از مجموعهٔ الشمعیل المحمدیه (سریال کامل شد) · درس 29 از 40

الشمال المحمدیه | قسمت (29) | باب آنچه در قرائت رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم ذکر شد.

◉ 145 بازدید ⏱ 15:20 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:07 با قلم‌های اشتیاق
0:09 و مرکب عشق
0:11 سطرهایی می‌نویسیم که از طلا گران‌بهاتر است
0:15 در توصیف سرور آفریدگان
0:17 صلی‌الله‌علیه‌وسلم
0:20 شمائل محمدیه
0:31 باب آنچه درباره‌ی قرائت رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آمده است
0:36 یعنی درباره‌ی کیفیت قرائت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
0:41 برای قرآن و تلاوت آن
0:43 ترتیل و مدّ
0:45 و وقف و اسرار و اعلان
0:48 از یعلی بن مملک
0:52 که از ام سلمه (رضی‌الله‌عنها) پرسید
0:55 درباره‌ی قرائت رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
0:59 پس او قرائت (پیامبر) را توصیف کرد که روشنگر بود
1:03 حرف به حرف
1:05 در این حدیث
1:08 از ام سلمه (رضی‌الله‌عنها) پرسیده شد
1:11 درباره‌ی قرائت رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
1:15 پس قرائت آن حضرت (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را توصیف کرد
1:18 که قرائتی روشنگر بود
1:21 و قرائت به «مفسّره» توصیف می‌شود
1:24 هنگامی که با درنگ و آرامش باشد
1:27 و توقف در جای‌های مناسب وقف
1:31 و «مفسّره» نامیده شد
1:33 زیرا خواننده و شنونده را
1:35 در فهم و تدبّر یاری می‌دهد
1:37 و این بزرگ‌ترین مقصود از نزول قرآن کریم است
1:41 و سخن او «حرف به حرف» است
1:44 این توضیحی برای گفتار او «مفسّره» است
1:47 و معنا آن است که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
1:51 در ادای حروف و کلمات با آرامش می‌خواند
1:54 پس روشن و آشکار می‌شود و فهمیده می‌شود
1:58 و از قتاده روایت است که گفت:
2:03 به انس بن مالک گفتم:
2:05 قرائت رسول الله
2:08 (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) چگونه بود؟
2:10 گفت: «مدّ» داشت
2:13 در این حدیث
2:16 از انس بن مالک (رضی‌الله‌عنه) پرسیده شد
2:19 درباره‌ی قرائت رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
2:22 یعنی بر چه وصفی بود
2:25 پس فرمود (رضی‌الله‌عنه):
2:27 قرائت ایشان «مدّ» داشت
2:30 یعنی دارای مدّ بود
2:32 و معنا آن است که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
2:35 آنچه را که نیازمند مدّ بود، مدّ می‌داد
2:38 و این تفسیری برای قرائت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در برخی از ویژگی‌های آن است
2:42 در برخی صفات آن
2:44 پس قرائت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
2:47 اوصاف بسیاری دارد
2:49 انس (رضی‌الله‌عنه) در این حدیث
2:52 تنها
2:53 به ذکر مدّ در آن بسنده کرد
2:55 و در روایتی از بخاری
2:58 از قتاده روایت است که از انس (رضی‌الله‌عنه) پرسید
3:02 قرائت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) چگونه بود؟
3:06 گفت: مدّ داشت
3:09 سپس خواند:
3:11 بسم الله الرحمن الرحیم
3:13 «بسم الله» را مدّ می‌داد
3:15 و «الرحمن» را مدّ می‌داد
3:17 و «الرحیم» را مدّ می‌داد
3:20 پس این حدیث
3:21 در آن بیان کیفیت مدّ مذکور در حدیث است
3:25 و از ام سلمه (رضی‌الله‌عنها) روایت است که گفت:
3:31 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
3:34 قرائت خود را قطع می‌کرد
3:36 می‌فرمود: «الحمد لله رب العالمین»
3:40 سپس توقف می‌کرد
3:42 سپس می‌فرمود: «الرحمن الرحیم»
3:45 سپس توقف می‌کرد
3:47 و «ملک یوم الدین» را می‌خواند
3:50 در این حدیث
3:53 ام سلمه (رضی‌الله‌عنها) قرائت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را توصیف می‌کند
3:56 قرائت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را
3:59 پس گفت:
4:01 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
4:03 قرائت خود را قطع می‌کرد
4:05 از «تقطیع»
4:07 و آن عبارت است از قطعه‌قطعه کردن چیزی
4:10 که آن را بخش‌بخش کند
4:12 پس بر سر هر آیه توقف می‌کرد
4:15 از این رو گفت:
4:17 «الحمد لله رب العالمین» می‌فرمود
4:21 سپس توقف می‌کرد
4:22 سپس می‌فرمود: «الرحمن الرحیم»
4:26 سپس توقف می‌کرد
4:27 و «ملک یوم الدین» را می‌خواند
4:30 و توقف در پایان هر آیه
4:33 از سنت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) است
4:36 زیرا ایشان بر سر آیات توقف می‌فرمود
4:40 و از عبدالله بن ابی قیس روایت است که گفت:
4:44 از عایشه (رضی‌الله‌عنها) پرسیدم
4:47 درباره‌ی قرائت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
4:50 آیا آهسته می‌خواند یا بلند؟
4:54 فرمود:
4:55 هر دو را انجام می‌داد
4:58 گاه آهسته می‌خواند
5:00 و گاهی بلند (می‌خواند).
5:02 پس گفتم:
5:03 الحمد لله الذی جعل فی الأمر سعی
5:07 در این حدیث
5:11 عبدالله بن ابی قیس پرسید
5:13 ام‌المؤمنین عایشه رضی‌الله‌عنها
5:16 درباره‌ی قرائت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
5:20 یعنی در نماز شب (تهجد) او
5:23 آیا آن را آهسته می‌خواند یا بلند؟
5:26 پس فرمود رضی‌الله‌عنها:
5:29 همه‌ی آن‌ها را انجام می‌داد.
5:32 سپس آن را با گفته‌اش روشن کرد:
5:35 گاهی آهسته می‌خواند
5:37 و گاهی بلند.
5:39 یعنی او (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
5:42 وقتی در قرائتش در تهجد بود،
5:45 گاهی آن را بلند می‌خواند
5:47 و صدایش را به اندازه‌ای بلند می‌کرد
5:49 که کسی که نزدیکش بود بشنود،
5:51 و آن را بسیار بلند نمی‌کرد،
5:54 و گاهی دیگر آهسته می‌خواند،
5:56 به‌طوری که هیچ‌کس آن را نمی‌شنید،
5:58 حتی اگر نزدیکش بود.
6:00 پس عبدالله ابن ابی قیس گفت:
6:03 الحمد لله الذی جعل فی الأمر سعة
6:07 یعنی خداوند برای ما در این امر گشایش قرار داد،
6:09 اگر بخواهیم بلند قرائت می‌کنیم
6:12 و اگر بخواهیم آهسته آن را می‌خوانیم،
6:15 و هر دو شیوه جایز و مشروع است،
6:18 و بهتر آن است که انسان
6:21 در هر بار، آنچه به خشوعش نزدیک‌تر است را انجام دهد.
6:24 و از ام هانی رضی‌الله‌عنها (روایت است)
6:28 رضی‌الله‌عنها گفت:
6:30 صدای قرائت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را می‌شنیدم
6:34 در شب، در حالی که بر تخت (عریش) خود بودم
6:37 در این حدیث
6:40 ام هانی رضی‌الله‌عنها می‌گوید
6:43 که او صدای قرائت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را می‌شنید
6:48 در شب، در حالی که بر عریش خود بود.
6:51 و عریش همان تختی است که بر آن می‌خوابد.
6:55 و در روایت امام احمد آمده است
6:59 که این شنیدن دلالت دارد بر این‌که
7:02 آن در مکه، پیش از هجرت بوده است.
7:05 او رضی‌الله‌عنها گفت:
7:07 من صدای قرائت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را می‌شنیدم
7:11 در دل شب،
7:13 در حالی که من بر این عریشم بودم،
7:16 و او نزد کعبه بود.
7:18 و این دلالت دارد بر مشروعیت بلند خواندن
7:21 قرائت را گاهی.
7:23 زیرا این کار برای خشوع و تدبر مناسب‌تر است،
7:26 چون سود بلند خواندن به دیگران که قرآن می‌شنوند نیز می‌رسد،
7:31 چه از انسان‌های شایسته و چه از جن.
7:34 اما اگر بلند خواندن، دیگری را آزار دهد،
7:37 از خواب‌رفته یا نمازگزار،
7:39 آنگاه مشروع نیست،
7:41 بلکه از آن نهی می‌شود.
7:43 و از معاویه بن قرّه روایت است که گفت:
7:47 شنیدم عبدالله بن مغفل رضی‌الله‌عنه می‌گفت:
7:52 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را دیدم
7:55 بر ناقه‌اش در روز فتح،
7:57 در حالی که می‌خواند:
7:59 «إنا فتحنا لک فتحا مبینا»
8:03 «تا خداوند گناهان گذشته و آینده‌ات را بیامرزد».
8:09 گفت:
8:10 پس خواند و ترجیع کرد.
8:12 معاویه بن قرّه گفت:
8:16 اگر نبود که مردم بر من گرد آیند،
8:19 برای شما در این باره آوازی می‌ساختم
8:22 یا گفت:
8:23 لحن (آهنگ) می‌ساختم.
8:26 از این حدیث
8:28 صحابی جلیل عبدالله بن مغفل رضی‌الله‌عنه می‌گوید:
8:33 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را بر ناقه‌اش در روز فتح دیدم.
8:38 مراد از فتح در این‌جا
8:40 صلح حدیبیه است.
8:42 و گفته‌اش:
8:43 در حالی که می‌خواند:
8:45 «إنا فتحنا لک فتحا مبینا»
8:48 «تا خداوند گناهان گذشته و آینده‌ات را بیامرزد».
8:53 یعنی پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آغاز سوره‌ی فتح را می‌خواند.
8:59 و گفته‌اش:
9:00 پس خواند و ترجیع کرد.
9:02 ترجیع همان تکرار و بازگرداندن صداست،
9:05 و مراد از آن در این‌جا
9:07 نیکو کردن آوای قرائت است.
9:10 و گفته‌اش:
9:11 و اگر نبود که مردم بر من گرد آیند،
9:14 برای شما در این باره آوازی می‌ساختم
9:16 یا گفت:
9:17 لحن (آهنگ) می‌ساختم.
9:19 این روشن می‌کند که مراد از ترجیع در این‌جا
9:22 نیکو کردن آوای قرآن است.
9:25 و در آن دلیل است که انجام کاری که موجب گردآمدن مردم بر آن شود،
9:30 که به فتنه یا معصیت بینجامد،
9:33 امری نکوهیده است.
9:35 و از ابن عباس رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
9:41 قرائت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
9:45 گاه کسانی که در اتاق بودند آن را می‌شنیدند،
9:48 در حالی که او در خانه بود.
9:51 حجره از خانه خصوصی‌تر است.
9:53 و در این حدیث
9:55 آمده که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) گاهی شب‌ها در خانه نماز می‌خواند،
10:01 یعنی در حیاط خانه،
10:03 به‌طوری که کسانی که در حجره هستند آن را می‌شنیدند.
10:05 و این به این دلیل بود که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
10:08 زیاد صدایش را بلند نمی‌کرد
10:11 و آن‌قدر آهسته هم نمی‌خواند که هیچ‌کس نشنود.
10:15 و در این، اشاره‌ای است به سخن خداوند متعال:
10:19 «نمازت را بلند مخوان و آهسته هم مخوان،»
10:23 «و میان آن دو راهی بجوی.»
10:26 این حدیث دلالت دارد
10:28 بر این‌که قرائت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
10:32 میان بلند و آهسته بود.
10:36 و در سنن ابو داوود آمده است
10:38 از ابو قتاده
10:40 که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
10:43 شبی بیرون رفت،
10:44 ناگاه دید ابوبکر نماز می‌خواند
10:47 و صدایش را پایین می‌آورد.
10:49 گفت:
10:50 و (پیامبر) از کنار عمر بن خطاب گذشت
10:52 که نماز می‌خواند و صدایش را بلند کرده بود.
10:55 گفت:
10:56 چون هر دو نزد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) گرد آمدند،
11:00 فرمود:
11:01 ای ابوبکر!
11:03 از کنار تو گذشتم و تو نماز می‌خواندی
11:05 و صدایت را پایین آورده بودی.
11:07 گفت:
11:08 ای رسول الله! کسی را که با او راز می‌گفتم شنواندم.
11:12 فرمود:
11:13 و به عمر فرمود:
11:15 از کنار تو گذشتم و تو نماز می‌خواندی
11:17 و صدایت را بلند کرده بودی.
11:19 گفت:
11:20 گفت: ای رسول الله!
11:22 خفته را بیدار می‌کنم
11:24 و شیطان را می‌رانم.
11:26 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
11:30 ای ابوبکر!
11:31 صدایت را کمی بلندتر کن.
11:34 و به عمر فرمود:
11:36 صدایت را کمی پایین‌تر بیاور.
11:39 فایده:
11:42 علما اختلاف کرده‌اند
11:44 که کدام برتر است:
11:45 ترتیل با قرائت کم،
11:47 یا سرعت با قرائت بسیار؟
11:50 ابن قیم رحمه‌الله گفت:
11:53 و درست در این مسئله آن است که گفته شود:
11:56 ثواب قرائت ترتیل و تدبر
11:59 والاتر و باارزش‌تر است
12:02 و ثواب قرائت بسیار
12:04 از نظر شمار بیشتر است.
12:06 پس نخستین، همانند کسی است که گوهری بزرگ صدقه دهد
12:10 یا بنده‌ای با ارزش بسیار زیاد آزاد کند،
12:14 و دومی همانند کسی است که شمار زیادی درهم صدقه دهد
12:19 یا شماری از بردگان را که ارزششان اندک است آزاد کند.
12:23 و برخی علما گفته‌اند:
12:25 شایسته است که انسان دو گونه قرائت داشته باشد:
12:29 قرائت تدبری،
12:31 و قرائت روان.
12:33 همان‌گونه که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
12:36 برای خود وردی داشت که هر روز می‌خواند،
12:39 حدود پنج جزء.
12:41 و گاهی شب را با یک آیه به سر می‌برد که آن را تکرار می‌کرد.
12:46 و خداوند داناتر است.
12:48 فایده:
12:52 زهری یادآور شده
12:54 که قرائت رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
12:57 آیه آیه بود.
13:00 این برترین است:
13:02 توقف بر سر آیات،
13:04 هرچند با آنچه پس از آن است مرتبط باشد.
13:07 و برخی قاریان
13:09 به پیگیری اغراض و مقاصد رفته‌اند
13:12 و توقف در پایان آن‌ها را،
13:15 و پیروی از هدایت و سنت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را سزاوارتر دانسته‌اند.
13:18 و این را
13:20 و کسی که آن را یادآور شده،
13:22 بیهقی در شعب الایمان است
13:25 و دیگران.
13:26 و توقف بر سر آیات را ترجیح داده‌اند
13:29 هرچند با آنچه پس از آن است مرتبط باشد.
13:32 فایده:
13:35 در ترجیع، اندازه‌ای بیش از ترتیل است.
13:39 در سنن ابو داوود آمده است:
13:41 گفت:
13:43 شبی نزد عبدالله بن مسعود در خانه‌اش ماندم،
13:46 او خوابید، سپس برخاست
13:49 و (قرآن) را چنان می‌خواند که مردی در مسجد محله‌اش می‌خواند،
13:53 صدایش را بلند نمی‌کرد
13:55 و کسانی که پیرامونش بودند می‌شنیدند،
13:57 و ترتیل می‌کرد
13:58 و ترجیع نمی‌کرد.
14:00 و شیخ محمد بن ابی جمره گفت:
14:03 معنای ترجیع
14:05 نیکو کردن تلاوت است،
14:06 نه ترجیع آواز خوانندگی.
14:08 زیرا قرائت همراه با ترجیع آواز (آهنگ‌سازی غنایی)
14:11 با خشوع منافات دارد
14:13 که مقصود اصلی تلاوت است
14:16 و همچنین لحن (آهنگ)
14:17 مراد از آن، زیبا ساختن تلاوت است
14:20 و مقصود، آهنگ‌های اهل غنا نیست
14:23 و نه تکلّف در زیبا کردن صدا با قرآن
14:27 قاری رحمه‌الله گفته است
14:29 و هرکس در احوال سلف بیندیشد
14:32 درمی‌یابد که ایشان از تصنّع در قرائت بری بوده‌اند
14:35 یعنی از آهنگ‌های ساختگی و ابداعی
14:37 بجز تطریب و زیباسازی طبیعی
14:40 پس حق این است که آنچه از آن (زیبایی) به‌طور طبیعی و سرشتی باشد
14:44 ستوده است
14:46 و اگر طبیعتش او را یاری کند
14:48 در افزودن زیبایی و آراستگی
14:51 به‌سبب تأثیری که بر تلاوت‌کننده و شنونده دارد
14:54 اما آنچه در آن تکلّف و تصنّع باشد
14:57 با آموختن آوازهای غنایی
14:59 و آهنگ‌های خاص
15:01 این همان است که سلف آن را ناپسند شمرده‌اند
15:04 و پرهیزگاران از آیندگان نیز چنین کرده‌اند
15:06 ادامه بحث در آینده، ان‌شاءالله
15:11 و الله داناتر است
15:13 درود و سلام الله بر پیامبر ما محمد
15:16 و بر آل و اصحاب او همگی