از مجموعهٔ الشمعیل المحمدیه (سریال کامل شد) · درس 20 از 40

الشمال المحمدیه | قسمت (20) | باب: کلام رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم و خنده او چگونه بود؟

◉ 124 بازدید ⏱ 21:44 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:07 با قلم‌های اشتیاق
0:09 و مداد عشق
0:11 نسطر حظوفا أغلی من الذهب
0:15 در وصف سرور آفریدگان
0:17 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
0:20 شمائل محمدیه
0:30 باب کیف کان کلام رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
0:35 از عایشه رضی‌الله‌عنها روایت است که گفت
0:41 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) مانند این سخن گفتنِ شتاب‌آلودِ شما، سخن نمی‌گفت.
0:47 اما او سخن می‌گفت، با کلامی که میان دو فصل (سخن) بود.
0:52 آن‌کس که با او نشست، او را حفظ می‌کند
0:55 در این حدیث، ام‌المؤمنین عائشه رضی‌الله‌عنها توصیف می‌کند
1:01 کلام رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
1:05 پس می‌گوید
1:07 او مانند سخن‌گفتن شما این‌گونه سخن نمی‌گفت.
1:10 یعنی سخن را شتابان، پشت‌سرهم و بی‌درنگ بر زبان نمی‌آورد.
1:14 اما او سخن می‌گفت، با سخنی که میان جمله‌ها فاصله می‌افتاد
1:19 معنای «بین» آشکار و جداکننده است
1:23 هر جزئی که از بعضی دیگر متمایز و جدا باشد
1:26 به‌گونه‌ای که هر کس آن را بشنود، آن را به‌روشنی درک کند.
1:29 هدی پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در سخن گفتن، آرام و شمرده بودن است
1:33 و درنگ و آرامش در القای سخن
1:36 برخلاف برخی از مردم، هنگامی که سخن می‌گوید، سخنش روشن و آشکار نیست.
1:41 و شاید با تندی گفتار او، برخی حروف از میان برود.
1:45 و گاهی برخی از واژه‌ها
1:48 و سخن او: «هر که با او بنشیند، [الله] او را محفوظ بدارد.»
1:51 یعنی به‌خاطر روشنی و فصاحت آن
1:54 و از آنجا که آن را روان و بی‌شتاب‌زدگی می‌خواند، نه به‌صورت سرد و یکنواخت.
1:58 در «صحیحین» از عایشه رضی‌الله‌عنها روایت شده است که
2:02 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) حدیثی را بیان می‌کرد
2:07 اگر شمارندگان آن را بشمارند، هرگز نمی‌توانند آن را احصا کنند.
2:10 و مراد از آن، مبالغه در درنگ و روشن‌سازی است.
2:15 و از انس بن مالک رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
2:21 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) می‌بود
2:24 این کلمه را سه بار تکرار می‌کرد تا از او فهمیده شود.
2:28 در این حدیث
2:31 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
2:34 او کلمه را سه بار تکرار می‌کرد.
2:37 و مراد از «کلمه»، جمله است
2:40 یا بخشی از جمله
2:42 و او آن را سه بار تکرار می‌کرد تا از او فهمیده شود.
2:46 این، روش (هدی) او در همهٔ سخنانش نبود.
2:49 و جز این نیست که او آن را انجام می‌دهد، آن‌گاه که مقام و موقعیت بحث چنین ایجاب کند.
2:53 مانند تأکید بر امری یا توجه دادن به آن
2:57 تکرار مقاصد متعددی دارد
3:00 و از مقاصد آن، فهم شنونده و ضبط او از سخن است.
3:04 از همین رو انس رضی‌الله‌عنه گفت
3:07 تا از او بفهمی
3:09 تا شنوندگان در آن تدبّر کنند
3:12 و معنای آن‌ها در اذهانشان رسوخ می‌کند
3:15 فایده
3:19 ابن قیم رحمه‌الله گفته است
3:21 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بود که
3:23 فصیح‌ترین مردم در میان مخلوقات الله
3:25 و خوش‌بیان‌ترین‌شان در سخن
3:27 و سریع‌ترین آنان در ادا (انجام دادن آن)
3:29 و شیرین‌سخن‌ترین ایشان در گفتار
3:31 تا آنجا که سخنش دل‌ها را به خود می‌کشد.
3:35 و ارواح را اسیر می‌کند
3:37 و دشمنانش نیز به این مطلب گواهی می‌دهند.
3:40 و هرگاه سخن می‌گفت
3:42 با سخنی روشن و تفصیل‌یافته سخن گفت
3:45 یعده العاد
3:47 این (کار) شتاب‌زده نیست؛ (کسی که) حفظ نمی‌کند (نیست)
3:50 و نه گسسته‌ای که سکته‌ها میان اجزای سخن آن را فراگرفته باشد
3:55 بلکه هدایتِ او در آن، کامل‌ترین هدایت است.
3:58 این ادب نیکو است
4:00 باید در سخن گفتن با مردم رعایت شود
4:03 و آنان را پند داد و نصیحت کرد و تعلیمشان داد
4:06 پس هر کس که به این ادب نبوی کریم ادب ورزد
4:10 و خوش‌اخلاقی او با مردم
4:12 و بر آنان صبر کرد
4:14 و در دعوت و تعلیم ایشان از الله یاری جست
4:17 شایسته آن است که (مردم) دعوت او را بپذیرند و از او (علم و دین را) فرا گیرند.
4:21 باب آنچه درباره خندیدن پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آمده است
4:30 از عبدالله بن حارث بن جزء رضی‌الله‌عنه
4:36 او گفت که
4:38 هیچ‌کس را ندیدم که بیشتر از رسول الله (ﷺ) لبخند بزند.
4:44 و از ایشان نیز روایت شده که گفت:
4:46 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) جز تبسّم نمی‌خندید.
4:53 در این حدیث
4:56 بیان کثرت تبسّم رسول‌الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
5:01 و این‌که چنین بود، به‌سبب کمال خلقت او و فروتنی‌اش و نیکویی معاشرتش با مردم بود.
5:08 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) با چهره‌ای گشاده و روشن و لبخندزنان با مردم دیدار می‌کرد.
5:15 و همچنین در آن بیان شده که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) جز تبسم بیشتر از آن نمی‌کرد.
5:22 و این در بیشتر احوال او بود.
5:25 از آنجا که ثابت شد که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) گاهی آن‌قدر خندید که دندان‌های آسیای او نمایان شد
5:33 از ابوذر رضی‌الله‌عنه روایت شده که گفت
5:39 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمودند:
5:43 من یقیناً می‌دانم که نخستین مردی که وارد بهشت می‌شود، کیست.
5:47 و آخرین مردی که از آتش بیرون می‌آید
5:50 روز قیامت مردی را می‌آورند
5:53 گفته می‌شود
5:57 و بزرگ‌ترین گناهانش از او پنهان داشته می‌شود
6:00 به او گفته می‌شود
6:10 گفته می‌شود
6:16 میگوید
6:18 گناهانی دارم که اینجا آن‌ها را نمی‌بینم.
6:22 ابوذر گفت
6:24 و به‌راستی پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را دیدم که چنان خندید که دندان‌های آسیای ایشان نمایان شد.
6:33 در این حدیث پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) می‌فرماید:
6:38 «من به‌یقین می‌دانم»
6:39 یعنی از راه وحی.
6:41 «نخستین مردی که وارد بهشت می‌شود»
6:44 و مقصود پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) خودِ ایشان است.
6:48 پس ایشان نخستین کسی است که دَرِ بهشت را می‌گشاید،
6:51 و نخستین کسی است که به آن وارد می‌شود.
6:53 و می‌فرماید:
6:55 «و می‌دانم آخرین مردی که از دوزخ بیرون می‌آید»
6:58 که وصف او در این حدیث آمده است،
7:01 و پس از او در دوزخ جز اهلِ آن که جاودانه و برای همیشه در آن می‌مانند، باقی نمی‌ماند.
7:07 و آنان کافران هستند.
7:09 و در روایتی آمده است:
7:12 «من آخرین اهل دوزخ را که از آن بیرون می‌آیند، می‌شناسم،
7:16 و آخرین اهل بهشت را که به آن وارد می‌شوند.»
7:19 یعنی او مردی واحد است که آخرین کسی است که از دوزخ بیرون می‌آید،
7:24 سپس وارد بهشت می‌شود.
7:26 و سخن پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم):
7:28 «مردی را روز قیامت می‌آورند،
7:30 و گفته می‌شود:»
7:32 یعنی الله تعالی به فرشتگان می‌فرماید:
7:35 «گناهان کوچک او را بر او عرضه کنید،»
7:38 و گناهان بزرگ او از او پنهان داشته می‌شود،
7:40 یعنی درباره گناهان کوچک او از او بپرسید، نه گناهان بزرگش.
7:44 پس به او گفته می‌شود:
7:46 «تو در فلان روز چنین و چنان کردی»
7:49 و او اقرار می‌کند و انکار نمی‌کند.
7:52 یعنی آن را به یاد می‌آورد و تصدیق می‌کند.
7:55 و سخن پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم):
7:57 «و او از گناهان بزرگش هراسان است،»
7:59 یعنی از گناهان بزرگ خود بیمناک است
8:02 که مبادا بر او عرضه شود و به سبب آن مؤاخذه گردد،
8:05 زیرا کسی که به گناه کوچک مؤاخذه شود،
8:07 به‌طریق اولی به گناه بزرگ کیفر داده خواهد شد.
8:10 پس الله تعالی می‌فرماید:
8:12 «به جای هر گناهی که کرده، حسنه‌ای به او بدهید.»
8:16 و این تبدیل از باب فضل پروردگار جهانیان است.
8:21 پس بنده می‌گوید:
8:23 «پروردگارا، کارهایی کرده‌ام»
8:25 یعنی از گناهان کبیره،
8:27 «که آنها را اینجا نمی‌بینم»
8:29 یعنی در نامه‌های اعمال.
8:31 یعنی بنده وقتی تبدیل گناهان به حسنات را می‌بیند،
8:35 خواستار دیدن گناهان بزرگی می‌شود
8:37 که از ظهورشان هراسان بود،
8:40 و این به سبب فضلی است که از الله تعالی مشاهده کرده،
8:43 و رحمت سبحانه او همه‌چیز را فرا گرفته است.
8:46 و سخن پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم):
8:48 «به‌راستی پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را دیدم که خندید،»
8:52 «تا آنجا که دندان‌های آسیایش نمایان شد.»
8:54 و «نواجذ» همان دندان‌های آسیاست
8:57 که جز در هنگام خندیدن بسیار آشکار نمی‌شود.
9:01 و خنده پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در اینجا
9:05 نشانگر احساس فضل الله تعالی و احسان و رحمت او به بندگانش است.
9:11 و از جریر بن عبدالله رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
9:17 «از زمانی که اسلام آوردم، پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) مرا از ورود به حضور بازنداشت،»
9:22 «و هرگاه مرا می‌دید جز خندان نمی‌دید.»
9:25 و همچنین گفت:
9:27 «و از زمانی که اسلام آوردم، هرگاه مرا می‌دید جز لبخند نمی‌زد.»
9:31 در این حدیث
9:34 صحابی بزرگوار
9:36 جریر بن عبدالله بجلی رضی‌الله‌عنه خبر می‌دهد
9:39 که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
9:42 از زمانی که او اسلام آورد، مانع ورودش به حضور ایشان نشد،
9:46 و این به سبب جایگاه او نزد مردم بود،
9:49 و نیز به سبب بزرگواری اخلاق پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم).
9:53 و سخن او:
9:55 «و هرگاه مرا می‌دید جز خندان نمی‌دید،»
9:57 یعنی پس از اسلام، هرگاه با ایشان دیدار می‌کرد جز خندان نمی‌دید.
10:02 و مقصود از «خندیدن» در اینجا
10:04 «لبخند» است،
10:06 چنانکه در روایت دوم با لفظ
10:09 «تبسم» آمده است.
10:11 و از عبدالله بن مسعود رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
10:16 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
10:20 «من آخرین اهل دوزخ را که بیرون می‌آیند می‌شناسم:
10:24 مردی است که با خزیدن از آن بیرون می‌آید.
10:27 به او گفته می‌شود:
10:29 برو و وارد بهشت شو.»
10:32 می‌گوید: پس می‌رود تا وارد بهشت شود،
10:35 اما می‌بیند که مردم جایگاه‌ها را گرفته‌اند،
10:38 پس بازمی‌گردد و می‌گوید:
10:40 «ای پروردگارم، مردم جایگاه‌ها را گرفته‌اند.»
10:44 به او گفته می‌شود:
10:46 «آیا آن زمانی را که در آن بودی به یاد می‌آوری؟»
10:49 می‌گوید: «آری.»
10:51 می‌گوید: به او گفته می‌شود:
10:53 «آرزو کن»
10:55 می‌گوید: پس آرزو می‌کند،
10:57 به او گفته می‌شود:
10:59 «همانا آنچه آرزو کردی از آنِ توست،
11:01 و ده برابرِ آن در دنیا.»
11:03 می‌گوید:
11:05 پس او می‌گوید:
11:07 «آیا مرا مسخره می‌کنی در حالی که تو پادشاهی؟»
11:09 می‌گوید:
11:12 «به‌راستی پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را دیدم که خندید،»
11:16 «تا آنجا که دندان‌های آسیایش نمایان شد.»
11:19 در این حدیث
11:22 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) می‌فرماید
11:25 من آخرین کسی را که از دوزخ بیرون می‌آید، می‌شناسم.
11:28 از میان گنهکاران مؤمنان
11:30 مردی که از آن (دوزخ) به‌خزیدن بیرون می‌آید.
11:33 و در روایتی دیگر
11:35 از آن بیرون می‌آید حَبو
11:37 یعنی بر دو دست و پای خود راه می‌رود
11:40 به او گفته می‌شود
11:42 یعنی الله تعالی به او می‌فرماید
11:44 برو و به بهشت داخل شو
11:47 او می‌رود تا داخل شود
11:49 مردم را می‌بیند که خانه‌ها را گرفته‌اند
11:52 یعنی منازل ایشان در بهشت
11:54 به او چنین می‌نماید
11:56 این‌که برای غیر ایشان خانه‌ای باقی نماند
11:59 و بازمی‌گردد و می‌گوید: ای پروردگار من،
12:01 مردم منزل‌ها (جایگاه‌ها) را گرفته‌اند
12:04 یعنی دیگر برای من جایی در بهشت نمانده که در آن فرود آیم
12:08 الله به او می‌فرماید
12:10 آیا آن زمانی را به یاد می‌آوری که در آن بودی
12:13 آیا دنیا را به یاد داری؟
12:15 میگوید: بله
12:17 به او میگوید
12:18 آرزو کردن، از ریشه‌ی «تمنّی»
12:21 هرچه می‌خواهی بخواه
12:23 او میجوید و میجوید
12:25 هنگامی که آرزوهایش به پایان رسد
12:27 الله به او می‌فرماید
12:29 زیرا آنچه آرزو کردی برای تو خواهد بود.
12:31 و ده برابر دنیا
12:34 بنده مبهوت می‌شود و می‌گوید
12:36 تو مرا مسخره می‌کنی، با آنکه تو پادشاهی.
12:39 آیا مرا به ریشخند می‌گیری؟
12:41 و حال آنکه تو پادشاه بزرگ‌شأن هستی.
12:44 عظیم البرهان
12:46 و من آن بنده‌ی خوار و ذلیل و بی‌مقدار هستم
12:49 و حاصل آن که از او صادر شد
12:52 این حیرت و سرگشتگی
12:54 از آنچه از شادی به او رسید
12:56 از آنچه هرگز به ذهنش خطور نمی‌کرد.
12:59 و در آرزوهایش هم آن را تصور نمی‌کرد
13:02 در آن هنگام، او بر گفته‌های خود تسلط نداشت.
13:05 و نه دانشمندی که به آنچه بر آن مترتب می‌شود آگاه باشد.
13:08 از جریان حال او
13:10 بلکه بر زبانش بنا بر عادتش جاری شد
13:13 در خطاب به اهل زمانه‌اش
13:15 و گفت‌وگو با یاران و برادرانش
13:19 و پیش‌تر گذشت، سخن او را
13:22 من پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را دیدم که خندید
13:26 تا جایی که دندان‌های آسیای او نمایان شد
13:29 و اگر ثواب آخرین کسی باشد که از دوزخ بیرون می‌آید
13:32 از گنهکاران اهل توحید است و وارد بهشت می‌شود
13:35 مانند دنیا و ده برابر آن
13:38 و او را آنچه نفسش بخواهد و چشمش لذت برد (از آن) خواهد بود.
13:41 پس چگونه است ثواب بندگان مقرّب الله؟
13:46 و از علی بن ربیعه روایت است که گفت
13:50 علی رضی‌الله‌عنه را گواه گرفتم
13:52 او را سوار بر چارپایی آوردند تا بر آن سوار شود.
13:55 چون پای خود را در رکاب نهاد، گفت
13:58 بسم الله الرحمن الرحیم
14:00 چون بر پشت آن (مرکب) استوار شد، گفت
14:03 ستایش مخصوص الله است.
14:05 سپس گفت
14:08 پاک و منزه است آن کسی که این را برای ما رام کرد
14:10 و ما خود توانایی رام کردن آن را نداشتیم
14:13 و ما به‌سوی پروردگارمان بازگشت‌کننده‌ایم.
14:17 سپس گفت
14:19 ستایش مخصوص الله است.
14:20 سه
14:22 الله اکبر
14:24 سه
14:25 تو پاک و منزهی؛ من به خویشتن ستم کردم، پس مرا بیامرز
14:29 زیرا جز تو هیچ‌کس گناهان را نمی‌آمرزد
14:33 سپس خندید
14:35 به او گفتم
14:36 امیرالمؤمنین، از چه چیزی خندیدی؟
14:40 گفت
14:41 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را دیدم
14:44 آنچه کرده‌ای، کردی
14:46 سپس خندید
14:48 گفتم
14:49 از چه چیزی خندیدی ای رسول الله؟
14:53 گفت
14:54 همانا پروردگارت از بنده‌اش شگفت‌زده می‌شود، هنگامی که می‌گوید
14:58 پروردگارا، گناهانم را بیامرز.
15:00 میداند که جز او هیچ‌کس گناهان را نمی‌آمرزد.
15:06 در این حدیث
15:08 این که علی بن ابی طالب رضی‌الله‌عنه
15:11 او را با یک چهارپا آوردند تا بر آن سوار شود.
15:13 هنگامی که پای خود را در رکاب گذاشت، گفت
15:16 بسم الله الرحمن الرحیم
15:18 رکاب آن چیزی است که به زین آویزان می‌شود.
15:21 سوار بر مرکب، پای خود را در آن می‌گذارد تا بر آن سوار شود
15:26 و قول
15:27 هنگامی که بر پشت آن استوار شد
15:30 بر پشت آن استقرار یافت
15:32 گفت
15:33 الحمد لله
15:35 بر نعمت سواری و غیر آن
15:38 سپس گفت
15:40 پاک و منزه است آن کسی که این را برای ما رام کرد
15:43 یعنی: این وسیله‌ی سواری را برای ما فرمان‌بردار گردانید
15:46 و ما خود توانایی رام کردن آن را نداشتیم
15:49 یعنی: طاقت و توان [رام کردن آن] را نداشتیم
15:51 و معنا چنین است:
15:52 اگر رام کردن او نبود،
15:54 ما همگی توان سوار شدن بر آن را نداشتیم
15:57 و ما به سوی پروردگارمان بازمی‌گردیم
16:01 یعنی: بی‌شک پس از مرگ به سوی او بازگشت خواهیم کرد
16:05 و سفر بزرگ ما به سوی اوست
16:07 و این [سخن] از باب هشدار دادن با سفر دنیا به سفر آخرت است
16:12 سپس [پیامبر] فرمود:
16:14 «الحمد لله» [گفت]
16:15 سه بار
16:16 و «الله أکبر» [گفت]
16:18 سه بار
16:19 «پاک و منزّه‌ای تو، بی‌تردید من بر خویشتن ستم کردم»
16:22 یعنی: کاری از خطا و کوتاهی انجام دادم که مستوجب کیفر است
16:27 «پس مرا بیامرز»
16:28 «زیرا جز تو کسی گناهان را نمی‌آمرزد»
16:32 شاید یادکرد ستم بر خویشتن در این مقام و طلب آمرزش،
16:36 همراه با به یاد آوردن این نعمت بزرگ،
16:39 نشان‌دهنده‌ی کوتاهی بنده در برابر پروردگارش، سبحانه است
16:43 با وجود فراوانی نعمت‌های او بر من،
16:46 پس مناسب است که [بنده] آمرزش بخواهد
16:48 سپس امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب رضی‌الله‌عنه خندید
16:53 و چون از سبب خنده‌اش پرسیده شد،
16:56 گفت:
16:57 دیدم که رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم همان‌گونه که من کردم، انجام داد
17:02 یعنی: او همانند کار پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم عمل کرد
17:07 در گفتار و کردار
17:10 و در این [روایت] بیانی است از آنچه صحابه رضی‌الله‌عنهم بر آن بودند،
17:14 از پیروی و اقتدا به پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
17:18 و [این] سخن او:
17:20 «پس گفتم: ای رسول الله، از چه چیزی خندیدی؟»
17:24 یعنی: من همان‌گونه از او پرسیدم که شما از من پرسیدید
17:27 پس [پیامبر] فرمود:
17:29 «همانا پروردگارت از بنده‌اش شگفت‌زده می‌شود آنگاه که می‌گوید:
17:32 پروردگارا، مرا بیامرز
17:34 زیرا جز تو کسی گناهان را نمی‌آمرزد»
17:37 و شگفتی (عجب) از صفات فعلی الله است
17:41 و الله تعالی به شگفتی‌ای شایسته‌ی جلال خود شگفت‌زده می‌شود
17:45 «و هیچ چیز همانند او نیست»
17:47 و [این] سخن او:
17:49 «زیرا جز تو کسی گناهان را نمی‌آمرزد»
17:51 در آن اقرار به یگانگی [الله] است
17:54 و جلب‌کننده‌ی آمرزش است
17:56 و در روایتی نزد امام احمد [آمده است]:
18:00 پروردگار از بنده‌اش شگفت‌زده می‌شود آنگاه که می‌گوید:
18:03 پروردگارا، مرا بیامرز
18:05 [الله] می‌فرماید:
18:06 بنده‌ام دانست که جز من کسی گناهان را نمی‌آمرزد
18:11 و از عامر بن سعد [روایت است] که گفت:
18:15 سعد رضی‌الله‌عنه گفت:
18:17 هر آینه رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم را دیدم
18:21 در روز خندق خندید
18:23 تا جایی که دندان‌های آسیابش نمایان شد
18:25 [عامر] گفت:
18:27 گفتم: خنده‌ی او چگونه بود؟
18:29 [سعد] گفت:
18:31 مردی بود که سپری همراه داشت
18:33 و سعد تیرانداز بود
18:35 و آن مرد می‌گفت:
18:37 «فلان و فلان» [بدگویی و ناسزا] با سپر
18:39 [و سپر] پیشانی‌اش را می‌پوشاند
18:41 پس سعد با تیری او را هدف قرار داد
18:43 و چون [مرد] سرش را بلند کرد
18:45 [سعد] او را زد و خطا نکرد؛ این [تیر] از او [سعد] به پیشانی‌اش [مرد] اصابت کرد
18:48 یعنی: به پیشانی‌اش
18:50 و آن مرد برگشت [و افتاد]
18:52 و پایش را بالا آورد [جان داد]
18:54 پس پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم خندید
18:57 تا جایی که دندان‌های آسیابش نمایان شد
18:59 [عامر] گفت:
19:01 گفتم: از چه چیزی خندید؟
19:03 [سعد] گفت:
19:05 از کار [سعد] با آن مرد
19:07 این حدیث ضعیف است
19:10 و آنچه در صحیح مسلم آمده، از آن بی‌نیاز می‌کند
19:13 از سعد بن ابی وقاص رضی‌الله‌عنه
19:16 که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
19:19 روز احد پدر و مادرش را برای او جمع کرد
19:22 [سعد] گفت:
19:24 مردی از مشرکان بود
19:26 که مسلمانان را [به آتش] سوزانده بود
19:28 پس پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم به او فرمود:
19:32 «تیر بینداز، پدر و مادرم فدایت باد»
19:35 [سعد] گفت:
19:36 پس تیری بی‌پیکان به سوی او انداختم
19:39 و به پهلویش اصابت کرد و او افتاد
19:42 پس عورتش آشکار شد
19:44 و رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم خندید
19:48 تا جایی که دندان‌های آسیابش را دیدم
19:51 و سخن او در این حدیث:
19:53 «[مردی که] مسلمانان را سوزانده بود»
19:55 یعنی: در میان آنان کشتار بسیار کرد
19:57 و همانند کار آتش با آنان رفتار کرد
19:59 به سبب شدت یورش او
20:01 و سخن او:
20:02 «و پایش را بالا آورد»
20:04 یعنی او را بلند کرد و او به پشت افتاد
20:07 و گفتهٔ او
20:09 پس رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) خندید
20:12 تا آنجا که دندان‌های آسیای ایشان را دیدم
20:14 یعنی از شادی کشتن دشمنش و هلاک شدن او
20:18 نه برای آشکار شدن عورتش
20:20 فایده
20:24 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) همواره
20:27 چهره‌ای خندان داشت
20:28 و همیشه بشاش بود
20:30 لبخند مهربانانه‌ای
20:32 از چهرهٔ کریمانهٔ ایشان جدا نمی‌شد
20:35 و همراهش به آن شاد می‌شد
20:37 و مهمانش به آن انس می‌گرفت
20:39 و همنشینش به آن خوشحال می‌شد
20:41 و دشمنش به آن خوار می‌شد
20:43 و کینه‌توزش به آن سرافکنده می‌شد
20:45 و به آن کمال خوی او شناخته می‌شد
20:48 و بزرگواری سرشت او
20:50 از سماک بن حرب روایت است که گفت
20:52 به جابر بن سمره گفتم
20:55 آیا با رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) همنشین بودی؟
20:59 گفت: آری، بسیار
21:02 با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) همنشین بودم
21:05 بیش از صد بار
21:08 از جایگاه نمازش که در آن نماز صبح می‌گزارد برنمی‌خاست
21:12 تا آنگاه که خورشید برآید
21:14 و چون خورشید برمی‌آمد برمی‌خاست
21:17 و یارانش شعر می‌خواندند
21:20 و از امور جاهلیت یاد می‌کردند
21:24 و او خاموش بود
21:26 پس [یارانش] می‌خندیدند
21:27 و چه بسا او نیز با ایشان لبخند می‌زد
21:30 ادامهٔ سخن ان‌شاءالله
21:34 و الله اعلم
21:36 و درود و سلام الله بر پیامبر ما محمد
21:40 و بر آل و اصحاب ایشان همگی