وقایع و درس های ماه مبارک رمضان | قسمت (20) | رحلت امام عبدالله بن مبارک

◉ 356 بازدید ⏱ 13:00 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:05 مختصر کتاب
0:07 رمضان: حوادث و عبرت‌ها
0:11 وفات امام عبدالله بن مبارک
0:18 زمان در ماه رمضان
0:21 از سال ۱۸۱ هجری قمری
0:25 انسان ممکن است میان مردم به
0:32 صفتی نیکو از صفات پسندیده شناخته شود
0:35 و در میان آنان به آن خصلت فاضله مشهور گردد
0:38 آن‌گاه که بهره‌اش از آن بیش از دیگران باشد
0:43 پس برخی از مردم به دانش و فهم اشاره می‌شوند
0:48 و برخی به زهد و عبادت اشاره می‌شوند
0:52 و برخی به جهاد و مرابطه اشاره می‌شوند
0:56 و برخی به بخشندگی و فراوانی صدقات شناخته می‌شوند
1:00 و برخی به تسلط‌شان بر ادبیات عربی یا شعر شناخته می‌شوند
1:05 یا به سوارکاری و هنر جنگاوری، یا تجارت و مانند آن
1:09 اما اینکه این خصلت‌ها در یک شخصیت واحد گرد آید
1:14 این از نمونه‌های اندک در میان مردم است
1:17 غیر از این، فضل الله تعالی بر برخی از بندگانش
1:21 ممکن است همه این‌ها را به او عطا کند
1:24 پس آنچه در میان مردم پراکنده است از فضیلت‌ها، در او گرد می‌آید
1:28 و او اگرچه جسمی کوچک داشت
1:31 اما در او همه‌ی دانش جهان جمع شده بود
1:34 از جمله نمونه‌های این شخصیت جامع خصال خیر
1:39 امام عبدالله بن مبارک رحمه الله است
1:44 نام، نسب و تولد او رحمه الله
1:48 او عبدالله بن مبارک بن واضح است
1:53 کنیه‌اش ابوعبدالرحمن است
1:55 حنظلی، مولای ایشان
1:57 ترکی سپس مروزی
2:00 حافظ، غازی و یکی از اعلام
2:04 امام و شیخ الاسلام
2:07 عالم زمان خود و امیر پرهیزگاران در روزگار خویش
2:12 پدرش ترک‌تبار و مولای مردی از بازرگانان بنی حنظله از اهالی همدان بود
2:19 پس ابن مبارک هرگاه به آنجا می‌آمد، به فرزند مولایشان نیکی می‌کرد
2:25 و مادرش خوارزمی بود
2:28 در ناحیه خراسان، در شهر مرو متولد شد
2:31 در سال یکصد و هجده هجری قمری
2:35 شاگردی و طلب علم او رحمه الله
2:40 امام ابن مبارک حریص بر دانش بود
2:43 پس در بیست سالگی به طلب علم آغاز کرد
2:47 و ما نمی‌دانیم سبب تأخیر او در این کار چه بوده است
2:50 شاید آن به وضعیت خانواده‌اش بازمی‌گردد
2:54 با این همه، دانش بسیاری به دست آورد
2:58 و ملاک، زودآغازی در طلب علم یا درازی سال‌ها در آن نیست
3:03 بلکه ملاک حصول برکت و توفیق است
3:07 چون ابن مبارک گام در راه دانش نهاد
3:12 در تحصیل، کوششی بزرگ به کار بست
3:15 تا آنکه از دیگران پیشی گرفت
3:17 احمد بن حنبل گفت:
3:19 در زمان او کسی در طلب علم از او جست‌وجوگرتر نبود
3:23 او امری بزرگ را گرد آورد
3:26 و هیچ‌کس از او کم‌لغزش‌تر نبود
3:29 مردی اهل حدیث و حافظ بود
3:33 ابن مبارک درباره خود گفت:
3:36 من دانش را از چهار هزار استاد فراگرفتم
3:39 و از هزار استاد روایت کردم
3:43 دانش او رحمه الله
3:45 امام ابن مبارک از بزرگان علما بود
3:49 که اهل علم استواری او را در دانش شناخته بودند
3:52 و به برتری مقامش در تحصیل و تعلیم و عمل به آن گواهی دادند
3:58 و او را به این خصلت بزرگ ستودند
4:01 که یکی از خصال فراوان اوست
4:05 ابوعمر بن عبدالبر گفت:
4:08 علما بر پذیرفته بودن و جلالت و امامت و عدالت او اجماع دارند
4:14 و ابن معین گفت:
4:16 عبدالله رحمه الله
4:19 زیرک، دقیق در نقل و مورد اعتماد بود
4:22 و عالمی صحیح‌الحدیث بود
4:25 و کتاب‌هایی که با آن‌ها حدیث می‌گفت
4:28 بیست هزار یا بیست و یک هزار (جزء) بود
4:34 ابن مبارک معتقد بود که دانش بزرگ‌ترین شرافت است
4:38 که با آن به هیچ شرافت دیگری نیازی نیست
4:43 پس گفت: شگفت دارم از کسی که در دانش نکوشیده،
4:47 چگونه نفسش او را به شرافتی فرا می‌خواند؟
4:51 و او رحمه الله به مطالعه بسیار علاقه‌مند بود
4:54 و دوستدار کتاب‌ها بود
4:56 و نشستن با آن‌ها را مایه انس و آرامش خود می‌یافت
4:59 و ماندن در کنارشان را رهایی از مجالس غیبت
5:04 و نشست‌هایی که عمر را تباه می‌کند می‌دانست
5:07 شقیق بلخی گفت:
5:09 به ابن مبارک گفته شد:
5:11 چرا وقتی نماز می‌گذاری، با ما نمی‌نشینی؟
5:15 گفت: با صحابه و تابعین می‌نشینم
5:19 و در کتاب‌ها و آثار آنان می‌نگرم
5:22 پس با شما چه کنم؟
5:24 شما مردم را غیبت می‌کنید
5:27 و او رحمه الله دانش را نمی‌خواند و حفظ نمی‌کرد تا با آن بر دیگران برتری جوید
5:33 و با آن متاعی از دنیا نمی‌طلبید
5:36 بلکه آن را برای عمل فرا می‌گرفت
5:38 و از او نقل شده که به عبادت و عمل به آنچه آموخته بود روی آورد
5:44 نعیم بن حماد گفت:
5:46 عاقل‌تر از ابن مبارک ندیدم
5:49 و در عبادت پرتلاش‌تر از او نبود
5:52 و از نمونه‌های عمل او به دانشش
5:55 آنچه حسن بن عرفه نقل کرده که گفت:
5:58 ابن مبارک به من گفت:
6:00 در سرزمین شام قلمی به عاریت گرفتم
6:03 پس عزم کردم که آن را بازگردانم
6:06 چون به مرو رسیدم، نگاه کردم دیدم آن قلم همراه من است.
6:10 و به شام بازگشتم تا آن را به صاحبش بازگردانیدم،
6:15 و این غایتی والا در امانتداری است.
6:19 او به سبب دانش و عمل به آن، در میان مردم محبوب بود،
6:23 و در میان ایشان شناخته‌شده بود.
6:25 هرگاه به جایی وارد می‌شد، اهلش جشن می‌گرفتند.
6:29 رشید به «رَکَّه» وارد شد،
6:33 و مردم به دنبال ابن مبارک شتافتند،
6:36 و کفش‌ها پاره شد و گرد و غبار برخاست.
6:40 کنیزی از امیرمؤمنان
6:43 از برجی در کاخ چوبی نگریست،
6:46 و گفت: «این کیست؟»
6:49 گفتند: «دانشمندی از اهل خراسان است که وارد شده.»
6:53 گفت: «به خدا سوگند، این همان پادشاه است،
6:57 نه پادشاهی هارون که مردم را جمع نمی‌کند
7:00 جز با شرط و یاوران.»
7:03 بخشش او رحمه‌الله
7:05 از برجسته‌ترین خصلت‌های نیک در ابن مبارک، بخشندگی و کرم بود.
7:11 و از جلوه‌های بخشش او که به آن شناخته می‌شد،
7:14 گرامی داشتن برادران و همسایگانش با پرداخت هزینه‌های حج بود.
7:19 و از جلوه‌های بخشش او، ادای دین بدهکاران بود.
7:24 کرم او در این جهت به جایی رسیده بود
7:27 که مردی نزد او آمد،
7:30 و از او خواست که دینی را که بر عهده‌اش بود ادا کند.
7:33 پس برای او نامه‌ای به وکیل خود نوشت.
7:36 چون نامه به او رسید،
7:39 وکیل به او گفت:
7:41 «دینی که خواسته‌ای ادا شود چقدر است؟»
7:44 گفت: «هفتصد درهم.»
7:47 و عبدالله نوشته بود که به او هفت هزار درهم بدهد.
7:53 وکیل او را دوباره پرسش کرد و گفت:
7:55 «محصولات [زمین] تمام شده است.»
7:58 عبدالله نوشت:
8:00 «اگر محصولات تمام شده،
8:03 عمر [من] نیز تمام شده است.
8:06 پس آنچه را قلمم [بدان] اشاره کرده، امضا کن.»
8:10 گویی می‌خواست دل آن بدهکار شکسته نشود،
8:14 و شادی او از این مبلغ بزرگ دور نشود.
8:18 جهاد او رحمه‌الله
8:22 عبده بن سلیمان مروزی گفت:
8:25 ما در یک سریه با ابن مبارک در سرزمین روم بودیم.
8:30 با دشمن روبه‌رو شدیم.
8:32 چون دو صف به هم رسیدند،
8:34 مردی از دشمن بیرون آمد
8:36 و به مبارزه فراخوانده شد.
8:38 مردی به سوی او رفت و او را کشت.
8:41 سپس دیگری را کشت،
8:44 و سپس دیگری را کشت.
8:46 آنگاه به میدان مبارزه فراخوانده شد،
8:49 و مردی به سوی او رفت.
8:51 ساعتی با او جنگید، سپس او را نیزه زد و کشت.
8:55 مردم به سوی او ازدحام کردند.
8:57 نگریستم،
8:58 ناگهان او عبدالله بن مبارک بود.
9:01 و ناگهان دیدم چهره‌اش را با آستینش پوشانده است.
9:04 گوشه آستینش را گرفتم و کشیدم،
9:08 دیدم خودِ اوست.
9:10 گفت:
9:11 «و تو ای ابا عمر،
9:13 از کسانی هستی که بر ما عیب می‌گیرند؟»
9:15 و این از اخلاص اوست رحمه‌الله،
9:20 و جمع کردن خصلت‌های نیک در او،
9:22 که در دیگران پراکنده بود، رحمه‌الله.
9:25 پس از بیان برخی خصلت‌های نیک
9:28 در امام ابن مبارک،
9:30 برای ما روشن می‌شود که این مرد
9:32 خصلت‌های نیکویی را گرد آورده
9:34 که کمتر در دیگری جمع می‌شود.
9:37 از این رو برخی از دانشمندان پیشین
9:41 عبارت‌هایی را که بر این امر دلالت دارد یاد کرده‌اند.
9:45 اسماعیل بن عیاش گفت:
9:47 «روی زمین کسی مانند ابن مبارک نیست،
9:51 و نمی‌دانم که الله خصلتی از خصلت‌های نیک را آفریده باشد
9:55 مگر آنکه آن را در عبدالله بن مبارک قرار داده باشد.»
9:59 و عباس بن مصعب گفت:
10:03 «عبدالله، حدیث و فقه را گرد آورد،
10:06 و عربیت و روزهای مردم [ایام العرب] را،
10:09 و شجاعت و بخشش را،
10:11 و تجارت و محبوبیت نزد گروه‌ها را.»
10:15 وفات او رحمه‌الله
10:19 پس از زندگی پسندیده‌ای
10:21 که در هر خیری گذرانده بود
10:23 و الله آن را به او بخشیده بود
10:25 و او را بر آن یاری داده بود،
10:27 ابو عبدالرحمن جان خود را به آفریننده‌اش سپرد
10:31 و دنیا را ترک گفت،
10:33 و الله برای او در میان آیندگان
10:36 زبان صدقی باقی گذاشت که به ستایش او گویاست
10:39 و او را با دعا یاد می‌کند.
10:41 او رحمه‌الله در «هیت» کنار فرات درگذشت،
10:45 در حالی که از جنگ با رومیان بازمی‌گشت،
10:48 در ماه رمضان سال صد و هشتاد و یک هجری،
10:52 و شصت و سه ساله بود.
10:55 هنگامی که ابن مبارک در حال جان‌دادن بود،
10:58 مردی شروع به تلقین او کرد
11:00 و گفت: «بگو: لا إله إلا الله»
11:03 او بیش از حد تکرار کرد،
11:05 پس [ابن مبارک] به او گفت:
11:06 «تو [درست] تلقین نمی‌کنی،
11:08 و می‌ترسم پس از من مسلمانی را آزار دهی،
11:11 اگر مرا تلقین کنی و بگویی: لا إله إلا الله.»
11:15 سپس دیگر سخنی نگفتم.
11:18 پس مرا رها کن.
11:20 پس اگر سخنی گفتم،
11:22 با من دیدار کن تا آخرین سخن من باشد.
11:26 و این اندرز گران‌بها
11:29 آخرین توصیه‌ای است که به امت محمد (ﷺ) کرد.
11:32 چه بزرگ است این اندرز!
11:35 در چنین حالی.
11:38 درس‌هایی از زندگی عبدالله
11:42 بن مبارک (رحمه‌الله)
11:44 نخست:
11:46 چه نیکوست مال شایسته برای بنده شایسته!
11:49 و چه زیباست دانش،
11:51 هنگامی که با مال حلال همراه باشد،
11:54 که صاحبش به‌وسیله آن روی خود را از مردم بازمی‌دارد
11:58 و به آن در اطاعت الله سبحانه و تعالی یاری می‌جوید
12:02 و یاران خود را در فراگیری و آموزش دانش یاری می‌رساند.
12:06 دوم:
12:08 در دانشی که با عمل همراه نباشد، هیچ خیری نیست.
12:12 سوم:
12:13 سرکشی از اهل علم
12:15 و برآوردن نیازهای ایشان، از بهترین اعمال است.
12:19 چهارم:
12:21 اخلاص در اعمال صالح
12:23 همان است که جایگاه صاحبش را
12:26 نزد الله و نزد مردم بالا می‌برد.
12:29 پنجم:
12:32 شایسته است که مؤمن در حوزه‌های گوناگون خیر
12:35 مشارکتی شایسته داشته باشد،
12:38 تا آنجا که توان دارد،
12:40 و به یک جانب بسنده نکند،
12:43 در حالی که می‌تواند از آن فراتر رود و به دیگری بپردازد.
12:47 رمضان؛ رخدادها و عبرت‌ها