از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابیات (مجموعه کامل شد)
· درس 4 از 8
تصاویری از زندگی اصحاب زن - قسمت (4) - اسماء بنت ابی بکر رضی الله عنه
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
انجمن مودت افتخار دارد که
0:17
برای شما تقدیم کند
0:19
نمونههایی از زندگی صحابیات
0:22
نوشتهٔ دکتر عبدالرحمن رأفت الباشا
0:26
رحمهالله
0:28
اسماء دختر ابوبکر
0:34
رضیاللهعنهما
0:48
این صحابیهی ما مجد را از همهٔ اطرافش گرد آورده است
0:57
پدرش صحابی است
0:59
جدش صحابی است
1:01
خواهرش صحابیه است
1:03
شوهرش صحابی است
1:05
و پسرش صحابی است
1:07
و همین برای او مایهٔ شرف و افتخار است
1:09
اما پدرش
1:11
پس صدیق، دوست صمیمی رسول کریم در زندگیاش بود
1:15
و جانشین او پس از وفاتش
1:17
و اما جدش
1:19
پس ابوعتیق، پدر ابوبکر است
1:21
و اما خواهرش
1:23
پس امالمؤمنین عایشه است
1:25
پاک و مبرّا
1:27
و اما شوهرش
1:29
پس حواری رسول الله است
1:31
زبیر بن عوام
1:33
و اما پسرش
1:35
پس عبدالله بن زبیر است
1:37
رضیاللهعنه و عنهم اجمعین
1:39
به اختصار بگویم
1:41
اسماء دختر ابوبکر صدیق، و همین کافی است
1:45
اسماء از پیشگامان در پذیرش اسلام بود
1:49
زیرا در این فضیلت بزرگ کسی بر او پیشی نگرفت
1:53
جز هفده تن از مردان و زنان
1:57
و او به «ذات النطاقین» ملقب شد
1:59
زیرا برای رسول خدا، صلوات الله و سلامه علیه، کمربندی ساخت
2:03
در آن روز، بزرگان مدینه برای پدرش توشهای آماده کردند
2:07
و او مشکی آب برایشان آماده کرد
2:09
پس چون چیزی نیافت که آن دو را با آن ببندد
2:11
روسریاش را دو نیم کرد
2:13
و با یک نیمه توشهدان و با نیمهٔ دیگر مشک آب را بست
2:17
پس پیامبر، علیه الصلاة والسلام، برایش دعا کرد
2:21
که خداوند در بهشت، به جای آن دو، دو روسری به او دهد
2:25
از این رو به «ذات النطاقین» ملقب گشت
2:27
زبیر بن عوام با او ازدواج کرد
2:31
و او جوانی بیوه بود
2:33
نه خدمتکاری داشت که کارهایش را انجام دهد
2:36
و نه مالی که بر خانوادهاش گشاده دستی کند
2:39
جز اسبی که نگهداری میکرد
2:41
پس او برای وی همسری شایسته و نیکو بود
2:44
به خدمتش میپرداخت و اسبش را رام میکرد
2:46
و از او پرستاری میکرد و هستهها را برای علف اسب آسیاب مینمود
2:49
تا آنکه خداوند بر او گشایش داد
2:51
و از ثروتمندترین صحابه شد
2:54
و چون فرصت هجرت به مدینه برایش فراهم شد
2:58
برای حفظ دین خود به سوی الله و رسولش گریخت
3:00
در حالی که حملش با پسرش عبدالله بن زبیر تمام شده بود
3:04
اما این امر مانع از تحمل سختیهای سفر طولانی نشد
3:08
پس همین که به قبا رسید، فرزندش را به دنیا آورد
3:12
مسلمانان تکبیر گفتند و تهلیل سر دادند
3:15
زیرا او نخستین فرزندی بود که در مدینه برای مهاجران متولد میشد
3:20
او را نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم برد
3:24
و در دامان آن حضرت گذاشت
3:26
پس پیامبر مقداری از آب دهان خود را گرفت و در کام کودک نهاد
3:30
سپس او را تحنیک کرد و برایش دعا نمود
3:32
پس نخستین چیزی که به درون جوفش رسید، آب دهان رسول الله صلی الله علیه وسلم بود
3:38
و در اسماء دختر ابوبکر، خصلتهای نیکی گرد آمده بود
3:43
و صفات بزرگوارانه و خرد وزین
3:46
که جز در اندکی از مردان نادر گرد نمیآید
3:50
او در بخشندگی چنان بود
3:52
که جودش به مثل زده میشد
3:55
فرزندش عبدالله گفت
3:58
هرگز دو زنی را ندیدم
4:00
که بخشندهتر از خالهام عایشه و مادرم اسماء باشند
4:03
اما بخشش آن دو متفاوت بود
4:06
خالهام چیزی را روی چیز دیگر گرد میآورد
4:10
تا آنکه آنچه کفایت میکرد نزدش جمع میشد، آنگاه میان نیازمندان تقسیم میکرد
4:15
اما مادرم چیزی را تا فردا نگاه نمیداشت
4:19
و اسماء افزون بر این، خردمند بود و در موقعیتهای دشوار، تدبیر نیکو داشت
4:25
از جمله آنکه چون صدیق همراه رسول خدا به هجرت بیرون رفت
4:30
تمام مال خود را، به مقدار شش هزار درهم، با خود برد
4:35
و چیزی برای خانوادهاش باقی نگذاشت
4:38
پس چون ابوقحافه از رفتن او آگاه شد
4:41
و هنوز مشرک بود
4:44
نزد خانه آمد و به اسماء گفت
4:47
به خدا سوگند، میبینم که او شما را با مالش نیز داغدار کرده است
4:50
پس از آنکه شما را با جانش داغدار کرد
4:52
اسماء به او گفت
4:53
نه، ای پدرجان
4:55
او مال فراوانی برای ما باقی گذاشته است
4:58
سپس سنگریزههایی برداشت
5:00
و آنها را در طاقچهای که مال را در آن مینهادند گذاشت
5:04
و بر آن جامهای افکند
5:06
سپس دست جدش را گرفت
5:08
و او نابینا بود
5:10
و گفت
5:11
ای پدرجان
5:12
ببین چقدر مال برای ما باقی گذاشته است
5:15
پس او دست بر آن نهاد و گفت
5:17
اشکالی ندارد
5:18
اگر او همهی اینها را برای شما گذاشته است، پس نیکو کرده است.
5:22
و او با این کار میخواست دل شیخ را آرام کند
5:26
و نگذارد که او چیزی از مال خود را برای وی خرج کند.
5:29
زیرا او دوست نداشت که برای مشرکی بر خود منّتی قرار دهد،
5:33
حتی اگر آن مشرک جدّ او باشد.
5:36
و اگر تاریخ مواضع اسماء دختر ابوبکر را فراموش کند، همهی آنها را،
5:41
هرگز فراموش نخواهد کرد خِرَد استوار و شدت عزم و استواری او را
5:45
و قوّت ایمان او را.
5:47
و او با فرزندش عبدالله دیدار واپسین را داشت،
5:51
زیرا پسرش عبدالله بن زبیر
5:54
پس از مرگ یزید بن معاویه، با خلافت بیعت شد
5:58
و حجاز و یمن و عراق
6:01
و خراسان و بیشتر سرزمینهای شام، از او فرمان بردند.
6:04
اما بنی امیّه بیدرنگ لشکری انبوه برای جنگ با او فرستادند
6:09
به فرماندهی حجاج بن یوسف ثقفی.
6:12
و میان دو گروه نبردهای سخت درگرفت،
6:15
و ابن زبیر در آن نبردها از دلاوریهایی آشکار کرد که شایستهی مردی چون او بود،
6:21
اما یاورانش کمکم یکی پس از دیگری از او جدا شدند.
6:26
پس به خانهی خدا، مسجدالحرام، پناه برد،
6:28
و او و همراهانش در حریم کعبهی بزرگ پناه گرفتند.
6:32
و چند ساعت پیش از کشته شدنش،
6:35
بر مادرش اسماء وارد شد،
6:37
و او پیرزنی فرتوت بود که بیناییاش را از دست داده بود.
6:41
گفت: سلام بر تو ای مادر، و رحمت و برکات خدا بر تو باد.
6:46
گفت: و بر تو سلام باد ای عبدالله.
6:50
چه چیز تو را در این ساعت به اینجا آورده است،
6:53
با آن که سنگهایی که از منجنیقهای حجاج بر سپاهیانت در حرم پرتاب میشود،
6:58
خانههای مکه را به لرزه درمیآورد؟
7:00
گفت: آمدهام تا با تو مشورت کنم.
7:04
گفت: در چه چیزی با من مشورت میکنی؟
7:08
گفت: مردم مرا تنها گذاشتهاند
7:11
و از من کناره گرفتهاند، یا از ترس حجاج،
7:14
یا از طمع به آنچه نزد اوست،
7:16
حتی فرزندان و خاندانم نیز از من جدا شدند،
7:19
و جز شمار اندکی از مردانم با من نمانده است،
7:23
و ایشان هر قدر هم که پایداریشان بزرگ باشد،
7:25
جز یک یا دو ساعت صبر نخواهند کرد.
7:29
و فرستادگان بنی امیّه با من مذاکره میکنند،
7:31
بر این شرط که هر چه از دنیا بخواهم به من بدهند،
7:34
به شرط آنکه سلاح بر زمین بگذارم
7:36
و با عبدالملک بن مروان بیعت کنم.
7:39
نظر تو چیست؟
7:40
پس با صدای بلند گفت
7:42
کار، کار توست ای عبدالله،
7:45
و تو خود به خویشتن آگاهتری.
7:47
اگر معتقدی که بر حق هستی،
7:50
و به حق فرا میخوانی،
7:52
پس پایداری کن و بجنگ، همانگونه که یارانت که زیر پرچمت کشته شدند، پایداری کردند.
7:57
و اگر تنها دنیا را خواستهای،
7:59
پس چه بندهی بدی هستی،
8:01
خود را هلاک کردی و مردانت را نیز هلاک کردی.
8:04
گفت:
8:05
اما امروز بیهیچ تردیدی کشته خواهم شد.
8:08
گفت:
8:09
آن برای تو بهتر است از آنکه خود را با اختیار به دست حجاج بسپاری،
8:14
تا غلامان بنی امیّه سر تو را به بازی گیرند.
8:17
گفت:
8:18
من از کشته شدن نمیترسم،
8:20
بلکه میترسم که با من مُثله کنند.
8:23
گفت:
8:24
پس از کشته شدن، چیزی نیست که آدمی از آن بترسد؛
8:27
گوسفند ذبحشده را پوست کندن درد نمیآورد.
8:30
پس چهرهاش درخشید و گفت:
8:33
خجسته باد بر تو ای مادر،
8:35
و خجسته باد فضایل بزرگوارت.
8:38
من در این ساعت نزد تو نیامدهام
8:41
مگر آنکه از تو آنچه را شنیدم بشنوم.
8:44
خداوند میداند که من سست نشدهام و ضعیف نگشتهام،
8:47
و او بر من گواه است،
8:49
که آنچه کردم، از دوستی دنیا و زیورهای آن نبوده است،
8:54
بلکه برای خشم در راه خدا بود، که حرمتهای او پایمال شود.
8:58
و اکنون به سوی آنچه دوست داری میروم.
9:01
پس اگر کشته شدم،
9:03
بر من اندوه مخور،
9:05
و کار خود را به خدا واگذار.
9:07
گفت:
9:08
من تنها اگر تو به ناحق کشته شوی اندوهگین میشوم.
9:13
گفت:
9:14
مطمئن باش که پسرت هرگز عمداً به کار ناپسند دست نزده است،
9:19
و هرگز به کار زشت نپرداخته است،
9:21
و در حکم خدا ستم نکرده است،
9:23
و در امان دادن خیانت نورزیده است،
9:25
و عمداً به مسلمان یا همپیمان ستم نکرده است،
9:28
و هیچ چیز نزد او محبوبتر از خشنودی خداوند عزّوجلّ نبوده است.
9:33
این را برای ستودن خود نمیگویم،
9:36
زیرا خداوند از من به خودم آگاهتر است،
9:38
بلکه گفتم تا دل تو را تسلّی دهم.
9:42
پس گفت:
9:43
ستایش خدای را که تو را بر آنچه او دوست دارد و تو دوست داری قرار داد.
9:48
ای فرزندم، به من نزدیک شو،
9:50
تا بوی تو را ببویم و پیکرت را لمس کنم،
9:53
زیرا شاید این آخرین دیدار با تو باشد.
9:56
پس عبدالله بر دستها و پاهای او افتاد و آنها را بسیار بوسید.
10:01
و او بینیاش را در سر و چهره و گردن او چرخاند،
10:05
و بویید و بوسید.
10:07
و دستهایش را گشود تا پیکرش را لمس کند،
10:10
سپس اندکی بعد آنها را عقب کشید و گفت:
10:14
این چیست که میپوشی ای عبدالله؟
10:17
گفت:
10:18
زره من است.
10:20
مادرش گفت:
10:21
این چیست ای پسرم؟ این لباس کسی است که شهادت میخواهد!
10:24
(عبدالله) گفت:
10:25
من این را فقط پوشیدم تا دلت آرام شود و قلبت ساکن گردد.
10:30
مادرش گفت:
10:31
آن را از خود بیرون کن.
10:33
زیرا این کار برای گوشت بدنت سختتر است،
10:35
و پایداری و استواریات را کاهش میدهد،
10:37
و حرکتت را سبکتر میکند.
10:39
بلکه به جای آن شلوار دوتایی بپوش،
10:42
تا هنگامی که به زمین افتادی، عورتت آشکار نشود.
10:45
عبدالله بن زبیر زرهاش را بیرون آورد،
10:48
و شلوارش را محکم بست،
10:50
و برای ادامه جنگ، در حالی که حرمت را حفظ میکرد، (به میدان) بازگشت و میگفت:
10:54
از دعا کردن برای من غافل مشو، ای مادر!
10:57
پس مادرش دستانش را به سوی آسمان بلند کرد و میگفت:
11:01
بارالها، طولانی بودن قیامش (در نماز) و شدت گریهاش را در سیاهی شب، در حالی که مردم خوابیده بودند، ببخش.
11:06
(بارالها، این را بپذیر)
11:08
بارالها، گرسنگی و تشنگیاش را در گرمای ظهر مدینه و مکه، در حالی که روزهدار بود، ببخش.
11:14
بارالها، نیکیاش به پدر و مادرش را ببخش.
11:17
بارالها، من او را به فرمان تو تسلیم کردم،
11:20
و به آنچه برایش مقدر کردهای راضی هستم،
11:23
پس پاداش صابران را به او عطا فرما.
11:26
آفتاب آن روز غروب نکرد
11:29
مگر آنکه عبدالله بن زبیر به جوار پروردگارش پیوسته بود،
11:33
و از کشته شدنش جز ده و چند روز نگذشته بود
11:37
مگر آنکه مادرش اسماء دختر ابوبکر نیز به او پیوست،
11:41
در حالی که به صد سال عمر رسیده بود،
11:44
و نه دندانی از او افتاده بود و نه آسیایی،
11:47
و چیزی از عقلش غایب نشده بود.
11:50
اسماء صد سال عمر کرد،
11:56
و نه دندانی از او افتاده بود و نه آسیایی،
11:59
و چیزی از عقلش غایب نشده بود.
12:02
مورخان
12:17
و نه دندانی از او افتاده بود