ریاض الصالحین | قسمت (2) | باب: اخلاص و نیت در تمام گفتار و کردار آشکار و پنهان (2)

◉ 2931 بازدید ⏱ 18:46 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 ریاض الصالحین
0:03 از سخنان سیدالمرسلین
0:06 (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
0:09 باب اخلاص و حاضر ساختن نیت در همهٔ کارها و گفتارهای آشکار و نهان
0:20 و از ابوهریره، عبدالرحمن بن صخر (رضی‌الله‌عنه) روایت است که گفت:
0:26 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
0:30 «همانا الله تعالی به بدن‌ها و صورت‌های شما نمی‌نگرد،
0:37 بلکه به دل‌ها و اعمال شما می‌نگرد.»
0:42 روایت مسلم.
0:44 «به بدن‌ها و صورت‌های شما نمی‌نگرد»
0:49 یعنی به سبب آن‌ها پاداش نمی‌دهد،
0:52 زیرا ذات انسان مورد حکم قرار نمی‌گیرد،
0:56 و آنچه مکلف به آن است،
0:58 همان افعال مرتبط با ذات است.
1:03 از فواید حدیث:
1:05 ثواب اعمال
1:07 به کسی تعلق می‌گیرد که قلبش به اخلاص و نیت نیکو گره خورده باشد.
1:12 اهتمام به اصلاح دل بر اصلاح اعضا مقدم است،
1:17 زیرا اعضا تابع فرمان و نهی آن‌اند.
1:20 پس اگر دل اصلاح شود، تمام بدن اصلاح می‌شود،
1:24 و اگر دل فاسد شود، تمام بدن فاسد می‌گردد.
1:28 انسان در قبال نیت و عمل خود مسئول و حسابرسی‌شونده است،
1:33 پس شایسته است که به هر دو عنایت داشته باشد.
1:36 گاهی اعمال انسان درست است و نیتش فاسد می‌شود،
1:41 و با این حال، با ظاهر اعمالش معامله می‌شود،
1:45 و باطن او به خدای تعالی واگذار می‌شود.
1:49 و از ابوموسی، عبدالله بن قیس اشعری (رضی‌الله‌عنه) روایت است که گفت:
1:56 از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) پرسیده شد
2:00 دربارهٔ مردی که از روی شجاعت می‌جنگد،
2:03 و از روی تعصب می‌جنگد،
2:05 و از روی ریا می‌جنگد:
2:08 کدام یک در راه الله است؟
2:11 پس رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
2:15 «هر که برای آنکه کلمهٔ الله بلندترین باشد بجنگد،
2:19 او در راه الله است.»
2:22 متفق علیه.
2:24 حمیت:
2:28 یعنی غیرت و عار داشتن و غیر آن،
2:30 و دفاع از قبیله یا خانواده یا دوستانش.
2:35 ریا:
2:37 یعنی خودنمایی برای مردم تا جنگیدنش را ببینند،
2:40 تا به سبب آن ستوده شود و بهره‌ای از خواسته‌های نفس بیابد.
2:45 کلمة الله:
2:47 یعنی دین الله.
2:49 پرسیده شد.
2:50 پرسنده در اینجا
2:52 لاحق بن ضمره باهلی (رضی‌الله‌عنه) است.
2:56 از فواید حدیث:
3:01 اعمال صالح با نیت صالح محاسبه می‌شوند.
3:05 فضیلت جهاد برای کسی است که در راه الله بجنگد
3:09 تا کلمهٔ الله برافراشته شود،
3:12 تا تمام دین از آنِ الله گردد.
3:15 لزوم تقدم علم بر عمل،
3:18 که در پرسش پرسنده مستتر است،
3:21 زیرا او نجنگید و سپس پرسید،
3:24 بلکه پرسید تا آنچه مشروع است بداند و به آن عمل کند.
3:28 نکوهش حرص بر دنیا
3:30 و بر جنگیدن برای خواسته‌های نفس در غیر طاعت الله.
3:35 و از ابوبکره، نفیع بن حارث ثقفی (رضی‌الله‌عنه) روایت است
3:43 که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
3:47 «چون دو مسلمان با شمشیرهای خود رو در رو شوند،
3:51 کشنده و کشته‌شده هر دو در آتش‌اند.»
3:54 گفتم: ای رسول الله،
3:57 این کشنده است، پس کشته‌شده چه گناهی دارد؟
4:01 فرمود: «او نیز حریص بر کشتن همراه خود بود.»
4:07 متفق علیه.
4:10 «التقی المسلمان بسیفیهما»:
4:13 یعنی هر یک قصد کشتن دیگری را داشت.
4:19 از فواید حدیث:
4:21 کسی که با دلش بر گناهی عزم کند
4:24 و نفس خود را بر آن آماده سازد و اسباب آن را به کار گیرد،
4:28 مستحق عقوبت است،
4:30 و کارش با الله است:
4:32 اگر بخواهد عذابش می‌دهد و اگر بخواهد عفو می‌کند.
4:36 خواطر قلب و وسوسه‌های نفس از گذشته‌شدگان است.
4:41 هشدار از جنگ میان مسلمانان،
4:44 زیرا این کار به ضعف و سستی آنان می‌انجامد
4:47 و موجب خشم الله بر ایشان می‌گردد.
4:50 مراد از جنگ نهی‌شده
4:53 آن است که برای دنیا از روی نادانی یا ستم باشد،
4:56 یا ظلم، یا پیروی از هوای نفس.
4:59 مراد، یاری حق نیست
5:02 و جنگ با گروه ستمگر،
5:04 تا آن‌که به فرمان الله بازگردد
5:07 داخل شدن در آتش مستلزم خلود در آن نیست.
5:12 و از ابوهریره (رضی‌الله‌عنه) روایت است که گفت:
5:18 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
5:22 نماز مرد به جماعت، بیست و چند درجه بر نمازش در بازار و خانه‌اش فزونی دارد،
5:28 (بضعا و عشرین درجة)
5:31 و آن چنان است که یکی از ایشان چون وضو بسازد و وضوی نیکو گیرد،
5:36 سپس به مسجد آید و جز نماز قصدی نداشته باشد،
5:40 و جز نماز او را برنینگیزد،
5:42 هیچ گامی برندارد مگر آنکه به سبب آن یک درجه برایش بالا برده شود
5:47 و یک گناه از او فرو نهاده شود،
5:50 تا آنکه به مسجد درآید.
5:53 و چون به مسجد درآید،
5:55 تا آنگاه که نماز او را بازداشته، در نماز است،
6:00 و فرشتگان بر یکی از شما درود می‌فرستند
6:03 تا زمانی که در جایگاهی که در آن نماز گزارده باقی است،
6:07 می‌گویند:
6:09 خدایا رحم فرما
6:11 خدایا او را بیامرز
6:13 خدایا توبه‌ام را بپذیر
6:15 تا زمانی که در آن آزاری نرسانده باشد
6:17 تا زمانی که در آن بی‌وضو نشده باشد
6:20 متفق علیه است
6:22 و این لفظ مسلم است
6:24 و سخن پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
6:27 «ینهز»
6:29 یعنی او را بیرون می‌آورد و برمی‌خیزاند
6:34 «بضع» میان سه تا نه است
6:38 وضو را نیکو انجام دهد
6:40 یعنی آن را کامل انجام دهد، چنان‌که فرمان داده شده
6:42 «حطّی» یعنی محو می‌شود
6:45 تا زمانی که بی‌وضو نشده باشد
6:47 یعنی تا زمانی که وضوی او باطل نشده باشد
6:50 آنچه از حدیث فهمیده می‌شود
6:54 نماز جماعت از نماز تنها برتر است
6:57 با بیست و چند درجه برتری
7:00 از وظایف فرشتگان است
7:02 دعا برای مؤمنان
7:04 و آمرزش‌خواهی برای ایشان
7:06 استحباب انتظار نماز تا نماز بعدی
7:11 استحباب بر وضو ماندن مسلمان
7:15 اخلاص در تحقق این ثواب معتبر است
7:19 نماز از سایر اعمال برتر است
7:23 به سبب آنچه درباره دعای فرشتگان برای نمازگزار یاد شد
7:27 و از ابوالعباس روایت است
7:31 عبدالله بن عباس بن عبدالمطلب رضی‌الله‌عنهما
7:36 از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
7:40 در آنچه از پروردگارش، تبارک و تعالی، روایت می‌کند
7:44 فرمود
7:45 همانا الله حسنات و سیئات را مقرر کرده است
7:49 سپس آن را بیان فرموده است
7:51 پس هر که قصد کار نیکی کند و آن را انجام ندهد
7:55 الله تبارک و تعالی آن را برای او می‌نویسد
7:58 نزد او یک حسنه کامل است
8:01 و اگر قصد آن کند و انجامش دهد
8:03 الله آن را ده حسنه تا هفتصد برابر برای او می‌نویسد
8:08 تا چندین برابر بسیار
8:11 و اگر قصد گناهی کند و آن را انجام ندهد
8:15 الله تعالی آن را نزد او یک حسنه کامل می‌نویسد
8:19 و اگر قصد آن کند و انجامش دهد
8:22 الله آن را یک سیئه می‌نویسد
8:26 متفق علیه است
8:28 در آنچه از پروردگارش روایت می‌کند
8:32 یعنی از احادیث قدسی است
8:35 و آن چیزی است که الله به پیامبرش (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) خبر داده است
8:39 به الهام یا رؤیای خواب
8:42 یا دیگر کیفیات وحی
8:46 پس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آن را با کلام خویش بیان کرده است
8:49 با سخن خود
8:51 و این حدیث حکم قرآن را ندارد
8:53 از نظر اعجاز و تواتر
8:56 و حرمت حمل آنچه بر آن نوشته شده
8:59 بر کسی که وضو ندارد
9:01 و دیگر احکامی که ویژه قرآن کریم است
9:05 «هَمّ» یعنی قصد و عزم
9:08 از فواید حدیث
9:11 کمال علم الله
9:14 که چیزی از او پنهان نمی‌ماند
9:16 به اندازه ذره‌ای در آسمان یا در زمین
9:19 و نه کمتر از آن و نه بیشتر
9:21 و هیچ چیز پنهانی بر او پوشیده نیست
9:24 از اعمال فرشتگان
9:26 نوشتن حسنات و سیئات
9:29 زیرا الله برای بنده نگهبانانی بزرگوار و نویسندگانی گماشته است
9:34 آنچه را انجام می‌دهد می‌دانند
9:36 و آنچه را عمل می‌کند رونویسی می‌کنند
9:39 الله آن را برشمرده و ایشان فراموش کرده‌اند
9:41 گستردگی رحمت و فضل الله
9:44 و بزرگی کرم او
9:46 زیرا عدل را در گناه قرار داده
9:48 پس آن را دوچندان نکرده است
9:50 و عفو را در قصد آن قرار داده
9:52 و فضل را در حسنه قرار داده
9:54 پس آن را دوچندان کرده است
9:56 و کرم را در پاداش دادن بر آن قرار داده
9:59 به صرف قصد
10:01 اندیشیدن در حسنات
10:03 سبب انجام آن است
10:05 یادآوری پیش از گناهان
10:08 از آن‌ها بازمی‌دارد
10:10 اینکه هر که قصد گناهی کند
10:12 سپس به خاطر الله تعالی از آن بازگردد
10:14 نه به خاطر چیز دیگری
10:16 برای او یک حسنه نوشته می‌شود
10:18 زیرا بازگشتن او از عزم بر آن، بهتر است
10:25 و از ابوعبدالرحمن
10:27 عبدالله بن عمر بن خطاب
10:29 رضی‌الله‌عنهما روایت کرده که فرمود
10:31 از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) شنیدم
10:35 که می‌فرمود
10:37 سه نفر حرکت کردند
10:39 از کسانی که پیش از شما بودند
10:41 تا آن‌که شب ایشان را به غاری پناه داد
10:45 پس داخل آن شدند
10:47 ناگهان صخره‌ای از کوه فرود آمد
10:49 و راه غار را بر ایشان بست
10:51 پس گفتند
10:53 از این صخره شما را جز این نجات نمی‌دهد
10:57 که الله تعالی را به عمل‌های صالح خود بخوانید
11:00 (بخوانید)
11:02 یکی از آنان گفت
11:05 خدایا
11:07 مرا پدر و مادری پیر و سالخورده بود
11:10 و من پیش از آن دو به کسی شیر شبانگاهی نمی‌دادم
11:13 نه خانواده و نه مال را
11:15 روزی برای چرانیدن درختان دورتر رفتم
11:18 و شب هنگام به خانه بازنگشتم
11:20 تا آنکه آن دو خفتند
11:22 پس برای آن دو شیر شبانگاهی‌شان را دوشیدم
11:25 و دیدم که آن دو خوابیده‌اند
11:27 و خوش نداشتم که آن دو را بیدار کنم
11:30 و خوش نداشتم که پیش از آنان به کسی شیر دهم
11:32 نه خانواده و نه مال را
11:34 پس با ظرف شیر در دستم ماندم
11:37 و منتظر بیدار شدنشان بودم
11:40 تا آنکه سپیده سر زد
11:42 و کودکان نزد پاهایم زاری می‌کردند
11:44 (نزد پاهایم)
11:46 پس آن دو بیدار شدند
11:48 و شیر شبانگاهی‌شان را نوشیدند
11:50 خدایا اگر من این کار را برای طلب رضای تو کرده‌ام
11:53 (برای طلب رضای تو)
11:55 پس آنچه را که در آن هستیم برای ما بگشای
11:58 از این صخره
12:00 و آن کمی باز شد
12:02 که نمی‌توانند از آن بیرون آیند
12:06 دیگری گفت
12:08 خدایا مرا دختر عمویی بود
12:11 که او محبوب‌ترین مردم نزد من بود
12:14 و در روایتی آمده است
12:16 من او را چنان دوست می‌داشتم که مردان زنان را دوست می‌دارند
12:21 پس خواستم با او نزدیکی کنم
12:24 اما او از من خودداری کرد
12:26 تا آنکه سالی از سال‌های سخت به او رسید
12:29 پس نزد من آمد
12:31 و من صد و بیست دینار به او دادم
12:34 به این شرط که میان من و خودش خلوت کند
12:38 پس او چنین کرد
12:40 تا آنکه بر او توانا شدم
12:42 و در روایتی آمده است
12:44 چون میان دو پایش نشستم
12:47 گفت
12:49 از الله بترس
12:51 و مهر را جز به حق آن نگشا
12:54 پس از او رویگردان شدم
12:56 در حالی که او محبوب‌ترین مردم نزد من بود
12:59 و طلایی را که به او داده بودم ترک کردم
13:02 خدایا اگر من این کار را برای طلب رضای تو کرده‌ام
13:08 پس آنچه را که در آن هستیم برای ما بگشای
13:11 پس صخره گشوده شد
13:13 جز آنکه نمی‌توانند از آن بیرون آیند
13:17 و سومی گفت
13:19 خدایا اگر کارگرانی اجیر کردم
13:22 و مزدشان را به آنان دادم
13:25 جز یک مرد
13:27 که حق خود را رها کرد و رفت
13:30 پس من مزد او را سرمایه‌گذاری کردم تا اموال بسیار شد
13:35 پس پس از مدتی نزد من آمد
13:37 و گفت
13:38 ای بنده الله
13:40 مزد مرا به من بده
13:42 گفتم
13:43 هر آنچه از مزد تو می‌بینی
13:46 از شتر و گاو و گوسفند و برده
13:50 گفت
13:51 ای بنده الله
13:53 مرا مسخره مکن
13:55 گفتم
13:56 تو را مسخره نمی‌کنم
13:58 پس همه را گرفت و راند
14:01 و چیزی از آن را باقی نگذاشت
14:04 خدایا اگر من این کار را برای طلب رضای تو کرده‌ام
14:10 پس آنچه را که در آن هستیم برای ما بگشای
14:13 پس صخره گشوده شد
14:15 پس بیرون آمدند و راه می‌رفتند
14:18 متفق علیه
14:20 نفر
14:22 اسم جمعی است که بر شمار معینی از مردان اطلاق می‌شود
14:26 و برای آن از لفظ خودش واحدی نیست
14:29 و پیامبر (ﷺ) شمارشان را بیان فرموده است
14:33 و اینکه آنان سه مرد بودند
14:36 شب آنان را به پناه خود گرفت
14:39 برای ماندن شب وارد غار شدند
14:42 لا أغبق از غبوق است
14:45 و آن نوشیدن شیر در شامگاه است
14:47 و صبوح
14:48 نوشیدن در بامداد است
14:50 و معنای عبارت
14:52 این است که من هیچ‌کس را، نه همسر و نه فرزند
14:56 نه برده و نه کنیز، بر آن دو مقدم نمی‌داشتم
14:58 و هرگز آن دو را بر دیگری ترجیح نمی‌دادم
15:01 نآبی طلب الشجر
15:04 یعنی با گله‌ام در چرا دور شدم
15:07 تا آنکه بیش از معمول از مکانش دور شد
15:11 از این رو دیر کرد
15:13 فلم أرح
15:14 یعنی بازنگشتم
15:16 سپیده‌دم درخشید
15:19 یعنی: گرسنه و تنگ‌دست شدند
15:20 یعنی: از شدت گرسنگی با گریه فریاد می‌زنند
15:22 یعنی: با گریه از شدت گرسنگی یکدیگر را صدا می‌زنند
15:26 خدایا، اگر تو می‌دانی
15:29 این شک در کمال علم الله نیست
15:32 زیرا مؤمن قطعاً می‌داند که الله آن را می‌داند
15:37 اما او در آن عملش دچار تردید است
15:40 که آیا نزد الله پذیرفته است یا نه
15:44 و این از صفات مؤمن است
15:46 که می‌ترسد آن عمل از او پذیرفته نشود
15:49 با وجود کوشش و تلاش فراوانش
15:51 به امید چهرهٔ تو
15:53 یعنی برای جلب رضای تو با اخلاص و بی‌آلایشی
15:57 پس او را از خودش خواستم
15:59 یعنی از او آنچه را که مرد از همسرش می‌طلبد خواستم
16:03 به او دست یافتم
16:05 یعنی بر او فرود آمدم
16:07 سال قحطی
16:08 یعنی خشکسالی
16:10 مهر را نشکن
16:12 یعنی آن را نشکن
16:14 و خاتم کنایه از فرج است
16:17 و معنا چنین است:
16:19 پاکدامنی‌ام را جز با ازدواجی درست از میان نبر
16:23 پس پاداشش را افزون کرد
16:26 یعنی پاداشش را فراوان کرد
16:28 با رشد دادن آن تا آنکه مال فراوانی شد
16:32 از فواید حدیث
16:35 استحباب دعا هنگام سختی
16:39 و اینکه این امر از اسباب پذیرش دعا است
16:43 مشروع بودن توسل به الله با عمل صالح
16:48 و همچنین توسل به صفات و نام‌های الله
16:52 و همچنین توسل به دعای مرد صالح
16:56 اما توسل به ذات پیامبران و اولیا و قبرهای ایشان
17:00 اصلی ندارد
17:02 بلکه این دری از درهای شرک است
17:05 از اسباب استجابت دعا
17:08 اخلاص در دعا
17:10 و شناخت الله در هنگام آسایش
17:13 زیرا این مردان مؤمن
17:17 و کارهای صالحی را یاد کردند
17:20 که در آنها در اوقات آسایش الله را شناخته بودند
17:24 امید داشتند که پروردگارشان در برابر آن در اوقات سختی ایشان را بشناسد
17:30 فضیلت نیکی به پدر و مادر و خدمت به ایشان
17:33 و مقدم داشتن ایشان بر فرزند و خانواده
17:36 و تحمل سختی به خاطر ایشان
17:39 دوستی بر پاکدامنی
17:41 و خودداری از حرام
17:43 به ویژه پس از توانایی بر آن و قصد انجام آن
17:48 فضیلت نیکو پیمانی و ادای امانت
17:52 و گشاده‌دستی در معامله
17:55 اثبات کرامات اولیای صالح الله
17:59 همان کسانی که ایمان آوردند و پرهیزگاری می‌کردند
18:02 و آنان آن کرامات را از ترس ریا پنهان می‌کنند
18:06 «همانا الله پاداش هیچ‌کس را که کار نیک کند ضایع نمی‌کند»
18:10 استجابت دعای کسی که با صدق و اخلاص در سختی‌ها به سوی الله تعالی روی می‌آورد
18:17 به ویژه کسی که کار صالحی پیشاپیش برایش گذشته باشد
18:21 امام نووی رحمه‌الله این باب را با این حدیث پایان داده است
18:28 اشاره به اینکه اخلاص ریسمان نجات و طوق حیات است
18:33 و اینکه از سختی‌های دنیا و هراس‌های آخرت رهایی نمی‌یابد
18:37 مگر مخلصان
18:39 ریاض الصالحین