از مجموعهٔ زندگی سلف صالح (مجموعه کامل شد) · درس 68 از 72

خلاصه ای از زندگی سلف بین قول و عمل | قسمت (68) | حال پیشینیان با برکت، و سپاس از نیکوکار

◉ 380 بازدید ⏱ 11:41 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:04 حیات سلف میان گفتار و کردار
0:09 حکمت و نیکویی رفتار و لطافت سخن
0:18 معاویه رضی‌الله‌عنه گفت:
0:21 شمشیرم را آنجا نمی‌گذارم که تازیانه‌ام مرا کفایت کند،
0:25 و تازیانه‌ام را آنجا نمی‌گذارم که زبانم مرا کفایت کند.
0:30 و اگر میان من و مردم موییِ باریکی باشد، پاره نمی‌شود.
0:35 گفته شد: چگونه چنین است؟
0:38 گفت: هرگاه آن را می‌کشیدند، رهایش می‌کردم،
0:43 و هرگاه رهایش می‌کردند، می‌کشیدمش.
0:46 پیرزنی نزد قیس بن سعد رضی‌الله‌عنه ایستاد و گفت:
0:52 از کمی موش‌ها نزد تو شکایت دارم.
0:55 گفت: این کنایه چه نیکوست!
0:59 خانه‌اش را پر از نان و گوشت و روغن و خرما کنید.
1:04 و از عروة بن زبیر رحمه‌الله روایت است که گفت:
1:09 مرد آن نیست که چون در کاری افتاد، از آن رهایی یابد،
1:14 بلکه مرد آن است که از کارها چنان پرهیز کند که در آنها نیفتد.
1:19 و عمر بن عبدالعزیز رحمه‌الله گفت:
1:23 من می‌خواهم امری از عدل را میان مسلمانان آشکار کنم،
1:29 اما می‌ترسم دل‌هایشان آن را تحمل نکند،
1:33 پس همراه آن، اندکی از طمع دنیا را به کار می‌برم،
1:37 تا اگر دل‌ها از این رمیدند، به آن آرام گیرند.
1:42 و عبدالملک بن عمر بن عبدالعزیز به پدرش عمر رحمه‌الله گفت:
1:48 چه چیز تو را از آن باز می‌دارد که رأی خود را در این کار اجرا کنی؟
1:52 به خدا سوگند که اگر در اجرای این کار دیگ‌ها میان من و تو بجوشد، باکی ندارم.
1:59 عمر گفت: من مردم را همچون رام کردن شتر سرکش رام می‌کنم،
2:04 پس اگر خداوند مرا باقی گذارد، بر رأی خود خواهم رفت،
2:08 و اگر پیش از آن مرگ به سراغم آید، خداوند نیت مرا می‌داند.
2:13 من می‌ترسم که اگر آنچه را می‌گویم ناگهان بر مردم عرضه کنم،
2:19 مرا به شمشیر پناه آورند،
2:22 و در خیری که جز با شمشیر حاصل نشود، خیری نیست.
2:27 و از شعبی روایت است که گفت:
2:29 شریح رحمه‌الله را دیدم
2:32 که زنی آمد و با مردی دعوا می‌کرد،
2:35 پس اشک از چشمانش جاری شد و گریست.
2:38 گفتم: ای ابا امیه،
2:41 گمان نمی‌کنم این بینوا جز مظلوم باشد.
2:47 گفت: ای شعبی،
2:50 برادران یوسف شامگاهان گریان نزد پدرشان آمدند.
2:55 و ابراهیم بن طهمان رحمه‌الله
2:59 از بیت‌المال مستمری شایسته‌ای داشت
3:02 به چه مقدار مال؟
3:05 روزی در مجلس خلیفه از او مسئله‌ای پرسیدند
3:09 و او گفت: نمی‌دانم.
3:12 به او گفتند:
3:15 تو هر ماه چنین و چنان مستمری می‌گیری
3:18 و مسئله‌ای را نیکو پاسخ نمی‌دهی!
3:20 گفت:
3:22 من فقط در برابر آنچه نیکو می‌دانم، آن را می‌گیرم،
3:25 و اگر در برابر آنچه نمی‌دانم می‌گرفتم،
3:28 بیت‌المال را تمام می‌کردم، و آنچه نمی‌دانم پایان نمی‌پذیرد.
3:33 پس پاسخ او امیرالمؤمنین را به شگفت آورد،
3:36 و برای او جایزه‌ای شایسته فرمان داد
3:39 و مستمری‌اش را افزود.
3:43 منصور روزی به شبیب بن شیبة رحمه‌الله گفت:
3:48 مرا پند ده و کوتاه سخن بگو.
3:50 او گفت:
3:52 ای امیرالمؤمنین،
3:54 خداوند برای خود نپسندیده است
3:57 که بالاتر از تو کسی از بندگانش قرار گیرد،
4:00 پس تو هم برای او نپسند
4:02 که بنده‌ای سپاسگزارتر از تو داشته باشد.
4:05 منصور گفت:
4:07 به خدا سوگند که کوتاه و نیکو سخن گفتی.
4:10 مردی نزد یکی از والیان آمد
4:12 که دوست او بود،
4:14 اما والی خود را به کاری مشغول نشان داد،
4:16 پس روزی او را دید
4:18 و گفت:
4:20 مرا معذور دار که سخت گرفتارم.
4:22 مرد گفت:
4:24 اگر گرفتاری نبود، نزد تو نمی‌آمدم.
4:26 و ابوسماک رحمه‌الله به مردی گفت:
4:31 من آبروی خود را از خواهش از تو نگه نداشته‌ام،
4:34 پس تو آبروی خود را از رد کردن من نگه دار،
4:37 و مرا از کرمت در همان جایگاهی بنشان که خود را از امید تو فرود آوردم.
4:41 (…)
4:43 و امام احمد بن حنبل رحمه‌الله گفت:
4:46 طعام در سه حال خورده می‌شود:
4:49 با برادران، با شادمانی،
4:52 با فقیران، با ایثار،
4:55 و با اهل دنیا، با جوانمردی.
4:58 حال سلف با نعمت‌ها و شکر نعمت‌دهنده:
5:06 حال سلف با نعمت‌های الله.
5:09 و آنچه در این باره گفته شده:
5:12 ابوالدرداء رضی‌الله‌عنه گفت:
5:15 کسی که برای الله بر خود نعمتی نمی‌بیند،
5:18 جز در خوردن و آشامیدن،
5:20 فهمش اندک و عذابش حاضر است.
5:23 و نیز رضی‌الله‌عنه گفت:
5:26 چه بسیار نعمتی از الله تعالی
5:29 در رگی آرام است.
5:33 و از عبدالرحمن بن حاطب بن ابی‌بلتعه
5:36 رحمه‌الله روایت است که گفت:
5:39 با عمر رضی‌الله‌عنه بیرون رفتیم
5:42 در حج یا عمره،
5:44 تا آنگاه که به شعب ضجنان رسیدیم،
5:47 عمر رو گرداند و گفت:
5:50 خود را در این دره‌ها دیدم
5:53 با شتران خطاب.
5:56 و زمین‌اش سخت و ناهموار بود،
5:59 گاهی هیزم بر آن جمع می‌کردم،
6:02 و گاهی (برگ درختان) می‌کندم،
6:05 اما امروز (کار به جایی رسیده که) مردم با کفل‌های من (به‌خاطر فقر) زخم‌ها می‌زنند.
6:08 بالای سر من (در داشتن نعمت و مال) کسی نیست جز الله.
6:11 و در آنچه می‌بینی جز شادابی و خوشی‌اش (چیزی) نیست.
6:14 تنها الله باقی می‌ماند، و مال و فرزند (به‌سوی فنا) می‌روند.
6:17 و از ابوالعالیه (روایت است)
6:20 رحمه‌الله گفت:
6:23 «من امیدوارم که بنده‌ای میان دو نعمت هلاک نشود:
6:26 نعمتی که به‌خاطر آن الله را ستایش می‌کند،
6:29 و گناهی که از الله برای آن طلب آمرزش می‌کند.»
6:32 و از عبدالملک بن ابجر
6:36 رحمه‌الله روایت است که گفت:
6:39 «هیچ انسانی نیست مگر آنکه به عافیت (یا) مبتلا است،
6:42 تا ببیند که چگونه شکر می‌گزارد،
6:45 یا به بلا (مبتلا است) تا ببیند که چگونه صبر می‌کند.»
6:48 و سفیان بن عیینه
6:51 رحمه‌الله گفت: «از شکر الله آن است که
6:54 بر نعمت، او را بستایی،
6:57 و آن را در طاعت او به‌کار گیری.
7:00 پس کسی که نعمت او را در معصیتش به‌کار گیرد، شکر او را به‌جا نیاورده است.»
7:03 (—)
7:06 و حسن رحمه‌الله گفت:
7:09 «الله نعمت را تا هر وقت که بخواهد برخوردار می‌سازد،
7:12 پس چون (بنده) شکر نگزارد،
7:15 آن را بر آنان عذاب (و کیفری) می‌گرداند.»
7:18 و از او رحمه‌الله روایت است که گفت:
7:21 «یاد این نعمت را بسیار کنید،
7:24 زیرا یاد کردن آن، شکر آن است.»
7:28 و برخی از سلف گفتند:
7:31 «یادکردن نعمت، محبت به الله عزّ و جلّ را به ارث می‌گذارد.»
7:34 و مردی به یکی از سلف گفت:
7:37 «چگونه صبح کردی؟»
7:40 گفت: «صبح کردم میان دو نعمت،
7:43 نمی‌دانم کدام‌یک برتر است:
7:46 گناهانی که الله عزّ و جلّ آن‌ها را پوشانده،
7:49 به‌طوری که هیچ‌کس نمی‌تواند مرا به‌خاطر آن‌ها سرزنش کند،
7:52 و محبتی که الله عزّ و جلّ آن را
7:55 در دل بندگان انداخته،
7:58 که عمل من به آن نمی‌رسد.»
8:02 گفته می‌شد:
8:05 «هر که نعمت الله جلّ و عزّ را با دلش بشناسد،
8:08 و با زبانش او را بستاید،
8:11 تا افزونی (نعمت) را نبیند، این (شکر) کامل نمی‌شود،
8:14 به گفته الله عزّ و جلّ:
8:17 «اگر شکر گزارید، قطعاً (نعمت) شما را افزون می‌کنم.»
8:20 و گفت:
8:23 «گفته می‌شد: از شکر نعمت آن است که
8:26 از آن سخن گویی.»
8:31 در قول خداوند تعالی:
8:34 آنان را گام‌به‌گام از جایی که نمی‌دانند (به سوی عذاب) خواهیم کشاند.
8:37 گفت: (یعنی) نعمت‌ها را بر ایشان پیش می‌فرستیم
8:40 و شکر را از ایشان بازمی‌داریم.
8:43 و غیر سفیان گفت:
8:46 «هرگاه گناهی مرتکب شوند، نعمتی برای آنان پدید می‌آوریم.»
8:49 و ابن شوذب
8:52 رحمه‌الله گفت: گروهی گرد آمدند
8:55 و درباره اینکه کدام نعمت برتر است، گفت‌وگو کردند.
8:58 مردی گفت: آنچه الله با آن
9:01 برخی از ما را از برخی دیگر پوشانده (برتر است).
9:04 گفت: پس (آنان) دیدند که این سخن ترجیح دارد.
9:07 و برخی از سلف گفتند:
9:11 «هر نعمت الله که در دینت به تو داده شده،
9:14 (باید) بیشتر از نعمت الله که در دنیایت به تو داده شده، شکر آن را بگزاری.»
9:17 (—)
9:20 و مُطرِّف بن عبدالله رحمه‌الله می‌گفت:
9:23 «از محبوب‌ترین بندگان الله
9:26 بسیار صبرکننده و بسیار سپاس‌گزار است،
9:29 آن کس که چون مبتلا شود صبر کند،
9:32 و چون (نعمتی) به او داده شود شکر گزارد.»
9:35 و (نیز) رحمه‌الله گفت: «اینکه عافیت یابم و شکر گزارم،
9:38 نزد من محبوب‌تر است از اینکه مبتلا شوم
9:41 و صبر کنم.»
9:45 و از جُنَید بن محمد رحمه‌الله
9:48 درباره حقیقت شکر پرسیده شد،
9:51 گفت: «آنکه از هیچ‌یک از نعمت‌های او در معصیت او کمک گرفته نشود.»
9:55 و بِشر بن حارث رحمه‌الله گفت:
9:58 «در (احوال) بشرِ نصرانی،
10:01 و بشرِ یهودی،
10:04 و بشرِ مجوسی اندیشیدم،
10:07 و نام من هم بشر است.
10:10 پس گفتم: چه چیزی از تو پیشی گرفت به او
10:13 که تو را خاص گردانید؟
10:16 پس در تفضّل او بر من اندیشیدم
10:19 که مرا از خاصّان خود قرار داد.»
10:22 و ابن عَقیل رحمه‌الله گفت:
10:26 «نعمت‌ها در انواع خود مهمانانند،
10:29 و پذیرایی از آن‌ها شکر است،
10:32 و بلاها مهمانانند و پذیرایی از آن‌ها صبر است.
10:35 پس بکوش که مهمانان را (با شکر و صبر) بدرقه کنی،
10:38 (در حالی که) مهمانان سپاس‌گزار پذیرایی نیکو هستند،
10:41 گواه بر آنچه می‌شنوی و می‌بینی.»
10:47 وضع سلف با کسی که به ایشان از میان مردم احسان کرده،
10:50 (چنین بود).
10:54 و معنایش این بود که اگر فرعون به من می‌گفت:
10:57 «الله به تو برکت دهد!»
11:00 می‌گفتم: «و در تو (نیز برکت دهد)!»
11:03 و برخی از سلف گفتند: مرد
11:06 با همنشینی نیکو با من دیدار می‌کند.
11:09 به نظرم پیش از آنکه پاداشش را بدهم خواهم مرد.
11:12 و یکی از حکیمان گفته است:
11:15 مردم را برای الله عزّ وجلّ سپاس می‌گویم،
11:18 آنان را برای بندگانش سپاس می‌گویم.
11:21 و گفته است: کسی که بسیار سپاس نگوید…
11:24 و پاداش دادن به نیکی، واجب است،
11:27 و بخشش و فضل، مستحب.