رویداد ماه رمضان | د عبدالرحمن رأفت الباشا | H (6) | حادثه آموری

◉ 540 بازدید ⏱ 15:07 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:04 انجمن «مودّه» تقدیم می‌کند
0:09 در ماه رمضان رخ داد
0:12 عبدالرحمن رأفت الباشا
0:15 نبرد عموریه
0:19 در سال ۲۲۳ هجری
0:24 و در ماه مبارک رمضان
0:26 معتصم پسر هارون‌الرشید حصارهای عموریه را درهم شکست.
0:30 با ۱۵۰ هزار نفر از سربازانش
0:33 و فتح شهری که فاتحان را به دشواری افتاده بود
0:36 از دوران اسکندر مقدونی تا امروز
0:40 جنگ عموریه چون لکه‌ای درخشان بر پیشانی روزگار بود
0:44 درّه در تاریخ اسلام
0:47 و تاجی بود که بر فرق معتصم نهاده شده بود
0:50 و امّا عموریه، آن شهر استوار و مستحکم
0:53 و روز او، روز درخشان و سفیدپیشانی‌اش
0:56 و برای خلیفه‌ای که ارکان آن را به لرزه درآورد
0:59 و بنیان‌هایش را ویران کرد
1:01 داستانی هیجان‌انگیز که تار و پودش ایمان است
1:04 و پیوند آن‌ها غیرت و جوانمردی است
1:06 پس بیایید از این روز بزرگ بهره‌مند شویم
1:09 زیرا این از شگفتی‌های روزهای الله است
1:12 این داستان آغاز می‌شود
1:15 روزی که [او] بابک خرمی را فرستاد
1:17 یکی از سرکشان فارس
1:19 خارجین از اسلام و مسلمانان
1:22 نامه‌ای به تئوفیل، پادشاه روم
1:25 میگوید در آن
1:28 مسلمانان بیست سال مقاومت کردند
1:31 و بر آن (در پایان) دویست و پنجاه هزار (؟) حکم کردم
1:34 از بهترین سربازان آنان
1:36 و هفت تن از بزرگان فرماندهانشان را شکست دادم.
1:39 و هزاران نفر (جمعیت انبوه) را به خود اختصاص داد.
1:42 از اموال‌شان (نفقه‌کنندگان) بخشش کرد
1:44 و میان ایشان و آنکه بر دره‌های (آن) گام نهند، فاصله افتاد
1:47 منطقهٔ واقع در بلندی‌های ایران
1:50 و همانا معتصم عباسی
1:53 او می‌خواست از خود انتقام بگیرد
1:55 و مأمون پیش‌تر از او (این فرمان را) اجرا کرد.
1:57 سپس برای جنگ، تمام لشکرش را به حرکت درآورد.
2:00 و به‌سوی جنگ با من، ویژه مردانش را روانه کرد
2:03 تا آنکه در جمعی از لشکریان ایشان بود
2:06 خیاطی که لباس‌هایش را می‌دوزد
2:09 و آشپزش که غذایش را می‌پزد
2:12 اگر می‌خواهی از دین و قوم خود انتقام بگیری
2:15 از مسلمانان و خلیفهٔ ایشان
2:17 این فرصتی است که جبران‌ناپذیر است و باید آن را غنیمت شمرد.
2:20 و برحذر باش که مبادا از دستت برود و پشیمان شوی
2:23 آنجا که پشیمانی سودی ندارد
2:26 یوفیل از درستی آنچه به او خبر داده شده بود یقین پیدا کرد.
2:29 بابک خرمی
2:31 و دانست که خلیفه‌ی مسلمانان
2:33 او تصمیم گرفته بود که به جنبش بابک پایان دهد
2:36 هرقدر هم بهایش گران باشد
2:39 یوفیل نخواست این فرصت را از دست بدهد
2:42 بر خودش و بر قومش
2:44 و تصمیم گرفت که از خلفای مسلمانان انتقام بگیرد
2:48 کسانی که آنان را بیش از یک بار به تنگنا انداختند
2:51 «تا آنگاه که با دستان خود جزیه بپردازند، در حالی که خوار و فروتن باشند.»
2:54 یوفیل برای این کار آماده‌اش را فراهم کرد.
2:57 و برای آن آمادگی لازم را فراهم کند
2:59 و به سوی شهر زبطره روی آورد
3:02 زادگاه معتصم
3:04 با یک‌صد و هفتاد هزار نفر از سپاهیانش
3:07 و بر شهر مصیبت‌زده فرود آمد، همچون فرود آمدن مرگ.
3:11 پس دژهایشان را ویران کرد
3:13 و سرزمین آنان را به تاراج و تصرف مباح شمرد
3:15 و اسیران مدافعان از آن (شهر)
3:17 و زنان و فرزندانشان را به اسارت گرفت
3:20 و این همه، خشم دلش را فرو ننشاند.
3:24 حتی با اسیرانشان بدترین مُثله (شکنجه و بریدن اعضا) انجام دادند.
3:27 و چشمانشان را میل کشید (کور کرد).
3:29 و بینی‌هایشان را ببرند و گوش‌هایشان را ببرند
3:32 و ایشان را در نواحی سرزمینش گرداند
3:35 و در حالی که جنبش خرمیان
3:38 نفس‌های آخرش را بیرون داد
3:40 زیر فشار لشکرهای انبوه معتصم
3:43 و معبودش بابک بود
3:46 او اسیر به دست سربازان دلاور مسلمانان افتاد.
3:50 خلیفه معتصم برای سان دیدن لشکر پیروز خود بیرون می‌آمد.
3:54 و بر فرماندهٔ پیروزش دو وشاح از جواهر می‌پوشاند.
3:59 او و افراد سپاهش را با بیست میلیون درهم به او می‌رساند.
4:04 و در حالی که شادی‌ها در سایر سرزمین‌های مسلمانان به اوج خود می‌رسید
4:09 و سربازان سر بابک خرمی را دور آن می‌گرداندند.
4:14 خبرهای فاجعه‌ی زِبَطْره به معتصم رسید.
4:18 و به او نقل شد که زنی مسلمان از زنان پاکدامن و محصنه‌ای
4:23 در دست یکی از کافران رومی افتاده بود.
4:26 هنگامی که قصد اسارت او را کرد، ندا داد
4:29 وا معتصماه
4:32 این ندا غیرت و مردانگی‌اش را برانگیخت
4:36 و (وهب) از بستر خود درحالی‌که می‌گفت
4:39 لبیک، لبیک
4:41 معتصم همین حالا برخاست.
4:44 و زره‌اش را پوشید و سلاحش را به کمر بست
4:47 و کوله‌ای برداشت و توشه‌اش را در آن گذاشت
4:50 و سوار بر اسبش شد
4:52 و با صدای بلند فریاد زد که آماده‌باش، در حالی که بر درهای کاخش ایستاده بود.
4:55 و سوگند خورد که به آن (میدان) بازنمی‌گردد مگر شهیدی که بر دوش‌ها حمل شده باشد.
5:00 یا پیروز و انتقام‌گیرنده برای شهر ارجمند و تیره‌بخت‌شده
5:05 زن مسلمانِ مغصوبه
5:08 سپس بی‌درنگ قصر خلافت را ترک کرد
5:11 و ده شب در دار العامة در بغداد اقامت گزید
5:15 تا آماده‌سازی کند و طرح بریزد و لشکر را سازمان دهد
5:19 و چنان سازوبرگی فراهم کرد که پیش از او هیچ‌یک از خلفای مسلمانان مانندش را فراهم نکرده بود
5:26 قاضی بغداد، عبدالرحمن بن اسحاق را احضار کرد
5:30 و همراه او سیصد مرد از اهل عدالت را حاضر ساخت
5:34 و ایشان را بر وصیتش و تقسیم ترکه‌اش گواه گرفت
5:38 پس یک‌سوم مالش را برای الله قرار داد
5:40 و باقی را برای همسران و فرزندان و موالی‌اش
5:44 و از تمام ثروتش جز هزینهٔ کفنش برنداشت
5:48 معتصم با لشکر انبوه به دیدار دشمن خدا و دشمن خویش شتافت
5:54 چنان‌که مورخان گفته‌اند
5:57 در آن هشتاد هزار اسب ابلق بود
5:59 و هشتاد هزار اسب سیاه
6:02 و منجنیق‌ها و ابزار جنگی به شمار خدا
6:06 و این افزون بر آنچه سپاهیان بدان نیاز داشتند بود
6:10 از مشک‌های چرمی و ظرف‌های آب و مشک‌ها
6:13 و جهت حرکت خود را عموریه قرار داد
6:16 زیرا آن‌جا پایگاه مسیحیت بود
6:19 و راه منتهی به قسطنطنیه
6:22 و شهری که فاتحان از آن قصد کرده بودند
6:25 از روزگار اسکندر تا روزگار معتصم
6:28 پس آن‌ها را دشوار افتاد و خوار و شکست‌خورده بازگشتند
6:32 و این جز از آن رو نبود که آن شهر دارای حصارهای استوار
6:37 و برج‌های محکم بود
6:39 و افزون بر این، شهر خاندان حاکم بود
6:42 و زادگاه تئوفیل امپراتور روم
6:46 معتصم گروه بزرگی از لشکر انبوه خود را به انقره فرستاد
6:51 تا تئوفیل را به خود مشغول دارد و از عموریه بازدارد
6:54 و با بقیهٔ لشکرش رو به عموریه نهاد
6:58 و چون به شهر بزرگ نزدیک شد
7:01 لشکر خود را به سه سپاه تقسیم کرد
7:04 و برای هر یک فرماندهی قرار داد که آن را هدایت کند
7:08 و به هر سپاه روزی ویژه داد که به نوبت در آن بجنگد
7:13 و چون سپاه نخست رسید
7:15 دو دور گرد عموریه چرخید
7:18 سپس در کنار دیوارهای آن جای گرفت
7:21 پس از آن سپاه دوم رسید
7:23 و یک دور گرد آن چرخید
7:25 و در جایگاه تعیین‌شده‌اش مستقر شد
7:28 سپس سپاه سوم به آن دو پیوست
7:30 و در جای مقدر خود قرار گرفت
7:33 و در نخستین هفتهٔ ماه مبارک رمضان
7:38 سال دویست و بیست‌وسه هجری
7:41 منجنیق‌ها گرداگرد حصارهای عموریه از هر سو برپا شده بود
7:47 و سپاهیان سه‌گانهٔ مسلمانان
7:50 شهر استوار را در میان گرفته بودند
7:52 همچون احاطهٔ امواج بر جزیره‌ای از جزایر دریا
7:56 و محاصره‌شان همچون حلقهٔ زنجیر بر مچ دست
8:00 سپاه نخست در نوبت خود جنگید
8:03 و در نبرد خود بزرگ‌ترین آزمون را سرفراز بیرون آمد
8:06 سپس سپاه دوم در نوبت خود جنگید
8:09 و بر سپاه نخست افزود و از آن بیشتر کوشید
8:12 سپس سپاه سوم
8:15 که به فرماندهی خود معتصم بود
8:18 از انواع شجاعت و گونه‌های مهارت نمایان کرد
8:21 تا آن‌جا که نزدیک بود مردم فضل دو سپاه پیشین را فراموش کنند
8:25 و نبرد بر همین منوال چند روزی ادامه یافت
8:30 جز آن‌که دیوارهای استوار شهر
8:33 در برابر ضربه‌های منجنیق‌های مسلمانان پایداری کرد
8:37 و چندان تأثیری از آن‌ها نپذیرفت که قابل ذکر باشد
8:40 اما این امر در بازوی معتصم و لشکرش سستی نیفکند
8:44 و ایشان را از اعتماد به پیروزی‌شان آزرده نساخت
8:47 آنچه ایشان را آزرده ساخت امری دیگر بود
8:50 ابوبکر صولی روایت کرده و گفته است
8:53 یعقوب بن جعفر بن سلیمان برایم حدیث گفت که گفت
8:57 روز عموریه با معتصم جنگیدم
9:00 مردی از رومیان هر روز
9:03 بر یکی از دیوارهای شهر می‌ایستاد
9:06 و پیامبر (ﷺ) را دشنام می‌داد
9:09 به زبان عربی با ناسزاهای زشت‌ترین
9:12 و نام و نسب او را یاد می‌کرد
9:14 و این بر مسلمانان سخت آمد
9:17 و احساساتشان را برانگیخت
9:19 و آغاز کردند به پرتاب تیر به سویش و به او نمی‌رسیدند
9:23 و من تیراندازی نیکو داشتم
9:26 و چون آن مرد در حال انجام آن کار زشتش بود
9:29 ابن شابه را نشانه گرفتم
9:31 و به گلوگاهش اصابت کرد
9:33 و از فراز دیوار فرو افتاد
9:35 مسلمانان تکبیر و تهلیل گفتند
9:37 و معتصم شاد شد و گفت
9:40 مرد تیرانداز را نزد من آورید
9:42 پس در برابرش حاضر شدم
9:44 او با زیباترین خوشامد پذیرایی کرد
9:47 و بسیار ستایشم نمود
9:49 سپس گفت
9:51 از کدام قومی
9:52 و خود را به او منسوب کردم
9:54 و از بنی‌هاشم بودم
9:56 گفت
9:57 ستایش الله را که پاداش این تیر را
10:00 برای مردی از خاندان من قرار داد
10:03 سپس رو به من کرد و گفت
10:05 پاداش خود از این تیر را به من بفروش
10:08 گفتم
10:09 پاداش چیزی نیست که فروخته شود، ای امیرالمؤمنین
10:13 گفت
10:14 من تو را ترغیب می‌کنم
10:16 و صد هزار درهم به من پیشنهاد کرد
10:18 گفتم: «ثوابم را نمی‌فروشم.»
10:21 او همچنان بر بها می‌افزود،
10:23 تا آن‌که بها را به پانصد هزار درهم رساند.
10:26 گفتم:
10:27 «ثوابم را به دنیا و آنچه در آن است نمی‌فروشم،
10:30 اما نیمی از این ثواب خود را به تو بخشیدم، این تیر!»
10:34 و الله بر این امر گواه است.
10:37 معتصم بسیار خرسند شد و گفت:
10:40 «الله تو را جزای خیر دهد!»
10:42 و از من روی گرداند تا به نبرد با دشمن الله و دشمن خود بپردازد.
10:46 منجنیق‌های مسلمانان
10:49 ده روز پیاپی به شهر می‌کوبیدند،
10:53 شاید رخنه‌ای در آن پدید آورند، اما کامیاب نشدند.
10:57 در این هنگام، تقدیر مرد دیگری از فرزندان مسلمانان را به یاری معتصم فرستاد،
11:02 کسی که رومیان چند سال پیش او را به اسارت گرفته بودند،
11:05 او مسیحی شده و در عموریه مانده بود.
11:08 چون لشکر اسلام را دید که اذان را در گستره آسمان بلند می‌کند،
11:13 و تهلیل و تکبیر را شنید،
11:16 دلش به دین الله مشتاق شد،
11:19 و ایمان به الله در سینه‌اش بیدار گشت.
11:22 پس از شهر استوار بیرون خزید
11:25 و به سپاه مسلمانان پناه برد
11:27 و شهادتین را بر زبان آورد،
11:29 و رازی بزرگ را برای معتصم آشکار کرد.
11:32 او معتصم را آگاه ساخت
11:34 که بخشی از دیوار شهر فروریخته بود،
11:38 بر اثر سیل سهمگینی که آن را درهم کوبیده بود.
11:41 یوفیل به کارگزار خود در عموریه نوشت تا آن را بازسازی کند،
11:46 اما کارگزار در این کار کوتاهی کرد.
11:49 چون از آمدن شما آگاه شد،
11:51 شتاب کرد و نمای بیرونی دیوار را با سنگ بنا کرد
11:55 و درونش را با اندودی آراست.
11:58 سپس موضع آن را به معتصم نشان داد،
12:01 و خلیفه منجنیق‌ها را به آن نقطه متوجه ساخت،
12:05 و پیاپی و پشت‌سرهم بر آن سنگ می‌کوبیدند،
12:09 تا آن‌که دیوار ترک برداشت
12:11 و شکافی در آن گشوده شد.
12:13 در این هنگام،
12:15 سپاهیان مسلمان به سوی رخنه گشوده شده هجوم آوردند،
12:18 همچون تشنگانی که در روزی سوزان به آب گوارا روی آورند،
12:23 و در داخل شهر، برای رویارویی با دشمن الله و دشمن خود، شانه به شانه یکدیگر فشردند.
12:29 میان گروه اندکی که توانستند به عموریه راه یابند
12:34 و انبوه بسیاری از رومیان،
12:37 نبردهای سختی درگرفت،
12:39 که در آن جز بانگ شمشیرها
12:42 و زمزمه جنگاوران
12:44 و ناله نیزه‌ها و آه زخمیان شنیده نمی‌شد.
12:48 خورشید روز هفدهم ماه رمضان
12:52 در سال دویست و بیست‌وسه هجری غروب نکرد
12:55 مگر آن‌که آن شهر کهن و استوار
12:59 به روی سپاهیان پیروزمند مسلمانان گشوده شده بود.
13:03 معتصم، پسر رشید،
13:06 بر اسب سرخ‌یال خود سوار بر عموریه وارد شد،
13:11 و سر خود را از سر خضوع برای الله فرود آورده بود،
13:14 و سپاسگزار نعمت‌های او بود.
13:16 مسلمانان در روز عموریه
13:20 غنایمی به دست آوردند که شمارش نمی‌شد و ارزشی برای آن نمی‌توان تعیین کرد،
13:24 و در آن، هفتاد هزار نفر از مردم آن را به اسارت گرفتند،
13:27 و غنایم و اسیران را به بیرون شهر بردند.
13:31 سپس معتصم فرمان داد تا عموریه را
13:34 دیوارهایش را فروکوبند،
13:36 ساختمان‌هایش را ویران کنند،
13:38 نشانه‌هایش را از میان ببرند،
13:40 و روزهای درازی آتش در آن برافروزند،
13:43 تا آن‌که آن را زمینی هموار و خالی برجای نهادند،
13:46 گویی دیروز در آن زیسته نشده بود.
13:50 خلیفه ظاهر به بغداد، پایتخت پادشاهی‌اش، بازگشت،
13:54 در حالی که مژده فتح بزرگ پیش‌تر به آنجا رسیده بود.
13:58 مردم همگی بیرون آمدند
14:00 و به استقبال او با تهلیل شتافتند،
14:03 و با تکبیر به او درود فرستادند،
14:05 و بر مرکبش ریحان و گل‌ها می‌افشاندند.
14:09 شاعران با مدایح به پیشواز او آمدند،
14:12 و ابوتمام، قصیده بائیه‌اش را که تا پایان روزگار ماندگار است، در پیش رویش خواند،
14:17 و او را در آن چنین خطاب کرد:
14:20 «ای خلیفه الله، الله تلاشت را پاداش دهد
14:24 ای ریشه دین و اسلام و نسب!
14:27 آسایش بزرگ را دیدی، اما آن را ندیدی،
14:31 جز آن‌که از پلی از رنج بگذری.
14:34 اگر میان دگرگونی‌های روزگار پیوندی خویشاوندی است
14:37 یا پیمانی که گسسته نشود،
14:41 پس میان روزهایی که با آن‌ها یاری شدی
14:44 و میان روزهای بدر، نزدیک‌ترین نسبت است.
14:48 و این شگفت نیست،
14:50 زیرا بدر در هفدهم ماه رمضان بود،
14:53 و عموریه نیز در هفدهم همان ماه بود.
14:57 پس خجسته باد رمضان،
14:59 و خجسته باد روزهای درخشان و میمون آن.