از مجموعهٔ الشمعیل المحمدیه (سریال کامل شد) · درس 23 از 40

الشمال المحمدیه | قسمت (23) | باب آنچه در کلام رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در مورد سمر آمده است.

◉ 177 بازدید ⏱ 25:14 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:07 با قلم‌های شوق و مرکب عشق،
0:11 حروفی را می‌نگاریم که از طلا گران‌بهاتر است،
0:15 در توصیف سرور آفریدگان، درود و سلام الله بر او باد،
0:20 شمائل محمدیه.
0:30 باب آنچه از سخن رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) درباره «سَمَر» رسیده است.
0:38 سَمَر همان گفت‌وگو در شب است.
0:41 و ریشهٔ سَمَر، روشنایی ماه است،
0:44 زیرا مردم در آن شب‌ها به گفت‌وگو می‌پرداختند.
0:47 از عایشه رضی‌الله‌عنها روایت است که گفت:
0:52 یازده زن نشسته بودند،
0:55 با یکدیگر پیمان بستند و قرار نهادند
0:58 که هیچ‌چیز از اخبار شوهرانشان را از یکدیگر پنهان نکنند.
1:02 زن نخست گفت:
1:04 شوهر من گوشت شتر لاغر است،
1:06 که بر قلهٔ کوهی دشوارگذر نهاده شده،
1:09 نه دشتی هموار که بتوان بر آن بالا رفت،
1:11 و نه گوشتی فربه که بتوان آن را برداشت.
1:14 زن دوم گفت:
1:16 شوهر من آن‌قدر خبرها را فاش نمی‌کند،
1:18 که می‌ترسم اگر ذکرش کنم، نه بگذارد و نه رها کند،
1:21 اگر یادش کنم، عیوب و بدی‌هایش را یاد کنم.
1:25 زن سوم گفت:
1:27 شوهر من «عشنَق» است،
1:29 اگر سخن گویم، طلاقم می‌دهد،
1:31 و اگر سکوت کنم، مرا معلّق می‌گذارد.
1:33 زن چهارم گفت:
1:36 شوهر من مانند شب تهامه است،
1:38 نه گرم است و نه سرد،
1:40 نه ترسی در او هست و نه ملالی.
1:43 زن پنجم گفت:
1:45 شوهر من چون وارد شود، چون پلنگ است،
1:48 و چون بیرون رود، چون شیر،
1:50 و از آنچه نمی‌داند، پرسش نمی‌کند.
1:52 زن ششم گفت:
1:54 شوهر من چون بخورد، تمام می‌خورد،
1:57 و چون بنوشد، تا ته می‌نوشد،
1:59 و چون بخوابد، در رختخواب می‌پیچد،
2:01 و دست را به درون لباس نمی‌برد،
2:03 تا بداند که چه غمی دارم.
2:05 زن هفتم گفت:
2:08 شوهر من «عیایا»ست،
2:10 یا «غیایا»،
2:12 و «طباقا»،
2:14 هر دردی را درمانی است،
2:16 زخمت دهد یا سرت را بشکند،
2:18 یا هر گونه آسیب را فراهم آورد.
2:20 زن هشتم گفت:
2:22 شوهر من لمسش، لمس خرگوش است،
2:25 و بویش، بوی گیاه زرنب.
2:28 زن نهم گفت:
2:31 شوهر من بلندپایهٔ عماد است،
2:33 بلندقامت، با شمشیرهای بلند،
2:35 بزرگ‌منش و پرخیر،
2:37 خانه‌اش نزدیک مجلس مهمانان است.
2:39 زن دهم گفت:
2:41 شوهر من «مالک» است،
2:43 و چه مالکی!
2:45 مالک از این‌ها بهتر است،
2:47 او را شترانی بسیار است با آغل‌های فراوان،
2:51 و اندک‌شمار در چراگاه‌ها،
2:53 چون صدای چنگ را بشنوند،
2:56 یقین می‌کنند که آنان به هلاکت خواهند رسید.
2:59 زن یازدهم گفت:
3:01 شوهر من ابو زرع است،
3:03 و چه ابو زرع!
3:05 گوشواره‌هایم را از گوشم پر کرد،
3:08 و بازوانم را از چربی پر ساخت،
3:11 و مرا شادمان کرد،
3:13 پس من خود را شادمان یافتم.
3:15 او مرا در میان خاندانی از اهل گله‌داری با نیازمندی یافت،
3:18 و مرا در میان اهل اسب و شتر و خرمن‌کوب و کسانی که در پاک‌کردن غلات‌اند، قرار داد.
3:24 پس نزد او سخن می‌گویم و عیبی نمی‌بینم،
3:27 می‌خوابم و تا صبح می‌خوابم،
3:30 می‌نوشم و سیراب می‌شوم.
3:32 مادر ابو زرع،
3:35 و چه مادر ابو زرع!
3:38 کیسه‌های غذایش بزرگ،
3:40 و خانه‌اش وسیع است.
3:42 پسر ابو زرع،
3:44 و چه پسر ابو زرع!
3:46 بسترش مانند شاخهٔ نخل جداشده است،
3:49 و او را شانه‌ای گوسفند کافی است.
3:52 دختر ابو زرع،
3:54 و چه دختر ابو زرع!
3:56 فرمانبردار پدرش،
3:58 و فرمانبردار مادرش،
4:00 آراسته به زیورهایش،
4:02 و خشم‌گیر بر همسایه‌اش.
4:04 کنیز ابو زرع،
4:06 و چه کنیز ابو زرع!
4:09 سخن ما را بیرون نمی‌برد و افشا نمی‌کند،
4:12 و غذای ما را ضایع نمی‌سازد،
4:16 و خانهٔ ما را آشفته نمی‌گرداند.
4:19 زن گفت:
4:22 ابو زرع بیرون رفت، در حالی که مشک‌های شیر در حال مخض‌زدن بودند،
4:25 با زنی برخورد کرد که دو پسر داشت، همچون دو پلنگ،
4:30 که زیر کمرش با دو انار بازی می‌کردند.
4:34 پس مرا طلاق داد و آن زن را به نکاح خود درآورد،
4:37 و من پس از او با مردی بزرگوار ازدواج کردم.
4:40 او بر شتری سوار شد
4:42 و نیزه‌ای به دست گرفت
4:44 و نعمت‌های فراوان را برای من آسوده کرد
4:47 و از هر نوع چیزی جفتی به من داد
4:51 و فرمود
4:52 ای ام زرع، بخور و به خانواده‌ات بخش
4:56 زیرا اگر تمام آنچه را که دارم جمع کنی، کوچک‌ترین ظرف ابوزرع به آن نمی‌رسد
4:59 (این حکایت ادامه دارد)
5:03 عایشه رضی‌الله‌عنها گفت
5:06 پس رسول الله (ﷺ) به من فرمود
5:10 من برای تو همچون ابوزرع برای ام زرع هستم
5:17 این حدیث از جمله احادیثی است که در گفت‌وگوی شبانهٔ پیامبر (ﷺ) آمده است
5:22 با برخی از همسرانش
5:24 برای انس و مهربانی
5:26 و این از خوش‌معاشرتی و خوش‌دلی است
5:29 و برای خوار ساختن شیطان است
5:31 زیرا سخنان شیرین و لطیفه‌ها و حکایت‌ها
5:34 از اموری‌اند که جان‌ها با آن آرامش می‌یابند
5:37 و دل‌ها با آن شادابی می‌گیرند
5:39 و با آن انس و همدمی حاصل می‌شود
5:42 و این همه از مقاصد شرعی است
5:45 و این خبر طولانی که عایشه رضی‌الله‌عنها برای پیامبر (ﷺ) بازگو کرد
5:53 دربارهٔ آن زنان است که در خبر هر یک از ایشان با شوهرش آمده است
5:58 و پیامبر (ﷺ) برای انس و خوش‌معاشرتی با او به آن گوش می‌داد
6:05 در آن آمده که یازده زن در یک مجلس گرد آمدند
6:10 و با یکدیگر پیمان بستند که از اخبار شوهرانشان چیزی را پنهان نکنند
6:15 چه آنچه مدح باشد و چه آنچه عیب‌جویی باشد
6:19 پس برخی از ایشان شوهرشان را با ستایش یاد کرد
6:22 و برخی دیگر با عیب‌جویی یاد کرد
6:25 پس زن نخست در وصف شوهرش گفت
6:28 شوهر من گوشت شتر لاغر است
6:31 یعنی او مانند گوشت شتر است که بسیار لاغر باشد
6:35 که بر فراز کوهی قرار گرفته باشد
6:37 و آن کوه نه هموار است تا بتوان از آن بالا رفت
6:40 زیرا بسیار سنگلاخ است
6:43 و گوشت چاق نیست تا بتوان آن را جابه‌جا کرد
6:46 یعنی برای انتقال آن باید سختی‌ها را تحمل کرد
6:49 پس او دشوار است
6:51 یعنی برای انتقال آن باید سختی‌ها را تحمل کرد
6:54 پس او از شوهرش راضی نیست
6:57 به سبب بدخلقی و درشتی طبعش
7:00 پس او را به گوشت شتر تشبیه می‌کند
7:03 که جان از آن بیزار است
7:05 و بدخلقی او را به کوه ناهموار تشبیه می‌کند
7:09 کاش با لاغری‌اش، بالا رفتن از او آسان بود
7:14 بلکه او بر فراز کوهی است که راه بالا رفتن از آن دشوار است
7:17 و در همان حال
7:19 سزاوار نیست که برای رسیدن به او سختی‌ها تحمل شود
7:23 (این حکایت ادامه دارد)
7:25 و زن دوم گفت
7:29 شوهر من، خبرش را فاش نمی‌کنم
7:31 یعنی اخبار و اوصاف او را فاش و آشکار نمی‌کنم
7:35 می‌ترسم که اگر آغاز کنم، رهایش نکنم
7:38 یعنی می‌ترسم اگر به وصف و خبر او بپردازم
7:42 چیزی از خبرش را رها نکنم
7:45 به سبب درازی و فراوانی آن
7:47 یعنی فراوانی عیب‌ها و بدی‌هایش
7:50 پس نمی‌توانم ذکرش را کامل کنم
7:53 اگر او را یاد کنم، عجر و بجرش را یاد کرده‌ام
7:57 و اصل عجر، برآمدگی رگ‌های گردن است
8:01 و بجر، برآمدگی ناف است
8:04 گویی به او گفته است: عیب‌های آشکار و پنهان
8:09 پس از عیب‌های آشکار با عجر کنایه زده است
8:12 که همان برآمدگی رگ‌هاست
8:15 و او عیب‌های پنهانی دارد که جز زن کسی آن را نمی‌شناسد
8:19 و از آن‌ها با بجر کنایه زده است
8:21 که همان برآمدگی ناف است
8:24 و زن سوم گفت
8:28 شوهر عشنق است
8:30 و آن به معنای بلندقد است
8:32 و مقصود این است که
8:33 او جز درازی، هیچ سودی ندارد
8:37 اگر سخن بگویم، طلاقم می‌دهد
8:39 و اگر سکوت کنم، معلقم می‌گذارد
8:41 یعنی اگر سخنی بگوید و آن به او برسد
8:46 او حتماً طلاقش می‌دهد
8:48 و اگر از عیب‌هایش سکوت کند
8:50 نزد او چون زن معلقه است
8:53 نه زن شوهردار است و نه مطلقه
8:56 و زن چهارم گفت
9:01 شوهر من مانند شب تهامه است
9:03 می‌خواهد بگوید که او آزاری ندارد
9:06 بلکه آسایش و لذت زندگی است، مانند شب تهامه
9:10 لذیذ و معتدل است
9:12 نه گرمای بیش از حد دارد و نه سرمای بیش از حد
9:16 و تهامه
9:17 دشت ساحلی دریای سرخ از سوی آسیاست
9:22 نه ترسی در او است و نه ملالی
9:25 یعنی به سبب بزرگواری اخلاقش از او نمی‌ترسم
9:28 و از من ملول نمی‌شود و مرا سبک نمی‌شمارد تا از همنشینی با من خسته شود
9:33 و بدخلق نیست
9:35 تا از معاشرت با او ملول شوم
9:37 و زن پنجم گفت
9:41 شوهر من وقتی وارد شود، پلنگ است
9:43 و وقتی بیرون رود، شیر است
9:45 یعنی وقتی وارد خانه می‌شود
9:48 مانند پلنگ در پرخوابی است
9:51 می‌خواهد بگوید که او می‌خوابد
9:53 و از عیب‌های خانه که اصلاح آن بر من لازم است غافل می‌شود
9:57 یا از نگهداری اموال و دارایی‌های رفته و باقی‌مانده‌اش در خانه غافل است
10:03 او پس‌وپیش نمی‌کند و بر کم و زیاد او حساب نمی‌کند.
10:07 و هنگامی که بیرون از خانه است،
10:09 در شجاعت و نیرو و خشم خود چون شیر است،
10:14 یعنی می‌خواهد که با او (در خانه) مهربان باشد،
10:17 و بیرون از خانه شجاع، نیرومند و خشمگین باشد،
10:22 و از آنچه (به او) سپرده شده، نمی‌پرسد.
10:24 یعنی از آنچه در خانه از مال و مانند آن نزد او گذاشته، (زن) نمی‌پرسد، به‌سبب کمال بخشندگی او.
10:31 و زن ششم گفت:
10:35 شوهر من اگر بخورد، «لف» می‌کند.
10:37 یعنی با ولع و حرص می‌خورد.
10:40 پس چیزی از غذا باقی نمی‌گذارد،
10:43 و «لَفّ» در خوردنی همین است:
10:45 پرخوری از آن همراه با آمیختن انواع آن،
10:48 تا چیزی از آن برای زن باقی نماند.
10:51 و همچنین اگر بنوشد، «اشتفاف» می‌کند،
10:53 یعنی کسی که چیزی در ظرف نمی‌گذارد.
10:56 «اشتفاف» از «شفافه» گرفته شده است،
11:00 و آن بازمانده‌ی نوشیدنی در ظرف است.
11:03 و چون بخوابد، «التفاف» می‌کند،
11:05 یعنی در لباس خود در گوشه‌ای از خانه، تنها، می‌پیچد و از زن کناره می‌گیرد،
11:11 پس زن از این جهت دلگیر است.
11:14 و دست خود را در جامه‌ی من داخل نمی‌کند تا اندوه مرا بداند،
11:17 یعنی دستش را داخل لباس من نمی‌برد،
11:20 تا غم درونم را دریابد،
11:23 و این به سبب بی‌اعتنایی و دوری او از زن است.
11:26 او نه به او دست می‌زند، نه مهربانی می‌کند و نه با او شبانه سخن می‌گوید.
11:31 و نیاز او را برآورده نمی‌کند،
11:33 و زن درد و اندوه خود را به او شکایت نمی‌کند.
11:36 پس در نکوهش او، میان فرومایگی و بخل،
11:40 و بدرفتاری با خانواده‌اش،
11:43 و کمی میل او به ازدواج،
11:46 همراه با فزونی شهوت او در خوراک و نوشیدنی جمع کرده است،
11:49 و این نهایت نکوهش نزد عرب است.
11:52 و زن هفتم گفت:
11:56 شوهر من «غیایاء» است،
11:59 یعنی او از نادانی‌اش در پرده و پوشیده است،
12:02 از «غَیّ» که به معنای ناکامی است،
12:05 یا گفته: «عیایاء»،
12:08 از «عِیّ» که به معنای ناتوانی است،
12:11 و گفته شده: او «عنین» است،
12:13 کسی که آمیزش با زنان او را ناتوان می‌کند،
12:16 و از آن به‌کلی عاجز است،
12:19 یعنی کُندذهنِ احمق.
12:21 و گفته شده: کسی که از سخن گفتن عاجز است،
12:24 به‌طوری که دو لبش بسته می‌شود،
12:27 «هر دردی او را دردی است»،
12:29 یعنی هر عیبی که در مردم پراکنده است،
12:32 یعنی از معایب،
12:34 همه در او جمع است:
12:36 یا سرش را می‌شکند یا تنش را می‌شکافد،
12:38 یا هر دو را با هم انجام می‌دهد.
12:40 معنای آن این است که: وقتی زن با او شوخی کند،
12:43 سرِ او را می‌شکافد،
12:45 و وقتی خشمگین شود،
12:47 یکی از اندام‌های او را می‌شکند،
12:49 یا پوست او را می‌شکافد،
12:51 یا همه‌ی این‌ها را با هم انجام می‌دهد،
12:53 از زدن و زخم زدن،
12:55 و شکستن اندام و سخنان دردآور.
12:58 و زن هشتم گفت:
13:02 شوهر من لمسش لمس خرگوش است،
13:05 و بویش بوی زَرنَب است.
13:07 او را به نرمیِ پوست توصیف کرده،
13:10 مانند نرمیِ کرکِ خرگوش.
13:12 و گفته شده: مقصود از سخن او «لمس خرگوش» این است:
13:16 نرمیِ پهلو و بزرگواری اخلاق،
13:19 و اینکه او خوش‌بو و خوش‌عرق است،
13:21 به‌سبب پاکیزگی و به‌کار بردن عطر.
13:24 و «زرنب» عطری است،
13:26 یا درختی خوش‌بو.
13:30 و زن نهم گفت:
13:32 شوهر من بلندِ ستون است،
13:35 و آن ستونی است که خانه با آن استوار می‌شود.
13:38 مقصودش آن است که خانه‌ای که او در آن ساکن است،
13:41 ستون بلندی دارد،
13:43 تا مهمانان و نیازمندان آن را ببینند.
13:46 و گفته شده: با «رفیعُ العِماد» قصد کرده،
13:49 او را به شرافت و بلندی نام توصیف کرده،
13:53 یعنی خانه‌اش در نسب و حَسَب بلند است،
13:56 «طویلُ النِّجاد» یعنی بلندقامت،
14:00 «عظیمُ الرَّماد» (خاکستر بسیار)،
14:02 زیرا آتشش خاموش نمی‌شود،
14:04 تا مهمانان به سوی آن راهنمایی شوند،
14:06 پس خاکسترش بسیار می‌گردد،
14:09 و این بر بخشندگی او دلالت دارد.
14:11 «قریبُ البیت من النّادی» (خانه‌اش نزدیک مجلس است)،
14:14 و «نادی» همان مجلس قوم است،
14:17 یعنی قومش چون در کاری مشورت کنند،
14:20 بر رأی او تکیه می‌کنند.
14:22 و گفته شده:
14:23 او را به بخشندگی و بزرگواری توصیف کرده،
14:26 پس جز کسی که چنین صفتی دارد،
14:29 نزدیک مجلس ساکن نمی‌شود،
14:31 زیرا مهمانان به سوی مجلس می‌آیند،
14:34 و نیز زیرا اهل مجلس
14:36 آنچه را در نشستشان بدان نیاز دارند،
14:38 از خانه‌ی نزدیک مجلس برمی‌گیرند.
14:42 و فرومایگان از مجلس دوری می‌کنند.
14:47 و زن دهم گفت:
14:49 شوهر من مالک است.
14:51 و مالک چیست؟
14:53 مالک از آن بهتر است.
14:55 و این تعظیم شوهرش است.
14:58 و نام او مالک بود.
15:00 و او بهتر است از آنچه از وصف او یاد خواهی کرد.
15:04 او شتران بسیاری دارد، که آرامگاه‌ها [ی آن‌ها] پرشمار است.
15:07 یعنی: او شتران بسیاری دارد که آرامگاه‌هایشان فراوان است.
15:10 و آن جای خوابیدنشان است.
15:12 [و] چراگاه‌هایشان اندک است.
15:15 یعنی: او بسیار کم آن‌ها را به سوی چراگاه‌ها می‌فرستد.
15:19 به‌خاطر آمادگی‌اش برای میهمانان.
15:21 تا بتواند اگر به نزد او آمدند، از آن‌ها برایشان ذبح کند.
15:25 و این بر بخشندگی او دلالت دارد.
15:28 و چون صدای مزهر را بشنویم،
15:30 یعنی: یقین می‌کنیم که آن‌ها هلاک‌شدنی‌اند.
15:33 یعنی: چون شتران صدای مزهر را بشنوند،
15:36 از شادی آمدن میهمانان،
15:39 دانند که نابود خواهند شد
15:42 و برای پذیرایی از آنان ذبح خواهند شد.
15:44 و مزهر
15:45 آلتی از آلات نواختن است، و الله [اعلم].
15:49 [زن] اراده کرد که شوهرش، هرگاه میهمانان به او روی آورند، شتران خود را [برای ذبح] آماده می‌کند؛
15:54 [و] برای آنان ابزار طرب می‌آورد
15:56 و از آن شتران برایشان نحر می‌کند.
15:59 و زن یازدهم گفت،
16:03 و او «ام زرع» است،
16:05 عاتکه دختر ابوکمیل بن ساعده یمانیه.
16:09 شوهرم ابوزرع است.
16:11 یعنی کنیه‌اش ابوزرع است.
16:13 پس ابوزرع چگونه است؟
16:15 با این [سخن] تعظیم را قصد می‌کند.
16:18 او گوش‌هایم را از زیورآلات پر کرد.
16:21 یعنی: گوش‌هایم را از زیور پر کرده است.
16:24 و از چربی بازوانم پر کرد.
16:27 و عضد همان [قسمت] میان آرنج تا شانه است.
16:31 و معنا این است: مرا فربه کرد و تنم را از خوردن، پر از چربی و گوشت ساخت.
16:37 و او [این را] مخصوص بازوانم اراده نمی‌کند،
16:39 بلکه چون فربه شوم، [گویی] غیر من فربه شده است.
16:43 و [زن] گفت:
16:45 «مرا بزرگ داشت، پس من به خود بالیدم.»
16:48 یعنی: [او] مرا در نزد خود بزرگ کرد.
16:50 پس در نزد من بزرگ شد.
16:52 و مرا در میان خاندانی از صاحبان گوسفند در «شق» یافت.
16:55 یعنی: اهل آن [خاندان] صاحبان گوسفند بودند،
16:58 و صاحبان شتر و اسب نبودند،
17:01 پس ثروتمند نبودند،
17:03 زیرا عرب صاحبان گوسفند را [به حساب] نمی‌آورد،
17:06 و تنها اهل اسب و شتر را ارج می‌نهد.
17:10 و آنان در مکانی به نام «شقّ» سکونت داشتند،
17:14 یا مراد «شقّ کوه» است،
17:16 به‌سبب اندکی جمعیت و کمی گوسفندانشان.
17:19 و «شقّ» جوانب کوه است.
17:22 و گفته شده: مراد این است که مرا با سختی زندگی و رنج و مشقّت یافت.
17:28 [زن] گفت:
17:29 پس مرا در میان خاندانی از صاحبان شیهه و آطیط [قرار داد].
17:33 صهیل صدای اسب است،
17:35 و اطیط صدای شتر است.
17:38 و معنا این است: او را از صاحبان اسب و شتر کرد.
17:43 و سخن او:
17:44 «و کوبنده و پاک‌کننده»،
17:46 یعنی: کوبنده کشت‌زار تا دانه از خوشه بیرون آید،
17:50 و پاک‌کننده غذا،
17:52 تا آنچه از پوست و مانند آن با آن آمیخته است را بزداید.
17:56 و معنا:
17:57 او مرا از سختی شدید و رنج زندگی
18:00 به ثروت گسترده از اسب و شتر و کشت‌زار رساند.
18:05 و سخن او:
18:06 «پس نزد او می‌گویم و مرا زشت نمی‌شمارد،»
18:09 یعنی: سخن من زشت شمرده نمی‌شود و رد نمی‌گردد.
18:12 «و می‌خوابم پس صبح می‌کنم،»
18:15 یعنی: تا صبح می‌خوابم.
18:17 زیرا او خدمتکارانی داشت که کارهای خانه را به جای او انجام می‌دادند.
18:23 «و می‌نوشم پس سیراب می‌شوم،»
18:25 یعنی: آن‌قدر می‌نوشم که از شدت سیرابی، [گویی] نوشیدنی را طلب می‌کنم،
18:29 و هیچ چیزی نوشیدنم را قطع نمی‌کند.
18:31 سپس آن زن مادر شوهرش، ام ابوزرع، را ستود،
18:37 و گفت:
18:38 «مادر ابوزرع»،
18:39 پس مادر ابوزرع چگونه است؟
18:41 «صندوق‌هایش بزرگ است»؛
18:43 «عکوم» ظروفی است که در آن کالاها جمع می‌شود،
18:48 و «رداح» یعنی بزرگ.
18:50 و سخن او: «خانه‌اش وسیع است»،
18:53 یعنی: خانه‌اش فراخ و بزرگ است.
18:56 سپس پسر ابوزرع را ستود،
18:59 و گفت:
19:00 «بستر خوابش مانند چوب تراشیده‌شده [سبک] است،»
19:03 یعنی: جای خوابش همچون شاخه تراشیده خرما است.
19:07 اراده می‌کند که قامتش در باریکی و چابکی شبیه «سیفه» است.
19:12 و می‌گوید:
19:13 «و یک ران بزغاله‌ی شیرخوار او را سیر می‌کند.»
19:16 و «جفره» ماده‌بزی است که به چهار ماهگی رسیده باشد،
19:21 و مراد:
19:22 این است که او کم‌خوراک است،
19:24 و عرب به این [صفت] ستایش می‌کند.
19:27 سپس آن زن دختر ابوزرع را ستود،
19:31 و گفت:
19:32 «فرمان‌بردار پدرش و فرمان‌بردار مادرش،»
19:36 یعنی: او نسبت به پدر و مادرش فرمان‌بردار است،
19:39 دستور آن دو را نافرمانی نمی‌کند.
19:41 و پر کردن پوست‌هایش (کنایه از فربهی و جثهٔ بزرگ او)
19:43 یعنی لباسش را از فربهی‌اش پر می‌کند
19:46 و کاستی‌گرفتن هم‌سرش (ضرّهٔ او)
19:48 یعنی هم‌سرش (ضرّه) را کم‌جان و لاغر می‌کند
19:50 به سبب زیبایی و ادب و پاک‌دامنی‌اش
19:54 سپس در ستایش کنیزِ ابوزرع
19:58 گفت:
19:59 حدیث او را افشا نمی‌کند، افشا کردنی
20:03 یعنی سخنان و رازهای ایشان را فاش و آشکار نمی‌کند
20:07 و غذای ما را پراکنده نمی‌کند، پراکنده کردنی
20:10 یعنی خوراک ایشان را تباه نمی‌کند
20:12 و آن را پخش نمی‌کند و نمی‌برد
20:15 و مقصود، وصف او به امانت‌داری است
20:18 و خانهٔ ما را لانه‌لانه (پر از زباله) نمی‌کند
20:21 یعنی زباله را پراکنده در خانه همچون لانهٔ پرندگان رها نمی‌کند
20:26 بلکه او مایهٔ اصلاح خانه است
20:29 و در پاکیزه‌کردن آن می‌کوشد
20:33 سپس ام‌زرع دگرگونی‌ای را که در زندگی‌اش با ابوزرع پیش آمد یادآور شد
20:38 وقتی که او زنی دیگر را دید
20:41 پس با او ازدواج کرد و ام‌زرع را طلاق داد
20:44 گفت:
20:45 ابوزرع بیرون رفت و مشک‌های شیر در حال به‌هم‌زدن بودند
20:49 و «اوطاب» همان ظرف‌های شیر است
20:52 (او) برای بیرون‌کشیدن کره حرکت می‌کرد
20:54 می‌خواست بگوید که زمانی که او بیرون رفت
20:57 در فصل فراوانی و خوشی بهار بود
21:00 گفت:
21:02 پس با زنی برخورد کرد که دو پسر داشت، همچون دو یوزپلنگ
21:06 و علت توصیف او، زیبایی دو پسرش بود
21:09 تنبیه بر علت ازدواج ابوزرع با او
21:13 زیرا عرب‌ها به داشتن فرزندان
21:16 از زنانِ نجیب در خلق و منش رغبت داشتند
21:20 و سخن او:
21:22 از زیر کمرش با دو انار بازی می‌کردند
21:25 یعنی زیر میانش حرکت می‌کردند
21:28 و با دو پستان کوچک آن زن بازی می‌کردند
21:31 که از زیبایی‌شان همچون دو انار بودند
21:35 گفت:
21:36 پس مرا طلاق داد و با او ازدواج کرد
21:39 سپس می‌گوید:
21:40 پس بعد از او با مردی شریف ازدواج کردم
21:43 یعنی پس از ابوزرع با مردی بزرگوار ازدواج کردم
21:47 (او) سواری بزرگوار بود
21:49 یعنی در راه خود با جدیت و بی‌سستی پیش می‌رود
21:54 و نیزهٔ «خطی» به دست داشت
21:56 و «خطی» همان نیزه است
21:58 و منسوب به جایگاهی در یمن است
22:01 که نیزه‌ها از آنجا آورده می‌شد
22:03 و برای من شتران فراوان آورد
22:06 یعنی برای من شتر فراوان آورد
22:10 و «ثری» به معنای بسیار از مال و غیر آن است
22:13 و از همین ریشه است «ثروت» در مال که به معنای فراوانی آن است
22:17 و سخن او:
22:18 و از هر نوع (دارایی) جفتی به من داد
22:22 یعنی به او هر چیزی را می‌داد
22:25 از شتر و گاو و گوسفند و بردگان جفت‌جفت (به او می‌داد)
22:29 یعنی دوتا دوتا
22:31 و احتمال دارد که او «زوج» را
22:34 به معنای نوع (صنف) اراده کرده باشد
22:36 و (شوهرم) گفت:
22:37 ای ام‌زرع بخور و به خانواده‌ات (بخشش) کن
22:40 یعنی به خویشانت صله بده و نیکی کن و در خوراک بر ایشان توسعه بده
22:45 گفت:
22:47 اگر هر چیزی را که (شوهر دوم) به من داد جمع کنم
22:50 به کوچک‌ترین ظرف ابوزرع نمی‌رسد
22:53 یعنی هر آنچه مرا گرامی داشت
22:56 با گرامی‌داشت ابوزرع برابری نمی‌کند
22:59 پس (ام‌زرع) شوهر دومش را
23:02 به سروری در ذات و ثروت و دلاوری ستوده است
23:06 و به فضیلت و بخشش
23:08 زیرا به او اجازه داده بود که از مالش هرچه خواست بخورد
23:12 و هرچه خواست برای خانواده‌اش هدیه ببرد، برای مبالغه در گرامی‌داشتش
23:17 با این حال، جایگاه ابوزرع در دلش جای او را نگرفت
23:21 و (گفت) که بسیار او از کمِ ابوزرع کمتر است
23:25 با آنکه ابوزرع در پایان با طلاق دادنش به او بدی کرد
23:29 اما عشقش به او، شوهران دیگر را در نظرش مکروه ساخت
23:33 و همان‌طور که گفته‌اند:
23:35 عشق جز به معشوق نخستین نیست
23:38 و پس از آنکه ام‌المؤمنین عایشه رضی‌الله‌عنها
23:44 این داستان را برای پیامبر (ﷺ) حکایت کرد
23:47 به او فرمود:
23:49 من برای تو همچون ابوزرع برای ام‌زرع هستم
23:52 و در روایتی افزود:
23:54 جز آنکه تو را طلاق نمی‌دهم
23:57 یعنی رفتار من با تو در گرامی‌داشت و محبت، همان بود
24:01 چنان‌که رفتار ابوزرع با ام‌زرع بود
24:05 و این از فروتنی پیامبر (ﷺ) است
24:08 و نیکویی اخلاق او
24:10 وگرنه پیامبر (ﷺ)
24:13 خود را شبیه دیگری نمی‌کند
24:15 بلکه خود را به او و به صفات و اخلاق پسندیدهٔ او شبیه می‌سازد
24:20 و از این حدیث استفاده می‌شود:
24:22 جایزبودن یادکردن از محاسن زنان نزد مردان
24:26 در صورتی که ناشناس باشند
24:28 برخلاف زنانی که معین باشند
24:30 و در آن جایزبودن آگاه‌ساختن مرد
24:33 از محبتش به همسرش است
24:35 و در آن فضیلت عایشه رضی‌الله‌عنها
24:38 و وسعت حافظه و قدرت یادآوری اوست
24:41 با وجود خردسالی‌اش
24:43 حتی اگر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) از دنیا رفته باشد، برای جبران خاطر او
24:47 برای دلجویی از خاطرش
24:49 و این حدیث
24:51 مجموعه‌ای از فوایدِ متعدّد را دربردارد،
24:53 که بیان همه‌ی آن‌ها به درازا می‌کشد
24:55 و امیدواریم که، با اذن الله، برای آن سلسله‌ای ویژه تدوین کنیم
25:00 ادامه‌ی این حدیث، اگر الله بخواهد، در ادامه خواهد آمد
25:04 و الله داناتر است
25:06 درود و سلام الله بر پیامبرمان محمد (ﷺ)
25:09 و بر خاندان و همه‌ی یارانش، همگی