ریاض الصالحین | قسمت (3) | باب توبه (1)

◉ 1994 بازدید ⏱ 15:56 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 ریاض الصالحین از کلام سیدالمرسلین (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
0:09 باب توبه
0:14 علما گفته‌اند توبه از هر گناهی واجب است
0:19 اگر آن گناه میان بنده و الله تعالی باشد و به حق آدمی تعلق نداشته باشد،
0:26 برای آن سه شرط است؛ یکی از آن‌ها این است که از گناه دست بکشد
0:32 دومین (شرط) آن است که از انجام آن پشیمان شود.
0:35 سومین شرط این است که تصمیم بگیرد دیگر هرگز به آن بازنگردد.
0:40 پس اگر یکی از این سه (شرط) از دست برود، توبه‌اش صحیح نیست.
0:44 اگر گناه به حق آدمی مربوط باشد، شرایط توبه چهار چیز است.
0:50 این سه [چیز] و اینکه [کسی] از حق صاحبش بری شود
0:54 اگر آن (چیز) مال یا مانند آن باشد، آن را به او بازگرداند.
0:58 و اگر حدّ قذف یا مانند آن باشد، او را بر آن توانا می‌سازد یا عفو او را می‌طلبد.
1:03 و اگر آن غیبت بود، از او حلالیت بطلبد.
1:07 این در صورتی است که از حلال‌شمردن آن، فساد دیگری بر آن مترتب نشود.
1:12 در آن صورت، واجب است که تنها به دعا برای او بسنده شود.
1:17 و باید از همه گناهان توبه کند
1:21 پس اگر از برخی از آن‌ها توبه کند، توبهٔ او نزد اهل حق از همان گناه درست است.
1:27 و آنچه باقی مانده، بر عهده اوست.
1:30 دلایل کتاب و سنت و اجماع امت آشکارا بر وجوب توبه دلالت می‌کنند.
1:36 الله سبحانه و تعالی فرمود
1:39 و ای مؤمنان، همگی به سوی الله توبه کنید، شاید رستگار شوید.
1:45 و خداوند سبحانه و تعالی فرموده است
1:47 از پروردگارتان آمرزش بخواهید، سپس به سوی او توبه کنید.
1:51 و خداوند سبحانه و تعالی فرموده است
1:53 ای کسانی که ایمان آورده‌اید، به سوی الله توبه‌ای خالص کنید.
2:00 ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت کرده که گفت
2:04 از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) شنیدم که می‌فرمود
2:09 به الله سوگند که من در روز بیش از هفتاد بار از الله آمرزش می‌طلبم و به سوی او توبه می‌کنم.
2:16 روایت کرده است بخاری
2:19 «أستغفر» یعنی آمرزش می‌طلبم؛ و آن (مغفرت) گذشت از گناه است.
2:25 به‌سوی او توبه می‌کنم؛ تصمیم دارم به توبه عزم کنم
2:29 از فوایدِ حدیث، تشویقِ امت به توبه و استغفار است.
2:36 زیرا پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) با آنکه معصوم است و بهترین آفریدگان است،
2:42 الله گناهان گذشته و آینده‌اش را بر او بخشید
2:47 پیامبر (ﷺ) روزی هفتاد بار استغفار می‌کرد و توبه می‌نمود، برای آموزش دادن به امت خود.
2:53 و افزایش در درجاتش نزد الله
2:57 زیاد استغفار کردن و توبه
3:00 بنده همواره از گناهی یا کوتاهی‌ای جدا نیست.
3:04 از اغرّ بن یسار مزنی رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
3:10 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
3:14 ای مردم، به سوی الله توبه کنید و از او آمرزش بخواهید.
3:19 زیرا من در هر روز صد بار به سوی او توبه می‌کنم.
3:23 روایت شده توسط مسلم
3:25 از فواید حدیث
3:29 وجوب توبه بر همه‌ی اعیان (افراد)، زیرا امر مقتضی وجوب است
3:34 و مخاطب، همهٔ مردم بدون استثنا است.
3:38 آنچه در این حدیث و در حدیثی که پیش از آن است، از شمار (عدد) ذکر شده است
3:42 مقصود از آن تعیین و تحدید (عدد) نیست، بلکه مقصود از آن کثرت است.
3:47 از ابو حمزه انس بن مالک انصاری
3:52 خادم رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) رضی‌الله‌عنه گفت
3:58 فرمود رسول الله (ﷺ):
4:02 الله از توبه بنده‌اش شادمان‌تر است از یکی از شما که بر شترش افتاده باشد
4:07 و [اگر] او را در زمینی گم کرده باشد، پس
4:11 متفقٌ علیه
4:13 و در روایتی از مسلم
4:15 الله شادمان‌تر است به توبهٔ بنده‌اش، آن‌گاه که به سوی او توبه کند.
4:20 هر یک از شما که بر مرکب خود در سرزمینی بود، پس نه
4:24 و از او گریختم، در حالی که خوراک و نوشیدنی‌اش بر آن بود.
4:29 پس از آن ناامید شد
4:31 پس به درختی رسید و در سایه‌اش دراز کشید.
4:34 و از شترش نومید شده بود
4:37 در همین حال که او چنین بود
4:39 او در حالی که آن‌جا ایستاده بود، نزد او بود
4:42 و مهار آن را گرفت
4:44 سپس از شدت شادی گفت
4:47 خدایا، تو بنده‌ی من هستی و من پروردگار تو.
4:51 از شدت شادی اشتباه کرد
4:54 از شتر خود افتاد
4:58 یعنی آن را تصادفاً یافت و بدون قصد به آن برخورد کرد
5:01 و [او را] گمراه کرده است
5:03 چیزی که بدون قصد او از دستش رفته باشد
5:06 و جایگاه آن (مکان آن) شناخته نشد.
5:08 بفلا
5:09 هر سرزمین پهناور و خالی
5:12 راحله‌اش
5:14 این همان است که مسافر بر آن سوار می‌شود، از شتر یا غیر آن.
5:18 خطاهایشان
5:20 این طنابی است که بر دهان چارپا (حیوان باربر) بسته می‌شود.
5:23 اعتقاد به
5:25 فواید حدیث
5:29 اثبات صفت فرح برای الله
5:32 و این صفتی است که شایسته جلال و کمال او است.
5:36 و از اثبات آن لازم نمی‌آید
5:38 این‌که (صفات الهی) مانند شادی مخلوقان باشد
5:41 گستردگی رحمت الله سبحانه و تعالی
5:44 آن‌که از بدکار درمی‌گذرد
5:46 و احسان‌کننده را بپذیرد
5:48 و توبه را بپذیر
5:50 و گناه را می‌بخشد
5:52 عدم مؤاخذه در خطای غیرعمد
5:55 همچون این در حال حیرت و بهت‌زدگی او
5:59 اقتدا به پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
6:04 در آموزش
6:05 به مثال زدن (ضرب المثل)
6:06 به‌وسیله‌ی ضرب‌المثل، برای نزدیک کردن معنا و افزایش روشنی و توضیح
6:10 جواز سوگند برای تأکید بر آنچه که در آن فایده و مصلحت است
6:16 دل‌بستن به ماسوی الله
6:18 در آن هنگام که بیش از هر وقت به آن نیازمند است، (از او) بریده می‌شود.
6:22 زیرا آن مرد در بیابان تنها نخوابید
6:25 جز این‌که به آنچه همراهش از توشه است تکیه کند
6:29 پس چون بر آن تکیه کرد
6:31 از آن بازماند و او را فروگذاشت
6:33 اگر نه آن بود که الله به او لطف کرد و گمشده‌اش را به او بازگرداند
6:38 تسلیم شدن در برابر فرمان الله خیر و برکت است
6:42 زیرا این بنده چون از یافتن شترش ناامید شد
6:46 تسلیم شد
6:48 پس الله گمشده‌اش را به او بازگرداند و بر او منت نهاد
6:51 و از ابوموسی عبدالله بن قیس اشعری رضی‌الله‌عنه روایت است
6:58 که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود
7:02 الله تعالی دست خود را در شب می‌گستراند تا توبه‌کار گناهِ روز شود
7:08 و دست خود را در روز می‌گستراند تا توبه‌کار گناهِ شب شود
7:13 تا آن‌که خورشید از مغرب برآید
7:17 روایت مسلم
7:20 و از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
7:24 رسول الله (ﷺ) فرمود
7:28 هر کس پیش از آن‌که خورشید از مغرب برآید توبه کند
7:32 الله توبه‌اش را می‌پذیرد
7:34 روایت مسلم
7:37 از فواید حدیث
7:39 اثبات صفت دست برای الله
7:42 و این‌که او را دو دستی است که شایسته جلال و کمال اوست
7:46 و از این رو ایمان به آن واجب است
7:49 و پرسش از چگونگی آن روا نیست
7:52 رحمت الله همه چیز را فراگرفته است
7:55 از شرایط پذیرش توبه
7:59 این است که در حال توانایی باشد
8:02 و مقصود در اینجا این است که تا خورشید از مغرب برنیامده باشد
8:06 که از نشانه‌های بزرگ قیامت است
8:10 ترغیب به شتاب در توبه
8:13 هرگاه گناه در شب یا روز رخ دهد
8:16 و از ابوعبدالرحمن عبدالله بن عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنهما روایت است
8:24 که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود
8:28 الله عزوجل توبه بنده را می‌پذیرد مادامی که جان به حلقوم نرسیده باشد
8:34 روایت ترمذی
8:38 مادامی که جان به حلقوم نرسیده باشد
8:40 یعنی تا وقتی که روحش به حلقوم نرسیده باشد
8:43 و آن حالت جان‌کندن است
8:45 پس این به منزله چیزی است که بیمار با آن غرغره می‌کند
8:50 و آن ریختن نوشیدنی در دهان است
8:52 سپس گرداندن آن تا ته حلقوم
8:55 پس آن را فرو نمی‌برد
8:58 از فواید حدیث
9:00 در حالت غرغره، توبه پذیرفته نمی‌شود
9:04 و آن حالت جان‌کندن است
9:06 الله تعالی فرمود
9:08 و توبه برای کسانی نیست که کارهای بد می‌کنند،
9:12 تا آنگاه که مرگ یکی از ایشان فرا رسد،
9:15 گوید: «من اکنون توبه کردم.»
9:18 از شرایط توبه
9:20 این است که از بنده پیش از رسیدن به حالتی که معمولاً پس از آن زندگی ممکن نیست، واقع شود
9:27 و از زر بن حبیش روایت است که گفت
9:32 نزد صفوان بن عسال رضی‌الله‌عنه رفتم
9:35 از او درباره مسح بر موزه‌ها پرسیدم
9:38 گفت
9:40 ای زر، چه چیز تو را آورده است؟
9:42 گفتم
9:43 طلب علم
9:45 گفت
9:47 فرشتگان بال‌های خود را برای طالب علم فرو می‌گسترانند
9:51 از روی خشنودی به آنچه می‌جوید
9:53 گفتم
9:55 همانا درباره مسح بر موزه‌ها پس از قضای حاجت و ادرار در دلم خلجانی پیدا شده است
10:01 و من مردی از اصحاب پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بودم
10:06 پس آمدم تا از تو بپرسم
10:08 آیا از او چیزی در این باره شنیده‌ای؟
10:11 گفت آری
10:13 ما را فرمان می‌داد هنگامی که در سفر یا مسافر بودیم
10:17 که موزه‌های خود را سه روز و سه شب درنیاوریم، مگر از جنابت
10:24 اما از قضای حاجت و ادرار و خواب (نه)
10:28 گفتم
10:29 آیا از او درباره عشق چیزی شنیده‌ای؟
10:33 گفت آری
10:34 با رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در سفری بودیم
10:39 در حالی که نزد او بودیم
10:41 ناگاه بیابان‌نشینی با صدای بلند و رسای خود او را صدا زد
10:46 ای محمد!
10:48 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) نیز تقریباً با همان صدای او پاسخ داد
10:53 بفرمایید
10:55 به او گفتم
10:56 وای بر تو
10:57 صدایت را پایین بیاور
10:59 زیرا تو نزد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) هستی
11:03 و از این کار نهی شده‌ای
11:05 گفت
11:06 به الله سوگند که صدایم را پایین نمی‌آورم
11:09 آن بیابان‌نشین گفت
11:11 مرد کسانی را دوست دارد، اما هنوز به ایشان نپیوسته است
11:15 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود
11:18 انسان در روز قیامت با کسی است که دوستش دارد
11:22 پس همچنان برای ما سخن می‌گفت
11:24 تا آن‌که دری از مغرب را یاد کرد که پهنای آن
11:28 یا سوارکار در پهنای آن راه می‌رود
11:31 چهل یا هفتاد سال است
11:34 سفیان، یکی از راویان، گفت
11:36 این در مقابل شام است
11:38 الله تعالی آن را روزی که آسمان‌ها و زمین را آفرید، آفریده است
11:42 باز برای توبه
11:44 تا آن‌که خورشید از آن برآید بسته نمی‌شود
11:48 روایت ترمذی
11:51 چه چیز تو را آورده است؟
11:54 آنچه تو را به آمدن واداشت چه بود؟
11:57 برای طلب علم
11:59 به‌خاطر جستجوی دانش
12:01 بال‌های خود را فرو می‌نهند
12:03 یعنی بال‌های خود را از پرواز بازمی‌دارند
12:06 و آرامش را رعایت می‌کنند
12:08 از سر احترام به طالب علم و خشنودی از کار او
12:12 در سینه‌ام خلجان کرد
12:14 یعنی تردید و دودلی
12:16 و از سوی او در من شکی پدید آمد
12:18 «غائط»
12:21 آن است که مکانِ پست و گودِ زمین باشد
12:24 و چیزی که از مخرج انسان بیرون می‌آید، به‌سبب هم‌جواری با آن، «غائط» نامیده شده است
12:28 «سَفَر»
12:29 جمع «سافر» است و آن به معنای مسافر است
12:32 «خِفاف» ما
12:34 جمع «خُف» است
12:35 و آن چیزی است که بر پای انسان پوشیده می‌شود، مانند کفش
12:39 «جنابت»
12:41 به معنای دوری است
12:42 و در اصطلاح شرع،
12:44 هر چیزی است که غسل را واجب می‌کند، از قبیل آمیزش، انزال یا احتلام
12:49 و این نام‌گذاری بدان سبب است
12:51 که شخص جنب از برخی عبادات که پیش‌تر انجام می‌داد دور می‌شود
12:57 «لکن از غائط»
12:59 یعنی رسول الله صلی الله علیه وسلم به ما دستور می‌داد
13:03 هنگامی که در سفر بودیم
13:05 که خفاف خود را از جنابت، در مدت یادشده، بیرون نیاوریم
13:10 امّا آن‌ها را به‌سبب غائط یا بول یا خواب در آن مدت بیرون نیاوریم
13:16 «هوی»
13:18 یعنی محبت
13:19 «اعرابی»
13:21 منسوب به «اعراب» است
13:22 و آنان ساکنان بادیه‌اند
13:25 «جَهْوَری»
13:26 یعنی بلند و رفیع
13:30 مانند صدای او
13:32 یعنی با صدایی بلند، همانند صدای او
13:35 «هاءم»
13:36 یعنی بگیر
13:38 «وَیحَک»
13:39 کلمه‌ای است که از روی مهربانی و دلسوزی گفته می‌شود
13:42 و برای کسی گفته می‌شود که به بدی گرفتار شده که سزاوار آن نیست
13:46 صدایت را پایین بیاور
13:48 صدایت را پایین نیاور
13:51 برای آنچه به ایشان می‌رسد
13:53 یعنی از جهت کمال، همانند عمل آنان عمل نکرده است
13:57 از فواید حدیث
14:01 ترغیب به طلب علم
14:04 پرسیدن مکلَّف از اهل علم درباره آنچه در امر دین بر او مشکل شده است
14:09 چنان‌که در فرمودة خداوند متعال آمده است
14:11 اگر نمی‌دانید، از اهل ذکر بپرسید.
14:16 درخواست سائل از عالم برای دلیل سخن او
14:21 و بر عالم است که از این امر تنگ‌حوصله نشود
14:24 زیرا همراه بودن فتوا با دلیلش نشانه راستگویی و اخلاص است
14:30 چنان‌که در فرمودة خداوند آمده است
14:33 بگو: «دلیل خود را بیاورید، اگر راستگو هستید.»
14:38 جواز مسح بر خفین
14:41 و مدت آن برای مسافر سه روز با شب‌هایشان است
14:45 و برای مقیم یک روز و یک شب
14:48 مسح بر خفین جانشین شستن پاها می‌شود
14:52 از [حدث] غائط و بول و خواب
14:55 امّا در حدث اکبر، همچون جنابت و حیض و نفاس
14:59 ناگزیر باید آن را بیرون آورد و پاها را شست
15:03 ادب ورزیدن با علما و پایین آوردن صدا در مجالس ایشان
15:08 آموزش ادب نیک و قواعد رفتار به نادان
15:13 همنشینی با نیکان و دوستی با ایشان
15:16 زیرا انسان روز قیامت با کسی است که دوستش می‌دارد
15:20 و آدمی بر دین دوست خود است
15:23 پس هریک از شما باید بنگرد که با چه کسی دوستی می‌کند
15:26 و زیرا از ویژگی محبت آن است که محب را به راه کسی که دوستش دارد می‌کشاند
15:31 و او را به اطاعت از وی وامی‌دارد
15:34 و از همین رو گفته‌اند
15:36 همنشین، کشاننده است
15:38 اقتدا به پیامبر صلی الله علیه وسلم
15:42 در بردباری و خوش‌خلقی ایشان
15:44 و سخن گفتن ایشان با مردم به اندازه دانش و خِرد آنان
15:49 ریاض الصالحین