وقایع و درس های ماه مبارک رمضان | قسمت (22) | امام احمد بن حنبل از زندان آزاد شد

◉ 340 بازدید ⏱ 15:25 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:05 مختصر کتاب
0:07 رمضان؛ حوادث و عبرت‌ها
0:11 خروج امام احمد بن حنبل از زندان
0:19 زمان: بیست و پنجم رمضان
0:23 سال دویست و بیست و یک هجری
0:30 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) و یارانش
0:33 و صالحان پس از ایشان
0:36 بر عقیده‌ی صحیح و پاک بودند
0:39 که هیچ آلودگی آن را تیره نکرده بود
0:42 به الله و کتاب او ایمان داشتند
0:44 به آنچه الله درباره‌ی خود و کتابش بیان کرده است
0:48 بی‌آنکه به تحریف یا تأویل پناه ببرند
0:51 یا تشبیه یا تعطیل
0:54 تا آنکه دوری از آن عقیده‌ی سالم آغاز شد
0:57 و به‌تدریج در امت سرایت کرد
1:00 و از سرچشمه‌های آن انحراف
1:03 از آن راه پاک
1:05 نادانی از حقیقت دین اسلام بود
1:08 و از زبان عربی، زبان قرآن
1:11 و این هنگامی بود که
1:14 برخی از عجم‌ها همچون موالی
1:16 به اسلام درآمدند و در ایشان بقایایی از عقاید پیشین باقی بود
1:20 پس جعد بن درهم و شاگردش جهم بن صفوان
1:24 از موالی بودند
1:26 که شر و فسادی بزرگ میان مسلمانان وارد کردند
1:30 با پراکندن برخی اندیشه‌های منحرف
1:33 در عقیده‌ی صحیح مسلمانان
1:36 مانند بدعت گفتن به مخلوق بودن قرآن
1:39 و برخی مردم آن را از ایشان فرا گرفتند
1:42 سپس ترجمه‌ی کتاب‌های یونان و یونانیان آمد
1:45 و رومیان و ایرانیان و هندیان
1:48 پس بر مشکل افزود و بیماری را شدیدتر کرد
1:52 و شکاف گسترده شد و عقاید منحرف در امت شایع گشت
1:57 و از آنچه ریشه‌دار شدن آن را در برخی ذهن‌ها افزون کرد
2:00 پذیرش آن از سوی برخی خلفای عباسی بود
2:03 و نزدیک ساختن پیشوایان آن و آزمودن مردم با آن
2:08 و از جمله آن عقاید منحرف از حق
2:12 گفتن به مخلوق بودن قرآن بود
2:15 که معتزله آن را مذهب خود قرار دادند
2:19 و آن را میان مردم آشکار کردند
2:21 پس خلیفه‌ی عباسی مأمون آمد
2:24 و با قاضی ابن ابی دؤاد همنشین شد
2:27 و اندیشه‌ی مخلوق بودن قرآن را از او گرفت
2:31 و آن را با قدرت و شدت یاری و منتشر کرد
2:35 و مردم را با آن آزمود
2:37 چون مأمون درگذشت
2:39 برادرش معتصم را به همراهی ابن ابی دؤاد سفارش کرد
2:44 پس پذیرش این اندیشه ادامه یافت
2:47 و پس از معتصم، پسرش واثق به خلافت رسید
2:51 و وضع همچنان بر همان حال ماند
2:54 تا آنکه در دوران متوکل به پایان رسید
2:58 و از جمله علمایی که از پذیرفتن این سه خلیفه سر باز زدند
3:04 و به مخلوق بودن قرآن گردن ننهادند
3:07 احمد بن حنبل شیبانی رحمه‌الله بود
3:10 پس به همین سبب زندانی و با تازیانه زده شد
3:14 و در بیست و پنجم رمضان
3:17 سال دویست و بیست و یک هجری
3:21 از زندان بیرون آمد
3:23 آن روزی بزرگ بود که مسلمانان شادی بسیار کردند
3:28 امام احمد بن حنبل
3:32 و بخشی از زندگی پربرکت او
3:36 نام، نسب و تولد او رحمه‌الله
3:40 او احمد بن محمد بن حنبل بن هلال
3:43 فرزند اسد شیبانی است
3:46 ابوعبدالله مروزی سپس بغدادی
3:50 از پیشوایان بزرگ
3:53 در ماه ربیع در بغداد متولد شد
3:56 در سال صد و شصت و چهار هجری
3:59 و یتیم بزرگ شد
4:02 پدرش او را در حالی که جنین بود از مرو آورده بود
4:06 و مادرش او را در بغداد به دنیا آورد
4:09 و پدرش در حالی که سه ساله بود درگذشت
4:12 و مادرش سرپرستی او را بر عهده گرفت
4:16 آموزش و حفظ او رحمه‌الله
4:19 امام احمد رحمه‌الله کوهی از کوه‌های حفظ بود
4:23 و دریایی از دریاهای علم
4:26 الله قدرت حافظه و فهم نیکو را برای او جمع کرده بود
4:30 و شناخت مقاصد نصوص و معانی آن‌ها را
4:34 پس او حافظ، محدّث و فقیه بود
4:37 عبدالله بن احمد گفت
4:40 ابوزرعه به من گفت
4:42 پدرت هزار هزار حدیث را حفظ دارد
4:45 و عبدالله همچنین گفت
4:48 پدرم به من گفت
4:50 هر کتابی از کتاب‌های وکیع از مصنف را که خواستی بردار
4:54 اگر خواستی از من درباره‌ی متن بپرسی
4:57 تا سند آن را به تو بگویم
5:00 و اگر خواستی درباره‌ی سند بپرسی تا متن آن را به تو بگویم
5:03 من متن را می‌دانم
5:05 ادب و زهد او رحمه‌الله
5:09 علم و فقه احمد
5:12 و عمل او به علمش
5:14 تأثیر نیکوی آن بر کردار، گفتار و احوال او آشکار بود
5:18 پس زهد و ادب و تقوا و هدایت شایسته در او ظاهر شد
5:23 تا جایی که کسی که از او علم نمی‌شنید
5:26 دیدار و همنشینی با او برایش کافی بود
5:29 و در این، خیر بسیار حاصل می‌شد
5:32 مروذی گفت
5:34 ابوعبدالله به من گفت
5:36 من هیچ حدیثی ننوشتم مگر آنکه به آن عمل کردم.
5:40 تا این‌که به من رسید که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) حجامت کرد
5:46 و به ابوطیبه دینار داد
5:49 و (من) او را حجامت کردم و به حجام دیناری دادم.
5:53 و از حسین بن اسماعیل، از پدرش روایت شده که گفت:
5:57 در مجلس احمد نزدیک به پنج هزار نفر، یا بیشتر، گرد می‌آمدند.
6:03 حدود پانصد نفر می‌نوشتند،
6:06 و بقیه از او ادب نیکو و وقار را فرا می‌گرفتند.
6:12 ستایش دانشمندان از او:
6:15 دانش و فقاهت و پارسایی امام احمد
6:18 و نیکی عملش و استواری‌اش در حق و پایداری بر آن
6:23 جایگاهی برجسته در دل‌های مردم به دست آورد،
6:27 پس دوستش داشتند و بزرگش شمردند و قدرش را بالا بردند،
6:31 و نیکو ستایشش کردند.
6:33 از جمله آنان، اهل دانش از استادانش و همسالانش و شاگردانش بودند،
6:38 و کسانی که از او شنیدند یا او را دیدار کردند.
6:41 زبان‌هایشان به ستایش او و بیان فضلش گویا شد.
6:46 عبدالرزاق گفت:
6:48 نه فقیه‌تری از او دیدم و نه پارساتری.
6:52 و یحیی بن معین گفت:
6:54 اگر مجلسی بنشینیم که تنها به ستایش او بپردازیم،
6:57 فضایلش را به‌طور کامل بازگو نکرده‌ایم.
7:00 و شافعی گفت:
7:02 از بغداد بیرون آمدم
7:04 و در آنجا مردی برتر و داناتر و فقیه‌تر و پرهیزگارتر از احمد بن حنبل نگذاشتم.
7:10 (این سخن در همان حال است که)
7:12 در پیشگاه معتصم
7:15 و چون امام احمد (به بغداد) رسید،
7:19 و در زندان مستقر شد،
7:21 چندین بار در پیشگاه معتصم بیرون آورده شد
7:25 تا با رأی او موافقت کند و از سخنش بازگردد:
7:30 «قرآن کلام الله است و مخلوق نیست».
7:33 و در این مجالس با معتصم حاضر می‌شد
7:37 نایب بغداد
7:39 اسحاق بن ابراهیم،
7:41 و قاضی ابن ابی دؤاد،
7:44 و گروهی از فقها و قضات
7:47 که قائل به مخلوق بودن قرآن بودند.
7:50 و ایشان، که ابن ابی دؤاد در رأس آن‌ها بود،
7:53 امام احمد را به گمراهی و گمراه‌کردن و کفر متهم می‌کردند
7:58 و معتصم را بر شکنجه و کشتن ابوعبدالله برمی‌انگیختند،
8:03 و (می‌گفتند که) خون او در گردن ایشان است در پیشگاه الله.
8:08 پس می‌گفتند:
8:10 «ای امیرالمؤمنین،
8:12 او گمراه و گمراه‌کننده و کافر است».
8:16 و برخی گفتند:
8:18 «ای امیرالمؤمنین،
8:20 خون او در گردن من است،
8:22 او را بکش».
8:23 و ابن سماعه گفت:
8:25 «ای امیرالمؤمنین،
8:27 گردنش را بزن،
8:29 و خونش بر گردن من».
8:31 و برغوث گفت:
8:33 «ای امیرالمؤمنین،
8:35 او کافر و حلال‌الخون است،
8:37 گردنش را بزن
8:39 و خونش بر گردن من».
8:41 و شعیب نیز همین‌گونه گفت.
8:44 ابوعبدالله گفت:
8:46 در میان آن قوم، هیچ‌کس در تکفیر من از این دو سخت‌تر نبود.
8:50 اما معتصم به هیچ‌یک از این‌ها توجهی نکرد،
8:55 و معتصم و همراهانش با ابوعبدالله (به سه شیوه) گفت‌وگو کردند
8:59 تا در آن مجالس او را از رأیش بازگردانند؛ سه شیوه:
9:04 نخست:
9:06 شیوه مناظره و اقناع عقلی،
9:10 پس احمد بر ایشان چیره شد.
9:12 دوم:
9:14 شیوه ترغیب،
9:16 تا آنکه معتصم به او گفت:
9:18 «ای احمد،
9:20 مرا اجابت کن (و بپذیر)،
9:22 تا تو را از خاصان خود گردانم،
9:24 و از کسانی باشی که بر فرش من گام می‌نهند».
9:27 پس احمد گفت:
9:29 «ای امیرالمؤمنین،
9:31 آیه‌ای از کتاب الله برای من بیاورند،
9:34 یا سنتی از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بگیرند،
9:38 تا آن را بپذیرم».
9:41 سوم:
9:43 شیوه ترهیب و شکنجه،
9:46 این آخرین شیوه‌ای بود که معتصم با احمد به کار برد،
9:51 آنگاه که دو شیوه نخست برای او سودی نداد.
9:55 پس احمد در پیشگاه معتصم در معرض تازیانه‌زدن سخت قرار گرفت
10:01 تا آنجا که بیهوش می‌شد،
10:03 و تا آنجا که خونش جاری شد و پوستش پاره گشت.
10:07 و از شدت آن تازیانه‌هایی که خورد،
10:10 شاباصنی توبه‌کرده می‌گوید:
10:13 «احمد بن حنبل را هشتاد تازیانه زدم؛
10:17 اگر آن را بر فیلی می‌زدم، آن را فرو می‌ریخت».
10:21 روز بیرون آوردن (از زندان).
10:23 چون معتصم این پایداری بزرگ احمد را دید،
10:28 این امر او را هراسان کرد.
10:30 و ابن ابی دؤاد، این اندرز را به معتصم داده بود،
10:35 هنگامی که شنید برخی از همنشینان خواستار کشتن او و بر عهده گرفتن خونش‌اند،
10:40 آنجا که گفت: «نه، ای امیرالمؤمنین، چنین مکن،
10:45 زیرا اگر او کشته شود یا در خانه تو بمیرد،
10:49 مردم خواهند گفت: صبر کرد تا کشته شد،
10:53 و مردم او را امام خواهند گرفت،
10:55 و بر آنچه بر آن هستند استوار خواهند ماند.»
10:58 اما آن را هم‌اکنون آزاد کرد.
11:01 پس اگر بیرون از خانهٔ تو بمیرد،
11:04 مردم در (چگونگی) امر او شک کردند.
11:06 احمد گفت: پس مرا آزاد کردند،
11:09 و جز این احساس نکردم که در اتاقی از خانه‌ای هستم،
11:13 و زنجیرها از پاهایم گشوده شده بود.
11:16 و این در بیست و پنجم ماه رمضان بود
11:21 از سال دویست و بیست و یک (هجری).
11:24 سپس خلیفه فرمان داد که او را نزد خانواده‌اش آزاد کنند.
11:28 معتصم، عموی احمد را (نیز) به حال خود رها کرد.
11:31 سپس به مردم گفت: آیا او را می‌شناسید؟
11:34 گفتند: آری، او احمد بن حنبل است.
11:38 گفت: به او نگاه کنید.
11:41 آیا سالم و تندرست نیست؟
11:44 گفتند: آری.
11:45 و چون گفت: او را سالم و تندرست به شما تحویل دادم،
11:50 مردم آرام شدند و خاموش گشتند.
11:53 ذهبی گفت:
11:55 این سخن را (معتصم) با وجود تسلط او بر خلافت و شجاعتش نگفت
11:59 مگر به دلیل امری بزرگ.
12:02 گویی ترسید که (احمد) بر اثر کتک‌خوردن بمیرد،
12:05 و توده‌های مردم علیه او قیام کنند.
12:07 و اگر عموم مردم بغداد علیه او قیام می‌کردند،
12:10 شاید از (مهار) آنان ناتوان می‌ماند.
12:13 این موضع، موضع انسانی با منش بزرگ است.
12:16 پس از این همه آزمون بزرگی که امام احمد با آن روبه‌رو شد،
12:22 و این آزار سختی که از معتصم و همنشینانش دید،
12:28 اخلاق بزرگان در آن آشکار می‌شود،
12:31 و (اخلاق) مؤمنان راستین و نیکوکاران،
12:34 که برای خود انتقام نمی‌گیرند،
12:37 و از این رو عفو عمومی از سوی معتصم صادر می‌شود،
12:41 به دلیل خدمتی که او به اسلام کرده بود.
12:44 احمد بن سنان گفت:
12:47 به من خبر رسیده که احمد بن حنبل
12:49 معتصم را (از حق خود) حلال کرد،
12:51 در روزی که پایتخت بابک فتح شد
12:53 و بر او پیروز گشتند،
12:55 یا در فتح عموریه.
12:57 پس گفت:
12:59 او از زدن من گذشته است.
13:01 و شنیدم که می‌گفت:
13:03 هر کس که مرا یاد کند، (از او) گذشته‌ام،
13:06 مگر بدعت‌گذار.
13:08 و من ابواسحاق،
13:10 یعنی معتصم را حلال کرده‌ام.
13:13 و دیدم که الله می‌فرماید:
13:15 «و باید عفو کنند و درگذرند.»
13:18 آیا دوست ندارید که الله شما را بیامرزد؟
13:22 و پیامبر (ﷺ) به
13:25 ابوبکر (رضی‌الله‌عنه) دستور عفو داد
13:27 در داستان مِسطح.
13:29 ابوعبدالله گفت:
13:31 «و تو را چه سود که الله
13:33 برادر مسلمانت را به‌سبب دشنامت عذاب کند؟»
13:36 پس الله ابوعبدالله را رحمت کند،
13:39 چقدر شکیبا و نیرومند بود
13:41 در حق، و چه استوار.
13:43 و عفو و گذشتش چقدر بزرگ بود،
13:46 پس از آنچه بر او گذشت.
13:49 و او رحمه‌الله درگذشت،
13:52 پس از زندگی‌ای پر از خیر فراوان
13:56 و پایداری بزرگ بر حق،
13:59 و نشر علم و سنت.
14:01 ابوعبدالله این زندگی را وداع گفت
14:04 و به جوار پروردگارش رفت.
14:06 پسرش عبدالله گفت:
14:09 شنیدم که پدرم می‌گفت:
14:12 هفتاد و هفت سال را کامل کردم
14:15 و وارد هشتادمین سال شدم،
14:17 پس همان شب تب کرد،
14:19 و در روز دهم (بیماری) درگذشت.
14:22 و پسرش صالح گفت:
14:24 چون آغاز ربیع‌الاول فرا رسید،
14:27 در سال دویست و چهل و یک هجری،
14:31 پدرم شب چهارشنبه تب کرد،
14:34 و در حالی که تب داشت شب را گذراند،
14:36 و به شدت نفس می‌کشید.
14:39 و من بیماری‌اش را شناخته بودم،
14:42 و هرگاه بیمار می‌شد، (در پرستاری) او می‌کوشیدم.
14:45 پس به او گفتم: ای پدر،
14:48 دیشب با چه افطار کردی؟
14:51 گفت: با آب باقی‌مانده‌ای.
14:54 و گفت: دردهای گرفتگی ادرار و دیگر دردها بر او گرد آمده بود،
14:57 اما عقلش همچنان استوار بود.
15:00 تا آنکه روز جمعه،
15:03 دوازدهم ربیع‌الاول،
15:06 در ساعتی از روز،
15:09 (او درگذشت).
15:12 رمضان؛ حوادث و عبرت‌ها.