از مجموعهٔ نقاط عطف در مسیر ثبات (مجموعه کامل شد)
· درس 13 از 23
نقاط عطف در مسیر ثبات | قسمت (13) | یکی از اسباب پایداری: یاد خداست
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
معالم در مسیر ثبات
0:08
ذکر الله
0:12
و از وسایل ثبات
0:17
بسیار یاد کردن الله سبحانه
0:20
زیرا الله به ذکر بسیار فرمان داده است
0:23
پس فرمود تعالی
0:25
ای کسانی که ایمان آوردهاید
0:28
الله را بسیار یاد کنید
0:32
«و صبحگاهان او را تسبیح گویید»
0:35
و در میدان جنگ
0:38
الله به ذکر بسیار فرمان داده است
0:41
پس فرمود تعالی
0:43
ای کسانی که ایمان آوردهاید
0:46
هرگاه با گروهی (از دشمن) روبهرو شدید، پایداری کنید
0:50
پس پایداری کنید و الله را بسیار یاد کنید
0:53
«تا رستگار شوید»
0:56
و ذکر، دژ مسلمان است
0:59
در برابر شیطان
1:01
از حارث اشعری رضیاللهعنه روایت است
1:05
که رسول الله صلیاللهعلیهوسلم
1:08
فرمود
1:10
همانا الله تبارک و تعالی
1:12
به یحیی بن زکریا
1:14
به پنج کلمه فرمان داد
1:16
حدیث
1:17
و از این کلمات است
1:19
فرمود
1:20
و شما را فرمان میدهم که الله را یاد کنید
1:23
زیرا مثل آن
1:25
مانند مردی است که دشمن به دنبال او بیرون آمد
1:27
با شتاب در پیاش
1:29
تا آنکه به
1:31
دژی استوار رسید
1:33
که خود را از آنان در امان میداشت
1:35
و همچنین بنده
1:37
خود را از شیطان در امان نمیدارد
1:39
مگر با ذکر الله
1:41
ابن قیم گفت
1:43
در «الوابل الصیب»
1:45
پس اگر در ذکر
1:47
جز همین یک ویژگی نبود
1:49
سزاوار بنده بود
1:51
که زبانش از ذکر الله تعالی
1:53
باز نایستد
1:55
و همواره
1:57
بر یاد او زمزمهگر باشد
1:58
زیرا او خود را
2:00
از دشمنش در امان نمیدارد
2:02
مگر با ذکر
2:04
و دشمن بر او وارد نمیشود
2:06
جز از راه غفلت
2:08
پس او در کمین است
2:10
پس چون غفلت کند
2:11
بر او میجهد و او را میرباید
2:13
و چون الله تعالی یاد شود
2:15
دشمن الله تعالی عقب مینشیند
2:17
و خوار و سرکوب میشود
2:19
تا آنجا که
2:21
مانند مورچه و مگس میگردد
2:23
و از این رو
2:25
وسواس خناس نامیده شده است
2:27
یعنی در سینهها وسوسه میکند
2:29
پس چون الله یاد شود
2:31
ذکر الله تعالی
2:33
عقب میرود، یعنی بازمیایستد و جمع میشود
2:35
ابن عباس گفت
2:37
شیطان چمباتمه زده
2:39
بر دل فرزند آدم است
2:41
پس چون غافل و فراموشکار شود
2:43
وسوسه میکند
2:45
و چون الله تعالی یاد شود
2:47
عقب مینشیند
2:49
و در صحیح بخاری
2:51
از ابوموسی رضیاللهعنه روایت است که گفت
2:53
پیامبر فرمود
2:55
صلیاللهعلیهوسلم
2:57
مثل کسی که الله را یاد میکند
2:59
و کسی که پروردگارش را یاد نمیکند
3:01
مانند زنده
3:03
و مرده است
3:05
و در صحیحین
3:07
از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است
3:09
که گفت
3:11
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم فرمود
3:13
الله تعالی میفرماید
3:15
من
3:17
نزد گمان بندهام به خودم هستم
3:19
و با او هستم
3:21
آنگاه که مرا یاد کند
3:23
پس اگر مرا در دل خود یاد کند
3:25
من هم او را در دل خویش یاد میکنم
3:27
و اگر مرا در جمعی یاد کند
3:29
او را در جمعی بهتر از آنان یاد میکنم
3:31
بهتر از ایشان
3:33
و اگر یک وجب به من نزدیک شود
3:35
من یک ذراع به او نزدیک میشوم
3:37
ذراعی
3:39
و اگر یک ذراع به من نزدیک شود
3:41
من یک باع به او نزدیک میشوم
3:43
و اگر به سوی من بیاید، با قدمهای آرام میآیم،
3:45
و اگر به سوی او بیایم، با شتاب (هرولةً) به سویش میروم.
3:47
و در سنن ترمذی (آمده است)،
3:49
از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)،
3:51
از الله عزّ و جلّ،
3:53
که فرمود:
3:55
«بندهام، هر بندهام،
3:57
آن که مرا یاد میکند،
3:59
و او با دشمنش روبهرو است.»
4:01
و این حدیث
4:04
همان سخن فیصلهبخش است،
4:06
و (در آن) تفصیلی است میان ذاکر
4:08
و مجاهد.
4:10
پس ذاکری که مجاهد است،
4:12
برتر است از ذاکری
4:14
که بدون جهاد باشد،
4:16
و مجاهدی که غافل است
4:18
و ذاکری که بدون جهاد است،
4:20
برتر است از مجاهدِ غافل
4:22
نزد الله تعالی.
4:24
پس برترین ذاکران، مجاهدانند،
4:26
و برترین مجاهدان، ذاکرانند.
4:30
الله تعالی فرموده است:
4:32
ای کسانی که ایمان آوردهاید
4:34
چون با گروهی (از دشمن) روبهرو شدید،
4:36
پایداری کنید،
4:38
پایداری کنید،
4:40
و الله را بسیار یاد کنید،
4:42
تا رستگار شوید.»
4:46
پس (الله) آنان را به ذکر بسیار فرمان داده است،
4:48
و (نیز) به جهاد، با هم،
4:50
تا بر امید باشند،
4:52
بر امیدِ رستگاری.
4:54
و (الله) تعالی فرموده است:
4:56
ای کسانی که ایمان آوردهاید
4:58
الله را یاد کنید،
5:00
یادی بسیار (کردنی)،»
5:02
و (نیز) تعالی فرموده است:
5:04
«و مردان و زنان ذاکرِ الله،
5:06
بسیار (یاد کننده)،»
5:08
یعنی بسیار (یاد کنند).
5:10
و تعالی فرموده است:
5:12
«پس چون مناسک خود را به پایان بردید،
5:14
(...)
5:16
الله را یاد کنید، همانگونه که پدرانتان را یاد میکردید،
5:18
یا (با یادی) شدیدتر،»
5:20
«یادی (کردنی).»
5:22
پس در این (آیه) فرمان به ذکر
5:24
با کثرت و شدت آمده است،
5:26
به سبب نیاز شدید بنده به آن،
5:28
و بینیاز نبودنش از آن.
5:30
(هیچ) یک چشمبرهمزدن،
5:32
پس هر لحظهای
5:34
که بنده در آن
5:36
از ذکر الله عزّ و جلّ غافل شود،
5:38
آن (لحظه) بر او (زیان) است نه به سودش،
5:40
و زیانش در آن (لحظه)
5:42
بزرگتر از سودی است که در غفلتش به دست آورده است.
5:45
(از) الله (غافل شدن).
5:47
و بیتردید دل زنگار میگیرد
5:49
همچون نقره و غیر آن،
5:51
و جلایش با ذکر است،
5:53
زیرا (ذکر) آن را جلا میدهد،
5:55
تا آنجا که آن را همچون آینه
5:57
سپید (و درخشان) میگرداند.
5:59
پس اگر ذکر را ترک کند، زنگار میگیرد،
6:01
و اگر ذکر کند، آن را جلا میدهد.
6:03
و زنگار دل به دو چیز (پدید میآید):
6:05
به غفلت و گناه،
6:07
و جلایش به دو چیز است:
6:09
به استغفار و ذکر.
6:13
پس کسی که غفلت بر اوقاتش غالب باشد،
6:15
زنگار بر دلش انباشته میشود،
6:17
و زنگارش
6:19
به اندازه غفلتش است.
6:21
و چون دل زنگار بگیرد،
6:23
صورت معلومات در آن نقش نمیبندد
6:25
بر آنگونه که
6:27
واقعاً هست.
6:29
پس باطل را به صورت حق میبیند،
6:31
و حق را به صورت باطل.
6:33
زیرا او،
6:35
چون زنگار بر آن انباشته شده،
6:37
تیره شده است،
6:39
پس صورت حقایق آنگونه که هستند در آن ظاهر نمیشود.
6:41
(...)
6:43
پس چون زنگار بر آن انباشته شود
6:45
و «ران» (پوشش سیاه گناه) بر آن سوار گردد،
6:47
تصور و ادراک او تباه میشود،
6:49
(...)
6:51
پس حقی را نمیپذیرد
6:53
و باطلی را انکار نمیکند.
6:55
و این بزرگترین کیفرهای دل است،
6:57
و ریشه آن
7:00
از غفلت و پیروی
7:02
هوای نفس است،
7:04
زیرا این دو، نور دل را خاموش میکنند
7:06
و دیده (بصیرت) را کور میسازند.
7:08
الله تعالی فرموده است:
7:10
و از کسی که دلش را از یاد خود غافل کردهایم فرمان مبر
7:12
دلش را از یادکرد ما غافل ساختهایم
7:14
و از هوای نفس پیروی کرده است
7:16
و کارش از حد گذشته و تباه است
7:18
پس هرگاه بنده بخواهد
7:20
که از مردی پیروی کند،
7:22
باید بنگرد
7:24
که آیا او از اهل ذکر است
7:26
یا از غافلان؟
7:28
و آیا آنچه بر او فرمان میراند
7:30
هوای نفس است یا وحی؟
7:32
پس اگر فرمانروای او
7:34
هوای نفس باشد،
7:36
و او از اهل غفلت باشد
7:38
و کارش تباه باشد،
7:40
از او پیروی نکند و او را دنبال ننماید.
7:43
و معنای «فُرُط»
7:45
به «تضییع» تفسیر شده است،
7:47
یعنی کاری که واجب است
7:49
که انسان ملتزم به آن باشد و بدان قیام کند
7:51
و رشد و رستگاری او در آن است،
7:53
آن را ضایع ساخته و در آن کوتاهی کرده است.
7:57
و به «اسراف» نیز تفسیر شده است،
7:59
یعنی از حد گذشته است.
8:01
و به «هلاکت» نیز تفسیر شده است،
8:03
و به «مخالفت با حق» نیز تفسیر شده است،
8:05
و همهی آنها
8:07
اقوالی نزدیک به هماند.
8:09
و مقصود آن است که الله
8:11
سبحانه و تعالی
8:13
از پیروی کسی که این صفات را گرد آورده باشد نهی فرموده است.
8:15
(پس) این صفات را
8:17
باید انسان در شیخ و الگوی خود
8:19
و کسی که از او پیروی میکند بنگرد.
8:21
(و بنگرد که)
8:23
اگر او را چنین یافت،
8:25
باید از او دوری گزیند.
8:27
و اگر او را از کسانی یافت که
8:29
یاد الله تعالی عزّ و جلّ
8:31
و پیروی از سنت بر او غالب است،
8:33
و کارش تباه نیست،
8:35
بر او (باید پیروی کند).
8:37
بلکه او در کار خود استوار است.
8:39
و میان
8:41
زنده و مرده جز به یاد (الله) فرقی نیست.
8:43
پس مثال کسی که
8:45
پروردگارش را یاد میکند و کسی که
8:47
پروردگارش را یاد نمیکند،
8:49
همانند زنده و مرده است.
8:51
نشانههایی در
8:54
راه پایداری (هستند).