از مجموعهٔ الشمعیل المحمدیه (سریال کامل شد)
· درس 20 از 40
الشمال المحمدیه | قسمت (20) | باب: کلام رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم و خنده او چگونه بود؟
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:07
با قلمهای اشتیاق
0:09
و مداد عشق
0:11
نسطر حظوفا أغلی من الذهب
0:15
در وصف سرور آفریدگان
0:17
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
0:20
شمائل محمدیه
0:30
باب کیف کان کلام رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
0:35
از عایشه رضیاللهعنها روایت است که گفت
0:41
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) مانند این سخن گفتنِ شتابآلودِ شما، سخن نمیگفت.
0:47
اما او سخن میگفت، با کلامی که میان دو فصل (سخن) بود.
0:52
آنکس که با او نشست، او را حفظ میکند
0:55
در این حدیث، امالمؤمنین عائشه رضیاللهعنها توصیف میکند
1:01
کلام رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
1:05
پس میگوید
1:07
او مانند سخنگفتن شما اینگونه سخن نمیگفت.
1:10
یعنی سخن را شتابان، پشتسرهم و بیدرنگ بر زبان نمیآورد.
1:14
اما او سخن میگفت، با سخنی که میان جملهها فاصله میافتاد
1:19
معنای «بین» آشکار و جداکننده است
1:23
هر جزئی که از بعضی دیگر متمایز و جدا باشد
1:26
بهگونهای که هر کس آن را بشنود، آن را بهروشنی درک کند.
1:29
هدی پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در سخن گفتن، آرام و شمرده بودن است
1:33
و درنگ و آرامش در القای سخن
1:36
برخلاف برخی از مردم، هنگامی که سخن میگوید، سخنش روشن و آشکار نیست.
1:41
و شاید با تندی گفتار او، برخی حروف از میان برود.
1:45
و گاهی برخی از واژهها
1:48
و سخن او: «هر که با او بنشیند، [الله] او را محفوظ بدارد.»
1:51
یعنی بهخاطر روشنی و فصاحت آن
1:54
و از آنجا که آن را روان و بیشتابزدگی میخواند، نه بهصورت سرد و یکنواخت.
1:58
در «صحیحین» از عایشه رضیاللهعنها روایت شده است که
2:02
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) حدیثی را بیان میکرد
2:07
اگر شمارندگان آن را بشمارند، هرگز نمیتوانند آن را احصا کنند.
2:10
و مراد از آن، مبالغه در درنگ و روشنسازی است.
2:15
و از انس بن مالک رضیاللهعنه روایت است که گفت
2:21
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) میبود
2:24
این کلمه را سه بار تکرار میکرد تا از او فهمیده شود.
2:28
در این حدیث
2:31
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:34
او کلمه را سه بار تکرار میکرد.
2:37
و مراد از «کلمه»، جمله است
2:40
یا بخشی از جمله
2:42
و او آن را سه بار تکرار میکرد تا از او فهمیده شود.
2:46
این، روش (هدی) او در همهٔ سخنانش نبود.
2:49
و جز این نیست که او آن را انجام میدهد، آنگاه که مقام و موقعیت بحث چنین ایجاب کند.
2:53
مانند تأکید بر امری یا توجه دادن به آن
2:57
تکرار مقاصد متعددی دارد
3:00
و از مقاصد آن، فهم شنونده و ضبط او از سخن است.
3:04
از همین رو انس رضیاللهعنه گفت
3:07
تا از او بفهمی
3:09
تا شنوندگان در آن تدبّر کنند
3:12
و معنای آنها در اذهانشان رسوخ میکند
3:15
فایده
3:19
ابن قیم رحمهالله گفته است
3:21
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بود که
3:23
فصیحترین مردم در میان مخلوقات الله
3:25
و خوشبیانترینشان در سخن
3:27
و سریعترین آنان در ادا (انجام دادن آن)
3:29
و شیرینسخنترین ایشان در گفتار
3:31
تا آنجا که سخنش دلها را به خود میکشد.
3:35
و ارواح را اسیر میکند
3:37
و دشمنانش نیز به این مطلب گواهی میدهند.
3:40
و هرگاه سخن میگفت
3:42
با سخنی روشن و تفصیلیافته سخن گفت
3:45
یعده العاد
3:47
این (کار) شتابزده نیست؛ (کسی که) حفظ نمیکند (نیست)
3:50
و نه گسستهای که سکتهها میان اجزای سخن آن را فراگرفته باشد
3:55
بلکه هدایتِ او در آن، کاملترین هدایت است.
3:58
این ادب نیکو است
4:00
باید در سخن گفتن با مردم رعایت شود
4:03
و آنان را پند داد و نصیحت کرد و تعلیمشان داد
4:06
پس هر کس که به این ادب نبوی کریم ادب ورزد
4:10
و خوشاخلاقی او با مردم
4:12
و بر آنان صبر کرد
4:14
و در دعوت و تعلیم ایشان از الله یاری جست
4:17
شایسته آن است که (مردم) دعوت او را بپذیرند و از او (علم و دین را) فرا گیرند.
4:21
باب آنچه درباره خندیدن پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آمده است
4:30
از عبدالله بن حارث بن جزء رضیاللهعنه
4:36
او گفت که
4:38
هیچکس را ندیدم که بیشتر از رسول الله (ﷺ) لبخند بزند.
4:44
و از ایشان نیز روایت شده که گفت:
4:46
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) جز تبسّم نمیخندید.
4:53
در این حدیث
4:56
بیان کثرت تبسّم رسولالله (صلیاللهعلیهوسلم)
5:01
و اینکه چنین بود، بهسبب کمال خلقت او و فروتنیاش و نیکویی معاشرتش با مردم بود.
5:08
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) با چهرهای گشاده و روشن و لبخندزنان با مردم دیدار میکرد.
5:15
و همچنین در آن بیان شده که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) جز تبسم بیشتر از آن نمیکرد.
5:22
و این در بیشتر احوال او بود.
5:25
از آنجا که ثابت شد که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) گاهی آنقدر خندید که دندانهای آسیای او نمایان شد
5:33
از ابوذر رضیاللهعنه روایت شده که گفت
5:39
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمودند:
5:43
من یقیناً میدانم که نخستین مردی که وارد بهشت میشود، کیست.
5:47
و آخرین مردی که از آتش بیرون میآید
5:50
روز قیامت مردی را میآورند
5:53
گفته میشود
5:57
و بزرگترین گناهانش از او پنهان داشته میشود
6:00
به او گفته میشود
6:10
گفته میشود
6:16
میگوید
6:18
گناهانی دارم که اینجا آنها را نمیبینم.
6:22
ابوذر گفت
6:24
و بهراستی پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را دیدم که چنان خندید که دندانهای آسیای ایشان نمایان شد.
6:33
در این حدیث پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) میفرماید:
6:38
«من بهیقین میدانم»
6:39
یعنی از راه وحی.
6:41
«نخستین مردی که وارد بهشت میشود»
6:44
و مقصود پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) خودِ ایشان است.
6:48
پس ایشان نخستین کسی است که دَرِ بهشت را میگشاید،
6:51
و نخستین کسی است که به آن وارد میشود.
6:53
و میفرماید:
6:55
«و میدانم آخرین مردی که از دوزخ بیرون میآید»
6:58
که وصف او در این حدیث آمده است،
7:01
و پس از او در دوزخ جز اهلِ آن که جاودانه و برای همیشه در آن میمانند، باقی نمیماند.
7:07
و آنان کافران هستند.
7:09
و در روایتی آمده است:
7:12
«من آخرین اهل دوزخ را که از آن بیرون میآیند، میشناسم،
7:16
و آخرین اهل بهشت را که به آن وارد میشوند.»
7:19
یعنی او مردی واحد است که آخرین کسی است که از دوزخ بیرون میآید،
7:24
سپس وارد بهشت میشود.
7:26
و سخن پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم):
7:28
«مردی را روز قیامت میآورند،
7:30
و گفته میشود:»
7:32
یعنی الله تعالی به فرشتگان میفرماید:
7:35
«گناهان کوچک او را بر او عرضه کنید،»
7:38
و گناهان بزرگ او از او پنهان داشته میشود،
7:40
یعنی درباره گناهان کوچک او از او بپرسید، نه گناهان بزرگش.
7:44
پس به او گفته میشود:
7:46
«تو در فلان روز چنین و چنان کردی»
7:49
و او اقرار میکند و انکار نمیکند.
7:52
یعنی آن را به یاد میآورد و تصدیق میکند.
7:55
و سخن پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم):
7:57
«و او از گناهان بزرگش هراسان است،»
7:59
یعنی از گناهان بزرگ خود بیمناک است
8:02
که مبادا بر او عرضه شود و به سبب آن مؤاخذه گردد،
8:05
زیرا کسی که به گناه کوچک مؤاخذه شود،
8:07
بهطریق اولی به گناه بزرگ کیفر داده خواهد شد.
8:10
پس الله تعالی میفرماید:
8:12
«به جای هر گناهی که کرده، حسنهای به او بدهید.»
8:16
و این تبدیل از باب فضل پروردگار جهانیان است.
8:21
پس بنده میگوید:
8:23
«پروردگارا، کارهایی کردهام»
8:25
یعنی از گناهان کبیره،
8:27
«که آنها را اینجا نمیبینم»
8:29
یعنی در نامههای اعمال.
8:31
یعنی بنده وقتی تبدیل گناهان به حسنات را میبیند،
8:35
خواستار دیدن گناهان بزرگی میشود
8:37
که از ظهورشان هراسان بود،
8:40
و این به سبب فضلی است که از الله تعالی مشاهده کرده،
8:43
و رحمت سبحانه او همهچیز را فرا گرفته است.
8:46
و سخن پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم):
8:48
«بهراستی پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را دیدم که خندید،»
8:52
«تا آنجا که دندانهای آسیایش نمایان شد.»
8:54
و «نواجذ» همان دندانهای آسیاست
8:57
که جز در هنگام خندیدن بسیار آشکار نمیشود.
9:01
و خنده پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در اینجا
9:05
نشانگر احساس فضل الله تعالی و احسان و رحمت او به بندگانش است.
9:11
و از جریر بن عبدالله رضیاللهعنه روایت است که گفت:
9:17
«از زمانی که اسلام آوردم، پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) مرا از ورود به حضور بازنداشت،»
9:22
«و هرگاه مرا میدید جز خندان نمیدید.»
9:25
و همچنین گفت:
9:27
«و از زمانی که اسلام آوردم، هرگاه مرا میدید جز لبخند نمیزد.»
9:31
در این حدیث
9:34
صحابی بزرگوار
9:36
جریر بن عبدالله بجلی رضیاللهعنه خبر میدهد
9:39
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
9:42
از زمانی که او اسلام آورد، مانع ورودش به حضور ایشان نشد،
9:46
و این به سبب جایگاه او نزد مردم بود،
9:49
و نیز به سبب بزرگواری اخلاق پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم).
9:53
و سخن او:
9:55
«و هرگاه مرا میدید جز خندان نمیدید،»
9:57
یعنی پس از اسلام، هرگاه با ایشان دیدار میکرد جز خندان نمیدید.
10:02
و مقصود از «خندیدن» در اینجا
10:04
«لبخند» است،
10:06
چنانکه در روایت دوم با لفظ
10:09
«تبسم» آمده است.
10:11
و از عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه روایت است که گفت:
10:16
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
10:20
«من آخرین اهل دوزخ را که بیرون میآیند میشناسم:
10:24
مردی است که با خزیدن از آن بیرون میآید.
10:27
به او گفته میشود:
10:29
برو و وارد بهشت شو.»
10:32
میگوید: پس میرود تا وارد بهشت شود،
10:35
اما میبیند که مردم جایگاهها را گرفتهاند،
10:38
پس بازمیگردد و میگوید:
10:40
«ای پروردگارم، مردم جایگاهها را گرفتهاند.»
10:44
به او گفته میشود:
10:46
«آیا آن زمانی را که در آن بودی به یاد میآوری؟»
10:49
میگوید: «آری.»
10:51
میگوید: به او گفته میشود:
10:53
«آرزو کن»
10:55
میگوید: پس آرزو میکند،
10:57
به او گفته میشود:
10:59
«همانا آنچه آرزو کردی از آنِ توست،
11:01
و ده برابرِ آن در دنیا.»
11:03
میگوید:
11:05
پس او میگوید:
11:07
«آیا مرا مسخره میکنی در حالی که تو پادشاهی؟»
11:09
میگوید:
11:12
«بهراستی پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را دیدم که خندید،»
11:16
«تا آنجا که دندانهای آسیایش نمایان شد.»
11:19
در این حدیث
11:22
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) میفرماید
11:25
من آخرین کسی را که از دوزخ بیرون میآید، میشناسم.
11:28
از میان گنهکاران مؤمنان
11:30
مردی که از آن (دوزخ) بهخزیدن بیرون میآید.
11:33
و در روایتی دیگر
11:35
از آن بیرون میآید حَبو
11:37
یعنی بر دو دست و پای خود راه میرود
11:40
به او گفته میشود
11:42
یعنی الله تعالی به او میفرماید
11:44
برو و به بهشت داخل شو
11:47
او میرود تا داخل شود
11:49
مردم را میبیند که خانهها را گرفتهاند
11:52
یعنی منازل ایشان در بهشت
11:54
به او چنین مینماید
11:56
اینکه برای غیر ایشان خانهای باقی نماند
11:59
و بازمیگردد و میگوید: ای پروردگار من،
12:01
مردم منزلها (جایگاهها) را گرفتهاند
12:04
یعنی دیگر برای من جایی در بهشت نمانده که در آن فرود آیم
12:08
الله به او میفرماید
12:10
آیا آن زمانی را به یاد میآوری که در آن بودی
12:13
آیا دنیا را به یاد داری؟
12:15
میگوید: بله
12:17
به او میگوید
12:18
آرزو کردن، از ریشهی «تمنّی»
12:21
هرچه میخواهی بخواه
12:23
او میجوید و میجوید
12:25
هنگامی که آرزوهایش به پایان رسد
12:27
الله به او میفرماید
12:29
زیرا آنچه آرزو کردی برای تو خواهد بود.
12:31
و ده برابر دنیا
12:34
بنده مبهوت میشود و میگوید
12:36
تو مرا مسخره میکنی، با آنکه تو پادشاهی.
12:39
آیا مرا به ریشخند میگیری؟
12:41
و حال آنکه تو پادشاه بزرگشأن هستی.
12:44
عظیم البرهان
12:46
و من آن بندهی خوار و ذلیل و بیمقدار هستم
12:49
و حاصل آن که از او صادر شد
12:52
این حیرت و سرگشتگی
12:54
از آنچه از شادی به او رسید
12:56
از آنچه هرگز به ذهنش خطور نمیکرد.
12:59
و در آرزوهایش هم آن را تصور نمیکرد
13:02
در آن هنگام، او بر گفتههای خود تسلط نداشت.
13:05
و نه دانشمندی که به آنچه بر آن مترتب میشود آگاه باشد.
13:08
از جریان حال او
13:10
بلکه بر زبانش بنا بر عادتش جاری شد
13:13
در خطاب به اهل زمانهاش
13:15
و گفتوگو با یاران و برادرانش
13:19
و پیشتر گذشت، سخن او را
13:22
من پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را دیدم که خندید
13:26
تا جایی که دندانهای آسیای او نمایان شد
13:29
و اگر ثواب آخرین کسی باشد که از دوزخ بیرون میآید
13:32
از گنهکاران اهل توحید است و وارد بهشت میشود
13:35
مانند دنیا و ده برابر آن
13:38
و او را آنچه نفسش بخواهد و چشمش لذت برد (از آن) خواهد بود.
13:41
پس چگونه است ثواب بندگان مقرّب الله؟
13:46
و از علی بن ربیعه روایت است که گفت
13:50
علی رضیاللهعنه را گواه گرفتم
13:52
او را سوار بر چارپایی آوردند تا بر آن سوار شود.
13:55
چون پای خود را در رکاب نهاد، گفت
13:58
بسم الله الرحمن الرحیم
14:00
چون بر پشت آن (مرکب) استوار شد، گفت
14:03
ستایش مخصوص الله است.
14:05
سپس گفت
14:08
پاک و منزه است آن کسی که این را برای ما رام کرد
14:10
و ما خود توانایی رام کردن آن را نداشتیم
14:13
و ما بهسوی پروردگارمان بازگشتکنندهایم.
14:17
سپس گفت
14:19
ستایش مخصوص الله است.
14:20
سه
14:22
الله اکبر
14:24
سه
14:25
تو پاک و منزهی؛ من به خویشتن ستم کردم، پس مرا بیامرز
14:29
زیرا جز تو هیچکس گناهان را نمیآمرزد
14:33
سپس خندید
14:35
به او گفتم
14:36
امیرالمؤمنین، از چه چیزی خندیدی؟
14:40
گفت
14:41
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را دیدم
14:44
آنچه کردهای، کردی
14:46
سپس خندید
14:48
گفتم
14:49
از چه چیزی خندیدی ای رسول الله؟
14:53
گفت
14:54
همانا پروردگارت از بندهاش شگفتزده میشود، هنگامی که میگوید
14:58
پروردگارا، گناهانم را بیامرز.
15:00
میداند که جز او هیچکس گناهان را نمیآمرزد.
15:06
در این حدیث
15:08
این که علی بن ابی طالب رضیاللهعنه
15:11
او را با یک چهارپا آوردند تا بر آن سوار شود.
15:13
هنگامی که پای خود را در رکاب گذاشت، گفت
15:16
بسم الله الرحمن الرحیم
15:18
رکاب آن چیزی است که به زین آویزان میشود.
15:21
سوار بر مرکب، پای خود را در آن میگذارد تا بر آن سوار شود
15:26
و قول
15:27
هنگامی که بر پشت آن استوار شد
15:30
بر پشت آن استقرار یافت
15:32
گفت
15:33
الحمد لله
15:35
بر نعمت سواری و غیر آن
15:38
سپس گفت
15:40
پاک و منزه است آن کسی که این را برای ما رام کرد
15:43
یعنی: این وسیلهی سواری را برای ما فرمانبردار گردانید
15:46
و ما خود توانایی رام کردن آن را نداشتیم
15:49
یعنی: طاقت و توان [رام کردن آن] را نداشتیم
15:51
و معنا چنین است:
15:52
اگر رام کردن او نبود،
15:54
ما همگی توان سوار شدن بر آن را نداشتیم
15:57
و ما به سوی پروردگارمان بازمیگردیم
16:01
یعنی: بیشک پس از مرگ به سوی او بازگشت خواهیم کرد
16:05
و سفر بزرگ ما به سوی اوست
16:07
و این [سخن] از باب هشدار دادن با سفر دنیا به سفر آخرت است
16:12
سپس [پیامبر] فرمود:
16:14
«الحمد لله» [گفت]
16:15
سه بار
16:16
و «الله أکبر» [گفت]
16:18
سه بار
16:19
«پاک و منزّهای تو، بیتردید من بر خویشتن ستم کردم»
16:22
یعنی: کاری از خطا و کوتاهی انجام دادم که مستوجب کیفر است
16:27
«پس مرا بیامرز»
16:28
«زیرا جز تو کسی گناهان را نمیآمرزد»
16:32
شاید یادکرد ستم بر خویشتن در این مقام و طلب آمرزش،
16:36
همراه با به یاد آوردن این نعمت بزرگ،
16:39
نشاندهندهی کوتاهی بنده در برابر پروردگارش، سبحانه است
16:43
با وجود فراوانی نعمتهای او بر من،
16:46
پس مناسب است که [بنده] آمرزش بخواهد
16:48
سپس امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب رضیاللهعنه خندید
16:53
و چون از سبب خندهاش پرسیده شد،
16:56
گفت:
16:57
دیدم که رسول الله صلیاللهعلیهوسلم همانگونه که من کردم، انجام داد
17:02
یعنی: او همانند کار پیامبر صلیاللهعلیهوسلم عمل کرد
17:07
در گفتار و کردار
17:10
و در این [روایت] بیانی است از آنچه صحابه رضیاللهعنهم بر آن بودند،
17:14
از پیروی و اقتدا به پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
17:18
و [این] سخن او:
17:20
«پس گفتم: ای رسول الله، از چه چیزی خندیدی؟»
17:24
یعنی: من همانگونه از او پرسیدم که شما از من پرسیدید
17:27
پس [پیامبر] فرمود:
17:29
«همانا پروردگارت از بندهاش شگفتزده میشود آنگاه که میگوید:
17:32
پروردگارا، مرا بیامرز
17:34
زیرا جز تو کسی گناهان را نمیآمرزد»
17:37
و شگفتی (عجب) از صفات فعلی الله است
17:41
و الله تعالی به شگفتیای شایستهی جلال خود شگفتزده میشود
17:45
«و هیچ چیز همانند او نیست»
17:47
و [این] سخن او:
17:49
«زیرا جز تو کسی گناهان را نمیآمرزد»
17:51
در آن اقرار به یگانگی [الله] است
17:54
و جلبکنندهی آمرزش است
17:56
و در روایتی نزد امام احمد [آمده است]:
18:00
پروردگار از بندهاش شگفتزده میشود آنگاه که میگوید:
18:03
پروردگارا، مرا بیامرز
18:05
[الله] میفرماید:
18:06
بندهام دانست که جز من کسی گناهان را نمیآمرزد
18:11
و از عامر بن سعد [روایت است] که گفت:
18:15
سعد رضیاللهعنه گفت:
18:17
هر آینه رسول الله صلیاللهعلیهوسلم را دیدم
18:21
در روز خندق خندید
18:23
تا جایی که دندانهای آسیابش نمایان شد
18:25
[عامر] گفت:
18:27
گفتم: خندهی او چگونه بود؟
18:29
[سعد] گفت:
18:31
مردی بود که سپری همراه داشت
18:33
و سعد تیرانداز بود
18:35
و آن مرد میگفت:
18:37
«فلان و فلان» [بدگویی و ناسزا] با سپر
18:39
[و سپر] پیشانیاش را میپوشاند
18:41
پس سعد با تیری او را هدف قرار داد
18:43
و چون [مرد] سرش را بلند کرد
18:45
[سعد] او را زد و خطا نکرد؛ این [تیر] از او [سعد] به پیشانیاش [مرد] اصابت کرد
18:48
یعنی: به پیشانیاش
18:50
و آن مرد برگشت [و افتاد]
18:52
و پایش را بالا آورد [جان داد]
18:54
پس پیامبر صلیاللهعلیهوسلم خندید
18:57
تا جایی که دندانهای آسیابش نمایان شد
18:59
[عامر] گفت:
19:01
گفتم: از چه چیزی خندید؟
19:03
[سعد] گفت:
19:05
از کار [سعد] با آن مرد
19:07
این حدیث ضعیف است
19:10
و آنچه در صحیح مسلم آمده، از آن بینیاز میکند
19:13
از سعد بن ابی وقاص رضیاللهعنه
19:16
که پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
19:19
روز احد پدر و مادرش را برای او جمع کرد
19:22
[سعد] گفت:
19:24
مردی از مشرکان بود
19:26
که مسلمانان را [به آتش] سوزانده بود
19:28
پس پیامبر صلیاللهعلیهوسلم به او فرمود:
19:32
«تیر بینداز، پدر و مادرم فدایت باد»
19:35
[سعد] گفت:
19:36
پس تیری بیپیکان به سوی او انداختم
19:39
و به پهلویش اصابت کرد و او افتاد
19:42
پس عورتش آشکار شد
19:44
و رسول الله صلیاللهعلیهوسلم خندید
19:48
تا جایی که دندانهای آسیابش را دیدم
19:51
و سخن او در این حدیث:
19:53
«[مردی که] مسلمانان را سوزانده بود»
19:55
یعنی: در میان آنان کشتار بسیار کرد
19:57
و همانند کار آتش با آنان رفتار کرد
19:59
به سبب شدت یورش او
20:01
و سخن او:
20:02
«و پایش را بالا آورد»
20:04
یعنی او را بلند کرد و او به پشت افتاد
20:07
و گفتهٔ او
20:09
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) خندید
20:12
تا آنجا که دندانهای آسیای ایشان را دیدم
20:14
یعنی از شادی کشتن دشمنش و هلاک شدن او
20:18
نه برای آشکار شدن عورتش
20:20
فایده
20:24
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) همواره
20:27
چهرهای خندان داشت
20:28
و همیشه بشاش بود
20:30
لبخند مهربانانهای
20:32
از چهرهٔ کریمانهٔ ایشان جدا نمیشد
20:35
و همراهش به آن شاد میشد
20:37
و مهمانش به آن انس میگرفت
20:39
و همنشینش به آن خوشحال میشد
20:41
و دشمنش به آن خوار میشد
20:43
و کینهتوزش به آن سرافکنده میشد
20:45
و به آن کمال خوی او شناخته میشد
20:48
و بزرگواری سرشت او
20:50
از سماک بن حرب روایت است که گفت
20:52
به جابر بن سمره گفتم
20:55
آیا با رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) همنشین بودی؟
20:59
گفت: آری، بسیار
21:02
با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) همنشین بودم
21:05
بیش از صد بار
21:08
از جایگاه نمازش که در آن نماز صبح میگزارد برنمیخاست
21:12
تا آنگاه که خورشید برآید
21:14
و چون خورشید برمیآمد برمیخاست
21:17
و یارانش شعر میخواندند
21:20
و از امور جاهلیت یاد میکردند
21:24
و او خاموش بود
21:26
پس [یارانش] میخندیدند
21:27
و چه بسا او نیز با ایشان لبخند میزد
21:30
ادامهٔ سخن انشاءالله
21:34
و الله اعلم
21:36
و درود و سلام الله بر پیامبر ما محمد
21:40
و بر آل و اصحاب ایشان همگی