از مجموعهٔ زندگی سلف صالح (مجموعه کامل شد)
· درس 53 از 72
خلاصه ای از زندگی سلف بین قول و عمل | قسمت (53) | توکل به خدا، یقین به خدا و عشق
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:04
زندگی سلف میان گفتار و کردار
0:11
توکل و اعتماد بر الله
0:14
عمر بن خطاب رضیاللهعنه با گروهی از مردم یمن دیدار کرد
0:21
پس فرمود: شما کیستید؟
0:24
گفتند: ما متوکلانیم
0:27
فرمود: بلکه شما متکّلانید (ادعای توکل دارید، نه توکل واقعی)
0:31
همانا متوکل کسی است که دانهای در زمین میافکند
0:35
و بر الله توکل میکند
0:38
و از ابوالعالیه رحمهالله روایت است که گفت:
0:41
یاران محمد صلیاللهعلیهوسلم نزد من گرد آمدند
0:46
و گفتند: ای ابوالعالیه!
0:50
بر غیر الله تکیه مکن
0:52
که الله تو را به همان کس که بر او توکل کردهای واگذار میکند
0:56
و از سعید بن جبیر رحمهالله روایت است که گفت:
1:00
توکل بر الله مجموعهٔ ایمان است
1:04
و حاتم اصم رحمهالله گفت:
1:08
من چهار زن دارم
1:10
و نُه فرزند
1:12
شیطان طمع نکرد که در روزیشان به من وسوسه کند
1:17
مردی از او پرسید: امر خود را در توکل بر الله بر چه پایه نهادهای؟
1:22
گفت: بر چهار خصلت
1:26
دانستم که روزیام را جز من کسی نمیخورد
1:29
پس دلم به آن آرام گرفت
1:32
و دانستم که عملم را جز من کسی انجام نمیدهد
1:35
پس به آن مشغولم
1:38
و دانستم که مرگ ناگهان به سراغ من میآید
1:41
پس شتاب میکنم
1:43
و دانستم که هر جا باشم از نظر الله دور نیستم
1:47
پس از او شرم دارم
1:50
و از امام احمد بن حنبل رحمهالله دربارهٔ توکل پرسیده شد
1:55
پس فرمود:
1:56
آن است که چشمداشت به مخلوقان با ناامیدی از ایشان قطع شود
2:01
و به او گفته شد:
2:02
راستی توکل بر الله به چه چیزی شناخته میشود؟
2:06
فرمود:
2:07
آن که بر الله توکل کند
2:09
و در دلش هیچ آدمیزادی نباشد که به او طمع بندد تا چیزی به او بدهد
2:16
پس چون چنین باشد،
2:18
الله او را روزی میدهد و او متوکل است
2:22
و وزیر بن هبیره رحمهالله تعالی گفت:
2:26
در سخن خداوند متعال اندیشیدم:
2:28
هیچ نیرو و توانی جز به الله نیست
2:31
و برای آن سه وجه دیدم:
2:34
یکی آنکه
2:36
گویندهاش از حول و قوّهٔ خود بیزاری میجوید
2:40
و امر را به مالکش وامیگذارد
2:43
و دوم آنکه
2:44
میداند که نیروی مخلوقان جز به الله نیست
2:49
پس از ایشان نمیترسد،
2:51
زیرا نیرویشان جز به الله نخواهد بود
2:54
و این، ترس از الله تنها را واجب میگرداند
2:57
و سوم آنکه
2:59
این ردّی است بر فیلسوفان و طبیعتگرایان
3:03
که ادعا میکنند نیرو در اشیاء به طبیعتشان است
3:07
زیرا این کلمه بیان میکند که نیرومند جز به الله نیست
3:13
یقین به الله
3:17
از ابوالدرداء رضیاللهعنه روایت است که گفت:
3:22
چه خوب است خواب و افطار خردمندان!
3:26
چگونه بر بیداری و روزهداری ابلهان غبطه میخورند؟
3:29
و هموزن ذرّهای نیکی از صاحب تقوا و یقین
3:34
برتر و سنگینتر و بزرگتر از امثال کوههاست
3:38
از عبادت فریفتگان (مغرورانِ غافل)
3:41
و ابن مسعود رضیاللهعنه گفت:
3:45
یقین آن است که مردم را با خشم الله خشنود نکنی
3:49
و کسی را بر روزی الله ستایش نکنی
3:52
و کسی را بر آنچه الله عز وجل به تو نداده سرزنش نکنی
3:57
زیرا روزی را حرص حریصی به پیش نمیراند
4:01
و کراهت کراهتکنندهای آن را باز نمیدارد
4:04
چرا که الله تبارک و تعالی با حکمت و دانش و بردباری خود
4:09
شادی و سرور را در یقین و رضایت قرار داده
4:13
و اندوه و غم را در شک و خشم نهاده است
4:17
و خالد بن معدان رحمهالله گفت:
4:22
یقین را چنان بیاموزید که قرآن را میآموزید تا آن را بشناسید
4:27
زیرا من آن را میآموزم
4:29
و حسن رحمهالله گفت:
4:32
هیچ بندهای به بهشت و دوزخ آنگونه که حق یقین آن است یقین نکرد
4:37
مگر آنکه خاشع و هراسان و فروتن و استوار شد
4:41
و میانهرو گشت تا آنکه مرگ به سراغش آید
4:44
و بلال بن سعد رحمهالله گفت:
4:48
هر که بر پایهٔ یقین عمل نکند، رنج خود را بیهوده میکشد
4:52
محبت
4:56
دوستی مردم با یکدیگر
5:00
یحیی بن معاذ رحمهالله گفت:
5:05
حقیقت محبت آن است که با نیکی افزون نمیشود و با جفا کاسته نمیگردد
5:11
و از احمد بن حنبل رحمهالله دربارهٔ دوستی در راه الله پرسیده شد
5:16
پس فرمود: آن است که او را به طمع دنیا دوست نداشته باشی
5:21
محبت بنده به الله و محبت الله به بنده
5:28
و اسباب آن
5:30
از عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه روایت است که گفت:
5:35
همانا الله مال را به آن کس که دوست دارد و آن کس که دوست ندارد میدهد
5:40
و ایمان را جز به آن کس که دوست دارد نمیدهد
5:44
و از عامر بن عبد قیس رحمهالله
5:48
روایت است که میگفت:
5:50
الله عز وجل را چنان دوست داشتم که هر مصیبتی برایم آسان شد
5:56
و در هر حکمی مرا خشنود ساخت
5:59
پس با دوستیام نسبت به او، باکی ندارم که صبح کنم یا شب بر من چه گذرد
6:05
و از ابویزید بسطامی رحمهالله روایت است که گفت:
6:09
این شادی من به تو است و من از تو میترسم
6:13
پس شادی من به تو چگونه خواهد بود آنگاه که از تو ایمن شوم؟
6:16
جای شگفتی نیست که تو محبوب باشی و من بندهای نیازمند و فقیر.
6:20
شگفت در این است که تو مرا دوست میداری، در حالی که تو پادشاهی توانا هستی.
6:25
محبت پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) و بزرگداشت ایشان
6:32
عمر بن الخطاب رضیاللهعنه گفت
6:36
هنگامی که پیامبر خدا (صلیاللهعلیهوسلم) از همسرانش کنارهگیری کرد
6:41
به مسجد وارد شدم
6:43
پس ناگهان مردم با ریگریزهها بازی میکردند و به زمین میزدند.
6:46
و میگویند
6:48
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) همسران خود را طلاق داد
6:52
و گفت: «ناگهان دیدم که رباح»
6:55
غلام رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
6:59
روی آستانهٔ اتاق (مشربه) نشسته بود
7:02
ندا دادم: ای رباح
7:05
از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) برای من نزد خودت عذرخواهی کن
7:10
رباح به اتاق نگاه کرد
7:13
سپس به من نگاه کرد و چیزی نگفت
7:17
سپس گفتم: ای رباح
7:20
از شما درخواست دارم که نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) برایم شفاعت کنید.
7:25
رباح به اتاق نگاه کرد
7:28
سپس به من نگاه کرد و چیزی نگفت
7:32
سپس صدایم را بلند کردم و گفتم
7:35
ای رباح
7:36
از تو میخواهم که نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) برای من شفاعت کنی
7:42
گمان میکنم که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
7:46
گمان کرد که برای حفصه آمدهام.
7:49
به الله سوگند، اگر رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) مرا به زدن گردنش فرمان دهد، قطعاً گردنش را خواهم زد.
7:58
صدایم را بلند کردم، پس با دست به من اشاره کرد که نرمتر (آرامتر) سخن بگو؛ آنگاه نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) داخل شدم
8:07
و (عمر) رضیاللهعنه به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) گفت: «به الله سوگند، تو نزد من از خودم محبوبتری.»
8:16
هنگامی که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) به سوی بدر بیرون رفت، با صحابه مشورت کرد، آنگاه که
8:24
به او خبر رسید که ابوسفیان روی آورده است؛ پس ابوبکر رضیاللهعنه سخن گفت، اما او (ابوسفیان) از او روی گرداند.
8:31
سپس عمر رضیاللهعنه سخن گفت، اما (سعد) از او روی گرداند؛ آنگاه سعد بن عبادة رضیالله
8:39
از او پرسید: ای رسول الله، آیا ما را میخواهی؟ سوگند به آنکه جانم در دست اوست، اگر به ما دستور دهی که آنها را (با آب) بکوبیم...
8:48
اگر به ما فرمان میدادی که به دریا بزنیم، آن را هم میگرفتیم؛ و اگر فرمان میدادی که شترانمان را تا برک الغماد برانیم، همین کار را میکردیم.
8:55
و عمر بن العاص رضیاللهعنه گفت: هیچکس نزد من محبوبتر از رسول الله (ﷺ) نبود
9:03
«صلیاللهعلیهوسلم» و هیچکس در چشم من بزرگتر از او نبود، و من توان آن را نداشتم که چشمانم را از او پُر کنم.
9:11
از شکوه و بزرگی او چشمم را از او برگرداندم؛ و اگر از من خواسته میشد که او را توصیف کنم، توان آن را نداشتم، زیرا چشمم را پر نمیکردم.
9:19
چشمم از او (را دید)؛ و هنگامی که عروه بن مسعود نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آمد
9:26
در زمان حدیبیه، برای مذاکره بر سر صلح، (عروه بن مسعود) به یاران پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) خیره میشد
9:34
به چشمانم دیدم؛ به خدا سوگند، پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) هرگز تُفی نینداخت (یا: آب دهان بیرون نیفکند).
9:41
هیچ آبدهانی نبود مگر آنکه در کف مردی از ایشان میافتاد، پس آن را بر صورت و پوست خود میمالید؛ و چون (پیامبر) ایشان را فرمان میداد،
9:50
برای بهرهمندی از آب وضوی او بر یکدیگر پیشی میگرفتند، و چون وضو میساخت، نزدیک بود بر سر آب وضوی او با یکدیگر درگیر شوند؛ و چون سخن میگفت
9:58
آنان در حضور او صدایشان را پایین میآوردند و از روی بزرگداشت او چشم به او نمیدوختند؛ پس عروه بازگشت
10:07
به یارانش گفت: ای قوم، به خدا سوگند من به نزد پادشاهان رفتهام و به نزد
10:14
به خدا سوگند، هرگز پادشاهی ندیدهام که یارانش او را چنین بزرگ بدارند، نه قیصر و نه کسرا و نه نجاشی.
10:22
اصحاب محمد (صلیاللهعلیهوسلم) پیامبر را بزرگ میداشتند؛ به خدا سوگند، اگر او آب دهانی میانداخت،
10:30
مگر آنکه در کف مردی از ایشان میافتاد، پس با آن صورت و پوست خود را میمالید؛ و هرگاه به آنان فرمان میداد
10:38
به فرمانش پیشی میگرفتند، و چون وضو میساخت، نزدیک بود بر سر آب وضوی او با هم بجنگند، و چون سخن میگفت
10:45
صدایشان را نزد او پایین میآوردند و از روی بزرگداشت او به او خیره نمیشدند، و چون چنین بود
10:53
روز احد، هنگامی که مردم از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) پراکنده شدند، ابوطلحه
11:00
رضیاللهعنه در حضور پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) پوشیدهشده (بِهای) است
11:06
او را با سنگی بکشد، یعنی خودش را بر او بیندازد؛ و ابوطلحه مردی
11:14
رامیا شدید القد؛ یک تیرانداز نیرومند که کمانش را در آن روز دو تا یا سه تا میشکست، و آن مرد میگذشت.
11:22
او با تیردان پر از تیر (بود)؛ پس (پیامبر) میفرمود: «آنها را برای ابو طلحه پخش کن»؛ پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نگاه کرد
11:30
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به جمع نگاه کرد، پس ابوطلحه گفت: ای نبیالله، پدرم فدای تو باد!
11:37
تو و مادرم فدای تو باد؛ ای رسول الله، مبادا تیری از تیرهای آن قوم به تو اصابت کند؛ گلوی من فدای گلوی تو باشد.
11:45
البزار رحمهالله گفته است: شیخ الاسلام ابن تیمیه رحمهالله
11:52
سبحانه و تعالی هرگز از رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) یاد نمیکند، مگر آنکه درود میفرستد
11:59
و بر او سلام میکرد، و به الله سوگند هرگز کسی را ندیدم که بیش از او رسول الله (ﷺ) را بزرگ بدارد.
12:06
از او (پیامبر ﷺ) حریصتر بر پیروی از او و یاری آنچه آورده است، نیستم تا
12:13
هرگاه (ابنعباس) در مسئلهای چیزی از حدیث (پیامبر) را نقل میکرد، و میدید که آن (حکم) منسوخ نشده است،
12:19
هیچ چیز دیگری از حدیثش [را نمیپذیرد]؛ به آن عمل نمیکند و بر اساس آن قضاوت و فتوا نمیدهد و به [آن] توجهی نمیکند.
12:27
به گفتار غیر او از مخلوقان، هر که باشد، (رجوع نمیکند)؛ و (ایشان) رضیاللهعنه گفته است
12:34
هر گویندهای تنها برای سخن خود استدلال میکند، نه به آن، جز الله و رسولش.