گزیدهها
گزیدههای روشن
مواظب باشید نیازهای خود را به کسی که در خانه خود را به روی شما بسته است و بر شما پرده انداخته است مطرح کنید. حاجت خود را از کسی که تا قیامت درب او باز است بپرس. او از شما خواست که او را دعا کنید و به شما قول اجابت داد.
إياك أن ترفع حوائجك إلى من أغلق دونك بابه وجعل دونك حجابا وعليك بطلب حوائجك إلى من بابه مفتوح لك إلى يوم القيامة طلب منك أن تدعوه ووعدك الإجابة
از برادرت یک روز طلب مکن و از کسی که درهایش سد راه خدا نیست بخواه. اگر سوال او را رها کنید عصبانی می شود. وقتی بنی آدم سؤال می کنند، خشمگین می شود، پس سؤال خود را از خدا مطرح کن که فقط به خاطر لطف پروردگارمان است که روی می آوریم.
لا تسألن أخاك يوما حاجة وسل الذي أبوابه لا تحجب الله يغضب إن تركت سؤاله وبني آدم حين يسأل يغضب فاجعل سؤالك للإله فإنما في فضل نعمة ربنا نتقلب
من اول این مطلب را از کی دیدم و بعد از خدای متعال بود. گفتم: چه کسی باید تکمیل شود؟ و سپس از جانب خداوند متعال بود. و به فرشته اش نگریستم و سپس فرشته اش دعا بود.
نظرت في بدء هذا الأمر من من هو فإذا هو من الله تعالى قلت فعلى من تمامه فإذا هو على الله تعالى ونظرت ما ملاكه فإذا ملاكه الدعاء
چرا باید از فقر خود به مانند خود شکایت کنیم و از پروردگار خود نخواهیم که آن را آشکار کند؟
ما بالنا نشكو فقرنا إلى مثلنا ولا نطلب كشفه من ربنا
به خدا سوگند اگر از خلقت ناامید می شدی تا از آنها چیزی نخواستی، سرورت هر چه می خواستی به تو می داد.
والله لو يأست من الخلق حتى لا تريد منهم شيئا لأعطاك مولاك كل ما تريد
اگر مؤمنی بعد از دعاها و دعاهای فراوانش دیر آرام شود و از آن مأیوس شود و اثر اجابت بر او ظاهر نشود، سرزنش را به خود برمی گرداند و به او می گوید: من پیش از تو آمدم و اگر خیری در تو بود اجابت می کردم.
إن المؤمن إذا استبطأ الفرج وأيس منه بعد كثرة دعائه وتضرعه ولم يظهر عليه أثر الإجابة يرجع إلى نفسه باللائمة وقال لها إنما أتيت من قبلك ولو كان فيك خير لأجبت
آیا دعا را مسخره می کنید و آن را تحقیر می کنید و نمی دانید که دعا چه کرده است؟ تیرهای شب نافذ است، ولی مدت دارند، و اجل حکمی دارد، پس هرگاه پروردگارم بخواهد آنها را نگه می دارد، و هنگامی که حکم اجرا شود، می فرستد.
أتهزأ بالدعاء وتزدريه وما تدري بما صنع الدعاء سهام الليل نافذة ولكن لها أمد وللأمد قضاء فيمسكها إذا ما شاء ربي ويرسلها إذا نفذ القضاء
باور کنیم که قلب اگر آب جوش جمع کند سریعتر از سرنوشت نوسان می کند
تعال نؤمن ساعة إن القلب أسرع تقلبا من القدر إذا استجمعت غليانا
با ما بنشین تا یک ساعت ایمان بیاوریم
إجلسوا بنا نؤمن ساعة
زیرا برای من صد برابر بیشتر از صدقه دادن صد دینار محبوبتر است
لأن أكبر مائة مرة أحب إلي من أن أتصدق بمائة دينار
اگر مردی بود که یوغ کمی در دامانش داشت تا آن را بدهد و دیگری خدا را یاد کرد، آن که به یاد آورد بهتر بود.
لو أن رجلا في حجره دنى نير يعطيها وآخر ذاكرا لله لكان الذاكر أفضل
هر كه از شما گمان كند كه مالى انفاق مى كند و مى ترسد كه دشمن با او بجنگد و مى ترسد كه شب بر او غلبه كند، غالباً بگويد: لا اله الا الله و سبحان الله و الحمدلله و الله اكبر.
من ظن منكم بالمال أن ينفقه وخاف العدو أن يجاهده وخاف الليل أن يكابده فليكثر من قول لا إله إلا الله وسبحان الله والحمد لله والله أكبر
انبوهی از مردم به یاد خدا، جز این که خداوند آنان را در محفلی ارجمندتر از آنان یاد کرد و هیچ قومی بدون ذکر خدای متعال در مجلس خود متفرق نشدند مگر این که در روز قیامت مایه حسرت آنان باشد.
مجتمع ملأ يذكرون الله إلا ذكرهم الله في ملأ أعز منهم وأكرم وما تفرق قوم لم يذكر الله عز وجل في مجلسهم إلا كان حسرة عليهم يوم القيامة
هر که خدا را بیشتر یاد کند از نفاق پاک است
من أكثر ذكر الله برئ من النفاق
اصحاب رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم پایین آوردن صدا را در هنگام دعوا و تلاوت قرآن و در تشییع جنازه ترجیح می دادند.
كان أصحاب رسول الله صلى الله عليه وسلم يستحبون خفض الصوت عند القتال وعند القرآن وعند الجنائز
ذکر اطاعت خداست. پس هر کس خدا را اطاعت کند او را یاد کرده است و هر که او را اطاعت نکند ذکر نیست، هر چند تسبیح و تلاوت قرآن فراوان باشد.
الذكر طاعة الله فمن أطاع الله فقد ذكره ومن لم يطعه فليس بذاكر وإن أكثر التسبيح وتلاوة القرآن
مجالس ذکری دلها را شفا می دهد
مجالس الذكر شفاء القلوب
من کاری را که می خواهم انجام می دهم
إني فعال لما أريد
برایم مهم نیست که تبدیل به چیزی شوم که دوست دارم یا از آن متنفرم، زیرا نمی دانم چه چیزی در آنچه دوست دارم یا از چه متنفرم خوب است.
ما أبالي على أي حال أصبحت على ما أحب أو على ما أكره لأني لا أدر الخير فيما أحب أو فيما أكره
انسان از خدا نصیحت میکند و برای او انتخاب میکند، اما بر پروردگارش خشم میگیرد و به زودی نتیجه را مینگرد و میبیند که برای او بهتر است.
إن الرجل ليستخير الله فيختار له فيتسخط على ربه فلا يلبث أن ينظر في العاقبة فإذا هو خير له
آنچه را که دوست داریم به درگاه خداوند میخواهیم و اگر آنچه را که از آن متنفریم رخ دهد، با خداوند متعال در آنچه دوست میدارد مخالفت نمیکنیم.
ندعو الله فيما نحب فإذا وقع الذي نكره لم نخالف الله عز وجل فيما أحب
غبطه می خورم به مردی که روزی اش معیشت است و به آن راضی است
إني لأغبط الرجل يكون عيشه كفافا فيقنع به
به خدا سوگند من به این غبطه می خورم تا اینکه گرسنه بیدار شود و شام گرسنه بماند در حالی که از خدای متعال راضی باشد.
أغبط والله عندي من ذلك أن يصبح جائعا ويمسي جائعا وهو عن الله عز وجل راض
اگر از خدا راضی نیستی چگونه می توانی از او بخواهی که از تو راضی باشد؟
إذا كنت لا ترضى عن الله كيف تسأله الرضا عنك
به خدا پناه می برم اگر به چیزی که منافی عشق خداست علاقه داشته باشم، زیرا در مصیبت او با من و خوبی او نسبت به من مناسب نیست.
أعوذ بالله أن يكون لي محبة في شيء من الأمور تخالف محبة الله فإن ذلك لا يصلح لي في بلائه عندي وإحسانه إلي
رضایت و رضایت
الرضا والقناعة
هر کس راضی باشد به آنچه خدا برایش قرار داده برایش کافی است و خداوند به او برکت می دهد و هر کس راضی نباشد به آن راضی نیست و به او برکت نمی دهد.
من رضي بما قسم الله له وسعه وبارك الله له فيه ومن لم يرضى لم يسعه ولم يبارك له فيه
اگر لذت آفرینش سخت است و نمی توان به آن دست یافت، پس رضای خدا آسان است و نمی توان آن را ترک کرد.
إذا كان رضى الخلق معسورا لا يدرك كان رضى الله ميسورا لا يترك
به خدا هیچ از پول شما را نمی دهم و آن مخملی است که با آن خانه ام را ترک کردم
والله ما أرزأكم من مالكم شيئا وإنها لقطيفة التي خرجت بها من منزلي
از خدا شرم دارم که در خانه خدا غیر خدا بخواهم
إني لأستحيي من الله أن أسأل في بيت الله غير الله
من از کسانی که آن را دارند نپرسیدم، پس چگونه می توانم از کسانی که آن را ندارند بپرسم؟
ما سألت من يملكها فكيف أسأل من لا يملكها
به خدا هیچکس دیگر پیراهن ندارد
والله ما له قميص غيره
مردم می گویند مالک بن دینار زاهد است، اما زاهد عمر بن عبدالعزیز است که دنیا را به او دادند و آن را ترک کرد.
الناس يقولون مالك بن دينار زاهد إنما الزاهد عمر بن عبد العزيز الذي أتته الدنيا فتركها
پسرم اگر مال طلب هستی با رضایت طلبی کن. اگر اعتقاد ندارید، پس کمال کافی نیست
يا بني إذا طلبت الغناة فطلبه بالقناعة فإن لم تكن لك قناعة فليس يغني كمال
مردی از عبدالله بن عمر بن العاص رضی الله عنه پرسید: آیا ما از فقرای مهاجر نیستیم؟ عبدالله به او گفت: آیا زنی داری که به او پناه ببری؟ گفت: بله. گفت: جایی برای زندگی داری؟ گفت: بله. گفت: تو از ثروتمندان هستی. گفت: بنده ای دارم. گفت: تو از پادشاهان هستی.
سأل رجل عبد الله بن عمر بن العاص رضي الله عنهما فقال: ألسنا من فقراء المهاجرين؟ فقال له عبد الله: ألك مرأة تأوي إليها؟ قال: نعم. قال: ألك مسكن تسكنه؟ قال: نعم. قال: فأنت من الأغنياء. قال: فإن لي خادما. قال: فأنت من الملوك.
اهل ثروت می خورند، ما می خوریم، می نوشیم، می نوشیم، می پوشند، می پوشیم، آنها سوار می شوند و ما سوار می شویم. آنها دارای ثروتی هستند که آنها به آنها نگاه می کنند و ما با آنها نگاه می کنیم. آنها باید در قبال آن پاسخگو باشند و ما از آن رهایی یافته ایم.
أهل الأموال يأكلون ونأكل ويشربون ونشرب ويلبسون ونلبس ويركبون ونركب لهم فضول أموال ينظرون إليها وننظر إليها معهم عليهم حسابها ونحن منها براء
آنها به دنبال آسایش بودند و آن را در ناامیدی یافتند
إلتمستوا الراحة فوجدتها في اليأس
اگر دل راضی داری، پس تو و صاحب دنیا با هم برابرند
إذا كنت ذا قلب قنوعي فأنت ومالك الدنيا سواء
قناعت را رأس مال دیدم، اما به دم آن چنگ زدم، و هیچ کس مرا در خانه اش ندید و مرا مشغول آن ندید، پس بی درهم ثروتمند شدم، فرمانی بر مردم که شبیه سلطنت بود.
رأيت القناعة رأس الغنا فصرت بأذيالها متمسك فلا ذا يراني على بابه ولا ذا يراني به منهمك فصرت غنيا بلا درهم أمر على الناس شبه الملك
مردی که خانه بزرگ و همسر خوب و معیشت راحت دارد از من بهتر است. او ما را نمی شناسد، پس ما آسیب می بینیم، و او به ما نیاز ندارد، پس ما را حقیر می دانند.
أطيب عيشا مني رجل له دار واسعة وزوجة صالحة ومعيشة حاضرة لا يعرفنا فنؤذي ولا يحتاج إلينا فنزدري
هر که از دنیا پرهیز کند بلاها بر او آسان می شود
من زهد في الدنيا هانت عليه المصيبات
ما از اعمال پیروی کردیم و در جستجوی آخرت چیزی مؤثرتر از زهد در دنیا نیافتیم.
تابعنا الأعمال ولم نجد شيئا أبلغ في طلب الآخرة من الزهد في الدنيا
الحمدلله خدایی را که ثروتمندان را به هنگام مرگ به سوی ما فراری داد و ما دوست نداریم هنگام مرگ به سوی آنها فرار کنیم. یکی می گفت: ای کاش یکی از ولگردهای مهاجران بودم.
الحمد لله الذي جعل مفر الأغنياء إلينا عند الموت ولا نحب أن نفر إليهم عند الموت إن أحدهم ليقول ليتني صعلوك من صعاليك المهاجرين
هر که خود را عزت دهد، دنیا برای او ارزشی ندارد
من كرمت عليه نفسه لم يكن للدنيا عنده قدر
نصیحتم کن گفت: تو را به پادشاهی دنیا و آخرت سفارش می کنم. گفت: چطور؟ گفت: از این دنیا دست بردار
أوصني قال أوصيك أن تكون ملكا في الدنيا والآخرة قال كيف قال ازهد في الدنيا
رسیدن به شیرینی ایمان بر دلهای شما حرام است تا زمانی که از دنیا دست بردارید
حرام على قلوبكم أن تصيب حلاوة الإيمان حتى تزهدوا في الدنيا
اگر بنده از دنیا پرهیز کند، خداوند در دل او حکمت میافزاید و زبان و بینایی او را از عیب و بیماری و شفای دنیا میرهاند.
إذا زهد العبد في الدنيا أنبت الله الحكمة في قلبه وأطلق بها لسانه وبصره عيوب الدنيا وداءها ودواءها
زهد خوردن غذای درشت و پوشیدن لباس درشت نیست، بلکه کوتاه کردن امید و انتظار مرگ است.
ليس الزهد بأكل الغليظ ولبس الخشن ولكنه قصر الأمل وارتقاب الموت
به او رحمه الله گفته شد: آیا انسان می تواند زاهد باشد و مال داشته باشد؟ گفت آری اگر گرفتار شکیبایی شود و اگر به او عطا شود شکرگزار است.
قيل له رحمه الله أيكون الرجل زاهدا ويكون له المال قال نعم إن كان إذا ابتلي صبر وإذا أعطي شكر
اگر انسان زهد شد، زهد خود را عذاب مردم نسازد
إن زهد رجل فلا يجعلن زهده عذابا على الناس
به پدرم حازم رحمه الله گفتم روزی چیزی پیدا می کنم که غمگینم می کند. گفت: این چیست برادرزاده من؟ گفتم: «حب دنیا» و او به من گفت: برادرزادهام بدان که این چیزی است، من خود را به خاطر دوست داشتن چیزی که خدای متعال برای من دوست داشته است سرزنش نمیکنم، زیرا خدای متعال این دنیا را برای ما محبوب کرده است، اما بگذار خودمان را به غیر از این سرزنش کنیم تا عشق آن ما را نخواند که خدا را از چیزی متنفر میکند. این کار را بکنید، عشق ما به آن آسیبی به ما نمی رساند.»
قلت لأبي حازم رحمه الله يوما إني لأجد شيئا يحزنني قال وما هو يبن أخي قلت حب الدنيا فقال لي اعلم يا ابن أخي أن هذا الشي ما أعاتب نفسي على حب شيء حببه الله تعالى إلي لأن الله عز وجل قد حبب هذه الدنيا إلينا ولكن لتكن معاتبتنا أنفسنا في غير هذا ألا يدعونا حبها إلى أن نأخذ شيئا من شيء يكرهه الله ولا أن نمنع شيئا من شيء أحبه الله فإذا نحن فعلنا ذلك لا يضرنا حبنا إياها
از حب دنیا نیست که از آن چیزی که لازم است مطالبه کنیم
ليس من حب الدنيا طلبك منها ما لا بد منه
اگر از آن چیزی را که برایت کافی است بخواهی، اندکی از آن تو را غنی میسازد و کم و کافی بهتر از فراوان و زیانآور است.
إن بغيتك منها ما يكفيك فأقل عيشها يغنيك وما قل وكفى خير مما كثر وألها
این کار را نکن که من همان چیزی را که می خواستم می خواستم و رسول خدا صلی الله علیه و آله عطر را به من می داد و من می گفتم: «بیشتر از خودم به او می دهم». تا اینکه یک بار به من پول داد، پس گفتم: «بیشتر به او می دهم تا برای خودم».
لا تفعل فإني كنت أردت الذي أردت فكان رسول الله صلى الله عليه وسلم يعطيني العطار فأقول أعطيه أفقر إليه مني حتى أعطاني مرة مالا فقلت أعطيه أفقر إليه مني
اگر بدون درخواست چیزی به شما دادند بخورید و صدقه دهید
إذا أعطيت شيئا من غير أن تسأل فكل وتصدق
به همین دلیل ابن عمر رضی الله عنه از کسی چیزی نمی خواهد و چیزی را که به او می دهم پس نمی دهد.
فمن أجل ذلك كان ابن عمر رضي الله عنه لا يسأل أحدا شيئا ولا يرد شيئا أعطيه
پیامبر صلی الله علیه و آله هدیه را می پذیرفت و پاداش می داد. فکر می کنم او این هدیه را پذیرفت
قد كان النبي صلى الله عليه وسلم يقبل الهدية ويثيب عليها أرى له إن هو قبل أن يثيب
ذبح ستایش
المدح الذبح
مردی در ملاء عام خود را تحقیر می کند در حالی که در خلوت از او تعریف می کند
ذم الرجل نفسه في العلانية مدح لها في السر
فریب تمجیدهای فراوان مردم از خودتان را نخورید، زیرا کار شما صادقانه است.
لا يغرنك كثرة ثناء الناس من نفسك فإنه خالص إليك عملك