از مجموعهٔ عشره مبشره — ده تن بشارتدادهشده به بهشت (مجموعه کامل شد)
· درس 10 از 30
آن ده وعده بهشت را دادند | قسمت (10) | عمر بن الخطاب رضی الله عنه (قسمت ششم)
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
جمعیت مودت
0:06
پیشرفت
0:07
ده نفری که به بهشت مژده داده شدهاند
0:11
عمر بن خطاب
0:15
رضیاللهعنه
0:17
دوستی یاران (صحابه) و خویشاوندی پیامبر، دو سنت است
0:22
پروردگارم مرا با آن دیدار میکند هنگامی که زندهام کند
0:27
دوستی یاران (صحابه) و خویشاوندی (پیامبر)
0:31
یک عرب بادیهنشین نزد عمر بن خطاب رضیاللهعنه آمد و گفت
0:36
ای عمر، ای نیکوکار، خداوند تو را به بهشت پاداش دهد
0:40
اعمالم را و کارهایم را [به نیکی] بیاموز
0:43
و همه ما در روزگار [سراسر] بهشتیم
0:46
به الله سوگند میخورم که حتماً این کار را خواهی کرد
0:49
عمر گفت
0:51
اگر انجام ندهم چه خواهد شد؟
0:54
آن عرب بادیهنشین گفت
0:56
ای ابا حفص، حتماً آن را [به جای] خواهم برد
0:59
به عمر [گفت]
1:00
و اگر [من] بروم چه خواهد شد؟
1:03
آن مرد گفت
1:05
به الله سوگند، درباره حال من حتماً پرسیده خواهی شد
1:08
روزی که عطاها [و پاداشها] از ما [بازخواست] میشود
1:11
و ایستادن پرسششونده میان آنها
1:14
یا به سوی آتش یا به سوی بهشت
1:18
پس عمر آنقدر گریست که ریش او تر شد
1:21
سپس گفت: ای غلام
1:23
این پیراهنم را به او بده برای آن روز
1:28
به الله سوگند جز آن را ندارم
1:32
زندگی عمر بن خطاب چنین بود
1:35
رضیاللهعنه در دوران خلافتش
1:38
توجه به افراد بدون خستگی
1:41
و سرپرستی جامعه اسلامی بدون سستی
1:45
اما آن جامعه
1:47
مرزهایش گسترده شده بود
1:50
و قلمروش وسیع گشته بود
1:52
و دشوار بود که
1:54
توسط یک نفر اداره شود
1:56
هرچند فعال و آگاه به
1:59
نیازمندیهای زندگی باشد
2:02
نخستین کاری که عمر رضیاللهعنه انجام داد
2:05
این بود که قضا را از ولایت جدا کرد
2:08
و در کنار والی
2:10
قاضیای قرار داد که به امور قضا رسیدگی کند
2:13
و گاه برخی قاضیان را
2:15
با آموزش یا اداره امور بیتالمال جمع میکرد
2:18
در کنار کار قضاوت
2:21
و این برنامه را اجرا کرد
2:23
در ولایتهای جدیدی که در دوران او گشوده شد
2:26
در عراق و سرزمین شام و مصر
2:29
و شاید سبب آن
2:31
ویژگی آن شهرها بود
2:33
یعنی تراکم جمعیت
2:35
از اهل آن شهرها
2:37
افزون بر مسلمانان فاتح
2:40
و آنچه از آن حاصل میشود
2:42
از فزونی قضایا و مشکلات
2:44
و سنگینی انجام
2:46
مسئولیتهای ولایت بر والی
2:48
و عمر رضیاللهعنه برای هر قاضی
2:51
حقوقی منظم مقرر کرد
2:53
از بیتالمال مسلمانان
2:55
که او را در انجام وظیفهاش یاری دهد
2:58
و استمرار مصلحت او را برای امت تضمین کند
3:01
و به نظر میرسد فزونی درآمدهای مالی دولت
3:05
پس از استقرار فتوحات
3:07
عمر رضیاللهعنه را
3:09
به تغییر سیاستش واداشت
3:11
پس موافقت کرد که دیوانی تأسیس شود
3:13
که در آن نامهای مسلمانان ثبت شود
3:16
و بر این اساس به طور منظم مال داده شود
3:20
زیرا روایت شده که پدرش ریرت
3:22
نزد عمر رضیاللهعنهما آمد
3:25
با مالی از بحرین
3:27
پس عمر به او گفت: چه آوردهای؟
3:31
گفت: پانصد هزار درهم
3:34
عمر آن را زیاد شمرد
3:36
پس بر منبر بالا رفت
3:38
الله را حمد گفت و ستایش کرد
3:40
سپس گفت: ای مردم
3:43
مال فراوانی به ما رسیده است
3:46
اگر بخواهید برای شما با پیمانه میسنجیم
3:49
و اگر بخواهید برای شما شمارش میکنیم
3:52
پس مردی برخاست و نزد او گفت
3:55
ای امیرمؤمنان
3:57
دیدم که عجمها برای خود دیوانی ثبت میکنند
4:01
پس تو نیز برای ما دیوانی ثبت کن
4:04
عمر آن را پسندید
4:06
و چون عمر رضیاللهعنه خواست دیوان را تأسیس کند
4:10
علی و عبدالرحمن بن عوف رضیاللهعنهما به او گفتند
4:14
از خودت آغاز کن
4:16
گفت: نه
4:18
بلکه از عموی رسول الله صلیاللهعلیهوسلم آغاز میکنم
4:22
سپس نزدیکترین به نزدیکترین
4:24
پس برای عباس رضیاللهعنه مقرری تعیین کرد
4:27
و از او آغاز کرد
4:30
و چون عمر حریص بود که از ریزهکاریهای امور در رفتار کارگزارانش آگاه شود
4:36
و آنچه در هر ولایت جریان داشت
4:39
مردی از برگزیدگان مردانش را برگزید که در توانایی و پرهیزگاری
4:43
و امانتداری و سنت و تجربه [نیکو بود]
4:46
او محمد بن مسلمه انصاری رضیاللهعنه است
4:50
تا این مراقبت ویژه بر کارگزاران و کارهایشان باشد
4:54
و نظر در شکا و مرفوعه برای آنان
4:58
و عمر (رضیاللهعنه) هر سال در موسم حج، کارگزاران خود را در مکه گرد میآورد.
5:04
و از آنان دربارهٔ اعمالشان میپرسد.
5:07
و مردم از ایشان پرسش میکند تا ببیند تا چه حد در انجام وظیفهشان دقیقاند
5:12
و او هنگامی که میدید کارگزارانش برای خیر رعیت کوشش و تلاش میکنند، (از آنان) غبطه میخورد.
5:17
و به همین سبب ستایش بزرگی از آنان میکند.
5:21
همانا عمر رضیاللهعنه امر (خلافت) را برای خود انحصار نکرد، با آنکه «محدَّث» (الهامیافته) بود.
5:28
بلکه مشورت را روش خود در حکومت و ادارهی امور مسلمانان قرار داد
5:34
به عمل کردن به فرمودهی الله سبحانه و تعالی
5:37
و با آنان در کار مشورت کن
5:40
و پیروی از هدایت پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
5:44
از این رو، او برای خود سه مجلس مشورت برگزید.
5:50
مجلس اول ویژهٔ مهاجرین است.
5:54
سنگبنای نخست اسلام
5:56
و عمر رضیاللهعنه در این مجلس اخبار روزانه را عرضه میکرد.
6:02
که از استانها و مراکز به او میرسید
6:06
و نظرشان را در آن میگیرد
6:08
مجلس دوم مربوط به بزرگان صحابه، از مهاجرین و انصار است.
6:13
از صاحبان تجربه و خبرگی
6:16
آنان خلیفه را با نصیحت یاری میکردند
6:19
و با او در مسائل مهم گفتگو و بحث میکنند.
6:23
مجلس سوم
6:25
این برای عموم مسلمانان، از مهاجرین و انصار، است
6:29
و بزرگان بادیهنشینانی که به مدینه میآمدند
6:32
هنگامی که عمر میخواست نظر عامهٔ مردم را بگیرد
6:36
برای نماز ندا داد: «جامعه» (نماز جماعت برپا شد)
6:39
در مسجد گرد هم میآیند
6:41
و عمر میآید و خطبهای ایراد میکند.
6:44
سپس موضوعی را که نیازمند بحث و بررسی است مطرح میکند.
6:50
اینگونه بود سیرهی فاروق عمر بن الخطاب رضیاللهعنه
6:55
علم و عمل
6:57
مسئولیت و عدل
6:59
در حق (کار)، او را رعایت نکن ولو اینکه (با تو) ملایم باشد.
7:04
حج عمر رضیاللهعنه
7:06
آخرین حج او در سال ۲۳ هجرت
7:10
هنگامی که از میان ما کوچ کرد
7:12
در ابطح زانو زد (شتر را خواباند)
7:14
و آنجا دستانش را به سوی آسمان بلند کرد و گفت
7:18
خدایا، سنّم بالا رفته است.
7:21
نیرویم ضعیف شد
7:23
و رعیت من پراکنده شد.
7:25
پس مرا به سوی خود بگیر، در حالی که نه ضایعکنندهام و نه زیادهرویکننده.
7:29
و دخترش، امالمؤمنین حفصه رضیاللهعنها، از او شنید
7:34
روزی دعا کرد و گفت:
7:37
بارالها، شهادت در راه خودت را روزیام گردان.
7:40
و وفات در شهر پیامبرت (صلیاللهعلیهوسلم)
7:45
گفت: «چگونه این امر ممکن است؟»
7:48
عمر گفت
7:49
همانا الله هر گاه بخواهد با فرمان خود میآید
7:53
و از سیاست او رضیاللهعنه این بود که
7:56
او اجازه نمیداد که اسیرانِ سرزمینهای فتحشده وارد مدینه شوند.
8:01
پایتخت دولت خلافت
8:03
مگر آنکه اسلام آورده و در این دین داخل شوند
8:07
این موضع سیاسی بر حکمت و ژرفنگری او دلالت دارد.
8:12
زیرا این گروه شکستخورده و مغلوب
8:16
کینهتوز نسبت به اسلام
8:18
دشمنان او
8:20
آنان آمادهاند که علیه اسلام و مسلمانان توطئه و نیرنگ کنند.
8:24
اما برخی از صحابه رضیاللهعنهم
8:29
آنان بردهها و کنیزانی داشتند از میان همین اسیران، از نصارا یا مجوس.
8:35
و برخی از آنان بر عمر (رضیاللهعنه) اصرار میکردند.
8:38
اینکه (الله) به برخی از بندگان و بردگان خود، از میان این مغلوبان، اجازه دهد که در مدینه اقامت کنند
8:44
تا در کارها و امورش از ایشان یاری بجوید
8:48
و از جملهی این افراد، مغیرة بن شعبه رضیاللهعنه است.
8:53
او به او نامه نوشت و اجازه خواست که غلامی از او وارد مدینه شود.
8:58
فیروزا نهاوندی نام دارد
9:01
کنیهاش ابو لؤلؤه مجوسی بود.
9:04
او میگوید که نزد او کارهایی است که به مردم سود میرساند
9:09
او آهنگر، نقاش، نجار است.
9:13
عمر با کراهت از او اجازه داد.
9:16
آنچه عمر پیشبینی کرده بود، رخ داد
9:19
در بامداد روز چهارشنبه
9:21
چهار روز پیش از پایان ماه ذیالحجه
9:25
ابولؤلؤه در مسجد کمین کرد
9:28
و همراه او چاقویی دو لبه و زهرآگین بود
9:32
عمر ایستاد و صفها را برای نماز منظم میکرد.
9:35
هنگامی که بزرگ شد، با مردم نماز میخواند.
9:38
بنده [در حدیث] به شانه و پهلوی او نیزه زد.
9:42
عمر افتاد در حالی که میگفت
9:45
و فرمان الله همواره حکمی از پیشتعیینشده و مقدّر بوده است.
9:49
سپس بنده شروع به گریز کرد
9:53
هیچکس را در راست و چپ خود عبور نمیدهد
9:56
جز نیزهزدن (با او)
9:58
تا آنجا که سیزده مرد را نیزه زد
10:01
هفت نفر از ایشان درگذشتند
10:03
هنگامی که مردی از مسلمانان این را دید
10:06
او ردای خود را بر او انداخت.
10:08
هنگامی که آن کافر گمان برد که اسیر گرفته خواهد شد
10:11
خودش را ذبح کرد
10:13
عمر دست عبدالرحمن بن عوف را گرفت
10:16
او را برای امامت نماز به مردم پیشنماز کرد
10:19
ایشان با آنان نمازی سبک (کوتاه) گزارد
10:22
و عمر را به خانهاش بردند
10:24
خونریزی بر او غلبه کرد تا اینکه بیهوش شد.
10:28
چون صبح روشن شد
10:30
بیدار شد و گفت
10:32
مردم نماز میخوانند
10:33
گفتند به او: بله
10:35
گفت:
10:37
هیچ اسلامی برای کسی که نماز را ترک کند نیست.
10:40
سپس وضو گرفت و نماز گزارد.
10:42
و بر پسرش عبدالله تکیه داد،
10:44
در حالی که زخمش خون میجوشید.
10:47
پزشک آمد
10:49
و به عمر نبیذ نوشاند،
10:51
اما از زخمش (خون) بیرون آمد.
10:53
سپس به او شیر نوشاند،
10:55
ولی از زخمش (خون) بیرون آمد.
10:57
پس دانست که مرگ فرا رسیده است.
11:00
و چون عمر دانست که کسی که او را کشت، بندهای مجوسی است،
11:04
گفت:
11:06
«ستایش الله را که قاتل مرا نزد الله با سجدهای که هرگز به جای آورده باشم، دلیل نیاورد.»
11:10
(این سخن را گفت.)
11:14
مردم برای دیدار عمر آمدند
11:16
و او را بدرقه کردند و او را ستودند
11:19
و کارهای بزرگش در اسلام را یادآور شدند.
11:22
پس او به ایشان چنین پاسخ میداد:
11:24
«فریبخورده کسی است که شما او را فریب دهید.»
11:27
و جوانی نزد او آمد و گفت:
11:30
«ای امیرالمؤمنین، به مژدهای از سوی الله شادمان باش.»
11:34
عمر گفت:
11:36
«دوست داشتم که آن (مژده) برابری کند،
11:38
نه به زیان من و نه به سودم.»
11:40
چون آن جوان پشت کرد،
11:42
ناگاه ازارش به زمین کشیده میشد.
11:45
پس (عمر) گفت:
11:46
«آن جوان را نزد من بازگردانید.»
11:48
سپس به او گفت:
11:50
«ای برادرزاده،
11:52
دامنت را بالا بزن،
11:53
که این برای جامهات پایدارتر و برای پروردگارت پسندیدهتر است.»
11:57
ابن مسعود رضیاللهعنه گفت:
12:00
«الله عمر را رحمت کند.
12:02
آنچه در او بود از گفتن حق، او را بازنداشت.»
12:06
و برخی به او گفتند:
12:09
«ای امیرالمؤمنین، وصیت کن و جانشین تعیین کن.»
12:12
گفت:
12:14
«نمیبینم کسی را شایستهتر به این امر
12:16
از این گروه که پیامبر در حالی که از ایشان خشنود بود، از دنیا رفت،»
12:20
(صلیاللهعلیهوسلم)
12:22
«...»
12:24
و علی و طلحه و عثمان
12:27
و زبیر و عبدالرحمن بن عوف
12:30
و سعد بن ابی وقاص را نام برد.
12:32
و گفت:
12:34
«و عبدالله بن عمر (شاهد باشد)،
12:36
ولی او را از این امر چیزی نیست،
12:39
(او تنها) همچون تسلیتدهندهای (در این مجلس) است.»
12:41
و عمر رضیاللهعنه
12:43
پسرش عبدالله را
12:45
نزد عایشه رضیاللهعنها فرستاد
12:47
و گفت:
12:49
«به سوی امالمؤمنین عایشه برو
12:52
و بگو:
12:53
عمر بر تو سلام میرساند
12:56
و امیرالمؤمنین نگو،
12:58
زیرا من امروز امیر مؤمنان نیستم.
13:02
و بگو:
13:03
عمر بن خطاب اجازه میخواهد
13:05
که با دو یارش به خاک سپرده شود.»
13:07
و این را گفت
13:09
تا عایشه گمان نکند که (این) فرمان است.
13:13
عبدالله بن عمر سلام کرد
13:15
و بر عایشه اجازه ورود خواست،
13:17
و او را دید که نشسته و میگرید.
13:20
پس گفت:
13:21
«عمر بن خطاب بر تو سلام میرساند
13:25
و اجازه میخواهد که با دو یارش دفن شود.»
13:28
عایشه گفت:
13:29
«من آن (جا) را برای خودم میخواستم،
13:32
اما امروز آن را بر خود ترجیح میدهم (و به او میدهم).»
13:35
چون (عبدالله) بازگشت، گفته شد:
13:38
«این عبدالله بن عمر است که آمده.»
13:41
عمر گفت:
13:43
«مرا بلند کنید.»
13:44
«چه خبر داری، ای پسرم؟»
13:46
گفت:
13:47
«آنچه دوست داری، ای امیرالمؤمنین؛ (عایشه) اجازه داد.»
13:50
(عمر) گفت:
13:52
«ستایش الله را؛
13:53
هیچ چیزی برای من مهمتر از این نبود.
13:55
پس چون درگذشتم،
13:58
مرا بردارید
14:00
و سپس سلام کن و بگو:
14:02
عمر بن خطاب اجازه میخواهد.
14:04
اگر (عایشه) به من اجازه داد،
14:07
مرا داخل کنید،
14:08
و اگر مرا بازگرداند،
14:10
مرا به گورستان مسلمانان بازگردانید.»
14:12
عثمان بن عفان رضیاللهعنه گفت:
14:15
«من آخرین کسی از شما بودم که با عمر دیدار کردم؛
14:18
بر او وارد شدم در حالی که سرش در دامن پسرش عبدالله بود.»
14:21
پس عمر به پسرش گفت:
14:25
«گونهام را بر زمین بگذار.»
14:27
پسرش گفت:
14:29
«آیا ران من و زمین جز یکسان نیست؟»
14:31
پس عمر (گفت):
14:34
«...»
14:36
روی گونهام را بر زمین میگذارم، چیزی در اختیار ندارم
14:39
گفت: پس او را گذاشت
14:42
و گفت:
14:43
وای بر تو ای عمر، اگر الله تو را نبخشد
14:47
وای بر تو ای عمر، اگر الله تو را نبخشد
14:51
پس چون درگذشت
14:53
علی رضیاللهعنه گفت:
14:55
روی زمین کسی نیست که با نامهعملاش الله را دیدار کند،
14:59
که نزد من محبوبتر باشد از این که در میان شما پوشیده شده است
15:03
و صهیب رومی بر او نماز گزارد در مسجد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
15:09
و در کنار یارش به خاک سپرده شد
15:12
در حجره عایشه رضیاللهعنها
15:16
رضیاللهعنه باد آن مرد، عمر!
15:21
زیرا او نخستین خلیفهای است که به «امیرالمؤمنین» خوانده شد،
15:25
و نخستین کسی که تاریخ را برای مسلمانان نوشت،
15:28
و نخستین کسی که مردم را بر نماز تراویح گرد آورد،
15:32
و نخستین کسی که شبانگاه گشت میزد و احوال مسلمانان را جویا میشد.
15:37
تازیانهای به دست گرفت و با آن تأدیب کرد،
15:40
و فتوحات را گشود،
15:42
و خراج را مقرر داشت،
15:44
و شهرها را بنا نهاد،
15:46
و قاضیان را منصوب کرد،
15:48
و دیوان را تدوین نمود،
15:50
و عطایا را مقرر کرد،
15:52
و امهات المؤمنین، همسران رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)، را در آخرین حجی که گزارد همراه برد.
15:54
همسران رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
15:58
در آخرین حجی که او گزارد،
16:01
پس الله او را از جانب اسلام و مسلمانان به نیکی پاداش دهد.
16:07
مصطفی (برگزیده)
16:09
بهترین یاران، دو نفر
16:15
در بهشت جاودان، دو یار
16:19
الله بر شرافتشان بیفزاید.
16:22
ایشان طلحه
16:25
و ابن عوف (عبدالرحمن بن عوف)
16:27
و زبیر و
16:31
ابوعبیده
16:33
و سعدان و خلفا هستند.