گزیدهها
گزیدههای روشن
ستایش کسی که خودش را می شناسد ضرری ندارد
ليس يضر المدح من عرف نفسه
اگر انسان به تعریف و تمجید از خود برود، زرق و برق او از بین می رود
إن الرجل إذا ذهب يمدح نفسه ذهب بهاؤه
از زمانی که مردم را می شناسم، نه از تعریف و تمجید از آنها خوشم می آید و نه از نقد آنها بدم می آید، زیرا کسانی که از آنها تعریف می کنند افراط می کنند و آنها که از آنها انتقاد می کنند افراط می کنند.
منذ عرفت الناس لم أفرح بمدحهم ولم أكره ذمهم لأن حامدهم مفرط وذامهم مفرط
یکی از اخلاق منافق این است که مداحی را دوست دارد و از سرزنش بیزار است
من أخلاق المنافق أن يحب الحمد ويكره الذم
این را در مکارم الاخلاق می نویسد
يكتب هذا في مكارم الأخلاق
من مسئول امور شما هستم، اما بهترین شما نیستم. اگر نیکی کردم مرا یاری کن و اگر بدی کردم جبران کن
ولّيت أمركم ولست بخيركم فإن أنا أحسنتوا فأعينوني وإن أنا أسأتوا فسدّدوني
همانا به خدا سوگند به صلاح آنهاست، اما مؤمن خودش را هضم می کند
بلى والله إنه لخيرهم ولكن المؤمن يهضم نفسه
اگر می دانستی من از خودم چه می دانم، مرا بالای خاک دفن می کردی
لو تعلمون ما أعلم من نفسي حثيتم على رأس التراب
یه مقدار از اینا خدا رحمت کنه
بعض هذا رحمك الله
فکر نکنم دورتر باشی
ما أحسبك أبعد
هیچ کس تا به حال از من تعریف و تمجید نکرده است بدون اینکه احساس ناراحتی کنم
ما مدحني أحد قط إلا تصاغرت إلي نفسي
خدایا به خاطر من همه را رد نکن
اللهم لا ترد الجميع من أجلي
بنده نیز باید به خود احترام بگذارد و هضم کند
كذلك ينبغي للعبد أن يزري على نفسه ويهضمها
اگر گناهان بویی داشت، از بوی تعفن من نمی توانستی به من نزدیک شوی
لو كان يوجد للذنوب ريح ما قدرتم أن تدنوا مني من نتن ريحي
اگر همه آفرینش گرد هم می آمدند تا مرا فروتن سازند همانطور که من خودم را فروتن می کنم، نمی توانستند این کار را انجام دهند
لو اجتمع الخلق جميعا على أن يضعوني كاتضاعي عند نفسي ما قدروا على ذلك
بنشین برای هر چیزی که من هستم
أقعد أي شيء ذا من أنا
امروز برای اهل زمین کار بزرگی کردم و عمر در دلش فرو رفت و گفت: اگر دیگری این را بگوید تو کمترین مردم و ذلیلترین و ضعیفترین مردم بودی، پس خداوند تو را به اسلام گرامی داشت، پس هر قدر هم که عزت را از راه دیگری طلب کنی، تو را ذلیل میکند.
صنعت اليوم صنيعا عظيما عند أهل الأرض فصك عمر في صدره وقال إنه لو غيرك يقول هذا إنكم كنتم أقل الناس وأذل الناس وأضعفه فأعزكم الله بالإسلام فمهما تطلب العز بغيره يذلكم
اگر بنده در برابر خدا خضوع کند، خداوند عقلش را بالا می برد، در خود کوچک است یا فقیر، و در نظر مردم بزرگ است، و اگر بنده مغرور و از خدا دور باشد، در خود بزرگ و در نظر مردم کوچک است، تا آنجا که در نظر مردم از خوک خوارتر و کوچکتر است.
إن العبد إذا تواضع لله رفع الله حكمته فهو في نفسه صغير أو فقير وفي أنفس الناس كبير وإن العبد إذا تكبر وعدى طوره وضعه الله فهو في نفسه كبير وفي أعين الناس صغير حتى أنه أحقر وأصغر في أعين الناس من الخنزير
به خدا پناه می برم که در نظر خود بزرگ و در نظر خدا کوچک باشم
أعوذ بالله أن أكون في نفسي عظيما وعند الله صغيرا
وسیع ترین راه برای شاهزاده
أوسع الطريق للأمير
آیا به چیزی نیاز دارید؟ آنها گفتند: "نه، اما ما می خواستیم با شما راه برویم." فرمود: به عقب برگرد که برای پیروان خواری و برای پیروان وسوسه است.
ألكم حاجة قالوا لا ولكن أردنا أن نمشي معك قال إرجعوا فإنه ذلة للتابع وفتنة للمتبوع
هر که متکبر باشد، سربلند می شوی. کسى را که خداوند او را پایین آورده و هر که به خضوع و خضوع فروتنى کند، خداوند متعال او را بالا مىبرد.
من تطاول تعظو من خفضه الله ومن وضع نفسه خشوعا رفعه الله عز وجل
شما از بهترین عبادت یعنی فروتنی غافل هستید
إنكم لتغفلون أفضل العبادة التواضع
ای بهترین مردم و فرزند بهترین مردم. گفت: من نه بهترین مردم هستم و نه فرزند بهترین مردم، بلکه بنده خدا هستم، به خدا امید دارم و از او می ترسم، به خدا سوگند تا آن مرد را هلاک نکنی از او منحرف نمی شوی.
يا خير الناس وابن خير الناس فقال ما أنا بخير الناس ولابن خير الناس ولكني عبد من عباد الله أرجو الله وأخافه والله لن تزالوا بالرجل حتى تهلكوه
نزد سعید بن جبیر بیایید که او از من داناتر به حساب است
إيتي سعيد بن جبير فإنه أعلم بالحساب مني
این هشدار است که از اهلش علم بگیریم، هر چند جوان باشند یا سرنوشتشان کم باشد
فيه تنبيه على أخذ العلم من أهله وإن صغرت أسنانهم أو قلت أقدارهم
در مورد این پسر خزرجی می خوانید و می گوید: ما فقط استکبار را نابود کردیم.
تقرأ على هذا الغلام الخزرجي فقال إنما أهلكنا التكبر
تو کافی هستی گفت دوست دارم سهم خودم را از این حرفه بگیرم
إنك تكفى هذا قال إني أحب أن أخذ بنصيبي من المهنة
ای جماعت مسلمین در پیشگاه خداوند متعال شرمنده باشید که به خدایی که جان من در دست اوست وقتی به توالت می روم از شرم در برابر پروردگارم با نقاب در جامه می مانم.
يا معشر المسلمين استحيوا من الله عز وجل فوالذي نفسي بيده إني لأظل حين أذهب إلى الغائط في الفضاء متقنعا بثوبي استحياءا من ربي عز وجل
در خانه ای تاریک غسل می کنم، اما سرم را صاف نمی کنم و لباسم را از شرم در پیشگاه پروردگارم می گیرم.
إني لأغتسل في البيت المظلم فما أقيم صلبي آخذا ثوبي حياءا من ربي عز وجل
اگر بنده نزد پروردگارم حیا کند، خیر کامل شده است
إذا استحيى العبد من ربي عز وجل فقد استكمل الخير
به او گفته شد: آیا در برابر مردم خجالت می کشی؟ فرمود: کسى که از مردم شرم ندارد از خدا هم حیا ندارد
قيل له أتستحي من الناس فقال إنه من لم يستحي من الناس لم يستحي من الله
صاحب نان را ذکر کنید. سپس ذکر کرد که مردی از بنی اسرائیل هفتاد سال خدا را عبادت کرد. سپس شیطان زنی را در نظر او خشنود ساخت، پس هفت روز نزد او ماند. سپس فرار کرد و با مردم فقیر زندگی کرد. یک قرص خوراکی که بعضی از آن بینوایان می خواستند به او داد، پس آن را بر او ترجیح داد. سپس مرد و عبادتش به اندازه هفت روزی که با آن زن بود سنجیده شد، پس آن هفت روز بر عبادت او بیشتر شد. سپس آن نان را هفت روز وزن کردند، پس وزنش را بیشتر کرد.
اذكروا صاحب الرغيف ثم ذكر أن رجلا من بني إسرائيل عبد الله سبعين سنة ثم إن الشيطان حسن في عينيه مرأة فأقام معها سبعة أيام ثم خرج هاربا فأقام مع مساكين فتصدق عليه برغيف كان بعض أولئك المساكين يريده فآثره به ثم مات فوزن عبادته بالسبعة الأيام التي مع المرأة فرجحت الأيام السبعة بعبادته ثم وزن الرغيف بالسبعة الأيام فرجح بها
روزی طلحه صدهزار درهم صدقه داد و او را از رفتن به مسجد باز داشت که دو سر جامه او را برایش جمع کرد.
لقد تصدق طلحة يوما بمائة ألف درهم ثم حبسه عن الرواح إلى المسجد أن جمعت له بين طرفي ثوبه
شنیدم که خداوند متعال در کتابش می فرماید: به نیکی نمی رسید تا از آنچه دوست دارید انفاق کنید. و به خدا سوگند اگر تو را در این دنیا دوست دارم برو که در راه خدا آزاد هستی.
إني سمعت الله عز وجل قال في كتابه لن تنال البر حتى تنفقوا مما تحبون وإني والله إن كنت لأحبك في الدنيا إذهبي فأنت حرة لوجه الله
سه چیز را جبران نمی کنم: مردی که در مجالس به من سخاوتمند بود، نمی توانم به او اجرت بدهم، هر چند تمام آنچه را که دارم به او بدهم، دوم آن که پایش ناچار به مخالفت با من است، نمی توانم او را جبران کنم، اگر چه برای او قطره قطره از خونم بچکانم، و سوم اینکه نمی توانم او را جبران کنم تا اینکه پروردگار جهانیان به حق او جزا دهد. هر که به من حاجت کند، جایی جز من برایش نخواهد یافت.
ثلاثة لا أكافئهم رجل وسع لي في المجلس لا أقدر أن أكافئه ولو خرجت له من جميع ما أملك والثاني من اغبرت قدماه بالاختلاف إلي فإني لا أقدر أن أكافئه ولو قطرت له من دمي والثالث لا أقدر أكافئه حتى يكافئه رب العالمين عني من أنزل بي الحاجة لم يجد لها موضعا غيري
اگر یکی از شما چیزی را به خدای متعال اختصاص داد، چیزی را برای او تعیین نکنید که از واگذاری آن به کریم خود شرم کند، زیرا خداوند تبارک و تعالی سخاوتمندترین و سزاوارترین کسانی است که برای او انتخاب شده اند.
إذا جعل أحدكم لله عز وجل شيئا فلا يجعل له ما يستحي أن يجعله لكريمه فإن الله تبارك وتعالى أكرم الكرماء وأحق من اختير له
کار نیک تنها با سه چیز محقق می شود: شتاب گرفته، کوچک و پوشیده می شود.
لا يتم المعروف إلا بثلاثة بتعجيله وتصغيره وستره
کسی که با مردم به نحو معقول معاشرت نکند بردبار نیست و کسی که فرصتی برای معاشرت با او پیدا نکند تا خداوند به او عنایت کند.
ليس بحليم من لم يعاشر بالمعروف من لا يجد من معاشرته بدا حتى يجعل الله له فرجا
در حکمت نوشته شده است: سخنت نیکو باشد و صورتت ساده باشد. شما نزد مردم محبوب تر از کسانی خواهید بود که به آنها هدیه می دهند
مكتوب في الحكمة لتكن كلمتك طيبة وليكن وجهك بسطى تكن أحب إلى الناس ممن يعطيهم العطاء
سیاست مردم شدیدتر از سیاست حیوانات است
سياسة الناس أشد من سياسة الدواب
تا زمانی که شما زنده هستید، همه مردم در خانه خواهند بود، زیرا شما در سرای مدارها هستید. هر که بداند خانه است و هر که نداند به زودی پشیمانی در پشیمانی خواهد دید.
مادم تحيا فدار الناس كلهم فإنما أنت في دار المدارات من يدري دارا ومن لم يدري سوف يرى عما قليل نديما للندامات
اهل مدار کجایی؟ تا از پس این بر بیایم، یعنی کنیز حبشی که جو فرساله را الک می کند.
أين أنت عن المدارا فإني أداري حتى أداري هذه أي جارية حبشية تغربل شعير الفرسلة
مردم بزرگترین و پرهیزگارترین دین خود را از دست داده اند
إن الناس قد ضيعوا أعظم دينهم الورع
زیرا ترجیح می دهم یک درهم از شک را برگردانم تا صد هزار صدقه دهم نه ششصد هزار
لأن أرد درهما من شبهة أحب إلي من أن أتصدق بمائة ألف لا بلغ ستمائة ألف
مردم را گرفتار آموختن تقوا کردم
أدركت الناس وهم يتعلمون الورع
شما دوست ندارید انسان چقدر نماز بخواند یا روزه بگیرد، اما به تقوای او نگاه کنید. اگر با آنچه خداوند به او عبادت داده تقوا داشته باشد، بنده واقعی خداست.
لا يعجبكم كثرة صلاة مرء ولا صيامه ولكن انظرو إلى ورعه فإن كان ورعا معما رزقه الله من العبادة فهو عبد الله حقا
من به شما نگفتم که ایرادی در آن وجود دارد، اما به شما گفتم که هیچ اشکالی در آن نمی دانم
إني لم أقل لك ليس به بأس إنما قلت لك لا أعلم به بأسا
او فقط از بوی آن سود می برد، بنابراین من از استشمام بوی آن بدم می آید اما از مسلمانان نه
إنما ينتفع من هذا بريحه فأكره أن أجد ريحه دون المسلمين
در برابر حلال تسلیم نمی شود مگر اینکه بین حلال و حرام مانعی قرار دهد.
لا يسلم للرجل الحلال حتى يجعل بينه وبين الحرام حاجزا من الحلال
اولین جبران عاقل از خوابش این است که مردم او را بر جاهل حمایت کنند
أول عوض الحليم من حلمه أن الناس أنصاره على الجهول
و اما تو چیزی نگه نداشتی و خدا بیشتر از این را نمی داند
أما أنت فما أبقيت شيئا وما يعلم الله أكثر
من بر این کلمه صبور هستم، زیرا برای من از چنگ زدن به ذغال داغ دشوارتر است. تنها چیزی که به من انگیزه می دهد که با آن صبور باشم، ترس از دیگری، بدتر است.
إني لأصبر على الكلمة لهي أشد علي من القبض على الجمر ما يحملني على الصبر عليها إلا التخوف من أخرى شر منها
اکنون مردی از اهل بهشت بر شما ظاهر می شود
يطلع عليكم الآن رجل من أهل الجنة
با این حال، شنیدم که او چیزی جز چیزهای خوب نمیگفت
غير أني لم أسمعه يقول إلا خيرا
چیزی جز آنچه دیدم نیست، جز این که در خود برای هیچ مسلمانی خجالتی نمی بینم و به احسانی که خداوند به آنها داده حسادت نمی کنم.
ما هو إلا ما رأيت غير أني لا أجد في نفسي لأحد من المسلمين غشاء ولا أحسد أحدا على خير أعطاه الله إياه
این چیزی است که به شما رسیده است و ما نمی توانیم تحمل کنیم
هذه التي بلغت بك وهي التي لا نطيق
من رویاپرداز نیستم، اما خواب می بینم
لست بحليم ولكني أتحالم
وای اگر حرفم درست بود خدایا مرا ببخش و اگر حرفم غلط بود خدا تو را ببخش
يا هذا إن كان ما قلت في حق فغفر الله لي وإن كان ما قلت في باطلا فغفر الله لك
پروردگارا، سخاوت ذلتی که متحمل شدم به من افتخاری دیرپای داده است
رب كريمة ذل احتملتها أورثتني عزا طويلا