از مجموعهٔ الشمعیل المحمدیه (سریال کامل شد)
· درس 10 از 40
الشمال المحمدیه | قسمت (10) | باب آنچه در مورد خاتم رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم ذکر شد
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:07
با قلمهای شوق
0:09
و مرکب عشق
0:11
سطرهایی مینگاریم که از طلا گرانبهاترند
0:15
در وصف سرور آفریدگان
0:17
(صلیاللهعلیهوسلم)
0:20
شمائل محمدیه
0:30
باب آنچه درباره یاد کردن انگشتر رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آمده است
0:36
انگشتر
0:39
آن حلقهای است که نگینی دارد و از غیر آن جداست
0:42
پس اگر نگین نداشته باشد
0:44
آن «فتخه» است
0:46
و مقصود از آن، انگشتری است که در انگشت پوشیده میشود
0:49
و برای مُهر زدن به کار گرفته میشود
0:51
پس این غیر از «مهر نبوت» است که در پشت پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بود
0:56
و سخن درباره آن پیشتر گذشت
0:59
و رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
1:03
انگشتر را در زمانی متأخر، پس از هجرتش، به کار گرفت
1:07
آن را در اواخر سال ششم هجری به کار گرفت
1:11
هنگامی که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آغاز کرد به پادشاهان، برای دعوت به دین الله تعالی، نامه بنویسد
1:18
پس چون خواست به روم نامه بنویسد
1:21
به او گفته شد
1:22
آنان نامهای را نمیخوانند مگر آنکه مُهرشده باشد
1:27
پس در آن هنگام انگشتر را برگرفت
1:30
و از همین رو برخی از علما درباره حکم پوشیدن انگشتر تفصیل دادهاند
1:34
و گفتهاند
1:36
اگر برای نیازی باشد، مانند اینکه قاضی باشد یا مسئولی که به مُهر نیاز دارد
1:42
آنگاه برای او سنت است
1:45
و اما اگر بینیاز باشد، مباح است
1:50
از انس بن مالک رضیاللهعنه روایت است که گفت
1:56
انگشتر پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از نقره بود
2:01
و نگینش حبشی بود
2:04
در این حدیث
2:07
انس بن مالک رضیاللهعنه به ما خبر میدهد
2:10
از انگشتر پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:13
پس یادآور شده که از ورق بود
2:16
یعنی از نقره
2:18
و در آن دلیلی است بر جواز پوشیدن انگشتر نقره برای مرد
2:23
و سخن او
2:24
«و نگینش حبشی بود»
2:27
فص (نگین)
2:28
همان جایی است از انگشتر که بر آن نقش کنده میشود
2:32
پس نگین انگشتر پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) حبشی بود
2:37
یعنی از سنگ حبشه بود
2:40
یا آنکه از نظر وصف و شیوه نقشزنی حبشی بود
2:44
یا آنکه رنگش حبشی، یعنی سیاه بود
2:48
و از ابن عمر رضیاللهعنهما
2:52
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:55
انگشتری از نقره برگرفت
2:57
و با آن مُهر میزد و آن را نمیپوشید
3:01
در این حدیث
3:03
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) انگشتری از نقره برگرفت
3:08
و با آن مُهر میزد
3:10
و این پیشتر گذشت
3:12
اما اشکال در سخن او «و آن را نمیپوشید» است
3:16
و این با احادیث متعددی که مخالف است
3:19
که میرساند پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) انگشترش را میپوشید
3:24
پس برخی از اهل علم راه جمع میان آن و آن احادیث را پیمودهاند
3:30
و برخی آن را به شذوذ معلول دانستهاند به دلیل مخالفتی که در آن است
3:35
و گفته شده است
3:36
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بیش از یک انگشتر داشت
3:41
پس برخی را میپوشید و برخی را نه
3:43
یا آنکه علت نپوشیدنش این بود
3:46
که خالص نقره نبود
3:49
بلکه چیزی که پوشیدنش روا نیست، مانند طلا، با آن آمیخته بود
3:53
پس این افزوده، اگر ثابت باشد، «و آن را نمیپوشید» را
3:58
بر حالت معینی حمل میکند
4:01
و از انس بن مالک رضیاللهعنه روایت است که گفت
4:06
انگشتر رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) از نقره بود
4:11
و نگینش از همان بود
4:13
و در این حدیث انس رضیاللهعنه میگوید
4:19
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) انگشتری از نقره داشت
4:24
و نگینش از همان بود
4:25
و این با سخن او در حدیث پیشین مخالف است
4:29
«و نگینش حبشی بود»
4:32
و برخی از اهل علم میان این دو جمع کردهاند
4:35
که انگشتر از نقره بود
4:37
و از نظر وصف و شیوه نقشزنی حبشی بود
4:41
و در جمع میان آن دو گفته شده است
4:43
که حمل بر تعدد میشود
4:45
یعنی این دو انگشتر بودهاند
4:47
انگشتری که نگینش حبشی است
4:50
و انگشتری که نگینش از نقره است
4:53
و از انس بن مالک رضیاللهعنه روایت است که گفت
4:58
هنگامی که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) خواست
5:02
به عجم نامه بنویسد
5:04
به او گفته شد
5:05
عجم نامهای را نمیپذیرند مگر آنکه بر آن مُهری باشد
5:10
پس انگشتری ساخت
5:12
گویی هم اکنون به سفیدی آن در دستش مینگرم
5:18
در این حدیث
5:20
بیان سبب گرفتن انگشتر به دست پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) است
5:25
و اینکه آن را تنها
5:27
برای نامهنگاری با پادشاهان و بزرگان عجم برگرفت
5:30
که غیر عرب بودند
5:32
تا آنان را به اسلام فرا خواند
5:34
و این در اواخر سال ششم هجرت بود
5:38
هنگامی که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از حدیبیه بازگشت
5:42
به او گفته شد
5:44
پادشاهان عجم تنها به نامهای که مُهری بر آن نهاده شده باشد اعتماد میکنند
5:49
زیرا مُهر زدن (نامه) نشانهٔ بزرگداشت شأن کسی است که نامه به او نوشته میشود،
5:53
و ترک آن نشان میدهد که بزرگداشتش ترک شده است.
5:56
و نیز اینکه اگر مهر زده نشود،
5:59
به محتوای آن شک راه مییابد،
6:02
پس به آن عمل نمیکنند.
6:04
و گفتهٔ او:
6:05
«گویی به سپیدیاش در کفش مینگرم.»
6:08
و این به این سبب بود که آن (انگشتر) از نقره بود.
6:11
پس پیامبر (ﷺ) درخشش نقره را در کفش میدید.
6:17
و در حدیث (آمده است)
6:18
که به معاشرت با مردم به آنچه دوست دارند ترغیب شده است،
6:22
و ترک آنچه را که ناخوش دارند (توصیه شده است)،
6:24
و (نیز) به آنچه زیانی ندارد و در شرع ممنوع نیست، با دشمن مدارا کردن (جایز است).
6:31
و از انس بن مالک رضیاللهعنه روایت است که گفت:
6:35
نقش انگشتر رسول الله (ﷺ) چنین بود:
6:40
«محمد سطر»
6:42
«و رسول سطر»
6:44
«و الله سطر»
6:47
در این حدیث
6:50
انس بن مالک رضیاللهعنه به ما خبر میدهد
6:53
که نقش انگشتر پیامبر (ﷺ)
6:57
از سه کلمه تشکیل شده بود،
7:00
و آنها «محمد رسول الله» بودند.
7:03
و این کلمات در یک سطر نوشته نشده بودند،
7:07
بلکه در سه سطر (نوشته شده بودند).
7:10
«محمد» در یک سطر،
7:12
و «رسول» در یک سطر،
7:14
و لفظ جلالهٔ «الله» در یک سطر.
7:18
و شاید این به سبب آن باشد که انگشتر گنجایش نوشتن هر سه کلمه در یک سطر را نداشت.
7:24
و ظاهر حدیث (چنین است)
7:26
که سطر نخست از بالا «محمد» است،
7:29
و دوم «رسول»،
7:31
و سوم لفظ جلاله.
7:34
و این نقش انگشتر او بود،
7:36
و چیز دیگری بر آن نبود.
7:39
و اما آنچه برخی از اهل علم ذکر کردهاند،
7:42
که نوشتن (نقش) از پایین به بالا بوده است،
7:45
یعنی لفظ جلاله در بالای هر سه سطر باشد،
7:49
و «محمد» در پایین آنها،
7:52
در این باره هیچیک از احادیث صحیح نیست.
7:56
و از انس بن مالک رضیاللهعنه (روایت است)
8:00
که پیامبر (ﷺ)
8:03
به کسری و قیصر و نجاشی نامه نوشت.
8:07
به او گفته شد:
8:08
«ایشان نامهای را جز با مهر نمیپذیرند.»
8:13
پس رسول الله (ﷺ)
8:16
انگشتری ساخت که حلقهاش از نقره بود،
8:19
و در آن «محمد رسول الله» نقش شد.
8:23
پیشتر در حدیثی گذشت
8:28
که پیامبر (ﷺ)
8:31
به پادشاهان و بزرگان نامه مینوشت
8:34
و آنان را به سوی الله تعالی فرا میخواند.
8:36
و در این حدیث (آمده است)
8:38
که پیامبر (ﷺ)
8:41
به کسری و قیصر و نجاشی نامه نوشت.
8:44
و این نجاشی، اصحمه نیست،
8:47
همان که پیامبر (ﷺ) بر او نماز گزارد.
8:52
و گفتهٔ او:
8:53
«پس رسول الله (ﷺ) (انگشتری) ساخت»
8:56
«انگشتری»
8:57
یعنی دستور داد که برایش انگشتری ساخته شود.
9:00
و گفتهٔ او: «حلقهاش از نقره بود»
9:03
یعنی از نقره ساخته شده بود.
9:05
و در آن «محمد رسول الله» نقش شد،
9:08
چنانکه پیشتر گذشت.
9:10
و در این (حدیث) جواز نقش نام بر انگشتر است،
9:13
و جواز نقش نام الله تعالی (بر آن).
9:16
و برای او (صاحب انگشتر) جایز است که بر آن کلمهای حکمتآمیز یا غیر آن نقش کند.
9:19
(…)
9:21
و اما گفتهٔ پیامبر (ﷺ):
9:24
«کسی بر نقش این انگشتر، نقش نکند»
9:28
پس علت نهی (این است):
9:30
که پیامبر (ﷺ)
9:32
انگشتر را تنها ساخت و در آن نقش کرد
9:35
تا با آن نامههایش را مُهر کند
9:37
به پادشاهان عجم و دیگران.
9:39
پس اگر کسی مانند آن را نقش میکرد،
9:41
فساد راه مییافت و خللی پدید میآمد.
9:45
و از ابن عمر رضیاللهعنه روایت است که گفت:
9:50
رسول الله (ﷺ)
9:53
انگشتری از نقره گرفت،
9:55
و آن در دست او بود،
9:57
سپس در دست ابوبکر
9:59
و دست عمر (بود)،
10:01
سپس در دست عثمان بود،
10:03
تا آنکه در چاه اریس افتاد.
10:06
نقش آن «محمد الرسول» بود.
10:09
در این حدیث
10:11
دلیلی است بر اینکه پیامبر (ﷺ)
10:15
میراث نمیگذاشت.
10:17
زیرا اگر (میراث) میگذاشت،
10:18
انگشتر را به وارثانش میداد.
10:21
از این رو انگشتر پیامبر (ﷺ)
10:25
تا زمان وفاتش در دست او بود،
10:27
و در دست ابوبکر و عمر (بود)
10:29
تا (آنکه) مردند.
10:31
سپس در دست عثمان بود
10:33
شش سال.
10:35
سپس عثمان بر کنار چاه اریس نشست،
10:39
و آن چاهی در باغی نزدیک (مدینه) است.
10:42
از مسجد قباء
10:44
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) انگشتر خود را
10:47
در دستش جنباند
10:49
و انگشتر در چاه افتاد
10:51
پس در چاه به جستجوی انگشتر پرداختند
10:53
سه روز
10:55
تا جایی که آب چاه را بیرون کشیدند
10:58
اما انگشتر را نیافتند
11:00
و مردم در زمان عثمان اختلاف نکردند
11:03
تا اینکه انگشتر از دستش افتاد
11:07
و این سخن که انگشتر رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) موجود است
11:11
در این زمان متأخر
11:14
ادعایی است که به دلیل نیاز دارد
11:17
و چنین چیزی جز با ادله ثابت
11:20
و براهین روشن پذیرفته نمیشود
11:26
باب آنچه درباره انگشتر پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آمده است که
11:30
ایشان در دست راست انگشتر میکرد
11:34
از علی بن ابی طالب رضیاللهعنه
11:37
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
11:40
انگشتر خود را در دست راست میکرد
11:43
و از حماد بن سلمه روایت است که گفت
11:46
دیدم ابن ابی رافع در دست راست انگشتر میکرد
11:50
از او درباره آن پرسیدم
11:52
گفت دیدم عبدالله بن جعفر را
11:55
که در دست راست انگشتر میکرد
11:58
و عبدالله بن جعفر گفت
12:00
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
12:03
در دست راست انگشتر میکرد
12:07
و از جابر بن عبدالله رضیاللهعنهما روایت است
12:10
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
12:13
در دست راست انگشتر میکرد
12:16
و از صلت بن عبدالله روایت است که گفت
12:19
ابن عباس رضیاللهعنهما
12:22
در دست راست انگشتر میکرد
12:24
و گمان نمیکنم جز این گفته باشد که
12:27
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
12:30
در دست راست انگشتر میکرد
12:32
از مجموع این احادیث
12:37
استفاده میکنیم که ایشان (صلیاللهعلیهوسلم)
12:40
انگشتر خود را در دست راستش میکرد
12:44
و از ابن عمر رضیاللهعنهما روایت است
12:48
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
12:50
انگشتری از نقره گرفت
12:53
و نگینش را به سمت کفش قرار داد
12:56
و بر آن نوشت: «محمد رسول الله»
13:00
و نهی کرد که کسی بر آن نقش بزند
13:03
و همان انگشتری است که از معیقیب در چاه اریس افتاد
13:09
شرح بخشهایی از این حدیث قبلاً گذشت
13:13
و سخن او: «و نگینش را به سمت کفش قرار داد»
13:17
نووی رحمهالله گفته است
13:19
علما گفتهاند
13:21
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در این باره چیزی را امر نفرموده است
13:26
پس جایز است که نگین در داخل کف قرار گیرد
13:29
و نیز در ظاهر آن
13:31
و سلف به هر دو وجه عمل کردهاند
13:33
و کسی که آن را در ظاهر کف قرار داده
13:37
گفتهاند
13:39
اما قرار دادن در داخل کف برتر است
13:42
به اقتدا به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
13:45
و چون این کار نگین را بیشتر حفظ میکند
13:47
و برای آن سالمتر است
13:49
و از خودنمایی و عجب دورتر است
13:51
و سخن او
13:53
و همان انگشتری است که از معیقیب در چاه اریس افتاد
13:57
پیشتر گذشت که از دست عثمان رضیاللهعنه افتاد
14:01
و در جمع میان دو حدیث گفته شده است
14:04
شاید عثمان رضیاللهعنه
14:06
انگشتر را به سوی معیقیب رضیاللهعنه دراز کرد
14:09
تا با آن مهر زند یا به سبب نیازی
14:12
سپس چون خواست آن را به او بدهد
14:15
در چاه افتاد
14:17
و معیقیب رضیاللهعنه
14:19
پسر ابی فاطمه دوسی است
14:21
و از پیشگامان نخستین در اسلام است
14:25
و از جعفر بن محمد
14:28
از پدرش روایت است که گفت
14:30
حسن و حسین
14:32
انگشتر را در دست چپ خود میکردند
14:35
از این حدیث
14:38
استفاده میکنیم که در این امر گشایش است
14:41
پس اگر بخواهد در دست راست انگشتر کند
14:44
و اگر بخواهد در دست چپ انگشتر کند
14:47
و از ابن عمر رضیاللهعنهما روایت است که گفت
14:52
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
14:56
انگشتری از طلا گرفت
14:58
و آن را در دست راست میکرد
15:01
پس مردم نیز انگشترهایی از طلا ساختند
15:04
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آن را انداخت
15:07
و فرمود: هرگز آن را نخواهم پوشید
15:10
پس مردم انگشترهای خود را انداختند
15:13
در این حدیث
15:17
ابن عمر رضیاللهعنهما خبر میدهد
15:20
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
15:23
انگشتری از طلا گرفت
15:25
و این در آغاز امر، زمانی که حلال بود، بود
15:29
سپس نسخ شد
15:31
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آن را انداخت
15:34
و مردم نیز انداختند
15:36
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
15:39
هرگز آن را نخواهم پوشید
15:41
انگشتر طلا برای مردان حلال نیست.
15:44
تنها برای آنان در انگشتر نقره اجازه داده شده است،
15:48
چنانکه احادیث از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) پیشتر بیان شد.
15:54
و در پایان این بخش،
15:58
میدانیم که از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) درست ثابت شده که انگشتر را
16:02
هم در دست راست و هم در دست چپ به کار میبردند.
16:06
و احادیث صحیح نیز بر این مطلب دلالت دارند.
16:09
برخی از علما گفتهاند:
16:11
هر دو صورت جایز است، و دست راست برتر است،
16:14
زیرا انگشتر زینت است،
16:16
و دست راست به آن سزاوارتر است.
16:18
و ابن عثیمین رحمهالله گفته است:
16:21
قول صحیح این است که پوشیدن انگشتر در دست راست و دست چپ هر دو سنت است.
16:25
و پوشیدن انگشتر در انگشت کوچک از انگشتان هر دو دست است.
16:30
و نهی از پوشیدن آن در انگشت میانی و انگشت سبابه وارد شده است،
16:34
چنانکه در حدیث علی رضیاللهعنه آمده است:
16:37
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) مرا نهی فرمود
16:40
که در این انگشت یا آن انگشت انگشتر بپوشم.
16:44
گفت: پس به انگشت میانی و انگشتی که پس از آن است اشاره کرد.
16:49
اما زن، انگشتر را در همه انگشتان میتواند بپوشد،
16:54
زیرا آن را برای زینت و آراستگی به کار میگیرد.
16:58
بقیه این بحث در درس آینده، انشاءالله.
17:02
و الله اعلم.
17:04
درود و سلام الله بر پیامبر ما محمد (ﷺ).
17:08
و بر آل و صحابه او همگی.