از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابیات (مجموعه کامل شد)
· درس 5 از 8
تصاویری از زندگی اصحاب زن - قسمت (5) - نصیبه المزنیه رضی الله عنه
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت مودّت مفتخر است که
0:17
به شما تقدیم کند
0:19
تصاویری از زندگی صحابیات
0:23
نوشته دکتر عبدالرحمن رأفت الباشا
0:27
رحمه الله
0:31
تسیبه المازنیه
0:49
شما با رسول الله صلی الله علیه وسلم قرار دیدار دارید
0:56
در عقبه
0:58
در پایان یکسوم نخست شب
1:01
مصعب بن عمیر با همین سخن
1:04
به یکی از مسلمانان یثرب
1:06
خبر را میان آنان به سرعت و آرامی منتقل کرد
1:09
با شتاب، سبکی و آرامش
1:12
و مسلمانانی که از مدینه پنهانی بیرون آمده بودند، گرداگرد او را گرفتند
1:16
و میان گروههای حاجیان مشرک که از هر سو به مکه میآمدند، خود را پنهان کردند
1:20
به مکه از هر سو
1:22
و شب فرا رسید
1:24
پس حاجیان مشرک به خواب سنگین فرو رفتند
1:28
و در خوابی ژرف غرق شدند
1:31
پس از روزی سخت و پرتلاش
1:33
که آن را در طواف گرد بتها
1:36
و قربانی کردن برای بتها گذرانده بودند
1:38
اما یاران مصعب بن عمیر
1:40
از مسلمانان یثرب
1:42
برای هیچیک از ایشان پلکی بر هم نرفت
1:44
و چگونه پلکهایشان بر هم رود
1:47
در حالی که دلهایشان میان شادی دیدار
1:50
که برای آن بیابانها و صحراها را پیموده بودند، میتپید
1:54
و دلهایشان نزدیک بود از میان سینههایشان پرواز کند
1:57
از شوق دیدار پیامبر محبوبشان صلی الله علیه وسلم
2:02
زیرا بیشترشان پیش از رسیدن به دیدارش ایمان آورده بودند
2:07
و پیش از آنکه چشمانشان به دیدارش روشن شود، به او دل بسته بودند
2:11
و در پایان یکسوم نخست (شب)
2:14
از میانه ایام تشریق
2:16
و در عقبه منا
2:18
دیدار بزرگ در گوشهای دور از چشم قریش انجام شد
2:23
زیرا هفتاد و دو مرد نزد پیامبر، که درود و سلام خدا بر او باد، پیش آمدند
2:30
و یکی پس از دیگری دست در دست او نهادند
2:34
و بیعت کردند که او را از آنچه زنان و فرزندانشان را از آن باز میدارند، باز دارند
2:39
و چون مردان از بیعت فارغ شدند
2:42
دو زن پیش آمدند
2:44
و همانگونه بیعت کردند که مردان بیعت کرده بودند
2:47
اما بیدست دادن
2:50
زیرا رسول الله علیه الصلاة والسلام با زنان دست نمیداد
2:55
و یکی از این دو زن
2:58
به ام منیع شناخته میشد
3:00
و دیگری
3:01
نسیبه دختر کعب مازنیه بود
3:04
که به ام عماره کنیه داشت
3:07
ام عماره به یثرب بازگشت
3:10
در حالی که شادمان بود از آنچه خداوند به او از دیدار پیامبر بزرگ صلی الله علیه وسلم ارزانی داشته بود
3:16
و تصمیم استوار داشت که به شروط بیعت وفادار بماند
3:20
سپس روزها به شتاب گذشتند
3:23
تا آنکه روز احد فرا رسید
3:25
و ام عماره را در آن روز نقشی بود و چه نقشی
3:29
ام عماره به سوی احد بیرون شد
3:32
مشک آبش را برداشته بود تا تشنگی مجاهدان در راه خدا را فرو نشاند
3:37
و پارچههای زخمبندیاش را نیز همراه داشت تا زخمهایشان را ببندد
3:41
و جای شگفتی نیست
3:42
زیرا در آن نبرد، او را شوهری و سه فرزند بود
3:47
یعنی رسول الله، که درود و سلام خدا بر او باد
3:51
و دو پسرش حبیب و عبدالله
3:54
افزون بر برادرانش از مسلمانانی که از دین خدا دفاع میکردند
3:59
و از رسول الله حمایت مینمودند
4:02
سپس آنچه شد، در روز احد رخ داد
4:05
ام عماره با چشمان خود دید
4:08
چگونه پیروزی مسلمانان به شکستی بزرگ بدل شد
4:12
و چگونه کشتار در صفوف مسلمانان شدت گرفت
4:16
و آنان یکی پس از دیگری در میدان جنگ به شهادت میرسیدند
4:20
و چگونه گامها لرزید
4:23
و مردان از گرد رسول الله صلی الله علیه وسلم پراکنده شدند
4:27
تا آنکه جز ده نفر یا نزدیک به آن با او نماند
4:32
تا جایی که فریاد کافران برخاست که
4:35
محمد کشته شد
4:39
در این هنگام ام عماره مشک آبش را افکند
4:43
و چون شیر مادری که بچههایش را تهدید کرده باشند، به سوی نبرد شتافت
4:49
و سخن درباره این لحظات سرنوشتساز را به خود ام عماره وامیگذاریم
4:54
زیرا کسی همچون او نمیتواند آن را با دقت و صداقت توصیف کند
4:59
ام عماره گفت
5:01
در آغاز روز به احد بیرون شدم
5:03
و مشک آبی همراهم بود که از آن به مجاهدان آب میدادم
5:07
تا آنکه به رسول الله صلی الله علیه وسلم رسیدم
5:11
و پیروزی و باد به سود او و یارانش بود
5:14
سپس اندکی نگذشت که مسلمانان از گرد رسول الله صلی الله علیه وسلم پراکنده شدند
5:19
و جز گروهی اندک که بیش از ده نفر نبودند، کسی نماند
5:24
من و پسرم و شوهرم به سوی او شتافتیم
5:27
و چون حلقه دستبند بر مچ، گردش را گرفتیم
5:31
و با هرچه از نیرو و سلاح داشتیم، از او دفاع میکردیم
5:36
و پیامبر بزرگوار صلی الله علیه وسلم مرا دید
5:40
در حالی که سپری نداشتم تا با آن خود را از ضربات مشرکان حفظ کنم
5:45
سپس مردی را دید که پشت کرده و گریزان است و سپری با خود دارد، پس به او فرمود
5:49
سپرت را به کسی بده که میجنگد
5:52
آن مرد سپرش را انداخت و رفت
5:55
من آن را برداشتم و با آن در برابر رسول الله صلی الله علیه وسلم سپر شدم
6:01
و همچنان با شمشیر از پیامبر دفاع میکردم
6:04
و با کمان در برابرش تیر میافکندم
6:06
تا آنکه زخمها مرا از پا درآوردند
6:09
و در همین حال بودیم که
6:11
ابن قمئه، همچون اخگر برافروخته، به سوی ما میآمد و فریاد میزد
6:15
کجاست محمد؟ (او را) بر محمد رساندند؟
6:19
من و مصعب بن عمیر راه او را بستیم.
6:22
مصعب را با شمشیرش به زمین انداخت و او را کشتهشده افکند.
6:26
سپس ضربتی بر من زد که زخمی عمیق بر شانهام بر جای گذاشت.
6:31
من نیز بر او چندین ضربه زدم.
6:34
اما دشمن خدا دو زره بر تن داشت.
6:38
سپس نسیبه مازنیه به دنبال (ما) آمد و میگفت:
6:41
و هنگامی که پسرم از رسول الله (ﷺ) دفاع میکرد،
6:46
یکی از مشرکان ضربتی بر او زد که نزدیک بود بازویش را قطع کند.
6:51
خون از زخم عمیقش فوران میکرد.
6:54
من به سوی او رفتم و زخمش را بستم،
6:57
و به او گفتم: «برخیز و با قوم بجنگ.»
7:01
آنگاه رسول (صلواتالله و سلامه علیه) به من توجه کرد و فرمود:
7:06
«ای ام عماره، چه کسی توان آنچه تو داری را دارد؟»
7:10
سپس آن مردی که پسرم را زده بود، پیش آمد.
7:13
پیامبر (علیه الصلاة و السلام) فرمود:
7:16
«ای ام عماره، این همان کسی است که پسرت را زد.»
7:19
پس دیری نگذشت که راه او را بستم،
7:21
و با شمشیر بر ساقش ضربه زدم.
7:24
او بر زمین افتاد و از پا درآمد.
7:27
سپس بر او هجوم آوردیم و با شمشیرها او را در میان گرفتیم
7:30
و با نیزهها به او زدیم تا کارش را تمام کردیم.
7:34
آنگاه پیامبر اعظم (صلیاللهعلیهوسلم) به من نگریست
7:38
در حالی که لبخند میزد، و فرمود:
7:40
«ای ام عماره، تو از او قصاص گرفتی.»
7:43
ستایش خداوندی را که (دشمن را) به دست تو نابود کرد
7:46
و انتقام تو را در برابر چشمانت به تو نشان داد.
7:48
ام عماره را پسرانی بودند که در شجاعت و بخشش و جانفشانی
7:51
کمتر از مادر و پدرشان نبودند،
7:55
و در فداکاری و ایثار نیز کمتر از آنان نبودند.
7:58
فرزند، راز مادر و پدر است
8:01
و تصویری راستین از آن دو.
8:03
پسر او، عبدالله، روایت کرد و گفت:
8:06
با رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) در احد حاضر بودم.
8:10
هنگامی که مردم از گرد او پراکنده شدند،
8:13
من و مادرم به او نزدیک شدیم تا از او دفاع کنیم.
8:16
پسر ام عماره (به من) گفت:
8:19
گفتم: آری. فرمود: «تیر بینداز.»
8:22
پس سنگی به سوی مردی از مشرکان که پیش روی او بود، پرتاب کردم
8:25
و او بر زمین افتاد.
8:27
پیوسته او را با سنگ میزدم،
8:30
تا آنکه بار سنگ بر او انباشته شد.
8:33
و پیامبر (علیه الصلاة و السلام) به من مینگریست و لبخند میزد.
8:37
سپس نگاهی به سوی ما افکند
8:40
و دید که خون از زخم شانه مادرم جاری است.
8:44
فرمود: «مادرت، مادرت! زخمش را ببند.
8:47
خداوند به شما اهل این خانه برکت دهد!
8:51
ایستادن مادرت (در این میدان) بهتر است از ایستادن فلان و فلان.
8:55
خداوند شما اهل این خانه را رحمت کند!»
8:58
مادرم رو به او کرد و گفت:
9:01
«ای رسول الله، برای ما دعا کن که در بهشت همراه تو باشیم.»
9:05
فرمود: «خداوندا، آنان را همراهان من در بهشت گردان.»
9:10
مادرم گفت: «پس از این دعا، هرچه در دنیا به من برسد، باکی ندارم.»
9:16
سپس ام عماره از احد بازگشت
9:19
با زخم عمیقش.
9:21
و این همان دعایی است که پیامبر اعظم (صلیاللهعلیهوسلم) برای او کرد.
9:27
پیامبر (علیه الصلاة و السلام) از احد در حالی بازگشت که میفرمود:
9:31
«در روز احد، به راست و چپ نگریستم
9:35
و هر جا نگاه کردم ام عماره را دیدم که پیش روی من میجنگید.»
9:40
ام عماره در روز احد در جنگ ورزیده شد و آن را به کمال آموخت
9:45
و شیرینی جهاد در راه الله را چشید.
9:48
پس دیگر نمیتوانست بر ترک آن صبر کند.
9:51
و برای او مقدر شد که بیشتر میدانها را همراه رسول (صلواتالله و سلامه علیه) حاضر باشد.
9:57
پس در حدیبیه و خیبر حاضر شد،
10:00
و در عمرهالقضاء و حنین،
10:03
و در بیعت رضوان.
10:05
اما همه اینها در برابر آنچه روز یمامه از او سر زد، چیزی به شمار نمیآید.
10:11
در عهد صدیق (رضیاللهعنه و عنها)،
10:15
داستان ام عماره با روز یمامه آغاز میشود،
10:19
از زمان رسول (صلواتالله و سلامه علیه).
10:23
رسول اعظم (صلیاللهعلیهوسلم) پسرش حبیب بن زید را
10:29
با نامهای نزد مسیلمه کذاب فرستاد.
10:32
مسیلمه به حبیب خیانت کرد
10:34
و او را چنان کشت که پوستها از آن به لرزه میافتد.
10:38
زیرا مسیلمه حبیب را بند کرد و سپس به او گفت:
10:42
«آیا گواهی میدهی که محمد رسول الله است؟»
10:45
گفت: «آری.»
10:47
مسیلمه گفت:
10:49
«آیا گواهی میدهی که من رسول الله هستم؟»
10:51
گفت: «نمیشنوم آنچه میگویی.»
10:54
پس عضوی از او را برید.
10:56
سپس مسیلمه همان پرسش را پیوسته تکرار میکرد
11:00
و همان پاسخ به او داده میشد،
11:03
نه بیشتر و نه کمتر.
11:06
و هر بار عضوی از او را میبرید،
11:09
تا آنکه جان پاکش بیرون رفت.
11:12
و این پس از آن بود که عذابی چشید
11:15
که کوههای سخت از آن بلرزند.
11:18
خبر مرگ حبیب بن زید به مادرش نسیبه مازنیه رسید،
11:23
و او جز این نگفت:
11:26
«برای این موقف او را آماده کرده بودم
11:29
و پاداشش را نزد الله میجویم.
11:31
او در شب عقبه با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بیعت کرد
11:34
در حالی که کوچک بود،
11:37
و امروز به آن بیعت در بزرگی وفا کرد.
11:39
اگر الله مرا بر مسیلمه توانا گرداند،
11:42
دخترانش را وادار خواهم کرد که بر (مرگ) او گونهها را بکوبند.»
11:46
روزی که نسیبه آرزو کرده بود، دیری نپایید:
11:50
مؤذن ابوبکر در مدینه ندا داد
11:53
که برای جنگ با مدعی دروغین، مسیلمه کذاب، برخیزید.
11:57
مسلمانان با شتاب به سوی دیدار او رفتند.
12:01
و در لشکر، ام عماره، آن مجاهدهٔ دلاور، حضور داشت.
12:05
و پسرش عبدالله بن زید.
12:08
و چون دو گروه روبهروی هم قرار گرفتند،
12:10
و آتش نبرد شعلهور شد،
12:13
گروهی از مسلمانان در کمین مسیلمه بودند،
12:16
و در رأس ایشان ام عماره بود،
12:19
که میخواست انتقام پسر شهیدش را بگیرد،
12:22
و وحشی بن حرب،
12:24
قاتل حمزه در روز احد،
12:26
که میخواست بدترین مردم را بکشد، در حالی که مؤمن بود،
12:30
پس از آنکه بهترین مردم را کشته بود، در حالی که مشرک بود.
12:34
ام عماره نتوانست به مسیلمه برسد،
12:38
پس از آنکه دستش در نبرد بریده شد،
12:41
و زخمها بر او سنگینی کرد.
12:43
اما وحشی بن حرب
12:45
و ابودجانه،
12:47
صاحب شمشیر رسول الله ﷺ،
12:50
به مسیلمه رسیدند و هر دو از یک سو بر او حمله کردند،
12:54
وحشی با نیزه او را زد،
12:57
و ابودجانه با شمشیر بر او زد،
13:00
پس در یک چشم به هم زدن به خاک افتاد.
13:03
ام عماره پس از یمامه به مدینه بازگشت
13:06
با یک دست،
13:08
و پسر یگانهاش همراهش بود.
13:10
اما دست دیگرش،
13:12
آن را نزد الله به حساب گذاشت،
13:14
همانگونه که پیشتر پسر شهیدش را به حساب الله گذاشته بود.
13:17
و چرا آن دو را به حساب او نگذارد؟
13:19
آیا به پیامبر علیه الصلاة و السلام نگفت:
13:22
«از الله بخواه که ما را در بهشت همراه تو قرار دهد»؟
13:25
پس پیامبر، درود و سلام الله بر او، فرمود:
13:29
«خدایا، ایشان را در بهشت یاران من قرار ده.»
13:32
پس گفت:
13:34
«پس از آن، هرچه در دنیا به من برسد، باکی ندارم.»
13:39
رضیاللهعنها و ارضاها، از ام عماره خشنود باد.
13:42
که او نمونهای یگانه میان زنان مؤمن بود،
13:46
و الگویی بیهمتا میان مجاهدان صابر.
13:55
روز احد به راست و چپ خود نگاه نکردم،
13:58
مگر آنکه ام عماره را دیدم که در برابر من میجنگد.
14:02
محمد رسول الله است.
14:13
در ستایش ایشان، آیا [سخن] گفته شود؟