36
و او گفت: سخن همان است که ابومیسره گفت.
7:40
و به سلمان گفت:
7:43
سزاوار نبود که تو خشمگین شوی، اگر مردی تو را راهنمایی کرد.
7:47
و به عمر گفت:
7:49
شایسته بود که تو با او آهسته سخن بگویی،
7:52
و در برابر او، در حالی که مردم میشنوند، پاسخ ندهی.
7:55
و چون حاتم اصم رحمهالله به بغداد وارد شد،
8:01
مردم آن شهر نزد او گرد آمدند،
8:04
و به او گفتند: تو مردی عجمی هستی،
8:08
هیچکس با تو سخن نمیگوید مگر آنکه تو سخنش را قطع میکنی.
8:11
به چه دلیل؟
8:14
حاتم گفت: من سه خصلت دارم
8:17
که با آن بر حریفم چیره میشوم.
8:20
گفتند: آنها چیست؟
8:22
گفت: وقتی حریفم به حقیقت برسد، شاد میشوم،
8:26
و وقتی خطا کند، غمگین میشوم،
8:28
و خود را نگه میدارم که بر او جاهلانه رفتار نکنم.
8:32
و شافعی رحمهالله گفت:
8:35
با هیچکس مناظره نکردم که دوست داشته باشم خطا کند.
8:39
و نیز رحمهالله گفت:
8:43
با هیچکس هرگز مناظره نکردم مگر برای خیرخواهی.
8:47
زندگی سلامت
8:51
میان گفتار و کردار