از مجموعهٔ رویدادها و دروس ماه مبارک رمضان (مجموعه کامل شد)
· درس 4 از 31
وقایع و درس های ماه مبارک رمضان | قسمت (4) | جنگ بزرگ بدر
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:05
مختصر کتاب
0:07
رمضان
0:09
حوادث و عبرتها
0:11
غزوه بدر کبری
0:17
زمان
0:19
صبح جمعه
0:21
مصادف با هفدهم رمضان
0:24
از سال دوم هجرت
0:27
کشمکش میان حق و باطل
0:34
و خیر و شر
0:36
سنتی از سنتهای زندگی در این سرا است
0:40
و قدرت، عنصر اصلی در مدیریت این کشمکش و چیره شدن بر آن است
0:46
و اصول با هم برابر نمیشوند و کشمکش شدت نمیگیرد
0:50
و پیروزی میان طرفهای متضاد، نوبتی نخواهد بود
0:55
مگر با وجود آن عامل
0:58
یعنی قدرت
1:00
و آن قدرت، قدرت دلیل و بیان است
1:03
و قدرت رویارویی با سلاح و نیزه
1:07
و شکی نیست که حق به قدرت نخست نیازمند نیست
1:12
بلکه براهین حقانیت آن روشن است
1:15
اما گاهی در برخی زمانها و مکانها، قدرت دوم را کم دارد
1:21
و بدون اجتماع دو قدرت
1:24
نمیتواند چیره شود و به گستردگی منتشر گردد
1:30
از این رو خداوند متعال، جهاد با دشمنان دینش را برای پیامبرانش تشریع فرمود
1:35
کسانی که در راه گسترش آن میایستند
1:38
و مردم را از پذیرش آن بازمیدارند
1:41
و این شعیره، تشریعی مورد اتفاق شد
1:45
میان همه شریعتهای آسمانی
1:48
زیرا اندیشهای که نیرویی نداشته باشد که از آن حمایت و آن را ابلاغ کند
1:54
بقا و گسترش برایش مقدر نخواهد شد
1:57
با این حال این شعیرهی عادلانه
2:00
گاهی در برخی اوقات و مکانها اجرایش متوقف میشود
2:04
به سبب نبودن شرایط مناسب
2:07
که به اهداف مطلوبی که برای آن تشریع شده برساند
2:12
چنانکه وضع در عهد مکی چنین بود
2:16
زیرا مسلمانان در آن زمان
2:19
توان پایداری در رویارویی نظامی را نداشتند
2:24
اما چون مسلمانان به مدینه منتقل شدند
2:28
و خانه و پناهگاه و شمار و توان یافتند
2:33
آیات برانگیزاننده به جهاد پیاپی نازل شدن گرفت
2:38
و همچنان ادامه یافت تا رسول الله صلی الله علیه وسلم از دنیا رفت
2:45
و این آیات میان فرمان به جنگ
2:48
و نهی از کنارهگیری از آن بود
2:51
و ترغیب به آن، با بیان عاقبت نیک پس از آن
2:57
و ترساندن از ترک آن که به عاقبت ناپسند میانجامد
3:04
راه به سوی بدر
3:06
رسیدن کاروانهای مهاجران به مدینه
3:10
و گرد آمدنشان با انصار برای تشکیل نیرویی تازه
3:15
با عقیدهای که با آنچه مردم آن زمان بر آن بودند مخالف بود
3:20
عقیدهای که هر آنچه غیر خود را باطل میداند
3:24
و مردم را به پیوستن به آن و رها کردن ادیان پیشینشان فرا میخواند
3:30
و دگرگونی بنیادین در زندگی پدید میآورد
3:34
و همه اینها به فرمان الهی نبود
3:38
که نیروهای باطل از آن خاموش بنشینند
3:41
به ویژه نیروی قریش
3:44
که در آن زمان زعامت دینی و سیاسی برجستهای داشت
3:51
و فراموش نکنیم قبایل یهود را که با مسلمانان در مدینه ساکن بودند
3:56
و کینهای سخت نسبت به ایشان در دل داشتند
4:00
افزون بر اعراب پیرامون مدینه
4:04
بنابراین ماندن مسلمانان در طیبهی طیبه پیش از بدر
4:09
با امنیت پایدار همراه نبود
4:12
و از غافلگیری نیروهای دشمن در امان نبودند
4:16
و در چنین حالی رسول الله صلی الله علیه وسلم ماند
4:21
مدتی که شب را جز در حال نگهبانی به سر نمیبرد
4:24
و مسلمانان نیز شب را جز با سلاح خود نمیگذراندند
4:29
از ترس حملهی ناگهانی دشمن
4:33
و هراس از خطر در آن زمان، خاطرهای گذرا نبود
4:38
بلکه احساسی درست و بجا بود
4:40
زیرا قریش تهدیدهایشان را از راه عبدالله بن ابی بن سلول به مدینه میفرستاد
4:46
و میگفتند
4:48
ما به سوی شما خواهیم آمد و ریشهتان را خواهیم کند و سرزمین سبزتان را در خانهتان نابود خواهیم کرد
4:55
کار تا آنجا رسید که گروهی سبک از مشرکان
5:01
به فرماندهی کرز بن جابر فهری به چراگاههای مدینه رسید
5:06
تا برخی از چهارپایانش را غارت کند و سالم بازگردد
5:10
چون چنین بود
5:13
نزدیک شدن دیدار خونین میان جمع حق و جمع باطل
5:15
نزدیک شدن دیدار خونین میان گروه حق و گروه باطل
5:21
پس خداوند متعال اجازهی جنگ را نازل فرمود
5:24
همراه با لوازم آن در این فرمودهاش
5:28
به کسانی که جنگشان داده شده، اجازه داده شد، زیرا به ایشان ستم شده است
5:34
«و همانا خداوند بر یاری ایشان تواناست»
5:39
کسانی که از خانههایشان بیرون رانده شدند، بیآنکه حقی داشته باشند
5:45
جز اینکه گفتند: پروردگار ما الله است
5:50
و اگر الله برخی از مردم را به وسیلهٔ برخی دیگر باز نمیداشت،
5:56
صومعهها و کلیساها و کنیسهها و مسجدها ویران میشد
6:02
که در آنها نام الله بسیار یاد میشود
6:06
«و قطعاً خداوند کسی را که او را یاری کند، یاری خواهد داد»
6:13
به راستی الله نیرومند و شکستناپذیر است
6:17
از اینجا برای مسلمانان
6:20
اهمیت آمادگی نظامی آشکار شد
6:23
پس رسول الله صلی الله علیه وسلم
6:27
به تجهیز سریهها پرداخت
6:29
و آنان را به مرزهای مدینه اعزام کرد
6:32
پس در عمل عملیات نظامی آغاز شد
6:34
در فواصل گوناگون
6:36
و پیش از بدر
6:38
غزوهها و سریههای متعددی رخ داد
6:41
که بیشتر اهدافشان
6:43
رهگیری کاروانهای تجاری قریش بود
6:47
هدف فرستادن پیامی به قریش بود،
6:50
که محتوایش این بود که چشمهای مسلمانان بیدار است،
6:54
و آنان نیروییاند که توان رویارویی و جنگیدن را دارند.
6:59
پس رسول الله (ﷺ) آغاز کرد
7:03
و مسلمانان با آن فعالیت نظامی
7:07
از طریق آن سریهها و کتیبهها
7:10
تا آنکه برخی از آنها به نزدیکی مکه رسیدند،
7:14
و از مشرکان کشته شد
7:16
و اسیر گرفته شد و غنیمت به دست آمد و سالم بازگشتند،
7:20
مانند سریه نخله،
7:22
که فرماندهٔ آن عبدالله بن جحش رضیاللهعنه بود.
7:27
و در اینجا مشرکان دریافتند
7:29
که خطر اسلام برای آنان دیگر توهّم نیست،
7:33
بلکه حقیقت شده است.
7:35
و در اوج آن فعالیت نظامی، پیش از بدر،
7:39
آیات برانگیزانندهٔ جهاد
7:43
در سورههای متعددی نازل میشد،
7:45
آنچه بر نشاط و محبت مسلمانان افزود
7:49
— [این خط با تکرار و ساختار ناهمگون، ترجمهای مطابق با خط ۱۱۷ است] —
7:54
قریش هرگز سفرهای تجاری خود را به شام
8:00
از راه حوالی مدینه رها نمیکرد،
8:02
زیرا زندگیاش جز بدان برپا نمیشد.
8:06
و با وجود اعتراض مکرر مسلمانان به کاروانهایشان که پیشتر اشاره شد،
8:10
مکرراً
8:13
آنان همچنان در همان راه ادامه دادند.
8:17
و در یکی از آن کاروانها،
8:20
خبرش به مسلمانان رسید.
8:23
رسول الله (ﷺ) بیرون آمد
8:26
با گروهی از مسلمانان در پی آن،
8:29
اما هنگامی رسیدند که از دست رفته بود،
8:32
و به مدینه بازگشتند.
8:35
و چون بازگشتن آن کاروان به آنان رسید،
8:38
رسول الله (ﷺ) آماده شد
8:41
با سیصد و چند ده مرد از مسلمانان،
8:45
و برای جلوگیری از آن کاروان بیرون رفتند.
8:49
و خبر بیرون آمدن مسلمانان رسید
8:52
به فرمانده کاروان، ابوسفیان،
8:55
و مسیرش را تغییر داد
8:58
و هشداردهندهای به قریش فرستاد.
9:01
پس مشرکان از مکه بیرون آمدند
9:04
با تیغها و سلاحهایشان،
9:07
و با غرور و خودپسندیشان،
9:10
برای رویارویی با مسلمانان با سپاهی
9:13
که شمارش هزار جنگجو بود.
9:16
و چون خبر به مسلمانان رسید،
9:19
مسلمانان و رسول الله (ﷺ) همراه آنان آماده شدند،
9:24
و به میدان نبرد رو آوردند
9:27
و مواضع خود را گرفتند،
9:30
در انتظار ساعت دیدار سرنوشتساز.
9:33
طلوع روز فرقان،
9:37
در بامداد جمعه،
9:40
مصادف با هفدهم رمضان
9:43
از سال دوم هجرت.
9:46
خورشید بر جایگاهی طلوع میکند
9:50
که در آن دو گروه روبهروی هماند:
9:53
گروهی که در راه الله میجنگد
9:56
و دیگری کافر.
9:59
دو گروه بدون آمادگی قبلی گرد هم آمدند،
10:02
کافری از سوی مسلمانان به او
10:05
چون آنان کاروان را میخواستند،
10:08
و الله نفیر (سپاه) را میخواست.
10:20
در آن بامداد سرخفام،
10:23
دیدار میان شمشیرها رخ داد،
10:26
پس از آنکه دیدار میان حجتها بود
10:29
و مقابله با آن.
10:33
در آنجا مظلوم دیدار میکند
10:36
که شکنجه و خوار شد
10:39
و از خانه و خانوادهاش بیرون رانده شد،
10:42
و هر که زنده ماند از روی حجت زنده ماند.
10:45
و به راستی الله شنوای داناست
10:49
به ستمگر متجاوز،
10:52
که از روی سرکشی و ریا بیرون آمد،
10:55
و از راه الله بازمیدارد،
10:58
و با دوستان (اولیای) او میجنگد.
11:01
آن دیدار از سر تعصب نبود،
11:04
یا عصبیت قبیلهای،
11:07
یا ملیگرایی یا اغراض دنیوی،
11:10
بلکه دیداری میان ایمان و کفر بود،
11:13
و حق و باطل و خیر و شر.
11:16
در نبردی سرنوشتساز
11:19
که پس از آن مسیر برخوردها را تعیین میکرد.
11:22
از این رو، بر لبهٔ نیزه دیدار کردند:
11:25
برادر با برادرش، و پسر با پدرش،
11:28
و خویشاوند با خویشاوندش،
11:31
و همراه با همراهش.
11:34
جز رابطهٔ عقیده، هیچ پیوند دیگری باقی نماند،
11:37
و بر آن است که با مخالف جنگ میشود
11:40
و موافق یاری میگردد.
11:43
در متن نبرد،
11:46
با مبارزهای سریع،
11:49
سر سه تن از دلاوران مشرکان ربوده شد،
11:52
و سایهٔ تاریک آن
11:55
بر دلهای کافران، ترس و وحشت افکند،
11:58
و در صفهایشان پریشانی و اضطراب پدید آمد.
12:01
و به دنبال آن آغاز شد
12:04
حملهٔ عمومی که از سوی مسلمانان بود،
12:07
همچون سیل ویرانگری که هر آنچه پیش رویش است را میروبد،
12:10
یا همچون شیران گرسنه
12:14
که بر طعمههای خود میجهند،
12:17
طعمههایی که مدتها دیدارشان را آرزو داشتند.
12:20
پس در آن هنگام جز سرهایی که پرتاب میشوند، و چهرههایی که خرد میگردند،
12:23
و اندامهایی که بریده میشوند و استخوانهایی که پاره میشوند،
12:26
و خونهایی که جاری است،
12:29
نمیبینی؛ پیکرها و مرکبها به آن رنگین میگردند.
12:32
پس چون میدان نبرد به گردش درآمد
12:35
و شمشیرهای مسلمانان خوار و شکسته شد،
12:39
(گرد و غبار) از آنان برطرف نشد،
12:42
و سپاهیان کفر بزرگان خود را دیدند
12:45
که بر زمین افتادهاند زیر پای اسبها،
12:48
بر پشت گریز سوار شدند،
12:51
تا زخمهای خود را التیام دهند و به سوی خانههای خود بازگردند
12:54
با آنچه از مردانشان باقی مانده است.
12:57
با آنچه از مردانش باقی مانده بود
13:00
در آن هنگام، کوشش مسلمانان به جنبوجوش افتاد
13:03
و زنجیرهایشان [گشوده شد]
13:06
[آنها را] از میان گروههای گریزان آنها [برگرفتند]
13:09
پس ابر نبرد بدر پراکنده شد
13:12
از [وجود] هفتاد کشته
13:15
و هفتاد اسیر از مشرکان قریش
13:18
و این [رویداد] ضربهای کاری بود
13:21
که قریش پیش از آن نظیرش را ندیده بود
13:28
[و] اثری که این نبرد بر جای گذاشت
13:31
روز بدر، روزی درخشان است
13:34
بر پیشانی امت محمدی
13:37
و مرواریدی تابناک در گردنبند
13:40
مبارزهی خونین در زندگی جهادی آن [امت]
13:43
و گامی استوار
13:46
در مسیر تاریخ آن روزها، [بر آن] گذاشته شد
13:49
و به خِرد باطل
13:52
چرخهی اندیشه را دوباره بازگرداند
13:55
و به نیروی حق، شور و انرژی تازهای بخشید
13:58
از عزت و یقین
14:01
و ادامه دادن در راه رویارویی مسلحانه
14:04
این همان روزی است که در آن
14:07
ستمدیده از ستمگر
14:10
و ناتوان از ناتوان
14:13
و شکنجهشده از شکنجهگر دادخواهی گرفت.
14:16
این روز بلال بن رباح است،
14:19
آن هنگام که دلش از امیه بن خلف آرام گرفت،
14:22
همان کسی که به او عذاب سخت میچشاند
14:25
در مکه. این روزی است که
14:28
مکه، که از سران کفر و گمراهی بود،
14:31
و پهلوهایش از سر آسودگی نفس راحتی کشید،
14:34
با نابودی جان بزرگان گمراهی.
14:37
که فضای آن را تیره میساختند.
14:40
پس در آن ابوجهل هلاک شد،
14:43
و امیه بن خلف،
14:46
و شیبه بن ربیعه،
14:49
و همانندشان از ستمگران.
14:52
روز بدر روزی بود که روشن شد،
14:56
و از تاریکیهای باطل آنچه را زدود، زدود،
14:59
و درسی خونین گردید
15:02
که هر نیرویی برای باطل بترسد
15:05
از آنکه در حق آن تکرار شود.
15:08
این همان روزی است که انوارش
15:12
سراسر شهر مدینه را فرا گرفت،
15:15
و مسلمانان از آن شادی بزرگی یافتند،
15:18
و منافقان و یهودیان به سبب آن
15:21
خشم شدیدی گرفتند،
15:24
و تاریکیشان (از نور آن) درمانده و خوار شد،
15:27
پس از آنکه دیدار (این نبرد) آنان را به بیرون رفتن از آن طمع داده بود،
15:30
با این گمان که گردش (روزگار)
15:33
بر مسلمانان خواهد گشت،
15:36
و بر آنکه به نفع خویش نیت بد داشت.
15:39
آن روز رمضانی درخشان بود،
15:42
روزی که قبیلههای بتپرست
15:45
اطراف مدینه را از نیتهای بد
15:48
نسبت به مسلمانان
15:52
(متوجه ساخت و) به حساب آوردند.
15:55
اما مکه،
15:58
پس ای وای بر مشرکان مکه در آن روز!
16:01
آنان گمان میکردند که سپاه پرخروششان
16:04
برای گردش شکار به مدینه خواهد رفت،
16:07
پس بازخواهد گشت در حالی که هر که را کشتهاند کشتهاند
16:10
و در دام شکارشان گرفتار شدهاند
16:13
اسیرانی از مسلمانان.
16:16
پس مشرکان شراب مینوشیدند
16:20
از شادی هلاکت محمد و یارانش.
16:23
و میان مکه در اوج رؤیاهایش،
16:26
ناگاه پیشتازان آنچه از
16:29
جنگجویانش باقی مانده بود، به آن درآمدند،
16:32
دامنکشان از ذلت شکست،
16:35
و ترس گامهایشان را فرا گرفته،
16:38
و هراس فراگیر چهرهشان را پوشانده،
16:41
و غبار فاجعه سرهایشان را سایه افکنده است.
16:44
چون خبر به مردم مکه رسید،
16:47
نخستین کسی که دربارهٔ آن نبرد سخن گفت
16:50
آن را باور نکردند، و گفتند:
16:53
با برخی لطیفهها خبرش را به ریشخند گرفتند،
16:56
اما چون حقیقت برایشان روشن شد،
16:59
چنان صدمهای خوردند که پیش از آن
17:02
مانندش را نخورده بودند،
17:05
اندوه بر آنان چیره شد
17:08
و غم شدید بر ایشان فرود آمد،
17:11
و مکه به مجلس عزای بزرگی بدل شد،
17:15
و جامهای درد بزرگ را مینوشیدند.
17:18
پس چه فاصلهای است میان گروه باقیماندهی مشرکان
17:23
که به مکه رسید در حالی که کشتهها و اسیرانش را پشت سر نهاده،
17:26
و در حالی که رسوایی و خواریاش را پیش روی خود حمل میکند،
17:29
(و میان آن که با پیروزی بازگشت).
17:32
و میان جمع مسلمانان، آن پیروزمند
17:35
که به مدینه بازمیگردد
17:38
در حالی که راه را از بدر
17:41
تا مدینه با عزت و شادمانی گسترده است،
17:44
پس وارد مدینه میشود و میکشد
17:47
هفتاد اسیر را،
17:50
و در پشت سرشان در بدر، هفتاد کشته را رها میکند.
17:53
پس تبریکگویان به استقبالش میآیند،
17:56
و بر چهرهاش نقش میبندد
17:59
لبخند پیروزی و سربلندی،
18:02
پس در خانهٔ هجرت فرود میآید،
18:05
و چشمش به دیدن نیرویی روشن شده است،
18:08
که بزرگترین قدرت گمراهی در آن فرو میریزد،
18:11
و معیت الله را مشاهده کرد
18:14
که تیراندازی مؤمنان را استوار میسازد،
18:17
و دشمنان الله، کافران را به خاک میافکند.
18:20
و در این رویداد، عبرتهایی است:
18:24
نخست، ماه رمضان،
18:27
زمان فعالیت و جنبوجوش است
18:30
برای کارهای بزرگ،
18:33
و زمان نشستن و تنبلی نیست.
18:36
دوم، نیروی باطل را جز
18:39
نیروی حق بازنمیدارد،
18:42
که آن را از سرکشی و گردنکشیاش بازدارد.
18:46
سوم، پیروزی مؤمنان
18:49
بر کافران جنگافروز،
18:52
نه به نیروی شمار و تجهیزات،
18:55
بلکه به فراهم بودن عنصر ایمان است،
18:58
که معیت الله تعالی همراه آن است.
19:01
چهارم، غرور باطل
19:04
مدت معینی دارد که در آن پایان مییابد،
19:07
و آنگاه ستارهٔ درخشان حق میتابد.
19:10
پنجم:
19:13
پیروزی نیروی حق، به دست یکی
19:16
از طرفهای باطل،
19:19
آن نیرو و همانندانش را هراسان میسازد،
19:22
همانگونه که خداوند متعال فرموده است:
19:37
رمضان، رویدادها و عبرتها است.