از مجموعهٔ ریاض الصالحین (باغهای صالحان) (مجموعه کامل شد)
· درس 9 از 10
ریاض الصالحین | قسمت (9) | فصل صبر (4)
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
ریاض الصالحین از سخنان سید المرسلین صلیاللهعلیهوسلم
0:09
باب الصبر
0:15
و از ابن مسعود رضیاللهعنه روایت است که گفت:
0:18
هنگامی که روز حنین بود،
0:21
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم برخی از مردم را در تقسیم [غنائم] برتری داد،
0:26
پس به اقرع بن حابس صد شتر داد،
0:30
و به عیینه بن حصن نیز همانند آن را داد،
0:33
و به گروهی از اشراف عرب بخشید و آنان در آن روز در تقسیم [غنائم] جایگاه برتری داشتند.
0:39
پس مردی گفت:
0:41
«به خدا سوگند، این تقسیمی است که در آن عدالت رعایت نشده است،
0:45
و در آن رضای الله مورد نظر نبوده است.»
0:48
پس گفتم: «به خدا سوگند، حتماً این سخن را به رسول الله صلیاللهعلیهوسلم خبر میدهم.»
0:54
پس نزد ایشان آمدم و آنچه را گفته بود به ایشان خبر دادم.
0:57
پس چهرهی ایشان دگرگون شد، تا آنکه گویی [چهرهاش] مانند زعفران [زرد] شد.
1:01
سپس فرمود: «اگر الله و رسولش عدالت نورزند، پس چه کسی عدالت خواهد ورزید؟»
1:07
سپس فرمود: «الله موسی را رحمت کند،
1:11
که به بیش از این آزار دیده شد و صبر کرد.»
1:15
پس گفتم: «بیگمان، دیگر پس از این، سخنی به ایشان نخواهم رساند.»
1:21
متفق علیه.
1:23
و سخن او «کالصرف»
1:25
به معنای رنگ سرخ است.
1:27
حنین:
1:30
درهای میان مکه و طائف است.
1:33
«ناساً» یعنی از مؤلفةالقلوب و طلقاء و سران عرب، که [پیامبر] آنان را با [بخشش] به خود نزدیک میکرد.
1:41
«القسمة» یعنی تقسیم غنائم قبیلهی هوازن.
1:46
«آثرهم» یعنی به ایشان عطایای نفیس داد.
1:52
«لا جرم» یعنی یقیناً.
1:55
از فوائد حدیث:
1:58
جواز اختصاص دادن گروهی به بخشش، بدون گروه دیگر،
2:02
هنگامی که امام، مصلحت راجح در آن ببیند.
2:06
از سیاست شرعی در دعوت به سوی الله است:
2:11
نرم کردن دلهای اشراف و صاحبان جاه، با آنچه از مال که دوست میدارند.
2:16
در هر عصری، دشمنانی برای پیامبران و پیروان ایشان وجود دارد
2:20
که آنان را طعنه میزنند و سخنانشان را رد میکنند،
2:24
و در امر ایشان شک و تردید میافکنند.
2:27
وجوب خیرخواهی برای الله و رسولش و مؤمنان.
2:31
زیرا عبدالله بن مسعود سخن کسانی را که پیامبر صلیاللهعلیهوسلم را طعنه زده بودند، به ایشان نقل کرد.
2:39
گذشت از لغزشهای فرومایگان، سنتی دیرین در [سیرهی] پیامبران است.
2:45
زیرا موسی علیهالسلام آزار دید و صبر کرد،
2:48
و محمد صلیاللهعلیهوسلم آزار دید و گذشت نمود.
2:53
اقتدای رسول صلیاللهعلیهوسلم به برادرانش، پیامبران [پیشین]،
2:58
در تحقق بخشیدن به سخن الله تعالی: «پس به هدایت آنان اقتدا کن».
3:03
رسول بشری است که همانگونه که بشر تأثیر میپذیرد، او نیز تأثیر میپذیرد.
3:09
پس هرگاه چیزی را ناپسند میشمرد، یا از چیزی خشمگین میشد، یا به امری شاد میگشت، این [حالت] در چهرهاش نمایان میشد.
3:17
بزرگترین مردم از جهت عدالت، و سختترین ایشان در ترس از الله، و داناترین ایشان به الله،
3:23
همانا رسولان و پیامبران، که درود و سلام الله بر ایشان باد، هستند.
3:28
و از انس رضیاللهعنه روایت است که گفت:
3:33
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود:
3:37
«هرگاه الله خیر بندهای را بخواهد، کیفرش را در دنیا برایش شتاب میبخشد،
3:43
و هرگاه الله شر بندهای را بخواهد، به سبب گناهش، آن [کیفر] را از او باز میدارد تا آنکه روز قیامت با آن گناه روبهرو شود.»
3:52
و پیامبر صلیاللهعلیهوسلم فرمود: «همانا بزرگی پاداش با بزرگی بلا همراه است،
4:00
و همانا الله تعالی چون قومی را دوست بدارد، ایشان را میآزماید،
4:05
پس هر که خشنود شود، برای او خشنودی [الهی] است، و هر که خشم گیرد، برای او خشم [الهی] است.»
4:10
ترمذی آن را روایت کرده و گفته است: حدیثی حسن است.
4:15
«یوافی» یعنی آنکه با گناهش در حالی بیاید که آن را بر دوش خود حمل میکند.
4:21
از فوائد حدیث:
4:24
شتاب در کیفر در دنیا، نشانهی خیری است که الله برای بندهاش اراده کرده است،
4:31
زیرا آن کفارهی گناهان و سبب زوال آنهاست.
4:36
عذاب آخرت سختتر و دردناکتر است.
4:39
پس کسی که الله خیر او را نخواهد، کیفرش را تا روز قیامت به تأخیر میاندازد تا آنکه در آن روز به رسوایی دچار شود.
4:47
مردم بر حسب دینشان آزموده میشوند.
4:51
صبر بر مصیبتها و بیماریها، پاککنندهی گناهان است.
4:56
مؤمن باید به آنچه بدان آزموده شده، خشنود باشد،
5:01
و نومید نشود و بر آن خشم نگیرد.
5:04
و از انس رضیاللهعنه روایت است که گفت:
5:07
پسری از ابوطلحه رضیاللهعنه بیمار بود.
5:12
پس ابوطلحه بیرون رفت و کودک [در غیابش] درگذشت.
5:16
چون ابوطلحه بازگشت، گفت:
5:19
«پسرم چه کرد؟»
5:21
ام سلیم، که مادر کودک بود، گفت:
5:24
«آرامترین حالت خود را داشت.»
5:27
پس شام را برایش آوردند و خورد.
5:30
سپس با او [همبستر] شد.
5:32
چون فارغ شد، [ام سلیم] گفت: «کودک را پنهان کن.»
5:36
چون صبح شد، ابوطلحه
5:39
نزد رسول الله صلیاللهعلیهوسلم آمد و ماجرا را به ایشان خبر داد.
5:43
پس فرمود: «امشب با هم همبستر شدید؟»
5:47
گفت: «آری.»
5:49
فرمود: «خدایا، برای آن دو برکت بده.»
5:52
پس [ام سلیم] پسری زایید.
5:54
ابوطلحه به من گفت:
5:57
«او را ببر تا نزد پیامبر صلیاللهعلیهوسلم بیاوری.»
6:02
و همراه او چند خرما فرستاد.
6:04
[پیامبر] فرمود: «آیا چیزی همراهش است؟»
6:07
گفت: «آری، چند خرما.»
6:10
پس پیامبر صلیاللهعلیهوسلم آنها را گرفت،
6:13
و آنها را جوید،
6:15
سپس از دهانش بیرون آورد،
6:17
و آن را در دهان کودک گذاشت،
6:19
سپس او را تحنیک کرد و نامش را عبدالله نهاد.
6:23
متفق علیه.
6:25
و در روایتی از بخاری آمده است:
6:27
ابن عیینه گفت:
6:29
«مردی از انصار گفت:
6:32
من نُه فرزند دیدم که همگی قرآن خوانده بودند،
6:37
یعنی از فرزندان همان عبدالله که متولد شد.»
6:42
و در روایتی از مسلم آمده است:
6:44
پسری از ابوطلحه از ام سلیم درگذشت.
6:48
پس [ام سلیم] به خانوادهاش گفت:
6:50
«به ابوطلحه از پسرش خبری ندهید تا آنکه خودم او را خبر دهم.»
6:56
آمد.
6:57
شام نزدش آوردند و خورد و نوشید.
7:01
سپس خود را برایش آراست، همانگونه که پیش از آن میآراست.
7:06
با او همبستر شد.
7:08
چون دید که سیر شده و از او بهره برده است،
7:12
گفت:
7:13
ای ابو طلحه!
7:15
به من بگو: اگر گروهی، عاریههایشان را به خانوادهای عاریه داده باشند،
7:20
و سپس آن عاریهها را مطالبه کنند،
7:22
آیا آن خانواده حق دارد از بازپس دادنشان خودداری کند؟
7:24
گفت: نه.
7:26
گفت:
7:27
پس بر مرگ پسرت صبر و اجر بجوی.
7:29
گفت:
7:30
خشمگین شد.
7:31
سپس گفت:
7:33
مرا رها کردی تا آنگاه که آلوده شدم،
7:36
آنگاه مرا از پسرم خبر دادی؟
7:38
پس رفت تا نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آمد،
7:43
و آنچه را که رخ داده بود به او خبر داد.
7:46
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
7:50
الله در آن شب شما دو تن را برکت دهد.
7:54
گفت:
7:55
پس (ام سلیم) باردار شد.
7:56
گفت:
7:57
و رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) در سفری بود و ام سلیم با او بود.
8:03
و رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) هرگاه از سفر به مدینه میآمد، شبانه و ناگهانی وارد آن نمیشد.
8:11
به مدینه نزدیک شدند.
8:13
درد زایمان او را فرا گرفت.
8:15
ابو طلحه در کنار او توقف کرد.
8:18
و رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) به راه خود ادامه داد.
8:22
گفت:
8:23
ابو طلحه میگوید:
8:25
ای پروردگار، تو خود میدانی
8:28
که مرا خوش میآید هرگاه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بیرون میرود، با او بیرون بروم،
8:34
و هرگاه وارد میشود، با او وارد شوم.
8:37
و اکنون، چنانکه میبینی، من بازماندهام.
8:40
ام سلیم میگوید:
8:42
ای ابو طلحه!
8:43
آنچه را که پیشتر احساس میکردم، اکنون احساس نمیکنم.
8:46
برو.
8:47
پس رفتیم.
8:49
و چون (به مدینه) رسیدیم، درد زایمان او را گرفت.
8:52
پس پسری زاد.
8:54
مادرم به من گفت:
8:56
ای انس!
8:57
او را هیچکس شیر ندهد
8:59
تا آنکه صبحگاه او را نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) ببری.
9:04
چون صبح شد،
9:06
او را برداشتم و نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بردم.
9:12
(راوی) تمام حدیث را ذکر کرده است.
9:15
«لیشتکی» یعنی: رنج میبرد، یعنی از بیماری در رنج است، و مراد این نیست که از او شکایتی صادر شده باشد.
9:17
یعنی: در رنج است.
9:19
و مراد این نیست که از او شکایتی صادر شده باشد.
9:23
پسر ابو طلحه.
9:25
او ابو عمیر است،
9:27
که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) با او شوخی میکرد و میفرمود:
9:32
ای ابو عمیر!
9:34
بلبل چه کرد؟
9:36
یعنی: آرامترین حالتش را داشت،
9:38
یعنی: با مرگ آرام گرفت،
9:40
پس از آنکه پیشتر ناآرام و آشفته بود.
9:44
سپس با او همبستر شد.
9:47
کنایه از جماع است.
9:49
«تصنعت له» یعنی:
9:51
با نیکو کردن هیئت به زیور و مانند آن خود را آراست.
9:55
«وقع بها» یعنی: با او همبستر شد.
9:56
«أرأیت» یعنی: به من خبر ده.
9:58
«أرأیت»
9:59
یعنی: به من خبر ده.
10:01
«احتسب ابنک» یعنی: پاداش مصیبتت را در پسرت از الله تعالی بجوی.
10:03
«تلطخت» یعنی: با همبستری آلوده شدم.
10:08
«تلطخت»
10:09
یعنی: با همبستری آلوده شدم.
10:12
«لا یطرقها طروقا» یعنی: شبانه به آنجا نمیآمد.
10:14
یعنی: شبانه به نزد آنان نمیآمد،
10:17
تا آنچه را که از خانوادهاش خوش نمیدارد نبیند.
10:20
«ضربها المخاض» یعنی:
10:23
درد زایمان او را گرفت.
10:26
از فواید حدیث:
10:28
در این حدیث نمونهای واقعی از زن مسلمان و همسر شایسته آمده است،
10:34
با خرد بزرگ و هوش تیزش.
10:38
صبر ام سلیم بر مرگ فرزندش.
10:41
الگویی است که زنان باید از آن پیروی کنند.
10:44
ملایمت در خبر دادن از مرگ یا مصیبت.
10:48
ترجیح دادن خشنودی همسر بر اندوه خویش.
10:52
و این از وفاداری زن به همسرش است.
10:56
عشق اصحاب به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم).
11:00
و حرص بر ملازمت او و مشورت خواستن از او.
11:03
و تبرک جستن به همنشینی با او.
11:06
بر زن و شوهر است که هر یک، مصیبت دیگری را سبک کند،
11:11
و برای یکدیگر آراسته شوند،
11:13
برای پایداری معاشرت و استوار شدن دوستی.
11:17
هر که چیزی را برای الله ترک کند، الله بهتر از آن را به او عوض دهد.
11:21
جواز سخنان دوپهلو و کنایهآمیز،
11:25
آنگاه که ضرورت ایجاب کند،
11:28
و اینکه این کار دروغ شمرده نمیشود.
11:31
کوشش زن در انجام مصلحتهای همسرش،
11:35
و ایستادگی در خدمت به او،
11:37
همانگونه که ام سلیم کرد.
11:39
شام را برای او نزدیک آوردند، پس شام خورد
11:43
پاسخ به دعوت پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
11:47
و خداوند در فرزندی که از آن شب برای آن دو متولد شد، برکت قرار داد.
11:51
و نسلش فراوان شد و (نسلش) صالح گشت
11:54
استحباب تسلی دادن به مصیبتدیده هنگام رسیدن مصیبت
11:58
همانگونه که ام سلیم با ابوطلحه کرد
12:02
وقتی برای او مثال زدم به امانتگذاری (ودیعه)
12:07
و از ابوهریره رضیاللهعنه
12:10
اینکه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
12:14
قوی و نیرومند کسی نیست که در کشتی بر دیگران پیروز شود.
12:18
نیرومند واقعی کسی است که در هنگام خشم بر نفس خود مسلط باشد.
12:23
متفق علیه
12:25
«والصرعة» در اصل نزد عرب به کسی گفته میشود که مردم را بسیار بر زمین میزند.
12:30
از فواید حدیث
12:34
تغییر اسلام نسبت به مفهوم قدرتِ جاهلی
12:38
به اخلاق کریمهای که شخصیتی مسلمان و متمایز میسازد.
12:43
پس سختترین مردم از نظر نیرو
12:46
او کسی است که زمام نفس خود را در دست گرفت و آن را از شهواتش بازداشت.
12:50
مجاهده نفس و تسلط بر زمام آن
12:54
سختتر از جهاد با دشمن
12:58
لزوم دوری جستن از خشم
13:01
بهسبب زیانهای جسمی، روانی و اجتماعیای که در آن است
13:06
خشم، صفتی بشری است.
13:09
از چیزهایی که انسان با آنها از خود دور میشود، نگهداشتن نفس است.
13:13
حرمت تجاوز و ستم به دیگران
13:16
در حالت خشم و جز آن
13:20
و از سلیمان بن صُرَد رضیاللهعنه روایت شده که گفت
13:24
آیا با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) همنشین بودی؟
13:27
و دو مرد که یکدیگر را دشنام میدهند.
13:30
یکی از آن دو چهرهاش سرخ شده و رگهای گردنش برآمده است.
13:34
فرمود رسول الله (ﷺ):
13:38
همانا کلمهای را میدانم که اگر آن را بگوید، آنچه (از اندوه و رنج) مییابد از او دور خواهد شد.
13:44
اگر کسی بگوید: «أعوذ بالله من الشیطان الرجیم»
13:49
از او آنچه مییافت (یا: آنچه را میجست) زایل شد.
13:51
به او گفتند
13:53
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
13:57
از شر شیطان راندهشده به الله پناه میبرم.
14:02
متفق علیه
14:04
آشکار میشود
14:06
هر یک از آن دو، دیگری را دشنام میدهد.
14:09
رگهای گردن او
14:11
آنچه از رگهای گردن را که ذبحکننده میبرد، در بر میگیرد.
14:17
کلمه
14:18
این جملهی مفید است
14:20
پناه میبرم
14:21
یعنی پناه میبرم و خود را نگه میدارم
14:24
از فواید حدیث
14:27
این حدیث برگرفته از فرموده الله سبحانه و تعالی است
14:31
«و اگر از سوی شیطان وسوسهای به تو رسد» (این بخش از آیه است؛ ادامه آن در خط بعد نیامده است).
14:35
پس به الله پناه ببر
14:37
همانا او شنوای داناست
14:40
خشم را شیطان برمیانگیزد.
14:42
بهسبب آنچه از زیان در دین و دنیا بر آن مترتب میشود
14:46
و از همین رو، قطع کردن سبب آن (بود).
14:49
این وسوسهٔ شیطان است، پس با پناه بردن (به الله) از آن دوری کن.
14:52
صحابه بشر بودند.
14:55
از ایشان نیز آنچه بر عموم مردم عارض میشود، مانند خشم، صادر میگردد.
15:00
جز این که آنان به سرعت در پاسخگویی متمایز بودند
15:03
برای یادآوری پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
15:07
و پافشاری نکردن در باطل
15:10
حکمت پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
15:13
در دعوت به سوی الله
15:15
یادآوری الله و خیرخواهی برای مسلمانان
15:18
و این به آن سبب است که کسی که انتظار دارد
15:21
اینکه (کسی) به نصیحت پاسخ مثبت ندهد
15:23
به او مستقیماً توجه نکن
15:26
استحباب نصیحت کردن دیگران
15:28
و اگر آن را طلب نکنند
15:30
جواز نقل اندرز برای کسی که آن را نشنیده است
15:34
تا از آنها بهرهمند شود
15:37
ریاض الصالحین