وقایع و درس های ماه مبارک رمضان | قسمت (16) | وفات حجاج بن یوسف ثقفی

◉ 543 بازدید ⏱ 14:03 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:05 خلاصه کتاب
0:07 رمضان
0:09 رویدادها و عبرت‌ها
0:11 وفات حجاج
0:15 حجاج بن یوسف ثقفی
0:17 زمان
0:20 در ماه رمضان
0:22 از سال نود و پنجم
0:24 برای هجرت
0:29 اعمال انسان و گفتارهای او
0:31 در زندگی‌اش
0:33 این سیره (زندگی‌نامه) او پس از وی باقی‌مانده است
0:35 اگر شایسته باشد
0:37 در میان مردم برایش ستایشی به میراث گذاشتی.
0:39 و حمد (ستایش)
0:41 و اگر (آن زن) بدکار باشد
0:43 آنچه مردم ناخوشایند می‌دانند
0:45 و نکوهش ایشان
0:47 و برای او در اذهان نسل‌ها نقش بسته است
0:49 صورتی مشوه
0:51 مردم از پیروی کردن (از دیگران) بازمی‌ایستند
0:53 با صاحبش
0:55 اعتبار صلاح و خلاف آن
0:57 در میان مردم متفاوت است
0:59 بر حسب هواها و نِحَل (مذاهب و گرایش‌های اعتقادی) خود
1:01 و آنچه در اینجا از آن مقصود داریم
1:03 چیزی که صلاح یا فساد باشد
1:05 در ترازوی شرع
1:07 ستایش و نکوهش
1:09 نزد اهل ایمان، آنان که
1:11 آن احکام را صادر می‌کنند
1:13 و آن اوصاف را می‌سنجند
1:15 به معیار شرع حکیم
1:17 و هنگامی که تفاوت پیدا کرد
1:20 گناهان در مراتب نکوهش
1:22 نزد الله و نزد خلق او
1:24 زیرا ستم فرامی‌رسد
1:26 در صدر
1:28 و جایگاهی پیشرفته را اشغال می‌کند
1:30 در مراتب گناهان
1:32 و اگر ستم نیز
1:34 درجاتش متفاوت است
1:36 زیرا پس از شرک، هیچ ستمی (بزرگ‌تر) نیست.
1:38 به الله (یا: به‌واسطهٔ الله) ستم پیش می‌رود
1:40 با ریختن خون‌های محترم و معصوم
1:42 بلکه خون بزرگان (سروران)
1:44 صالحان و اولیاء
1:46 مقربان الله
1:48 تاریخ (آن را) ثبت کرده است
1:50 مردم خبرهای پادشاهان و امیران را
1:52 والولاه
1:54 و از احوال خود نقل کردند
1:56 چیزهای بسیاری
1:58 پس محاسن و معایبشان را یادآور شدند
2:00 ستمشان و دادگریشان
2:02 با این حال، اینجا
2:04 شخصیت تاریخی
2:06 ضرب‌المثل شد
2:08 به‌ویژه در ستم
2:10 ریختن خون‌ها
2:12 مورخان در اختلاف‌نظرهایشان بر این امر متواتر و هم‌داستان‌اند.
2:14 بر اساس توصیف آنان، به همین صورت دربارهٔ مشرب‌هایشان (گرایش‌های فکری‌شان)
2:16 این شخصیت
2:18 حجاج بن یوسف
2:20 فرهنگی
2:22 بیایید کمی نزدیک‌تر شویم
2:24 از زندگی این مرد
2:26 تا اندکی از سیرهٔ ایشان را بشناسیم
2:28 و از آنچه از او سرزد، عبرت می‌گیریم.
2:30 و آنچه بر او گذشت
2:32 مرد برای او
2:34 احوال متباینه
2:36 و دورهای متعدد
2:38 و تجاوزات
2:40 با آن، کسانی که پیش از او از والیان بودند، برتری یافت.
2:42 تا آنجا که سلام نداد
2:44 صحابه از او آزار دیدند
2:46 رضی‌الله‌عنهم
2:49 نام و نسب و زادگاه او
2:51 او حجاج است
2:53 ابن یوسف ابن ابی عقیل
2:55 ابن مسعود، ابن عامر
2:57 ابن مالک بن کعب
2:59 ابن عمر، ابن سعد
3:01 ابن عوف ابن ثقیف
3:03 وهب بن منبه
3:05 ابن بکر بن هواز
3:07 ابو محمد الثقافی
3:09 در طائف وارد شده است
3:12 سال ۳۹
3:14 گفته شده است
3:16 در سال ۴۰
3:18 و گفته شده است در سال ۴۱
3:20 و در طائف
3:22 نشأت و تربیت یافت
3:24 ولایت‌اش
3:26 حجاج به شام منتقل شد
3:28 پس به روح ابن زمباع ملحق شد
3:30 نائب عبدالملک
3:32 ابن مروان
3:34 پس او در شمار نیروهای پلیس خود بود
3:36 سپس پیوسته (در مقامات) بالا می‌رفت
3:38 تا آنجا که عبدالملک به او گفت
3:40 لشکرش را فرمان ده
3:42 به اشارتی از روح بن زنباع
3:44 و او را فرمان داد که با
3:46 عبدالله بن زبیر
3:48 بجنگد، پس به سوی حجاز پیشروی کرد
3:50 با لشکری بزرگ
3:52 و عبدالله را کشت و (یارانش را) پراکنده ساخت
3:54 با گروهی
3:56 پس عبدالملک مکه را به او سپرد
3:58 و مدینه و طائف را نیز
4:00 سپس او را از آن‌ها برکنار کرد
4:02 و حکومت عراق را به او سپرد
4:04 پس از مرگ برادرش بشر
4:06 در حالی که شورش در آنجا برپا بود
4:08 پس به بغداد رفت
4:10 و شورش را سرکوب کرد
4:12 و وارد کوفه شد
4:14 و با مردم آن‌جا آنچه کرد، کرد
4:16 و شهری به نام واسط بنا نهاد
4:18 میان بصره و کوفه
4:20 و امارت او و (حکومت بر) عراق بیست سال استوار ماند
4:22 (اما)
4:24 رفتار او با برخی
4:27 از صحابه و بزرگان تابعین
4:29 نیکو نبود
4:32 رفتار حجاج با
4:34 بازماندگان صحابه
4:36 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) نیز نیکو نبود
4:38 و نه با
4:40 شاگردان بزرگ ایشان از
4:42 تابعین، زیرا برخی از آنان را کشت
4:44 و (با) برخی (دیگر) ستم کرد
4:46 و بر دیگرانی با زبان (طعن و ناسزا زد)
4:48 و به زنده‌ماندن آنان بسنده نکرد
4:50 بلکه تجاوز کرد
4:52 بر مردگان ایشان به بدی
4:54 با گفتارهایش نیز
4:56 و از مشهورترین کسانی که بر آنان تعدی کرد
4:58 عبدالله بن زبیر
5:00 و مادرش اسماء
5:02 دختر ابوبکر (رضی‌الله‌عنهما) بود
5:04 و انس بن مالک
5:06 و ابن عمر و سهل بن سعد
5:08 و جابر بن عبدالله
5:10 رضی‌الله‌عنهم
5:12 اجمعین
5:14 و از دانشمندان تابعین
5:16 سعید بن جبیر
5:18 و حسن بصری و دیگران
5:20 و از نمونه‌های برخی
5:22 از صحابه‌ای که یاد کردیم
5:24 کشتن عبدالله
5:26 بن زبیر (رضی‌الله‌عنه) در مکه است و انداختن
5:28 کعبه با منجنیق
5:30 در سال هفتاد و سه
5:32 هجری
5:34 (هجری)
5:36 تعدی او بر انس بن مالک
5:38 رضی‌الله‌عنه
5:40 تعدی او بر عبدالله بن مسعود
5:42 رضی‌الله‌عنه
5:44 که (ابن مسعود) درگذشت
5:46 تعدی او بر سلمة بن اکوع
5:48 رضی‌الله‌عنه
5:50 تعدی او بر ابن عمر
5:52 رضی‌الله‌عنهما
5:55 آنچه درباره او از نیکی‌ها گفته شده
5:57 با وجود آنچه
5:59 مورخان از حجاج
6:01 از بدی‌ها یاد کرده‌اند
6:03 جز آن‌که او را نیکی‌هایی بود
6:05 که کسانی که زندگی‌نامه‌اش را نوشته‌اند آن‌ها را یاد کرده‌اند
6:07 و این از عدل است
6:09 که الله تعالی به آن فرمان داده است
6:11 با این سخنش
6:13 ای کسانی که ایمان آورده‌اید
6:15 برای الله قیام‌کنندگان به عدل باشید
6:17 (و) نه ...
6:19 و نباید شما را
6:21 دشمنی قومی وادارد
6:23 که عدالت نورزید
6:25 عدالت کنید، این به تقوا نزدیک‌تر است
6:27 و از الله پروا کنید
6:29 همانا الله آگاه است
6:31 به آنچه می‌کنید
6:34 و (کسی) حجاج را
6:36 نزد عبدالوهاب ثقفی به بدی یاد کرد
6:38 پس (عبدالوهاب) خشمگین شد و گفت
6:40 شما فقط بدی‌ها را یاد می‌کنید
6:42 (و)
6:44 آیا نمی‌دانید که او نخستین کسی است که
6:46 ... درهمی بر او (واجب شد)
6:48 هیچ معبودی جز الله نیست
6:50 محمد رسول الله
6:52 و نخستین کسی که شهری بنا کرد
6:54 پس از صحابه در اسلام
6:56 و نخستین کسی که محمل‌ها را ...
6:58 (محمل‌ها)
7:00 و این‌که زنی از مسلمانان
7:02 در هند اسیر شد
7:04 پس ندا داد: «ای حجاج‌ها!»
7:06 این خبر به او رسید
7:08 پس شروع کرد به گفتن:
7:10 «لبیک، لبیک!»
7:12 و هفت هزار درهم انفاق کرد
7:14 تا آن زن را نجات داد
7:16 از جمله خوبی‌هایی
7:18 که مورخان یاد کرده‌اند
7:20 برای حجاج
7:22 اهتمام او به قرآن کریم
7:24 فصاحت و بلاغت او
7:26 در سخنش
7:28 و خطابه‌اش
7:31 فتوحات اسلامی‌اش
7:33 دستی انکارناپذیر داشت
7:35 در گسترش اسلام
7:37 به سرزمین‌های بسیار
7:39 ابن کثیر گفته است:
7:41 و او بر جهاد حریص بود
7:43 گذشتِ او از کسی که
7:46 نیکو سخن می‌گوید
7:48 و در پاسخ راست می‌گوید
7:50 و او را در این باب
7:52 داستان‌های بسیاری است
7:54 از آن جمله:
7:56 که روزی خطبه خواند
7:58 و گفت: «ای مردم!
8:00 شکیبایی از محارم الله»
8:02 چه شکیبایی‌ای است
8:04 بر عذاب الله؟
8:07 پس مردی به سوی او برخاست
8:09 و به او گفت:
8:11 «وای بر تو ای حجاج!
8:13 چهره‌ات را درهم کشیدی
8:15 و حیایت اندک شد
8:17 آنچه می‌کنی می‌کنی
8:19 و چنین سخنانی می‌گویی»
8:21 «زیان کردی و تلاشت تباه شد!»
8:23 پس به نگهبانان گفت:
8:25 «او را بگیرید!»
8:27 چون از گردن زدنش فارغ شد،
8:29 به او گفت:
8:31 «چه چیز تو را بر من جرئت داد؟»
8:33 گفت:
8:35 «وای بر تو ای حجاج!
8:37 تو بر الله جرئت می‌کنی،
8:39 و من بر تو جرئت نمی‌کنم،
8:41 تا بر تو جرئت نکنم،
8:43 در حالی که تو بر الله جرئت می‌کنی،
8:45 پروردگار جهانیان!»
8:47 پس گفت:
8:49 «راهش را باز گذارید!»
8:51 پس آزادش کرد.
8:54 اقوال برخی از علما و مورخان درباره او:
8:56 عمر بن عبدالعزیز گفت:
8:58 «اگر امت‌ها با یکدیگر در خباثت مسابقه دهند،
9:00 (و) امت‌ها
9:02 هر امتی با خبیث خود بیاید،
9:04 و ما حجاج را بیاوریم،
9:06 بر ایشان پیروز خواهیم شد.»
9:08 و ابن کثیر گفت:
9:10 و او شهامت بزرگی داشت،
9:12 و در شمشیرش تندی و شتاب بود،
9:14 و بسیار بود که
9:16 جان‌هایی را که الله حرام کرده بود می‌کشت
9:18 به کم‌ترین شبهه‌ای،
9:20 و چنان خشم می‌گرفت که خشم پادشاهان،
9:22 (خشم پادشاهان)
9:25 و ذهبی گفت:
9:27 و او ستمگر و جبار بود،
9:29 ناصبی خبیث،
9:31 خون‌ریز و خون‌ریز،
9:33 و او شجاع بود
9:35 و جسور،
9:37 و حیله‌گر و زیرک،
9:39 و در حساب و بلاغت (چیره بود)،
9:41 و قرآن را بزرگ می‌داشت.
9:43 و من بدی‌های سیره او را
9:45 در تاریخ
9:47 بزرگ و محاصره‌اش
9:49 ابن زبیر را در کعبه یاد کردم،
9:51 و پرتاب کردن منجنیق به آن،
9:53 و خوار ساختنش
9:55 اهل دو حرم را،
9:57 سپس ولایتش بر عراق
9:59 و مشرق همه‌اش را بیست
10:01 سال،
10:03 و جنگ‌های ابن اشعث با او،
10:05 و به تأخیر انداختن نمازها،
10:07 تا آن‌که الله او را ریشه‌کن کرد.
10:09 پس او را نسبت می‌دهیم و دوستش نمی‌داریم،
10:11 بلکه در راه الله دشمنش می‌داریم،
10:13 زیرا این
10:15 از استوارترین دستگیره‌های ایمان است.
10:17 و او را نیکی‌هایی است
10:19 که در دریای گناهانش پنهان است.
10:21 او را به خدا واگذار می‌کنیم
10:23 و او را توحید (بود)
10:25 به‌طور کلی
10:27 و هم‌ردیفان ستمگران
10:29 جباران و امیران
10:31 و از صالح، پسر احمد
10:33 پسر حنبل روایت شده که او به پدرم گفت:
10:35 مردی که نزد او از
10:37 حجاج یا غیر او یاد می‌شود
10:39 و او را لعنت می‌کند، گفت:
10:41 خوشم نمی‌آید
10:43 اگر (از او) عبور کند و بگوید:
10:45 «آگاه باشید، لعنت الله (بر او باد)»
10:47 «بر ستمگران»
10:49 وفات او
10:51 حجاج در شب
10:53 بیست و هفتم ماه رمضان درگذشت
10:55 و گفته شده است:
10:57 آن (واقعه) در پنج روز مانده
10:59 از رمضان
11:01 سال نود و پنجم هجری بود
11:03 و او پنجاه و پنج سال زیست
11:05 بنا بر این قول که او
11:07 در سال جماعت (سال اجتماع)
11:09 چهلم هجری متولد شد
11:11 و چون در حال احتضار بود
11:14 شروع به گفتن کرد:
11:16 «ای پروردگار من، (دشمنان) سوگند یاد کرده‌اند
11:18 دشمنان و کوشیده‌اند
11:20 که من مردی
11:22 از ساکنان آتش هستم»
11:24 آیا بر (این) سوگند می‌خورند
11:26 نابینایانه؟ وای بر آنان
11:28 دانش آنان بسیار نیست
11:30 (و) پوشاندن من (از گناهانم) با عفو است
11:32 و چون مرد
11:34 هیچ‌کس از مرگ او آگاه نشد
11:36 تا آنکه کنیزی (بر بام) بالا رفت
11:38 پس گریست و گفت:
11:40 آگاه باشید که
11:42 اطعام‌کننده طعام
11:44 و یتیم‌ساز یتیمان
11:46 و بیوه‌ساز زنان
11:48 و شکافنده سرها
11:50 و سرور اهل شام
11:52 درگذشت
11:54 سپس (این ابیات را) سرود:
11:56 امروز بر ما رحم می‌کند
11:58 کسی که ما را دشمن می‌داشت
12:00 و (این) برای آن است که ما را
12:02 ایمن کرد، و کسی که از ما می‌ترسید
12:05 و حماد پسر ابی سلیمان گفت:
12:07 به ابراهیم
12:09 نخعی گفتم: حجاج مرد،
12:11 پس گریست
12:13 از شادی
12:15 و از ابن طاووس، از پدرش روایت شده که
12:17 او (پدرش) بارها از مرگ
12:19 حجاج خبر داده شد
12:21 پس چون از وفات او یقین حاصل کرد
12:23 گفت: پس ریشه
12:25 ریشهٔ آن گروهی که ستم کردند (بریده شد)
12:27 و ستایش الله را
12:29 پروردگار جهانیان است
12:31 و بیش از یک نفر روایت کرده‌اند
12:33 که حسن چون به
12:35 مرگ حجاج مژده داده شد
12:37 از سر شکر برای الله
12:39 متعال سجده کرد و او
12:41 پنهان بود، پس (آشکار) شد
12:43 و گفت: خدایا
12:45 امت (او) را (نابود کن)، پس (او) را
12:47 از ما و از سنتش ببر
12:50 و در این رویداد از عبرت‌ها
12:52 نخست
12:54 آن که سیره انسان
12:56 تاریخ او پس از (مرگ) اوست
12:58 از ستایش یا نکوهش
13:00 پس هرکس زندگی‌اش را
13:02 شایسته زیست، ستوده شد
13:04 و هرکس عمرش را
13:06 ناشایسته گذراند، نکوهیده شد
13:08 دوم
13:10 انسان ممکن است خصلت‌های نیک و خصلت‌های
13:12 بد در او گرد آیند
13:14 بدی
13:16 و هیچ بدکاری نیست مگر آنکه در او
13:18 برخی از خصلت‌های ستوده
13:20 در کنار بدی‌اش (نیز) هست
13:22 سوم
13:24 ستم، ننگی است که سرزنش و عیب (به همراه دارد)
13:26 که از آن زدوده نمی‌شود
13:28 هیچ‌یک از آنچه یاد شد
13:30 و با گذشت زمان از او زدوده نمی‌شود
13:32 چهارم
13:34 بر انسان است که به
13:36 الله گمان نیک داشته باشد، هرچند گناهانش بسیار باشد
13:38 (گناهانش)
13:41 پنجم
13:43 انصاف و رها بودن از عواطف
13:45 نفس و هوای نفسانی آن
13:47 ترازویی است که باید
13:49 مردم را با آن بسنجیم
13:51 و بر پایهٔ آن حکم عادلانه صادر کنیم
13:55 رمضان
13:57 ثون و عبر