از مجموعهٔ زندگی سلف صالح (مجموعه کامل شد) · درس 32 از 72

خلاصه ای از زندگی سلف بین قول و عمل | قسمت (32) | کتمان و کتمان اعمال نیک

◉ 566 بازدید ⏱ 15:13 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:04 زندگی سلف میان گفتار و عمل
0:09 پنهان‌کاری و کتمان اعمال صالح
0:15 حرص بر گمنامی و نپرداختن به شهرت و خودنمایی
0:20 از بُریده بن حُصَیب رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
0:25 در جنگ خیبر حضور داشتم و از کسانی بودم که از شکاف (دیوار) بالا رفتند.
0:30 پس آنقدر جنگیدم تا جایگاه من دیده شد.
0:33 و بر تن من جامه‌ای سرخ بود.
0:35 من در اسلام گناهی بزرگ‌تر از این برای خود نمی‌دانم که مرتکب آن شده باشم.
0:41 کدام شهرت؟
0:44 و عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه
0:47 هنگامی که مدد (نیرو) اهل یمن به او رسید
0:50 از ایشان می‌پرسد
0:52 آیا در میان شما اویس بن عامر هست؟
0:54 تا آن‌که [عمر] نزد اویس آمد و گفت
0:58 تو اویس بن عامر هستی
1:00 گفت: بله
1:02 فرمود
1:03 از مراد، سپس از قرن (قبیله)
1:06 گفت: «بله.»
1:08 گفت
1:09 پس در تو بیماری پیسی (برص) بود و از آن بهبود یافتی، مگر آن نقطه‌ای که جرهم است.
1:14 گفت: آری
1:16 فرمود
1:17 مادرت
1:19 گفت: آری
1:20 گفت
1:22 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) شنیدم که می‌فرمود
1:27 اویس بن عامر بر شما وارد می‌شود.
1:30 همراه با یاری مردم یمن
1:32 از مراد، سپس از قرن
1:35 او به پیسی مبتلا بود، و از آن بهبود یافت، جز جای زخمی که در دل و زیر آن برجای ماند.
1:40 (او) نسبت به مادرش نیکوکار است
1:43 اگر کسی بر الله سوگند یاد کند، الله سوگندش را محقق می‌گرداند.
1:46 پس اگر می‌توانی که (کسی) برای تو استغفار کند، چنین کن.
1:51 پس برای من استغفار کن
1:53 پس برای او آمرزش بخواه
1:55 عمر به او گفت
1:57 کجا می‌خواهی
1:59 گفت
2:00 کوفه
2:02 گفت
2:03 آیا برای تو به عاملش بنویسم؟
2:06 گفت
2:08 در میان توده‌های گمنام مردم باشم، برایم محبوب‌تر است
2:13 بشر بن منصور رحمه‌الله روزی نماز می‌گزارد
2:17 و نماز را طولانی کرد
2:19 و [او] مردی را دید که به او نگاه می‌کرد
2:22 پس بشر به آن پی برد
2:24 به آن مرد گفت
2:26 از آنچه از من دیدی، شگفت‌زده مشو.
2:29 بی‌گمان ابلیس با فرشتگان، الله را چنین و چنان عبادت کرد
2:34 و (ابن شهاب) برای مسلم بن یسار رحمه‌الله یادآوری کرد
2:38 کمی توجه به (هر چیزی غیر از) نماز در حین نماز
2:40 فرمود
2:42 و چه می‌دانید که دلم کجاست؟
2:46 و از اعمش نقل شده که گفت
2:48 ابراهیم نخعی رحمه‌الله از شهرت‌طلبی می‌پرهیخت.
2:53 او نزد آن ستون نمی‌نشست.
2:56 و او هرگاه از مسئله‌ای پرسیده می‌شد
2:59 از پاسخ به پرسش او فراتر نرفت
3:02 پس به او می‌گویم دربارهٔ آن چیزی که از آن پرسیده می‌شود.
3:05 آیا در آن این و آن نیست؟
3:08 میگوید
3:10 او از من درباره‌ی این موضوع نپرسید
3:14 و پاسخ من [به او] این بود که تمیمی در هنگام یاد [الله] به لرزه می‌افتاد
3:18 ابراهیم نخعی به او گفت
3:21 اگر تو آن را داری، پس من باکی ندارم که تو را به حساب نیاورم.
3:26 و اگرچه آن را در اختیار نداری
3:29 پس با کسی که از تو بهتر است مخالفت کردی
3:32 ابراهیم نخعی رحمه‌الله گفته است
3:35 اگر آنان هنگامی که گرد هم می‌آیند ناخوشایند نمی‌دارند
3:38 این‌که مرد بهترین چیزی را که نزد اوست بیرون آورد
3:41 ایوب بن السختیانی رحمه‌الله گفت:
3:46 گفتم، و دوست ندارم که یاد کنم
3:50 و از ابراهیم بن ادهم
3:52 ایوب بن سَخْتیانی رحمه‌الله گفت:
3:57 هیچ بنده‌ای الله را راست‌گویانه دوست نداشته باشد اگر شهرت را دوست بدارد
4:01 ذهبی رحمه‌الله گفته است
4:03 نشانه‌ی رهایی‌یافته
4:05 کسی که شاید شهرت را دوست دارد و خود نیز متوجه آن نمی‌شود
4:09 هرگاه در این باره مورد عتاب قرار گیرد
4:12 نه خشم می‌گیرد و نه خود را تبرئه می‌کند.
4:15 بلکه اعتراف می‌کند و می‌گوید
4:18 خدا رحمت کند کسی را که عیب‌هایم را به من هدیه کند.
4:22 و نباید خودپسند باشد؛ عیب‌های خود را احساس نمی‌کند
4:26 بلکه احساس نمی‌کند که احساس نمی‌کند
4:29 این بیماری مزمن است.
4:32 سفیان ثوری رحمه‌الله گفته است
4:36 دوست دارم مردم را بشناسم و آنان مرا نشناسند.
4:40 و حسن (بصری) گفت
4:42 با عبدالله بن مبارک بودم
4:45 رحمه‌الله روزی
4:47 و به سقایه‌ای رسیدیم
4:49 و مردم از آن می‌نوشند
4:52 به آن نزدیک شد تا بنوشد
4:54 و مردم او را نشناختند
4:56 مردم او را فشار دادند و هل دادند.
4:58 چون بیرون آمدند، به من گفت:
5:01 زندگی جز این‌گونه نیست
5:04 یعنی آنجا که ما (او را) نشناختیم و بزرگش نداشتیم
5:08 و عبده بن سلیمان مروزی گفت:
5:11 ما با ابن مبارک در یک سریه بودیم،
5:14 رحمه‌الله، در سرزمین روم.
5:17 پس با دشمن روبه‌رو شدیم.
5:19 چون دو صف به هم رسیدند،
5:21 مردی از دشمن بیرون آمد
5:24 و به مبارزه‌طلبی فراخواند.
5:26 مردی به سوی او رفت و او را کشت.
5:29 سپس دیگری (آمد) و او را کشت.
5:31 سپس دیگری (آمد) و او را کشت.
5:33 آنگاه (دشمن) به مبارزه فراخواند،
5:36 و مردی به سوی او بیرون آمد.
5:38 او ساعتی با وی تاخت و تاز کرد
5:40 و با نیزه او را زد و کشت.
5:42 مردم به سوی او ازدحام کردند.
5:44 من نگاه کردم،
5:46 ناگاه او عبدالله بن مبارک بود.
5:49 دیدم که چهره‌اش را با آستینش پوشانده است.
5:52 گوشهٔ آستینش را گرفتم و کشیدم،
5:56 و دیدم که خودِ او است.
5:58 (ابن مبارک) گفت:
6:00 «و تو، ای ابا عمر،
6:02 از کسانی هستی که ما را سرزنش می‌کنند؟»
6:04 و فضیل بن عیاض گفت،
6:06 رحمه‌الله:
6:08 «اگر می‌توانی ناشناخته بمانی، چنین کن،
6:11 و تو را چه زیانی که ستایش نشوی،
6:14 و تو را چه زیانی که نزد مردم نکوهیده باشی،
6:17 (اگر)
6:19 نزد الله ستوده باشی.»
6:22 و از سحنون، رحمه‌الله،
6:24 (روایت است که) گفت:
6:25 بعضی از کسانی که گذشتند
6:28 می‌خواستند سخنی بگویند،
6:31 و اگر آن را می‌گفتند،
6:33 خلق بسیاری از آن سود می‌بردند،
6:36 اما آن را نگه می‌داشتند و بر زبان نمی‌آوردند،
6:38 از ترس خودنمایی.
6:41 و ابوالعالیه، رحمه‌الله،
6:44 هرگاه بیش از چهار نفر نزد او می‌نشستند،
6:47 برمی‌خاست و آنان را رها می‌کرد.
6:50 و بشر بن حارث، رحمه‌الله، گفت:
6:53 مردی که دوست دارد مردم او را بشناسند،
6:56 شیرینی آخرت را نمی‌چشد.
6:59 و از حسن بصری، رحمه‌الله،
7:02 گفت:
7:03 مرد فقیهی بود که
7:06 با گروهی می‌نشست،
7:08 و بعضی از آنان گمان می‌بردند که او (در سخن گفتن) ناتوان است،
7:11 در حالی که مانع او (از سخن گفتن) جز این نبود
7:14 که دوست نداشت آوازه‌اش بلند شود.
7:17 و رحمه‌الله گفت:
7:19 مردی بود که قرآن را گرد آورده بود،
7:22 اما همسایه‌اش از آن آگاه نبود.
7:25 و مردی بود که فقه بسیاری را فراگرفته بود،
7:28 و مردم از آن آگاه نبودند.
7:31 و مردی بود که
7:33 نماز طولانی را در خانه‌اش می‌گزارد،
7:36 در حالی که نزد او (کسانی) به دیدار آمده بودند و آنان از آن آگاه نبودند.
7:39 ما قومی را درک کردیم
7:42 که بر روی زمین هیچ عملی نبود
7:45 که آنان بر انجام دادنش در نهان توانا باشند،
7:48 مگر آنکه همواره بر نیت خالص بودند.
7:51 و مسلمانان در دعا کوشش می‌کردند،
7:54 و صدایی از آنان شنیده نمی‌شد،
7:57 جز زمزمه‌ای میان خودشان و پروردگارشان، عزّ و جلّ.
8:02 و این بدان سبب بود که الله تعالی می‌فرماید:
8:05 «پروردگارتان را با زاری و در نهان بخوانید.»
8:09 و این بدان سبب است که الله تعالی بنده‌ای صالح را یاد کرده
8:14 و سخنش را پسندیده، پس فرمود:
8:17 «آنگاه که پروردگارش را به ندای نهانی ندا داد.»
8:21 و شافعی، رحمه‌الله، گفت:
8:24 دوست داشتم که خلق از من بیاموزند
8:28 و هیچ چیزی از آن به من نسبت داده نشود.
8:31 و از حسان بن عطیه، رحمه‌الله،
8:34 گفت: نماز مرد نزد خانواده‌اش از اعمال پنهانی است.
8:39 و ابن المبرد، رحمه‌الله، گفت:
8:43 از قاضی علی‌الدین بن اللحام خبر داده شدم
8:47 که او رحمه‌الله گفت:
8:49 یک بار شیخ برای ما یاد شد،
8:52 یعنی حافظ ابن رجب، رحمه‌الله،
8:55 از مسئله‌ای پرسیده شد و او در آن به درازا سخن گفت.
8:58 من از این و از استواری او در آن شگفت‌زده شدم.
9:02 سپس پس از آن، در حضور صاحبان مذاهب و دیگران (آن مسئله) مطرح شد
9:07 و او حتی یک کلمه درباره آن سخن نگفت.
9:11 چون برخاست، به او گفتم:
9:14 آیا تو در آن (مجلس پیشین) با آن سخن (درازی) نگفتی؟
9:18 گفت: من تنها سخنی می‌گویم که به پاداش آن امیدوارم،
9:23 و از سخن گفتن در این مجلس ترسیدم
9:27 که مبادا اعمال صالح پنهان شود.
9:32 زبیر بن عوام، رضی‌الله‌عنه، گفت:
9:37 هرکس بتواند که برای او ذخیره‌ای از عمل صالح باشد،
9:42 چنین کند.
9:43 و حذیفة بن یمان، رضی‌الله‌عنه، در نمازش گریست،
9:49 و چون فارغ شد، ناگاه مردی را پشت سرش دید،
9:54 پس گفت: «این را هرگز به کسی نگو.»
9:58 و عبدالله بن مسعود، رضی‌الله‌عنه، گفت:
10:02 چون روز روزهٔ یکی از شما باشد،
10:05 پس باید صبح کند در حالی که روغن زده و موی آراسته باشد.
10:08 ابو موسی اشعری رضی‌الله‌عنه روایت می‌کند که گفت:
10:14 با پیامبر (ﷺ) در یکی از غزوات بیرون رفتیم
10:18 و ما شش نفر بودیم.
10:20 میان ما یک شتر بود که به نوبت بر آن سوار می‌شدیم،
10:23 و پاهای ما آبله زد،
10:25 و پاهای من هم آبله زد،
10:27 و ناخن‌های من فرو ریخت.
10:29 و ما بر پاهایمان پارچه‌های پاره‌پاره می‌پیچیدیم،
10:33 به همین سبب آن غزوه را «ذات‌الرقاع» نامیدند.
10:36 زیرا ما بر پاهایمان از آن پارچه‌های پاره‌پاره بسته بودیم.
10:40 ابوبُرده گفت:
10:42 ابو موسی این حدیث را بازگو می‌کرد،
10:45 سپس آن را ناپسند شمرد،
10:47 و گفت:
10:49 نمی‌بایست آن را یاد کنم.
10:52 گویی خوش نداشت که چیزی از کار او فاش شود.
10:56 ابو امامه رضی‌الله‌عنه
10:59 بر مردی در مسجد گذشت
11:01 که در سجده بود و در سجده‌اش گریه می‌کرد
11:04 و پروردگارش را می‌خواند.
11:06 ابو امامه گفت:
11:08 اگر این کار را در خانه‌ات می‌کردی (بهتر بود).
11:12 عمر بن قیس رحمه‌الله بود
11:16 که هرگاه حالت گریه بر او غالب می‌شد، رویش را به سوی دیوار می‌گرداند
11:21 و به همنشینانش می‌گفت:
11:23 این چه زکامی است؟
11:25 ایوب سختیانی رحمه‌الله شب‌ها نماز می‌گزارد و این را پنهان می‌داشت،
11:31 و چون نزدیک صبح می‌شد، صدای خود را بلند می‌کرد،
11:35 گویی همان لحظه برخاسته است.
11:38 ابن مبارک رحمه‌الله
11:41 چون بالا می‌رفت (بر منبر می‌رفت) و می‌ترسید که آن حال در او آشکار شود،
11:45 برمی‌خاست
11:47 و گاهی به سخن دیگری می‌پرداخت.
11:51 حسان بن ابی سنان رحمه‌الله
11:55 در مسجد مالک بن دینار رحمه‌الله حاضر می‌شد،
11:59 و چون مالک سخن می‌گفت،
12:01 حسان آن‌قدر می‌گریست که آنچه پیش رویش بود تر می‌شد،
12:05 بی‌آنکه صدایی از او شنیده شود.
12:07 محمد بن واسع رحمه‌الله گفت:
12:11 مردانی را درک کرده‌ام
12:13 که مرد سرش با سر همسرش روی یک بالش بود،
12:19 و اشک‌هایش زیر گونه‌اش را تر کرده بود،
12:22 و همسرش از آن خبر نداشت.
12:25 و نیز مردانی را درک کرده‌ام
12:27 که یکی از آنان در صف (نماز) می‌ایستاد
12:29 و اشک‌هایش بر گونه‌اش جاری می‌شد،
12:32 و کسی که کنارش بود، آن را احساس نمی‌کرد.
12:37 مردی بر ابراهیم نخعی رحمه‌الله وارد شد
12:41 در حالی که او در قرآن می‌خواند،
12:43 و (ابراهیم) آن را پوشاند و گفت:
12:45 نمی‌خواهم کسی ببیند که من هر ساعت در آن می‌خوانم.
12:50 از ابو حازم و بشر بن حارث رحمهم‌الله روایت است که گفتند:
12:55 نیکی‌هایت را پنهان دار، چنان‌که بدی‌هایت را پنهان می‌داری.
12:59 از عبدالله بن داود خُریبی رحمه‌الله روایت است که گفت:
13:05 آنان دوست می‌داشتند که مرد، عمل صالحی پنهان داشته باشد
13:11 که نه همسرش و نه دیگری از آن آگاه نباشد.
13:15 از حسن بصری رحمه‌الله روایت است که گفت:
13:19 مرد می‌نشست در مجلسی،
13:22 و اشکش جاری می‌شد، پس آن را باز می‌داشت،
13:26 و چون می‌ترسید که اشکش بر او چیره شود، برمی‌خاست.
13:29 او رحمه‌الله همچنین گفت:
13:32 ای فرزند آدم! تو را گفتار و کردار است،
13:36 و نهان و آشکار (حال).
13:39 کردارت به تو سزاوارتر از گفتارت است،
13:42 و نهانت به تو سزاوارتر از آشکارت.
13:45 بپرهیز از خودنمایی در زهد و گوشه‌گیری و کردارهای شایسته (برای دیده‌شدن).
13:53 از علقمه رحمه‌الله روایت است که گفت:
13:58 نزد عبدالله بن مسعود رضی‌الله‌عنه بودیم
14:02 که نوشیدنی‌ای آوردند.
14:04 او گفت: به قوم بده.
14:07 گفتند: ما روزه‌داریم.
14:10 (ابن مسعود) گفت:
14:12 اما من روزه نیستم.
14:14 سپس این آیه را تلاوت کرد:
14:16 از روزی بیم دارند که در آن دل‌ها و دیدگان دگرگون می‌شود
14:21 عبدالله بن مبارک رحمه‌الله گفت:
14:26 دوستدار گمنامی باش، از شهرت گریزان باش،
14:30 و از خود نشان مده که گمنامی را دوست داری،
14:34 که آنگاه خود را بالا برده‌ای،
14:36 زیرا ادعای زهد از جانب خود، (نشانه) خودستایی است،
14:40 چرا که ستایش و مدح را به سوی خود می‌کشی.
14:46 ایوب سختیانی رحمه‌الله گفت:
14:49 باید هر مردی از خدا بترسد،
14:52 و اگر زاهد شد، زهدش را مایه آزار مردم نسازد،
14:57 زیرا پنهان داشتن زهد برای مرد بهتر از آن است که آن را آشکار کند.