از مجموعهٔ داستان مادرمان حوا (مجموعه کامل شد)
· درس 6 از 27
داستان مادرمان حوا | قسمت (6) | ویژگی های حوا در دخترانش
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
داستان مادرمان حوا
0:08
ویژگیهای حوا در دخترانش
0:12
الله تعالی میفرماید
0:14
«پس شیطان آن دو را از آنجا لغزاند»
0:18
«و آن دو را از آنچه در آن بودند بیرون آورد»
0:22
«و گفتیم: فرود آیید، که برخی از شما دشمن برخی دیگرید»
0:27
و برای شما در زمین قرارگاهی است
0:30
«و بهرهمند شدن تا هنگامی معین»
0:34
پس آدم از پروردگارش کلماتی دریافت کرد
0:40
«پس توبهاش را پذیرفت»
0:43
همانا او توبهپذیر مهربان است
0:48
همانا شناخت سرشت حوا
0:51
از راه متن شرعی
0:53
یعنی قرآن و سنت
0:55
برای مرد آسان میکند که شیوهی برخورد با او را بشناسد
1:00
و رفتارهای او را درک کند
1:02
و سرچشمهی این رفتارها را
1:05
و عذر خواستن برای او را
1:07
و چگونه راهنمایی درست را به او بدهد
1:10
و سعادت مرد با حوا محقق نمیشود
1:15
جز آنکه سرشت او را بداند
1:17
پس او را بیش از توانش تکلیف نکند
1:20
و چیزی را از او نخواهد که با این سرشت مخالف باشد
1:24
و خانوادهی پدرمان آدم با مادرمان حوا
1:28
در آغاز سورهی بقره ذکر نشده است
1:31
مگر به حکمتی که خواسته شده ما آن را دریابیم
1:35
و به مقتضای آن عمل کنیم
1:37
همانا پدرمان آدم و مادرمان حوا
1:41
وقتی از آن درخت خوردند، به وسوسهی شیطان برای آن دو
1:45
آدم از این موقعیت سوءاستفاده نکرد
1:47
و تقصیر را تنها بر گردن حوا نیفکند
1:51
و خود را از خطا مبرّا نشمرد
1:53
بلکه به اصلاح خطا روی آورد
1:56
با توبه و بازگشت به سوی الله عزّوجلّ
2:00
همانا خردمند، چون به یاد الله افتد، یاد میکند و توبه میکند
2:05
و برای خود خطا را توجیه نمیکند
2:07
و این همان کاری است که آدم و حوا انجام دادند
2:11
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:13
موضع حوا را برای ما بیان کرده است
2:15
در خوردن از آن درخت
2:17
و تأثیر این موضع بر دختران او پس از وی در طول زمان
2:22
طاهر بن عاشور رحمهالله گفته است
2:26
و سخن او: «برخی از شما دشمن برخی دیگرید»
2:29
ممکن است مراد از «برخی» بعضی از انواع باشد
2:33
یعنی دشمنی میان انس و جن
2:35
اگر ضمیر در «فرود آیید» به آدم و همسرش و ابلیس برگردد
2:41
و ممکن است مراد دشمنی بعضی افراد نوع بشر باشد
2:45
اگر ضمیر «فرود آیید» به آدم و حوا برگردد
2:49
در این صورت این سخن آگاهی دادن به آن دو است
2:51
از یکی از آثار عملشان
2:54
که در فرزندانشان به میراث میرسد
2:56
و از این روست که آغاز ظهور آثار اختلاف در سرشت آن دو پدید آمد
3:01
چنانکه نافرمانی آن دو در خودشان و در جان فرزندانشان به میراث میماند
3:05
و جانهای نسل ایشان
3:07
انگیزهی فریب و نیرنگ را پدید میآورد
3:10
بر مبنای سخن خداوند تعالی
3:13
همانا از همسرانتان و فرزندانتان برای شما دشمنی هست
3:17
زیرا اخلاق به میراث میرسد
3:20
و چرا نرسد؟
3:21
زیرا اینها از راه بسیار همراهی و همنشینی سرایت میکنند
3:26
و ابوتمام گفته است
3:28
«مرا با بردباری عاجز کن، که بزرگیها هم سرایت میکنند»
3:33
و وجه تناسب میان این اثر
3:36
و میان آنچه از آن ناشی شده
3:38
یعنی خوردن از درخت
3:40
این است که خوردن از درخت مخالفت با فرمان الله تعالی بود
3:45
و ردّ کردن آن
3:47
و بدگمانی به سودی که از آن حاصل میشود
3:50
طمع و حرص بر جلب منفعت برای خود را برانگیخت
3:55
یعنی جاودانگی در بهشت و تصاحب نعمتهای آن
3:59
همراه با بدگمانی به آن که آن دو را از خوردن آن نهی کرد
4:04
و آگاه ساختن او آن دو را که اگر از آن بخورند
4:08
به خود ستم کردهاند
4:10
بنا بر سخن ابلیس به آن دو
4:12
پروردگارتان شما را از این درخت باز نداشته است
4:16
مگر آنکه فرشته شوید یا از جاودانان گردید»
4:21
همچنین دشمنی افراد بشر
4:25
با آنچه بر الفت و انس و یگانگی سرشته شدهاند
4:29
از جهت خواستن رها کردن آن الفت و یگانگی است
4:33
به سبب جلب منفعت برای نفس
4:36
و بیاعتنایی به منفعت دیگری
4:38
پس بیتردید میان آن خاطره که آن دو را به خوردن از درخت برانگیخت
4:44
و میان اثری که در جان آن دو باقی ماند
4:48
و آنچه به نسل ایشان به میراث خواهد رسید
4:51
فرزندان با عقلهایی سرشته میشوند که بر همان خوی آمادهاند
4:57
که بر عقل پدر و مادرشان عارض شد
5:00
و شکی نیست که آن خوی، که به برتری دادن نفس بر خیر و بدگمانی به دیگران بازمیگردد
5:05
و بدگمانی به غیر
5:07
سرچشمهی همهی دشمنیهاست
5:10
زیرا کسی با دیگری دشمنی نمیورزد مگر به اعتقاد رقابت در منفعت
5:16
یا بدگمانی به او در زیان
5:19
و در این اشارهای است به مسئلهای اخلاقی
5:24
و آن اینکه اصل اخلاق، نیک و بدش
5:28
همان خاطرات خوب و بد است
5:31
سپس خاطره اگر به فعلی منجر شود، به خُلق بدل میگردد
5:37
و اگر صاحبش با آن مقابله کند و آن را انجام ندهد
5:40
آن مقاومت سبب محو شدن آن خاطره میشود
5:45
و از همین رو شریعت از اندیشیدن به گناهان برحذر داشته است
5:50
و پاداش ترک آنچه از گناهان به آن اندیشیده شده، یک حسنه است
5:55
و به خاطرات نیک فرمان داده شدم
5:57
پس پاداش صرف قصد کار نیک، یک حسنه است.
6:01
اگرچه آن را انجام نداده باشد
6:03
و عمل به آن (ایده/نیت) همّت، ده حسنه (پاداش نیک) است
6:08
همانگونه که در حدیث صحیح آمده است
6:10
هرکس قصد کار نیکی کند ولی آن را انجام ندهد
6:14
الله آن را نزد خود بهعنوان یک حسنهٔ کامل ثبت میکند
6:17
و سپس فرمود: «و کسی که قصد گناهی کند و آن را انجام دهد»
6:22
برای او یک گناه ثبت میشود.
6:25
روایت شده توسط بخاری
6:27
و (الله) بخشش (از) سخن نفس (گناههای اندیشهای) را (مایهٔ آمرزش) قرار داده است
6:30
منت و عطایی از جانب الله سبحانه و تعالی و آمرزش
6:33
در حدیثی
6:35
الله از امت من درگذشت که آنچه را که نفسهایشان با آن سخن میگویند (در دلهایشان میگذرد)
6:41
روایتشده توسط بخاری
6:43
و بر این معنا، آنچه طاهر بن عاشور یاد کرده، گواهی میدهد.
6:47
آنچه در حدیث پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آمده است
6:51
درباره فراموشی آدم و درباره (ماجرای) حوّا
6:55
از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که گفت
6:59
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
7:02
هنگامی که الله آدم را آفرید
7:05
مسح پشتش
7:07
از پشتش هر جانی فرو افتاد
7:09
او آفریننده آن است، از نسل او.
7:12
تا روز قیامت
7:14
و میان چشمان هر یک از ایشان نهاد
7:17
و درخشان از نور
7:19
سپس آنها را بر آدم عرضه کرد
7:22
گفت: پروردگارا، اینان کیانند؟
7:26
گفت: «اینان فرزندانِ تو هستند».
7:29
او مردی از میان آنان را دید
7:31
او از درخشش میان دو چشمانش خوشش آمد.
7:34
فرمود: پروردگارا، این کیست؟
7:38
فرمود: این مردی است از آخرین امتها از نسل تو.
7:43
به او داوود گفته میشود
7:46
پروردگارم فرمود: عمرش را چقدر قرار دادی؟
7:49
گفت: شصت سال
7:52
گفت: پروردگارا، چهل سال از عمرم بیفزای.
7:58
چون عمر آدم به پایان رسید
8:00
فرشتهٔ مرگ نزد او آمد
8:02
آیا از عمرم چهل سال باقی نمانده است؟
8:06
گفت: «آیا آن را به پسرت داوود ندادهای؟»
8:10
گفت: پس آدم انکار کرد
8:13
ذریّهاش انکار کردند
8:15
و آدم فراموش کرد
8:17
فراموش کرد ذریهاش را
8:19
و آدم خطا کرد
8:20
ذریهاش دچار خطا شد
8:22
روایت کرده است ترمذی
8:24
این (درباره) آدم است
8:27
اما حدیث حوا
8:29
از ابوهریره رضیاللهعنه
8:32
گفت
8:34
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
8:36
اگر بنیاسرائیل نبودند
8:38
گوشت خوک خورده نشد
8:40
اگر حوّا نبود
8:42
هرگز زنی به همسرش خیانت نکرد، هرچند روزگار بگذرد.
8:44
روایت کرده است بخاری
8:46
قاضی عیاض گفته است
8:48
رحمهالله
8:50
گفتهٔ او
8:52
و اگر حوّا نبود
8:54
زنی به همسرش خیانت نکرد
8:56
یعنی او مادرش است
8:58
و آنها را به زایمان مانند کردم
9:00
و کندن رگ (ونزع العرق)
9:02
درباره آنچه برای او در داستان درخت رخ داد
9:04
با ابلیس
9:06
ابن جوزی گفته است
9:08
رحمه الله
9:10
و اما خیانت حوا به همسرش
9:12
زیرا آن (کار) در ترک (کردن) بود
9:14
اندرز در باب آن درخت
9:16
نه در غیر آن
9:18
مقصود این است که بنیاسرائیل
9:20
زمانی که (پیامبر ﷺ) از ذخیره کردن (گوشت قربانی) نهی فرمود
9:22
پس مخالفت کردند، پس گوشت فاسد شد.
9:24
و حال (او/آنان) دگرگون شد
9:26
در آن، نزد هر ذخیرهای
9:28
و چون حوّا (در امانت الهی) خیانت کرد
9:30
همسرش
9:32
حال [ایشان] در [میان] دخترانش دگرگون شد.
9:34
طیبی گفت
9:36
رحمه الله
9:38
اگر حوا به آدم خیانت نمیکرد
9:40
با اغوای او
9:42
و تحریض او بر مخالفت
9:44
دستور خوردن از درخت
9:46
و این سنت را دارد
9:48
وقتی که از آن راه رفتی
9:50
زنی همراه شوهرش
9:52
ابن حجر گفت
9:54
رحمهالله
9:56
هیچ زنی به شوهرش خیانت نکرد
9:58
در اینجا اشارهای است به
10:00
آنچه از حوّا سر زد
10:02
در آراستن آن برای آدم
10:04
خوردن از درخت
10:06
تا اینکه در آن (کار) افتاد.
10:08
معنای خیانت او این است
10:10
که آنچه را که شیطان برایش آراسته کرد، پذیرفت
10:12
شیطان تا آنجا آن را برایش زینت داد
10:14
که برای آدم (چنین کرد)
10:16
و چون او مادر فرزندان آدم بود،
10:18
آنها را به زاییدن تشبیه کرد
10:20
و رگ (ریشه) را کشید
10:22
پس به ندرت زنی
10:24
از خیانت شوهرش سالم میماند
10:26
چه با کار و چه با گفتار
10:28
و مقصود از خیانت در اینجا
10:30
ارتکاب فحشاء نیست
10:32
حاشا و کلا
10:34
بلکه
10:36
آنگاه که به شهوت نفس تمایل یافت،
10:38
از خوردن درخت (ممنوع)
10:40
و آن را برای آدم زینت داد،
10:42
این را خیانت به او شمرد
10:44
اما کسانی که
10:46
پس از او از زنان آمدند،
10:48
خیانت هر یک
10:50
از ایشان به اندازهٔ خودش است
10:52
نزدیک به این، حدیث
10:54
انکار آدم است
10:56
که فرزندانش انکار کردند
10:59
و در این حدیث
11:01
اشارهای است به تسلی دادن مردان
11:03
در آنچه از زنانشان برایشان پیش میآید
11:05
به سبب آنچه
11:07
از مادر بزرگشان رخ داد
11:09
و اینکه آن از سرشت ایشان است
11:11
پس در سرزنش نباید افراط کرد
11:13
نسبت به کسی که از او چیزی سر زده
11:15
بیآنکه قصدش باشد
11:17
یا بهصورت نادر
11:19
و زنان را شایسته است
11:21
که به این پند گیرند
11:23
و در پرداختن به این نوع (کارها) زیادهروی نکنند
11:25
بلکه خویشتن را مهار کنند
11:27
و با هوای نفس خود مجاهدت ورزند
11:29
و یاری از الله است
11:31
در دیداری آینده ادامه میدهیم
11:33
انشاءالله
11:35
و الحمدلله
11:37
رب العالمین
11:40
داستان مادرمان حوا
11:42
داستان مادرمان حوا