از مجموعهٔ الشمعیل المحمدیه (سریال کامل شد)
· درس 16 از 40
شمایل محمدیه | قسمت (16) | باب آنچه در شرح گوشت رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم ذکر شد. | قسمت دوم
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:07
با قلمهای اشتیاق
0:09
و مرکّب محبت
0:11
سطرهایی مینویسیم که از طلا گرانبهاتر است
0:15
در وصف سرور آفریدگان
0:17
(صلیاللهعلیهوسلم)
0:22
شمایل محمدی
0:30
باب آنچه درباره خورش رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آمده است
0:36
از ابوهریره (رضیاللهعنه) روایت است که گفت
0:41
برای پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) گوشتی آوردند
0:45
پس دست (گوسفند) ران را به ایشان تقدیم کردند
0:47
و آن را دوست میداشت
0:49
پس از آن گاز زد
0:53
در این حدیث
0:55
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را گوشتی آوردند
0:59
پس ران را به ایشان تقدیم کردند
1:01
یعنی ران را نزد ایشان آوردند و برای ایشان پیش نهادند
1:04
و آن را دوست میداشت
1:06
که ایشان (صلیاللهعلیهوسلم)
1:08
ران را دوست میداشتند
1:10
زیرا لذیذتر است
1:12
و چون در جلوی بدن قرار دارد
1:14
و از نظر پخت زودتر از گوشتها آماده میشود
1:16
و سودمندتر است
1:18
همراه با افزایش لذت آن
1:20
و شیرینی مزهاش
1:22
و چون از جاهای آزاردهندهٔ حیوان دور است
1:24
(از آن چهارپا)
1:26
و دوست داشتن پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
1:28
برخی خوراکیها را
1:30
یعنی اگر (خوراک) نزدشان حاضر میشد
1:32
مقدار مناسبی از آن میخوردند
1:34
زیرا مردم را به آوردن
1:36
و پختن آن وادار میکرد
1:38
و غیر اینها
1:40
و سخن او: پس گاز زد
1:42
یعنی گوشت را
1:44
با نوک دندانهایش گرفت
1:46
و آن را از استخوان جدا کرد
1:48
و در روایتی در صحیحین (آمده است)
1:50
پس با نوک دندان گاز زد
1:52
و هر دو صحیح است
1:54
و «نهس» با نوک دندانها میباشد
1:56
و «نهش» با دندانهای آسیاب
1:58
و از ابن مسعود
2:01
(رضیاللهعنه) روایت است که گفت
2:03
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بود
2:05
که ران (گوسفند) را دوست میداشت
2:07
گفت:
2:09
و در ران زهر گذاشته شد
2:11
و (ابن مسعود) میدید که یهودیان
2:13
آن را زهرآلود کردند
2:16
پس این حدیث (بیانگر) آن است
2:18
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:20
ران را دوست میداشت
2:22
و در ران زهر گذاشته شد
2:24
یعنی زهر در آن نهاده شد
2:26
و این در جنگ
2:28
خیبر بود
2:30
و سخن او: و میدید که یهودیان
2:32
یعنی ابن مسعود (رضیاللهعنه) معتقد بود که یهودیان ایشان را مسموم کردند
2:38
و دلایل فراوانی آمده است که یهودیان بودند که در گوسفند بریان روز خیبر زهر نهادند
2:45
زیرا زنی از ایشان را که زینب دختر حارث نام داشت، تحریک کردند که برای ایشان غذایی بسازد
2:53
و در آن زهر بریزد تا ایشان را بکشند
2:57
پس دربارهٔ محبوبترین گوشت نزد ایشان پرسید و گفته شد ران
3:02
پس زهر را در کل گوسفند ریخت، اما غلظت آن را در ران بیشتر کرد
3:08
پس چون پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از آن گاز زد، الله ران را به سخن درآورد
3:14
و ایشان را خبر داد که در آن زهر است
3:17
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آنچه در دهانشان بود را بیرون انداختند
3:21
سپس آن زن را نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آوردند
3:26
پس اعتراف کرد و گفت: گمان میکردم اگر پادشاه باشی، از (دست) تو آسوده میشویم
3:32
و اگر پیامبر باشی، الله تو را نگه میدارد
3:36
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) متعرض او نشد
3:41
و بشر بن براء (رضیاللهعنه) از آن گوشت خورده بود و درگذشت
3:46
پس اولیای او خون او را خواستند و (آن زن) کشته شد
3:50
و از عایشه (رضیاللهعنها) روایت است که گفت
3:54
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در بیماریای که در آن درگذشت میفرمود
3:59
ای عایشه، هنوز درد غذایی را که در خیبر خوردم احساس میکنم
4:05
و این زمان، رگ «ابهر» من از آن زهر بریده شد
4:10
و ابهر رگی است که به قلب متصل است
4:14
چون بریده شود، انسان میمیرد
4:17
پس الله سبحانه و تعالی پیامبرش (صلیاللهعلیهوسلم) را از آن زهر نگاه داشت
4:23
و او را نکشت
4:25
و الله خواست که اثر آنچه (آن زن) نهاده بود، تا سه سال پس از آن در بدنش بماند تا آنکه درگذشت
4:32
و از ابو عبید (رضیاللهعنه) روایت است که گفت
4:38
برای پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) دیگی پختم
4:42
و ایشان ران را دوست میداشتند، پس ران را به ایشان دادم
4:47
سپس فرمودند: ران را به من بده، پس به ایشان دادم
4:52
سپس فرمودند: ران را به من بده. گفتم: ای رسول الله، مگر گوسفند چند ران دارد؟
5:01
فرمودند: سوگند به آنکه جانم در دست اوست، اگر ساکت میماندی، هر بار که میخواستم، ران به من میدادی
5:09
در این حدیث (آمده) که ابو عبید، آزادشدهٔ رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
5:17
برای پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) گوسفندی در دیگ پخت
5:22
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) ران را از او خواستند و او به ایشان داد
5:28
سپس بار دوم از او خواستند و به ایشان داد
5:32
سپس در بار سوم فرمودند: ران را به من بده
5:36
ابو عبید با تعجب گفت: ای رسول الله، مگر گوسفند چند ران دارد؟
5:43
یعنی من دو ران به شما دادهام و گوسفند جز دو ران ندارد
5:49
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمودند: سوگند به آنکه جانم در دست اوست، اگر ساکت میماندی، هر بار که میخواستم، ران به من میدادی
5:58
یعنی اگر بدون اینکه از من بپرسی به سوی دیگ میرفتی، ران را به من میدادی، هرچند چندین بار آن را از تو میخواستم
6:06
زیرا الله تعالی بر آن (گوسفند) ران پس از ران خلق میکرد
6:11
معجزه و کرامتی از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
6:16
و این از نشانههای نبوت ایشان است
6:19
و از ام هانئ رضیاللهعنها روایت است که گفت:
6:24
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بر من وارد شد و فرمود: «آیا چیزی نزد تو هست؟» گفتم: «نه، جز نان خشک و سرکه.»
6:35
فرمود: «بیاور؛ خانهای که در آن سرکه باشد از خورش خالی نیست.»
6:43
در این حدیث آمده است که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بر ام هانئ وارد شد و او دختر عموی ایشان بود.
6:51
این که فرمود «آیا چیزی نزد تو هست» یعنی آیا خوراکی نزد تو هست؟ پس گفت: «نه، جز نان خشک و سرکه.»
7:01
فرمود: «بیاور»، یعنی آن را نزد من بیاور. «خانهای که در آن سرکه باشد از خورش خالی نیست.»
7:09
یعنی اگر در خانه سرکه یافت شود، آن خانه از خورش تهی نیست.
7:15
و در حدیث ترغیب است که نان و سرکه با دیدهی تحقیر نگریسته نشود.
7:21
و همچنین اشکالی ندارد که از کسی که سائل از او شرم نمیکند، خوراک خواسته شود، زیرا محبت راستین و آگاهی از خرسندی او به این کار در میان است.
7:31
و از ابوموسی اشعری رضیاللهعنه روایت است که گفت:
7:37
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود: «برتری عایشه بر زنان، همانند برتری ثرید بر دیگر خوراکیهاست.»
7:47
ثرید عبارت است از نانی که خرد میشود و بر آن خورش از آب گوشت و مانند آن ریخته میشود تا نرم گردد.
7:57
گاهی با آن گوشت است و گاهی بدون گوشت.
8:02
در این حدیث فضیلت امالمؤمنین عایشه رضیاللهعنها، همسر پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)، بر سایر زنان بیان شده است.
8:12
و این تفضیل مستلزم اثبات برتری مطلق نیست.
8:17
تا آن که زنانی چون مریم، آسیه، خدیجه و فاطمه را دربرنگیرد.
8:23
این سخن برای جمع میان این حدیث و حدیث «بهترین زنان اهل بهشت» است.
8:29
مقصود تنها برتری او بر زنان این امت، یا برتری او بر زنان پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) است.
8:38
و از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که دید رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) از «ثور اقط» وضو گرفت.
8:49
سپس دید که از دست گوسفند خورد، آنگاه نماز گزارد و وضو نگرفت.
8:56
در این حدیث آمده است که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) پس از خوردن از «ثور اقط» وضو گرفت.
9:03
یعنی تکهای از اقط، و اقط شیر منجمد و سفت شده است.
9:09
آن تکه را از آن رو «ثور اقط» نامیدهاند که از بقیهی آن جدا شده است.
9:15
وضوی پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) پس از خوردن اقط بدان سبب بود که آن چیزی بود که آتش به آن رسیده بود.
9:24
سپس دید که از دست گوسفند خورد و آنگاه نماز گزارد و وضو نگرفت.
9:29
در این بخش از حدیث آمده که ایشان وضو را به سبب آنچه آتش به آن رسیده، ترک فرمود.
9:37
جمع میان این دو آن است که وجوب وضو به سبب آنچه آتش به آن رسیده، در آغاز اسلام بود.
9:45
سپس نسخ شد و استحباب باقی ماند.
9:48
ابوهریره رضیاللهعنه از این حدیث میخواست بیان کند که حکم پیشین
9:55
یعنی وضو به سبب آنچه آتش به آن رسیده، در پایان زندگی پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نسخ شده بود.
10:03
و از انس بن مالک رضیاللهعنه روایت است که گفت:
10:08
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) برای صفیه با خرما و سویق ولیمه داد.
10:17
در این حدیث آمده است که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) چون با امالمؤمنین
10:23
صفیه دختر حیی بن اخطب رضیاللهعنها ازدواج کرد، که از اسیران غزوه خیبر بود،
10:30
او را آزاد ساخت و آزادیاش را مهر او قرار داد و برای او با خرما و سویق ولیمه داد.
10:37
و سویق آن است که از آرد گندم یا جو ساخته میشود.
10:42
و در روایت صحیح آمده که برای او با «حیس» ولیمه داد.
10:46
و حیس خوراکی است که از خرما و روغن و همراه با اقط یا آرد ساخته میشود.
10:53
از حدیث استحباب ولیمهی عروسی آموخته میشود و این که به اندازهی حال شوهر باشد.
11:01
و نیز در آن، آنچه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) داشت از پرهیز از تکلف و دوری از اسراف دیده میشود.
11:09
و از جابر بن عبدالله رضیاللهعنهما روایت است که گفت:
11:16
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به خانهی ما آمد و برای او گوسفندی سر بریدیم.
11:22
فرمود: «گویا آنان دانستهاند که ما گوشت را دوست داریم.»
11:27
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) با این سخن قصد داشت دل آنان را خوش کند و شادی را به آنان برساند،
11:37
نه این که به گوشت شیفته باشد یا در دوستی آن زیادهروی کند.
11:41
و این حدیث را داستانی است: جابر رضیاللهعنه گفت:
11:46
نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آمدم تا در قرضی که بر گردن پدرم بود از او یاری بخواهم.
11:53
فرمود: «به شما خواهم رسید.»
11:56
گفت: بازگشتم و به همسرم گفتم: «با رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) سخن مگو و از او درخواست مکن.»
12:05
پس ایشان به سوی ما آمد و برای او بزی پرورشی را که داشتیم سر بریدیم.
12:11
فرمود: «ای جابر، گویا شما دانستهاید که ما گوشت را دوست داریم.»
12:17
چون بیرون رفت، آن زن به او گفت: «بر من و شوهرم درود فرست» یا «بر ما درود فرست.»
12:26
گفت: پس فرمود: «خدایا، بر آنان درود فرست.»
12:32
گفت: به او گفتم: «آیا تو را نهی نکرده بودم؟»
12:37
گفت: «آیا ندیدی که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بر ما وارد میشد و برای ما دعا نمیکرد؟»
12:45
و از جابر رضیاللهعنه روایت است که گفت:
12:49
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بیرون آمد و من با او بودم.
12:54
بر زنی از انصار وارد شد،
12:57
برای او گوسفندی سر برید و او از آن خورد،
13:00
و طبقی از خرمای تازه برایش آورد و او از آن خورد.
13:04
سپس برای ظهر وضو گرفت و نماز گزارد، آنگاه بازگشت.
13:08
پس برایش از بقیهی گوشت گوسفند آورد و او خورد،
13:13
سپس نماز عصر را گزارد و وضو نگرفت.
13:16
در این حدیث جابر رضیاللهعنه میگوید:
13:22
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بیرون آمد و من با او بودم.
13:27
در این شیوهی بیان، نشانهی کمال ادب صحابه رضیاللهعنهم در سخن گفتن دربارهی پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) است،
13:32
در خطاب خود با ایشان،
13:36
و از واژگانی بهره میگیرند که نشان دهد آنان پیرو او هستند،
13:41
و او پیشوایی است که از او پیروی میشود.
13:45
و سخن او «پس بر زنی از انصار وارد شد»
13:48
«برای او گوسفندی سر برید و او از آن خورد»
13:52
«و طبقی از خرمای تازه برایش آورد و او از آن خورد»
13:55
«قناع» طبقی است که خرمای تازه بر روی آن خورده میشود.
14:00
و از شاخههای نخل ساخته میشود.
14:02
پس گوشت گوسفند نخست برای او آورده شد،
14:05
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از آن خورد.
14:08
سپس خرمای تازه برایش آورده شد و از آن خورد.
14:12
سپس برای ظهر وضو گرفت و نماز گزارد.
14:15
از این لازم نمیآید که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
14:19
به سبب خوردن گوشت گوسفند وضو گرفته باشد،
14:22
بلکه برای حدث وضو گرفت، یا برای تجدید وضو.
14:26
و سخن او «سپس بازگشت» یعنی پس از نماز ظهر.
14:30
«پس برایش از بقیهی گوشت گوسفند آورد»
14:34
و «علاله» باقیماندهی چیزی است.
14:37
یعنی برایش بقیهای از گوشت گوسفند آورد.
14:40
پس خورد، سپس نماز عصر را گزارد و وضو نگرفت.
14:44
این نشان میدهد که وضوی نخست پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
14:49
به سبب خوردن او از گوشت گوسفند نبوده است،
14:52
وگرنه برای نماز عصر دوباره وضو میگرفت.
14:56
و در حدیث آمده که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
15:01
در یک روز دو بار گوشت خورد:
15:04
یک بار پیش از نماز ظهر و یک بار پس از آن.
15:08
و این با سخن عایشه رضیاللهعنها منافات ندارد که گفت:
15:12
«در یک روز دو بار از نان و گوشت سیر نشد.»
15:17
زیرا از آن لازم نمیآید که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
15:21
تا سیر شدن خورده باشد،
15:23
بلکه پیش از ظهر اندکی از آن خورد،
15:27
و چون نماز گزارد، بار دیگر برایش آورده شد.
15:31
و او نیز اندکی از آن خورد.
15:36
و از ام منذر رضیاللهعنها روایت است که گفت:
15:40
رسول الله (ﷺ) بر من وارد شد.
15:44
و علی همراه ایشان بود.
15:45
و برای ما خرماهای خوشهای آویزان بود.
15:48
(ام منذر) گفت:
15:49
پس رسول الله (ﷺ) شروع به خوردن کرد،
15:53
و علی هم همراه او میخورد.
15:56
پس رسول الله (ﷺ) به علی فرمود:
16:00
بس کن ای علی، زیرا تو نقاهت داری.
16:04
(ام منذر) گفت:
16:05
پس علی نشست و پیامبر (ﷺ) میخورد.
16:10
(ام منذر) گفت: پس برای آنان سلق و جو آماده کردم.
16:14
پس پیامبر (ﷺ) به علی فرمود:
16:18
از این بخور، که این برای تو مناسبتر است.
16:23
در این حدیث آمده است که پیامبر (ﷺ) بر ام منذر وارد شد،
16:32
و او یکی از خالههای پیامبر (ﷺ) بود.
16:36
و علی رضیاللهعنه همراه او بود.
16:39
و گفته او «و برای ما خرماهای خوشهای آویزان بود» است.
16:43
«دوال» جمع «دالیة» است،
16:46
و آن خوشهی رُطب و بَلَح است.
16:49
مردم خرمای نارس را آویزان میکردند، سپس از آنچه که [به حد مطلوب] رسیده میخوردند.
16:54
پس پیامبر (ﷺ) و علی که همراه او بود، از رُطب میخوردند.
17:00
پس پیامبر (ﷺ) به علی فرمود:
17:04
بس کن ای علی، یعنی از خوردن دست بکش،
17:08
زیرا تو نقاهت داری.
17:10
یعنی تو تازه از بیماری بهبود یافتهای،
17:14
و «ناقه» کسی است که به تازگی از بیماری بهبود یافته است
17:18
و هنوز سلامتیاش استوار نشده است.
17:21
(ام منذر) گفت: پس برای آنان سلق و جو آماده کردم.
17:25
«سلق» گیاهی است شبیه به جرجیر
17:29
که پختهشده خورده میشود.
17:31
پس جو را همراه سلق پختم و برای آنان آوردم.
17:36
پس پیامبر (ﷺ) به علی فرمود:
17:39
از این بخور،
17:41
که این برای تو مناسبتر است.
17:43
یعنی از این غذا بخور، که برای تو سودمندتر است.
17:47
و اهل علم یادآور شدهاند
17:49
که وقتی جو با سلق پخته شود،
17:52
برای بیمار بسیار سودمند است،
17:55
بهویژه در دوران نقاهت
17:58
و آغاز بازگشت تندرستی.
18:00
و از عایشه رضیاللهعنها روایت است که گفت:
18:05
پیامبر (ﷺ)
18:08
نزد من میآمد و میفرمود:
18:10
آیا امروز چیزی برای خوردن نزد تو هست؟
18:12
من میگفتم: نه.
18:14
او میفرمود:
18:16
پس من روزهدار هستم.
18:18
(عایشه) گفت:
18:19
پس روزی نزد من آمد،
18:21
و گفتم:
18:22
ای رسول الله،
18:23
برای ما هدیهای آوردهاند.
18:26
فرمود:
18:27
آن چیست؟
18:29
گفتم:
18:30
«حَیس».
18:31
فرمود:
18:32
آگاه باش که من صبحگاه روزهدار شدهام.
18:35
(عایشه) گفت:
18:36
سپس خورد.
18:38
در این حدیث
18:41
آمده است که پیامبر (ﷺ)
18:43
هرگاه به خانهاش داخل میشد،
18:45
از عایشه رضیاللهعنها میپرسید
18:48
و میفرمود:
18:49
آیا امروز چیزی برای خوردن نزد تو هست؟
18:51
و «غَدا» آن چیزی است که در اول روز خورده میشود.
18:55
پس وقتی (عایشه) میگفت: نه،
18:57
(پیامبر) میفرمود:
18:58
من روزهدار هستم،
19:00
یعنی از همان وقت قصد روزه را کرده بود.
19:03
و سپس هدیهای آمد.
19:05
پس (عایشه) به او گفت: ای رسول الله،
19:08
برای ما هدیهای آوردهاند.
19:11
پس پرسید: آن چیست؟
19:13
(عایشه) گفت:
19:14
«حَیس».
19:15
و «حَیس»
19:16
خرما است با روغن و «أقط»،
19:18
یا با روغن و آرد.
19:21
پس پیامبر (ﷺ) فرمود:
19:24
آگاه باش که من صبحگاه روزهدار شدهام.
19:27
(عایشه) گفت:
19:28
سپس خورد.
19:29
و از این حدیث استفاده میشود
19:32
که در روزهی نافله شرط نیست که نیت از شب تعیین شده باشد.
19:37
پس اگر انسان صبح کند و نخورده و ننوشیده باشد،
19:41
سپس در میانهی روز برایش آشکار شود که روزه بگیرد،
19:44
برای او جایز است.
19:46
برخلاف روزهی واجب،
19:48
که در آن تعیین نیت از شب شرط است.
19:53
و همچنین در این حدیث
19:55
آمده است که ایشان (ﷺ)
19:57
نیت روزه کرده بود،
20:00
سپس پس از آمدن به خانه غذایی یافت
20:04
و افطار کرد.
20:05
و در این دلیل است که روزهدار نافله
20:09
میتواند در هر وقتی از روز که بخواهد افطار کند.
20:13
او خودش امیر خویش است
20:15
و از انس رضیاللهعنه روایت شده که
20:20
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
20:23
ثفل را دوست میداشت
20:26
عبدالله گفته است:
20:28
یعنی آنچه از غذا باقی میماند
20:31
در این حدیث
20:34
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
20:37
ثفل را دوست میداشت
20:39
و ثفل را شیخ مصنف تفسیر کرده است
20:42
عبدالله بن عبدالرحمن دارمی
20:45
که آن، آنچه از غذا باقی میماند است
20:48
یعنی آنچه در ته دیگ باقی میماند
20:50
از گوشت یا آرد یا غیر آن
20:54
و این ویژگی را دارد که بسیار نرمتر است
20:57
و طعمش بهتر است
20:59
و در آن اشارهای است به فروتنی و صبر
21:02
و قناعت به اندک
21:04
و جستجوی برکت در بقیهٔ غذا
21:08
و در پایان این باب
21:12
شایسته است یادآوری شود که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
21:16
عادتش این نبود که خود را
21:18
به یک نوع از خوراکیها محدود کند
21:21
زیرا این کار غالباً به سلامتی زیان میرساند
21:24
هرچند که آن بهترین خوراکیها باشد
21:27
از این رو آنچه را که برایش آسان بود میخورد
21:30
از گوشت و میوه و خرما و غیر آن
21:34
ادامهٔ این حدیث انشاءالله
21:39
و الله اعلم
21:41
و درود و سلام (الله) بر پیامبر ما محمد (ﷺ)
21:44
و بر آل و اصحاب او همه باد