از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابیات (مجموعه کامل شد)
· درس 8 از 8
تصاویری از زندگی اصحاب زن - قسمت (8) - ام سلمه رضی الله عنه
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت مودت افتخار دارد که
0:17
به شما تقدیم کند
0:19
تصاویری از زندگی صحابیات
0:22
نوشته دکتر عبدالرحمن رأفت الباشا
0:26
رحمهالله
0:28
ام سلمه
0:31
رضیاللهعنها
0:46
ام سلمه
0:47
و تو چه میدانی ام سلمه کیست
0:50
پدرش از سروران برجسته بنی مخزوم بود
0:55
و از بخشندگان نامدار عرب به شمار میرفت
0:59
تا آنجا که به او میگفتند
1:01
«زاد الراکب» (توشهٔ سوارکار)
1:03
زیرا سوارانی که به منزلش میرفتند یا با او همسفر میشدند
1:05
هرگاه به منزلش قصد میکردند
1:07
یا در همراهی او سفر میکردند
1:09
اما شوهرش عبدالله بن عبدالاسد بود
1:12
از ده نفری که پیشتر به اسلام گرویدند
1:15
زیرا پیش از او جز ابوبکر صدیق
1:19
و گروه اندکی که شمارشان به انگشتان دست نمیرسید، کسی اسلام نیاورده بود
1:23
نام او هند بود
1:26
اما به ام سلمه کنیه داده شد
1:28
سپس این کنیه بر او غلبه یافت
1:30
ام سلمه همراه شوهرش اسلام آورد
1:33
و او نیز از پیشگامان در پذیرش اسلام بود
1:37
و همین که خبر اسلام ام سلمه و شوهرش فاش شد
1:41
قریش به هیجان آمد و آشفته شد
1:44
و شکنجه بر آن دو را آغاز کرد
1:47
که سنگهای سخت را نیز میلرزاند
1:49
اما آن دو سست نشدند و سستی نکردند و تردید به خود راه ندادند
1:53
و آزار بر ایشان شدت یافت
1:55
و پیامبر (صلواتالله و سلامه علیه)
1:59
به یارانش اجازه هجرت به حبشه داد
2:01
ام سلمه و شوهرش در پیشاپیش مهاجران بودند
2:04
ام سلمه و شوهرش به سوی سرزمین غربت رهسپار شدند
2:08
و خانهٔ باشکوه خود را در مکه پشت سر نهادند
2:12
و عزت بلند و نسب اصیل خود را نیز وانهادند
2:15
و همهٔ اینها را نزد الله به حساب آوردند
2:18
و آن را در راه خشنودی او ناچیز شمردند
2:21
و با وجود آنچه ام سلمه و همراهانش از حمایت نجاشی دیدند
2:27
خداوند چهرهاش را در بهشت شاداب گرداند
2:29
زیرا اشتیاق به مکه، جایگاه نزول وحی
2:33
و دلتنگی برای رسول الله، سرچشمهٔ هدایت، بود
2:36
که جگر او و جگر شوهرش را سخت میشکافت
2:40
سپس خبرها پیاپی به مهاجران سرزمین حبشه رسید
2:44
مبنی بر اینکه شمار مسلمانان در مکه بسیار شده است
2:48
و اینکه اسلام حمزه بن عبدالمطلب
2:51
و عمر بن خطاب، پشتوانهٔ ایشان شده
2:54
و از آزار قریش بخشی را از آنان بازداشته است
2:57
پس گروهی از ایشان تصمیم گرفتند به مکه بازگردند
3:00
که شوق ایشان را میراند و دلتنگی ایشان را فرا میخواند
3:04
پس ام سلمه و شوهرش در پیشاپیش بازگشتکنندگان بودند
3:08
اما بزودی بازگشتکنندگان دریافتند
3:11
که آنچه به ایشان رسیده بود اغراقآمیز بود
3:15
و اینکه یورشی که مسلمانان پس از اسلام حمزه و عمر آغاز کرده بودند
3:20
از سوی قریش با هجومی بزرگتر پاسخ داده شد
3:23
پس مشرکان در شکنجه و وحشتافکنی بر مسلمانان افزودند
3:27
و از سختیهایشان چشانیدند که پیشتر سابقهای نداشت
3:32
در آن هنگام پیامبر (صلواتالله و سلامه علیه)
3:37
به یارانش اجازه هجرت به مدینه داد
3:40
پس ام سلمه و شوهرش تصمیم گرفتند نخستین مهاجران باشند
3:44
تا دین خود را نگه دارند و از آزار قریش رهایی یابند
3:49
اما هجرت ام سلمه و شوهرش آسان و هموار نبود، چنانکه گمان میکردند
3:55
بلکه سخت و تلخ بود
3:58
و پشت سر خود فاجعهای به جای گذاشت که هر فاجعهٔ دیگری در برابرش خرد است
4:03
پس بگذاریم ام سلمه خودش برای ما داستان فاجعهاش را بازگوید
4:08
زیرا احساس او نسبت به آن شدیدتر و عمیقتر است
4:11
و توصیف او از آن دقیقتر و رساتر است
4:14
ام سلمه گفت: چون ابوسلمه عزم خروج به مدینه کرد
4:19
برای من شتری آماده کرد و مرا بر آن سوار کرد
4:23
و پسر ما، سلمه، را در آغوش من نهاد
4:25
و مهار شتر را کشید و به راه افتاد، بیآنکه به چیزی توجه کند
4:30
پیش از آنکه از مکه جدا شویم، مردانی از قوم من، یعنی بنی مخزوم، ما را دیدند
4:35
و سر راه ما ایستادند و به ابوسلمه گفتند
4:38
اگر تو بر خود ما را شکست دادهای، پس این زن تو چه شده است
4:43
که او دختر ماست؛ چرا بگذاریم او را ببری و با خود در شهرها بگردانی؟
4:49
سپس بر او هجوم آوردند و مرا با زور از او جدا کردند
4:53
و چون افراد قوم شوهرم، بنی عبدالاسد، دیدند
4:56
که مرا و پسرم را میبرند، سخت خشمگین شدند
5:00
و گفتند: نه به خدا سوگند، فرزند را نزد این زن شما رها نمیکنیم
5:05
پس از آنکه او را با زور از همراه ما گرفتید
5:08
او پسر ماست و ما به او سزاوارتریم
5:11
سپس در برابر چشم من، فرزندم سلمه را میان خود کشیدند
5:16
تا آنکه دستش را از جا کندند و او را گرفتند
5:19
در لحظاتی، خود را پریشانحال و تنها و بییار یافتم
5:25
شوهرم به سوی مدینه رفت تا دین و جان خود را نگه دارد
5:29
و فرزندی را که بنی عبدالاسد از برابر چشمانم ربودند، شکسته و آزرده رها کرد
5:35
اما من، قوم من بنی مخزوم مرا در اختیار گرفتند
5:40
و مرا نزد خود نگه داشتند
5:42
پس در یک لحظه میان من و شوهرم و فرزندم جدایی افتاد
5:46
از آن روز، هر بامداد بیرون میرفتم به سوی ابطح
5:53
و در جایی مینشستم که شاهد فاجعهام بود
5:56
و صحنهٔ لحظاتی را که میان من و فرزند و شوهرم جدایی افتاد، به یاد میآوردم
6:03
و آنقدر میگریستم تا شب مرا فرا میگرفت
6:07
و یک سال یا نزدیک به یک سال بر این حال ماندم
6:11
تا آنکه مردی از پسرعموهایم بر من گذشت و بر حالم دل سوزاند و بر من مهربانی کرد
6:17
و به قوم خود گفت: آیا این زن بینوا را رها نمیکنید؟
6:21
میان او و شوهرش و فرزندش جدایی افکندید
6:25
و پیوسته با ایشان سخن گفت تا دلهایشان را نرم کرد و عاطفهشان را برانگیخت، تا آنکه به من گفتند
6:32
با شوهرت ملحق شو اگر میخواهی.
6:35
اما چگونه من به شوهرم در مدینه ملحق شوم؟
6:39
و فرزندم، پارهی جگرم را در مکه نزد بنی عبدالاسد رها کنم؟
6:44
چگونه ممکن است اندوهم آرام گیرد یا اشکی به چشمانم بازگردد
6:49
در حالی که من در سرزمین هجرت هستم
6:51
و فرزند کوچکم در مکه است و از حال او هیچ خبری ندارم؟
6:55
برخی مردم رنج و اندوه مرا که گرفتار آن بودم دیدند
7:00
و دلهایشان به حال من سوخت
7:02
و با بنی عبدالاسد دربارهی من سخن گفتند
7:05
و از آنان خواستند که دلشان را به من مهربان کنند، پس فرزندم سلمه را به من بازگرداندند.
7:09
نخواستم در مکه درنگ کنم تا همسفری بیابم
7:14
زیرا میترسیدم حادثهای پیش آید که در حساب نبود
7:18
و مانعی مرا از پیوستن به شوهرم باز دارد.
7:21
از این رو شتاب کردم و شتر خود را آماده ساختم
7:24
و فرزندم را در آغوش نهادم
7:26
و به سوی مدینه روانه شدم
7:29
در حالی که شوهرم را میجستم
7:31
و هیچ کس از مخلوقات الله همراهم نبود.
7:34
چون به تنعیم رسیدم، عثمان بن طلحه را دیدم
7:38
گفت: ای دختر زاد الراکب، کجا میروی؟
7:42
گفتم: میخواهم به شوهرم در مدینه بپیوندم.
7:45
گفت: آیا کسی با تو نیست؟
7:48
گفتم: نه، به الله سوگند،
7:51
جز الله و این پسرم کسی همراهم نیست.
7:54
گفت: به الله سوگند، هرگز تو را رها نمیکنم.
7:58
سپس مهار شترم را گرفت
8:01
و به راه افتاد و شتر را میراند.
8:03
به الله سوگند، هرگز با مردی از عرب همراه نشده بودم
8:06
که از او بزرگوارتر و شریفتر باشد.
8:09
هرگاه به منزلی میرسید، شترم را میخواباند
8:12
و سپس از من دور میشد
8:14
تا آنگاه که از پشت شتر فرود میآمدم
8:16
و بر زمین قرار میگرفتم
8:18
نزدیک شتر میآمد و بار را از آن برمیداشت
8:20
و شتر را به درختی میبرد و در آن میبست
8:24
سپس از من به درخت دیگری دور میشد
8:27
و در سایهی آن دراز میکشید.
8:29
و چون وقت حرکت فرا میرسید
8:31
به سوی شترم میآمد
8:33
آن را آماده میکرد و پیش رویم میآورد
8:35
سپس از من دور میشد و میگفت:
8:37
سوار شو.
8:39
چون سوار میشدم و بر شتر استوار میگشتم،
8:42
میآمد و مهار آن را میگرفت و هدایت میکرد.
8:45
همواره هر روز با من چنین رفتار میکرد
8:48
تا آنکه به مدینه رسیدیم.
8:50
چون به روستایی در قبا نگریست
8:52
که از آن بنی عمرو بن عوف بود،
8:54
گفت: شوهرت در این روستاست،
8:57
پس به برکت الله وارد شو.
9:00
سپس بازگشت و به سوی مکه رفت.
9:03
آنچه پراکنده شده بود گرد هم آمد
9:05
پس از جدایی طولانی.
9:07
چشم ام سلمه به شوهرش روشن شد
9:10
و ابو سلمه به همسر و فرزندش شاد گشت.
9:13
سپس رویدادها شتابان گذشتند
9:15
همچون چشمبرهمزدنی.
9:18
این بدر بود
9:20
که ابو سلمه در آن حضور یافت و با مسلمانان بازگشت
9:24
و پیروزی بزرگی به دست آوردند.
9:27
و این احد بود
9:29
که ابو سلمه پس از بدر در آن وارد شد
9:31
و در آن بهترین آزمون و بزرگترین امتحان را پشت سر گذاشت.
9:34
اما از آن بیرون آمد
9:37
در حالی که زخمی سخت برداشته بود.
9:39
پیوسته آن را درمان میکرد
9:41
تا آنکه پنداشت التیام یافته است.
9:44
اما زخم در درونش فاسد شده بود
9:47
و چندی نگذشت که دوباره بیماری عود کرد
9:49
و ابو سلمه را در بستر بیماری افکند.
9:52
در حالی که ابو سلمه از زخمش درمان میشد
9:55
به همسرش گفت:
9:57
ای ام سلمه،
9:59
از رسول الله صلی الله علیه و سلم شنیدم
10:02
که میفرمود: هیچکس را مصیبتی نمیرسد
10:05
که آنگاه استرجاع کند و بگوید:
10:08
«اللهم عندک احتسبت مصیبتی هذه»
10:11
«اللهم أخلفنی خیرا منها»
10:14
مگر اینکه الله عزوجل آنچه را به او وعده داده بهتر از آن را به او عطا کند.
10:17
ابو سلمه چند روزی بر بستر بیماری ماند
10:21
و در یک بامداد
10:23
رسول الله صلی الله علیه و سلم به عیادت او آمد
10:26
تا از او عیادت کند.
10:27
هنوز دیدارش به پایان نرسیده بود
10:30
و از درِ خانهاش بیرون نرفته بود
10:32
که ابو سلمه جان سپرد.
10:35
پیامبر علیه الصلاة والسلام
10:38
با دو دست شریفش چشمان یارش را فرو بست
10:41
و نگاهش را به آسمان بلند کرد و فرمود:
10:45
«خدایا، ابو سلمه را بیامرز،
10:48
و درجهاش را در میان مقربان بالا ببر،
10:51
و در میان بازماندگانش جانشینی نیکو برای او قرار ده،
10:54
و ما و او را بیامرز، ای پروردگار جهانیان،
10:58
و قبرش را برای او گشاده گردان،
11:00
و آن را برای او نورانی کن.»
11:02
اما ام سلمه،
11:04
آنچه را ابو سلمه از رسول الله صلی الله علیه و سلم برایش روایت کرده بود به یاد آورد
11:07
از رسول الله صلی الله علیه و سلم
11:10
و گفت:
11:11
«اللهم عندک احتسب مصیبتی هذه»
11:14
اما او دلش نمیخواست این را بگوید
11:17
«خدایا، در عوض او، بهتر از او را نصیبم کن»
11:20
زیرا او همواره میپرسید
11:23
آیا ممکن است خیری بهتر از ابوسلمه باشد؟
11:27
اما زمانی نگذشت که دعا را به پایان رساند
11:30
مسلمانان به مصیبت امسلمه غمگین شدند
11:33
چنانکه پیش از این به مصیبت هیچکس دیگر غمگین نشده بودند
11:36
و او را با نام «امالعرب» صدا زدند
11:39
زیرا در مدینه هیچیک از خویشانش نبود
11:43
جز کودکان خردسالی همچون پرزهای جوجهپرندگان
11:46
مهاجران و انصار (بر او) اندوهگین شدند
11:49
همگی به حق امسلمه بر ایشان (احساس مسئولیت کردند)
11:52
او هنوز سوگواریاش بر ابوسلمه را به پایان نبرده بود
11:55
که ابوبکر صدیق به خواستگاری او آمد
11:58
تا او را برای خود خواستگاری کند
12:01
اما او نپذیرفت که به خواستهاش پاسخ مثبت دهد
12:04
سپس عمر بن خطاب به سراغ او آمد
12:07
و او را رد کرد، همانگونه که یارش را رد کرده بود
12:10
سپس رسول الله ﷺ به سراغ او آمد
12:14
و به او گفت
12:17
ای رسول الله، من سه ویژگی دارم
12:20
من زنی بسیار غیورم
12:23
میترسم چیزی از من ببینی که تو را خشمگین کند
12:26
و خداوند بهسبب آن مرا عذاب دهد
12:29
و من زنی هستم که سنم بالا رفته است
12:32
و من زنی هستم که خانوادهای سرپرستیام کند
12:35
پس پیامبر ﷺ فرمود
12:39
من از الله عزوجل میخواهم که این (غیرت) را از تو دور کند
12:42
و اما آنچه درباره سن گفتی
12:45
به من نیز همان رسیده که به تو رسیده است
12:48
و اما آنچه درباره خانواده گفتی
12:51
خانواده تو، خانواده من است
12:54
سپس رسول الله ﷺ با
12:57
امسلمه ازدواج کرد
13:00
پس الله دعای او را اجابت کرد
13:03
و به جای ابوسلمه، او را بهتر از او نصیب کرد
13:07
هند مخزومیه تنها مادر سلمه نماند
13:10
بلکه مادر همه مؤمنان شد
13:13
الله چهره امسلمه را در بهشت شاداب گرداند
13:16
و از او خشنود شد و او را خشنود گرداند
13:19
امسلمه
13:22
رضیاللهعنها