از مجموعهٔ عشره مبشره — ده تن بشارتدادهشده به بهشت (مجموعه کامل شد)
· درس 28 از 30
آن ده وعده بهشت را دادند | قسمت (28) | ابوعبیده بن الجراح رضی الله عنه (قسمت دوم)
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:04
جمعیت «مودّت» ده نفری را که به بهشت مژده داده شدهاند معرفی میکند
0:12
ابو عبیده بن جراح رضیاللهعنه
0:18
دوستی یاران و خویشاوندی (پیامبر) دو سنت است
0:23
پروردگارم آن را به من عطا کرد هنگامی که ما را زنده گرداند
0:28
دوستی یاران
0:29
عمر بن خطاب رضیاللهعنه روزی با یارانش نشسته بود
0:37
و سخنان نغز و دلپذیر با یکدیگر میگفتند
0:40
و در همان حال بودند
0:42
که عمر اندکی از ایشان دور شد و در اندیشه فرو رفت
0:46
گفتند: ای امیرالمؤمنین، تو را چه شده است؟
0:50
گفت: آرزو کنید
0:53
یکی از ایشان گفت: آرزو دارم این خانه پر از درهم باشد تا آن را در راه الله انفاق کنم
0:58
(هر چه را که آرزو کرد)
1:01
عمر گفت: باز هم آرزو کنید
1:04
دیگری گفت: آرزو دارم این خانه پر از طلا باشد
1:10
تا آن را در راه الله انفاق کنم
1:13
عمر گفت:
1:15
اما من آرزو دارم این خانه پر از مردانی باشد
1:20
همچون ابو عبیده بن جراح
1:23
تا آنان را در طاعت الله به کار گیرم
1:25
ابو عبیده بن جراح رضیاللهعنه چنین بود
1:31
مردی برای کارهای دشوار
1:34
و موقعیتهای مهم
1:36
که هر فرماندهای در میان صفوف سپاه خود آرزوی او را دارد
1:40
و در پیشاپیش سپاهیانش
1:42
و چه مرد نیکویی بود
1:45
از هیچ غزوهای که رسول الله صلیاللهعلیهوسلم در آن جنگید، تخلف نکرد
1:51
در هر سریهای که پیامبر او را بدان میفرستاد، شتابان حاضر میشد
1:53
یا (در سریههایی که) دو یار پس از ایشان، درود و سلام بر او باد، میفرستادند
1:58
و او در این راه موقعیتهای والایی داشت
2:02
که گواه شجاعت و فداکاری اوست
2:05
از آن جمله است آنچه ابوبکر صدیق رضیاللهعنه در جنگ احد روایت کرده است
2:12
صدیق میگوید:
2:14
آنگاه که روز احد بود
2:16
و (تیری) به چهره رسول الله صلیاللهعلیهوسلم اصابت کرد
2:20
تا آنجا که دو حلقه از زرهی خود (مِغْفَر) به گونههای ایشان فرو رفت
2:25
من به سوی رسول الله صلیاللهعلیهوسلم شتافتم
2:30
و مردی از جانب مشرق به سرعت، گویی پرواز میکرد، پیش آمد
2:35
تا آنکه به رسول الله صلیاللهعلیهوسلم رسیدیم
2:40
ناگهان دیدیم که او ابو عبیده بن جراح رضیاللهعنه است
2:45
او بر من پیشی گرفت و گفت:
2:47
ای ابوبکر، تو را به الله سوگند میدهم
2:50
که مرا واگذاری تا آن دو حلقه را از گونهی رسول الله صلیاللهعلیهوسلم بیرون آورم
2:57
من او را واگذاشتم
2:59
پس ابو عبیده یکی از دو حلقهی مِغْفَر را با دندان پیشین خود گرفت
3:04
و آن را با شدت بیرون کشید تا آنکه (خود ابو عبیده) به پشت افتاد
3:08
و دندان پیشین او رضیاللهعنه شکست
3:11
سپس حلقهی دیگر را با دندان پیشین دیگرش گرفت
3:15
و آن نیز افتاد
3:16
پس ابو عبیده رضیاللهعنه در میان مردم، خوشقیافهترین بود
3:21
یعنی دو دندان پیشین او افتاده بود
3:25
و به خاطر رسول الله صلیاللهعلیهوسلم متألم شد
3:30
اما با از دست رفتن آن دو دندان، لبخندش زیباتر شد
3:34
تا آنجا که گفته شد:
3:36
هرگز دیده نشد که کسی دندانهای افتادهاش زیباتر از ابو عبیده باشد
3:40
و در سال هشتم هجری
3:44
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم سریهای به سوی ساحل فرستاد
3:49
حدود سیصد مرد
3:52
و ابو عبیده بن جراح رضیاللهعنه را بر ایشان امیر کرد
3:57
چون در بخشی از راه بودند، توشهشان رو به پایان نهاد
4:02
امیر امین با این موقعیت دشوار چگونه برخورد کرد؟
4:07
بیایید به سخن جابر بن عبدالله رضیاللهعنهما گوش دهیم
4:11
که در آن سریه با ایشان بود
4:15
و آن حادثهی شگفت را برای ما وصف میکند
4:19
جابر گفت: ابو عبیده رضیاللهعنه دستور داد توشههای سپاه را گرد آورند
4:25
پس آنها را جمع کرد
4:27
و هر روز به ما اندکی از خوراکمان را میداد، اندک اندک
4:31
تا آنکه سرانجام هر روز تنها یک خرما به ما میداد
4:37
کسی که از جابر شنید، گفت:
4:38
یک خرما شما را چه بینیاز میکرد؟
4:41
جابر گفت:
4:43
آن را میمکیدیم، چنانکه کودک پستان را میمکد
4:47
سپس روی آن آب مینوشیدیم
4:49
و همان ما را تا شب کفایت میکرد
4:52
و بر همین حال بودیم تا آنکه خرما تمام شد
4:56
پس گرسنگی سختی به ما رسید، تا آنجا که برگ درختان (خَبَط) را خوردیم
5:01
و آن برگهایی است که از درختان میریزد
5:04
از این رو آن سپاه، «سپاه خَبَط» نامیده شد
5:07
سپس به دریا رسیدیم
5:10
ناگهان ماهی بزرگی همچون کوه کوچکی دیدیم
5:13
و نیم ماه از آن خوردیم
5:16
و از چربی آن بر بدنهایمان مالیدیم
5:18
تا آنکه جان و توان به بدنهایمان بازگشت
5:21
آنگاه ابو عبیده سیزده مرد را گرفت
5:25
و ایشان را در حفرهی چشم آن ماهی نشاند
5:27
تا بزرگی این ماهی را ببینند
5:30
و یکی از دندههای آن را گرفت و آن را برپا داشت
5:33
سپس بزرگترین شتری را که با ما بود آوردند
5:36
و از زیر آن گذشت
5:38
و از گوشت آن قدید (گوشت خشکشده) ساختیم
5:41
و آن را با خود برداشتیم
5:43
چون به مدینه رسیدیم
5:45
نزد رسول الله صلیاللهعلیهوسلم آمدیم
5:49
و آن ماجرا را برای ایشان یاد کردیم
5:51
فرمود: آن روزی بود که الله برای شما بیرون آورد
5:55
آیا از گوشت آن چیزی با خود دارید تا ما را هم بخورانید؟
5:59
ما (مقداری) نزد رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرستادیم
6:03
ایشان از آن گرفت و خورد
6:06
و در ایام پربرکت خلافت صدیق
6:10
ابوعبیده با لشکریان مسلمانان در شرق و غرب جزیرةالعرب جنگید
6:13
(ادامه) تا اینکه اهالی آنجا را به آغوش اسلام بازگرداندند
6:16
تا آنکه اهل آن را به آغوش اسلام بازگرداندند
6:20
سپس صدیق عزم کرد با رومیان بجنگد
6:23
و سرزمین شام را فتح کند
6:25
پس به چهار قهرمان از فرماندهان مسلمانان پیام فرستاد
6:29
آنان ابوعبیده بن الجراح بودند
6:32
و معاذ بن جبل
6:34
و شرحبیل بن حسنه
6:36
و یزید بن ابیسفیان
6:38
نزد او آمدند
6:40
او به ایشان گفت
6:42
من شما را در این جبهه، یعنی شام، اعزام میکنم
6:45
(یعنی شام)
6:47
و شما را بر این سپاهیان امیر میگردانم
6:49
و من با هر یک از شما هر مقدار از مردان را که توان داشتهام همراه میکنم
6:55
پس چون به شهر رسیدید و با سپاهیان روبهرو شدید
6:59
و برای جنگ با ایشان گرد آمدید
7:01
پس امیر شما ابوعبیده بن الجراح است
7:05
و صدیق ابوعبیده را فراخواند
7:09
و او را سفارش کرد
7:11
(بشنو) شنیدنِ کسی که میخواهد آنچه به او گفته میشود را بفهمد
7:15
سپس به آنچه به آن فرمان داده شده عمل کند
7:18
تو با بزرگان مردم و خانوادههای اصیل عرب بیرون میروی
7:22
و نیکوکاران مسلمانان و شوالیههای دوران جاهلیت
7:26
که آنان در آن زمان بر پایه تعصب میجنگیدند
7:29
و امروز بر پایه ثوابجویی و نیت نیکو میجنگند
7:34
با هر کس که همراهت کردهام نیکو همراهی کن
7:37
و باید مردم نزد تو در حق برابر باشند
7:41
و از الله یاری بجوی
7:43
و الله برای یاریدهندگی کافی است
7:45
چهار لشکر به سوی شام حرکت کردند
7:50
و هر لشکری راهی غیر از راه لشکر دیگر برگزید
7:55
از هیچ روستایی نمیگذشتند مگر آنکه آن را فتح میکردند یا با اهلش صلح میکردند
8:00
تا آنکه در سرزمین شام به یکدیگر رسیدند
8:03
و هرقل پادشاه روم به انطاکیه گریخت
8:07
که در دورترین نقطه سرزمین شام است
8:09
و آن را مقر خود قرار داد
8:11
و به روم پیام فرستاد و لشکریان ایشان را طلب کرد
8:14
پس از آنها شمار انبوهی نزد او آمد
8:17
و آنان آمادهشدن برای جنگ با مسلمانان را آغاز کردند
8:21
خلیفه ابوبکر صدیق رضیاللهعنه تصمیم گرفت
8:25
که لشکر خالد بن ولید را در عراق به لشکرهای شام بپیوندد
8:30
پس به او نوشت
8:32
هرگاه این نامه من به دستت رسید
8:34
عراق را رها کن
8:36
و با افراد نیرومند از یارانت سبکبار حرکت کن تا به شام برسی
8:42
و با ابوعبیده بن الجراح و مسلمانانی که با اویند دیدار کنی
8:47
آنگاه خالد به مسلمانان شام نوشت
8:52
نامه خلیفة رسول الله صلیاللهعلیهوسلم
8:57
به من رسید که به من فرمان میدهد به سوی شما حرکت کنم
9:00
و من آماده شدم و شتاب کردم
9:02
گویی سواران من با مردان خود بر شما وارد شدهاند
9:06
پس به تحقق وعده الله و پاداش نیکوی او مژده باد
9:10
و نامه دیگری به ابوعبیده بن الجراح رضیاللهعنه نوشت
9:16
که در آن میگوید
9:18
نامه خلیفة رسول الله صلیاللهعلیهوسلم به من رسید
9:23
که به من فرمان میدهد به سوی شام حرکت کنم
9:26
و در میان سپاهیانش بمانم و امور آن را بر عهده گیرم
9:30
و به الله سوگند که من این را نخواسته و نخواستهام و دربارهاش به او ننوشتهام
9:36
و تو، الله تو را رحمت کند، در همان جایگاهی که داری
9:40
فرمانت نافرمانی نمیشود و رأیت مخالفت نمیشود
9:44
و هیچ کاری بدون تو قطع نمیشود
9:46
زیرا تو از بزرگان مسلمانانی
9:49
فضیلتت انکار نمیشود و از رأیت بینیاز نمیتوان بود
9:55
و با ورود خالد رضیاللهعنه به شام
9:58
فرماندهی لشکر را بر عهده گرفت
10:01
و پیوسته در هر کاری با ابوعبیده رضیاللهعنه مشورت میکرد
10:07
و الله به دست ایشان شهر بصری و سایر سرزمینهای شام را گشود
10:13
و در حالی که آنان چنین بودند و شهری پس از شهری را میگشودند
10:17
ناگهان خبرها رسید که لشکر روم به سوی شهر بصری رهسپار شده است
10:22
تا آن را از دست مسلمانان بازپس گیرد
10:25
و لشکر ابوعبیده و خالد را از بقیه لشکرها جدا کرد
10:30
و خبر دیگری به ایشان رسید که میگفت
10:34
لشکر بزرگ دیگری از روم
10:37
در أجنادین، از جنوب فلسطین فرود آمده است
10:40
پس ابوعبیده و خالد رضیاللهعنهما دیدار کردند
10:45
و درباره آن مشورت کردند
10:47
و رأی بر این قرار گرفت که به سوی أجنادین روی آورند
10:51
(یعنی) لشکر بزرگ رومی
10:53
و به لشکرهای دیگر نامه بنویسند
10:56
تا در آن مکان گرد آیند
10:58
و بر این توافق شد
11:00
و دیداری میان لشکر روم رخ داد
11:03
که شمارشان به حدود صد هزار نفر میرسید
11:07
و لشکر مسلمانان که شمارشان به حدود سی هزار نفر بود
11:13
پس مسلمانان پیروز شدند
11:15
و رومیان به بدترین شکست گرفتار شدند
11:18
و در نتیجه آن پیروزی
11:19
تمام فلسطین در برابر مسلمانان آشکار شد
11:24
اما هرقل هنوز تسلیم نشده بود
11:28
و میپنداشت که توانایی شکست دادن مسلمانان را دارد
11:33
پس گروههای بیشماری گرد آورد
11:36
و دوباره به سوی جنوب شام روی آوردند
11:40
فرماندهان لشکرهای اسلامی گرد آمدند
11:43
و مشورت کردند
11:45
و بر این توافق کردند که در جابیه گرد آیند
11:47
و از آنجا به سوی یرموک روی آورند
11:50
و در این میان
11:52
نامهای از مدینه، پایتخت خلافت اسلامی، میرسد
11:57
در آن خبر وفات خلیفهٔ مسلمانان ابوبکر رضیاللهعنه آمده است
12:03
و نصب عمر بن الخطاب رضیاللهعنه به خلافت مسلمانان
12:08
و در آن خبر دیگری نیز هست که ممکن است لشکر را متزلزل کند
12:12
و آن برکناری خالد بن الولید رضیاللهعنه از فرماندهی لشکر شام است
12:19
و گماشتن ابوعبیده بر لشکر و بر تمام شام یکجا
12:24
چون این خبر به خالد بن الولید رضیاللهعنه رسید
12:30
به مردم گفت
12:32
امین این امت بر شما گماشته شده است
12:35
من از رسول الله صلیاللهعلیهوسلم شنیدم که میفرمود
12:39
امین این امت ابوعبیده است
12:43
پسر الجراح
12:45
ابوعبیده رضیاللهعنه گفت
12:48
من از رسول الله صلیاللهعلیهوسلم شنیدم که میفرمود
12:53
خالد شمشیری از شمشیرهای الله و جوانمرد قبیله است
12:58
پس سخن لشکر بر ابوعبیده رضیاللهعنه یکصدا شد
13:03
و چون مسلمانان به جابیه رسیدند
13:07
و از نیروی لشکر روم آگاه شدند
13:10
و از شمار و ساز و برگی که برای ایشان آماده کرده بودند
13:12
میان ایشان آرا اختلاف افتاد
13:16
گروهی از ایشان خواستار بازگشت به مرزهای عقبه بودند
13:20
و گروهی خواستار ماندن در همان جا بودند
13:23
خالد بن الولید رضیاللهعنه گفت
13:27
به نظر من اگر ما با شمار و نیرو میجنگیم
13:31
ایشان از ما بیشترند و بر ما برترند
13:34
و ما را توان مقابله با ایشان نیست
13:37
و اگر ما تنها برای الله و به خاطر الله با ایشان میجنگیم
13:40
پس به نظر من گرد آمدن ایشان، هرچند تمام اهل زمین باشند، هیچ سودی برایشان ندارد
13:48
سپس سخن خود را رو به ابوعبیده کرد و گفت
13:52
کار پشت دروازهات را به من واگذار و مرا با آن قوم رها کن
13:56
زیرا امیدوارم که الله مرا بر ایشان یاری دهد
14:00
ابوعبیده گفت انجام دادم
14:03
پس ابوعبیده خالد را بهجای خود در فرماندهی کل
14:07
بر لشکرهای مسلمانان در شام گمارد
14:10
و خالد با ایشان کارهای شگفت کرد
14:13
و نبرد با شکست سخت رومیان پایان یافت
14:17
و با پیروزی درخشان مسلمانان
14:20
و این بزرگترین فاجعهای بود که بر امپراتوری بیزانس فرود آمد
14:26
و رقل از انطاکیه کوچ کرد در حالی که میگفت
14:30
وداعی ای سوریه، وداع کسی که دیگر به سوی تو باز نمیگردد
14:35
بیتالمقدس از آخرین پایگاههایی بود که رومیان پشت دیوارهایش خود را حفظ میکردند
14:44
چون ابوعبیده از فتح شمال شام فارغ شد
14:48
به فلسطین بازگشت
14:50
و عمر بن العاص رضیاللهعنه بیتالمقدس را محاصره کرده بود
14:54
چون ابوعبیده رضیاللهعنه رسید
14:58
اهل قدس خواستند که با ایشان مانند صلح اهل شام صلح شود
15:02
و اینکه عقد صلح را عمر بن الخطاب رضیاللهعنه بر عهده داشته باشد
15:09
پس ابوعبیده به عمر بن الخطاب نوشت که اهل بیتالمقدس چنین خواستهای دارند
15:15
عمر اجابت کرد و به شام آمد
15:18
و فتح قدس تحقق یافت
15:20
و بدینگونه پس از سفری طولانی ابوعبیده رضیاللهعنه در جهاد و رباط
15:29
سرنوشت حتمی به سراغش آمد
15:31
هر نفسی چشندهٔ مرگ است، هرچند اسباب آن متعدد باشد
15:37
در شام بیماریای به نام طاعون عمواس رخ داد
15:42
خلق بسیاری از آن مردند
15:45
چون این خبر به عمر بن الخطاب رضیاللهعنه رسید
15:49
نامهای به ابوعبیده فرستاد تا او را از بیماری طاعون بیرون آورد
15:55
در آن نوشت سلام بر تو باد
15:58
اما بعد
16:00
نیازی برایم پیش آمده که میخواهم آن را با تو در میان بگذارم
16:05
پس تو را سوگند میدهم که چون نامهٔ مرا خواندی
16:09
آن را از دست ننهی تا نزد من آیی
16:13
ابوعبیده مقصود عمر را دریافت
16:16
و دانست که او تنها خواسته او را از بیماری بیرون آورد
16:20
گفت الله امیرالمؤمنین را بیامرزد
16:24
سپس به او نوشت
16:26
ای امیرالمؤمنین
16:28
من نیاز تو به خودم را دریافتم
16:31
و من در میان لشکری از مسلمانان هستم
16:34
و هیچ میل جدایی از ایشان در خود نمییابم
16:37
پس نمیخواهم از ایشان جدا شوم تا الله درباره من و ایشان فرمان و حکم خود را جاری کند
16:44
پس ای امیرالمؤمنین مرا از سوگند خود آزاد کن
16:48
و مرا در میان لشکرم رها کن
16:50
چون عمر نامه را خواند و به پایان برد
16:54
مردم گفتند
16:56
ای امیرالمؤمنین، آیا ابوعبیده مرده است؟
17:00
گفت نه
17:02
اما او از مرگ دور نیست
17:05
و چون بیماری، یعنی طاعون، شعلهور شد
17:09
ابوعبیده میان مردم برخاست و خطبه خواند و گفت
17:13
ای مردم
17:15
این بیماری برای شما رحمتی است
17:18
و دعای پیامبرتان است
17:20
و مرگ صالحان پیش از شما نیز چنین بوده است
17:22
و ابوعبیده از الله میخواهد که بهرهای از آن را برایش مقرر کند
17:28
پس زیاد طول نکشید که بیماری به او رسید
17:31
به معاذ بن جبل رضیاللهعنه گفت
17:35
با مردم نماز بگزار
17:37
پس معاذ با ایشان نماز گزارد
17:39
تا آنکه ابوعبیده رضیاللهعنه جان سپرد
17:43
و عمرش پنجاه و هشت سال بود
17:46
معاذ برخاست
17:49
و در میان مردم به تسلیت خطبه خواند و گفت
17:51
ای مردم
17:53
شما به مرگ مردی داغدار شدید
17:56
که هرگز از بندگان الله کسی را ندیدم
18:00
کمکینهتر و پاکدلتر از او نباشد
18:03
و کمفریبتر و باحیاتر از او نباشد
18:07
و خیرخواهتر از او برای عموم نباشد
18:10
و او ابوعبیده بن الجراح است
18:13
پس بر او رحمت فرستید، رضیاللهعنه
18:17
مردم گرد آمدند.
18:18
و ابوعبیده به صحرا بیرون رفت.
18:22
و معاذ بن جبل رضیاللهعنه پیش آمد
18:26
و بر او نماز گزارد.
18:28
سپس با عمر بن العاص
18:31
و ضحاک بن قیس رضیاللهعنهم به قبر او داخل شد.
18:34
چون او را در لحد نهادند و بیرون آمدند،
18:38
خاک را بر او ریختند.
18:40
آنگاه معاذ بن جبل رضیاللهعنه گفت:
18:44
ای ابا عبیده!
18:45
تو را ستایش نمیکنم و سخن باطل نمیگویم،
18:49
میترسم که بهسبب آن (کار)، خشمی از جانب الله به من برسد.
18:53
به خدا سوگند، تو از ذاکران بسیار یاد الله بودی،
18:57
و از کسانی بودی که با فروتنی بر زمین راه میروند،
19:01
و چون نادانان ایشان را خطاب کنند، میگویند: «سلام»
19:05
و از کسانیاند که چون انفاق کنند، اسراف نمیکنند و تنگگیری نمیکنند
19:10
و میان این دو، حدِّ اعتدال است
19:12
و به خدا سوگند، تو از فروتنان و متواضعان بودی،
19:17
همان کسانی که به یتیم و بینوا مهر میورزند،
19:21
و خیانتپیشگان و متکبران را دشمن میدارند.
19:25
برای مصطفی، بهترین یار و خیرخواه بود؛ آنان (یاران) مردهاند،
19:36
در باغهای جاودان؛ توشهٔ ایشان شرف است،
19:42
اینان طلحه و ابن عوف و زبیر هستند،
19:51
و ابوعبیده و سعدان و خلفی.