از مجموعهٔ الشمعیل المحمدیه (سریال کامل شد)
· درس 24 از 40
الشمال المحمدیه | قسمت (24) | باب آنچه در خواب رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم ذکر شد
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:07
با قلمهای اشتیاق
0:09
و مداد عشق
0:11
حروفی را مینویسیم که از طلا گرانبهاتر است.
0:15
در وصف سرور آفریدگان
0:17
درود و سلام الله بر پیامبر (ﷺ)
0:22
شمائل محمدیه
0:25
باب آنچه درباره خواب پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آمده است
0:36
از براء بن عازب رضیاللهعنهما
0:41
اینکه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
0:44
هرگاه به بستر خود میرفت
0:46
و دست راستش را زیر گونهٔ راستش گذاشت و فرمود:
0:51
روزی که بندگانت را برمیانگیزی، مرا از عذابت نگاه دار.
0:55
و در روایتی: «روزی که بندگانت را گرد میآوری»
1:02
در این حدیث سه ادب آمده است
1:05
برای مسلمان مستحب است که هنگامی که به بستر خود پناه میبرد
1:08
نخست
1:10
خوابیدن بر پهلوی راست
1:12
دوم
1:14
دست راست را زیر گونه راست میگذاشت.
1:17
سومین
1:19
که بگوید
1:20
روزی که بندگانت را برمیانگیزی، مرا از عذابت نگاهدار.
1:24
از تو میخواهم ای پروردگارم که مرا از عذابت پناه دهی، روزی که بندگانت را برای حساب برانگیزی.
1:31
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) اینگونه فرمود
1:34
با آنکه الله گناه گذشته و آیندهاش را بر او بخشیده است
1:39
از سر فروتنی در برابر الله سبحانه و تعالی و بزرگداشت او
1:44
و برای آموزش امتش که این را هنگام خواب بگوید
1:48
با این احتمال که این آخرین عمر باشد
1:51
پس پایان کارشان یاد الله سبحانه و تعالی باشد
1:55
همراه با توبه و اعتراف به کوتاهی
1:59
و از حذیفه رضیاللهعنه روایت شده که گفت
2:04
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) میفرمود
2:07
هرگاه به بستر خود پناه میبرد، میگفت
2:10
خدایا، به نام تو میمیرم و زنده میشوم.
2:14
و هنگامی که بیدار میشد، میگفت:
2:16
«ستایش از آنِ الله است، که پس از آنکه ما را میرانده بود، زندهمان کرد و بازگشت به سوی اوست.»
2:23
در این حدیث
2:26
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:29
هرگاه به بستر خود پناه میبرد
2:31
(روایت) آرام بگیرد تا بخوابد؛ کسی کنار او خوابیده، و… (?)
2:34
گفت
2:35
خدایا! به نام تو میمیرم و زنده میشوم.
2:38
با یاد نام تو زندهام تا زندهام و بر آن میمیرم
2:43
و قول (خداوند): و هنگامی که بیدار شود
2:46
یعنی هنگامی که از خوابش بیدار شود
2:48
گفت
2:49
ستایش از آنِ الله است که پس از آنکه ما را میرانده بود، ما را زنده کرد.
2:54
هرگاه (الله) جانهای ما را پس از قبضکردنشان از تصرف (در بدن) به هنگام خواب، به ما بازگرداند.
2:59
و مرگ بر خواب اطلاق میشود.
3:01
زیرا با آن، عقل و توان حرکت از میان میرود.
3:05
و از همین رو گفتهاند
3:07
خواب برادر مرگ است
3:09
و سخن او: «و به سوی او برانگیخته شدن است»
3:12
نشور همان زنده شدن یا برانگیخته شدن (برای رستاخیز) است.
3:15
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را آگاه کرد
3:18
با بازگشت بیداری پس از خواب
3:21
آنکه همچون مرگ است
3:23
بر اثبات بعث پس از مرگ
3:26
از عایشه رضیاللهعنها روایت است که گفت
3:31
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بود
3:34
هرگاه هر شب به بستر خود پناه میبرد
3:37
جمع کفی
3:39
و در آن دو فوت کرد
3:41
و در آن دو [رکعت] قرائت کرد
3:42
بگو: او الله یکتاست.
3:44
و بگو: پناه میبرم به پروردگار سپیدهدم
3:46
و بگو: پناه میبرم به پروردگار مردم.
3:49
سپس با آن دو [دست] هرچه از بدنش که توانست مسح کرد.
3:53
از آن دو سرش و چهرهاش آغاز میکند
3:56
و آنچه از بدنش پیش آمد (روی آورد)
3:58
او این کار را سه بار انجام میداد.
4:01
در این حدیث
4:04
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
4:07
هنگامی که به بستر خود بازمیگشت و در آن داخل میشد
4:11
الله سبحانه و تعالی به صفتی مشخص یاد میشود
4:14
به آنها خواهیم پرداخت
4:16
و سخن او هر شب
4:19
این نشاندهندهی مداومت کامل او بر این ذکر است.
4:23
تا آنجا که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
4:26
در بیماری مرگش
4:28
هنگامی که [بیماری] بر او سنگینی کرد و ناتوانیاش شدت یافت
4:31
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به عایشه رضیاللهعنها دستور میداد
4:34
که با او چنین کنی
4:36
توجه و عنایت به این ذکر مبارک
4:39
و این ذکر مورد نظر است
4:41
او دو کف دستش را جمع کرد
4:43
به اینکه یکی از دو کف دست را به دیگری بیفزاید
4:46
همراه با چسباندن هر دو به یکدیگر و چسباندن انگشتانشان
4:50
سپس در آن دو (سوره) میخواند و میدمد.
4:52
بگو: او الله یکتاست.
4:54
و معوّذتین
4:56
سپس با آن دو [دست] تا جایی که بتواند، بر بدنش میکشد.
4:59
سر و صورتش را با آن دو آغاز میکند.
5:02
و آنچه از بدنش روی میآورد و آنچه پشت میکند
5:05
و کوشش میکند که با مسح دو دست (بر اعضای وضو) آن را تعمیم دهد
5:08
بر تمام بدن
5:10
و در یکی از الفاظ این حدیث در «صحیح» (بخاری و مسلم) آمده است
5:13
و آنچه دستانش از بدنش به آن میرسید
5:16
این کار را سه بار انجام میدهد
5:19
و این مسح (بر بدن) در آن برکت است بر بدن
5:22
در آن (روایت)، نگهداری از شیطان است.
5:25
پس نمیتواند از هیچ جهتی به او برسد.
5:28
زیرا که او بهوسیلهٔ این آیات محفوظ و مصون است.
5:31
و در آن نیز حفظ از حشرات (جانوران موذی) است.
5:34
و جانوران موذی
5:39
و از ابن عباس رضیاللهعنهما
5:42
که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
5:45
... تا دمیده شد
5:47
و هرگاه میخوابید، میدمید.
5:50
بلال نزد او آمد و او را از (وقت) نماز آگاه کرد.
5:53
برخاست و نماز خواند و وضو نگرفت.
5:56
و در حدیث داستانی هست.
5:59
در این حدیث، ابن عباس رضیاللهعنهما میگوید
6:03
اینکه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
6:06
نام حتی نفخ
6:09
و چون میخوابید، میدمید
6:12
و «نفخ» در اینجا صدایی است که از خوابیده برمیآید.
6:15
و از آن دانسته میشود که او در خواب فرورفته است
6:18
و سخن او
6:21
پس بلال نزد او آمد و او را به نماز آگاه کرد.
6:24
یعنی به او آموزش داد و او را به نماز فراخواند
6:27
و گفتهی (خداوند): «پس برخاست و نماز گزارد»
6:30
و وضو نگرفت. علما گفتهاند
6:33
این از ویژگیهای اختصاصی ایشان (صلیاللهعلیهوسلم) است.
6:36
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) چنین بود
6:39
چشمانش میخوابد، ولی قلبش نمیخوابد
6:42
و (او) مانند کسی که بیدار است، خواهد بود.
6:45
اگر چیزی از او خارج میشد، همان را احساس میکرد.
6:48
و گفتهی او: «و در حدیث، داستانی است».
6:51
منظور آنچه در «صحیحین» (صحیح بخاری و صحیح مسلم) آمده است.
6:54
از حدیث ابن عباس رضیاللهعنهما
6:57
(ابن عباس) گفت: نزد میمونه بیتوته کردم.
7:00
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) برخاست
7:03
پس به حاجتش رفت و صورتش را شست
7:06
(دستانش را بالا برد)، سپس خوابید، سپس برخاست
7:09
پس به مشک آب رفت و آن را گشود.
7:12
سپس [آنکه] وضو گرفت، [و] شناقها [را؟]
7:15
وضوء بین وضوئین
7:19
نماز خواندم، پس برخاستم و بدنم را کشیدم (خمیازه کشیدم).
7:22
از آنرو که ناخوشایند بود که او ببیند من از او پرهیز میکردم
7:25
وضو گرفتم
7:28
او به نماز ایستاد و من در سمت چپ او ایستادم
7:31
پس گوشم را گرفت و مرا چرخاند
7:34
از راست او (پیامبر ﷺ) [...] (بیعت/انتقال) پس...
7:37
نمازش سیزده رکعت بود
7:40
سپس بر پهلو دراز بکش و بخواب تا خرخر کنی.
7:43
و هرگاه میخوابید، میدمید.
7:46
پس بلال او را به نماز آگاه کرد
7:49
نماز خواند و وضو نگرفت
7:54
و از انس بن مالک رضیاللهعنه
7:57
که رسول الله (ﷺ)
8:00
ایشان هرگاه به بستر خود پناه میبرد، میفرمود:
8:03
ستایش از آنِ الله است که ما را طعام داد
8:06
و ما را نوشانید و ما را کفایت کرد.
8:09
و آوانا فکم مما لا
8:12
کافی له ولا مؤوی
8:16
این حدیث دعا هنگام خواب را یادآوری میکند
8:19
و آن، گفتن «الحمد لله» است.
8:22
آن کسی که به ما خوراند و نوشاند
8:25
ای، ستایش از آنِ الله است که با خوراک بر ما منّت نهاد
8:28
آنچه که بدن با آن تغذیه میشود
8:31
و بر ما به نوشیدنی منّت نهاد
8:34
آنچه که با آن سیراب شدن و برطرف شدن تشنگی حاصل میشود.
8:37
و همانا آن دو را هنگام خواب یاد کرده است.
8:40
زیرا زندگی جز با این دو کامل نمیشود.
8:43
و قوله «وکفانا»
8:46
از کفایت
8:49
یعنی شرّ آفریدگانش را از ما دور کند
8:52
و ما را از آسیب حوادث و آفات گزنده نگه داشت
8:55
و ما را از اموری که به آنها اهتمام داریم کفایت فرماید.
8:58
و در پی بهدستآوردن آن میکوشند
9:01
و گفتهٔ او: «و آوانا»
9:04
ای کسی که بر ما با جایگاه (پناهگاه) منّت نهادی، در خانهای که در آن ساکن شویم.
9:07
قطعاً گرما و سرما
9:11
و با آن عیالمان را حجب میکنیم
9:14
و سخن او: چه بسیار جانورانی که روزیشان را نمیبرند و خداوند روزیشان میدهد.
9:17
بسیاری از مخلوقات الله
9:20
الله شرّ اشرار را از ایشان کفایت نمیکند
9:23
و برای آنان مسکنی قرار ندهد.
9:26
بلکه آنان را رها کرد تا در بیابانها آزار ببینند.
9:29
با سرما و گرما
9:32
و حال ما مانند حال چهارپایان هم نبود.
9:35
آنکه در فضای باز پراکنده خوابیده است
9:39
بسیاری از آنان نیز چنیناند.
9:42
در این دعا هنگام خواب
9:45
ستایش الله عزّ وجلّ
9:48
و ستایش او را، سبحانه، بر نعمتهای فراگیر و بیشمارش (به جای آورد).
9:51
و پیاپی بودن فضل و عطای او
9:54
و بخششهای فراوان و گستردگی احسان او
9:57
او سبحانه و تعالی شایستهٔ ستایش و ثناست.
10:00
و از ابوقتاده رضیاللهعنه
10:04
اینکه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
10:07
هرگاه شبانه (در سفر) فرود میآمد و استراحت میکرد،
10:10
روی پهلوی راستِ خود بیارامد.
10:13
و هرگاه نزدیک صبح فرود آمد (توقف کرد)
10:16
بازویش را برافراشت و سرش را بر کف دستش نهاد.
10:19
در این حدیث
10:24
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
10:27
هنگامی که شبانه (در سفر) فرود میآمد و استراحت میکرد،
10:30
روی بر پهلوی راست خود بخواب.
10:33
تعریس آن است که مسافر فرود آید
10:37
و مقصود این است که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
10:40
هرگاه شبهنگام به بستر خویش پناه میبرد،
10:43
و در آن زمان فرصت کافی برای آسایش وجود داشت،
10:46
پس بر پهلوی راست خود میخوابید.
10:49
و سخن او (ﷺ) این است:
10:52
«و چون نزدیک صبح فرود آمد،
10:55
بازوی خود را برافراشت و سر بر کف دست نهاد.»
10:58
یعنی: هرگاه به خواب نیاز داشت،
11:01
نزدیک صبح، در حالی که وقت تنگ بود،
11:05
پیامبر (ﷺ) بر پا میداشت
11:08
بازوی خود را تا آنجا که برافراشته بماند،
11:11
و سر را بر کف دست مینهاد،
11:14
از سر اهتمامی که پیامبر (ﷺ) به
11:17
نماز بامداد داشت و نگهداشت آن،
11:20
زیرا انسان چون به این حالت بخوابد،
11:23
در خواب خود غرق نمیشود.
11:26
ابن جوزی رحمهالله گفته است:
11:29
و او این کار را در پایان شب انجام میداد
11:33
از ترس آنکه خواب بر او چیره شود.
11:36
و قاری رحمهالله گفته است:
11:39
و شاید حکمت آن، آموزش امتش به این کار باشد،
11:42
تا خواب بر آنان سنگین نگردد
11:45
و نماز بامداد از وقتش فوت نشود.
11:48
و در حدیث، جواز خوابیدن نزدیک
11:51
داخل شدن وقت نماز آمده است.
11:54
و این برای کسی است که از خود میداند که بیدار میشود،
11:57
یا کسی هست که او را بیدار کند.
12:02
فایده:
12:04
ابن قیم رحمهالله گفته است:
12:06
هرکس در خواب و بیداری پیامبر
12:09
(صلیاللهعلیهوسلم) بیندیشد،
12:11
آن را معتدلترین خواب مییابد
12:13
و سودمندترین آن برای بدن و اعضا و نیروها.
12:16
زیرا او در آغاز شب میخوابید
12:19
و در آغاز نیمه دوم بیدار میشد،
12:22
پس برمیخاست و مسواک میزد
12:25
و وضو میساخت و آنچه را خدا برایش مقرر کرده بود، نماز میگزارد.
12:28
پس بدن و اعضا و نیروها
12:31
بهره خود را از خواب و آسایش میگرفتند
12:34
و بهره خود را از ورزش همراه با فراوانی پاداش.
12:37
و این، کمال صلاح دل و بدن است
12:40
و دنیا و آخرت را فراهم میآورد.
12:43
و او از خواب
12:46
بیش از اندازه نیازش نمیگرفت،
12:49
و خود را از اندازهای که بدان نیاز داشت بازنمیداشت.
12:52
و این کار را به کاملترین شیوه انجام میداد،
12:55
پس هرگاه نیاز او را فرامیخواند، میخوابید
12:58
و دست خود را بر پهلوی راستش مینهاد،
13:01
در حالی که خدا را یاد میکرد، تا آنکه چشمانش او را فرومیگرفت.
13:04
بدنش از خوراک و نوشیدنی پر نبود،
13:07
و پهلویش مستقیماً بر زمین نمینشست،
13:10
و بسترهای بلند نمیگرفت،
13:13
بلکه برای او بالشتی از چرم بود
13:16
که درونش لیف خرما بود.
13:19
و بر بالش دراز میکشید
13:22
و گاه دست خود را زیر گونهاش مینهاد.
13:25
و سخن او به پایان رسید.
13:28
پس رهنمود نبوی در خواب
13:31
رهنمودی کامل و جامع بود،
13:34
که یاریدهنده بر بلندی روح و سلامت بدن است.
13:38
بحث را ادامهای است، انشاءالله.
13:41
و الله اعلم.
13:44
درود و سلام الله بر پیامبر ما محمد (ﷺ)،
13:47
و بر آل و صحابهاش همگی.