از مجموعهٔ الشمعیل المحمدیه (سریال کامل شد) · درس 2 از 40

شمایل محمدیه | قسمت (2) | باب آنچه در مورد شخصیت رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم ذکر شد | قسمت اول

◉ 559 بازدید ⏱ 17:40 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:07 با قلم‌های شوق و مرکّب عشق،
0:11 حروفی بنویسیم که از طلا گران‌بهاتر است،
0:15 در وصف سرور آفریدگان (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)،
0:20 شمائل محمدی،
0:28 باب آنچه در خُلق رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آمده است.
0:33 خُلق، وصف صورت و شکل ظاهری است،
0:39 و خُلق، وصف باطن و خصال کریمه است.
0:44 و الله عزّ وجلّ
0:46 پیامبرش محمد (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را آفرید
0:50 در کامل‌ترین صورت و نیکوترین هیئت،
0:53 و چنان بود که صحابه وصفش کرده‌اند:
0:56 چهره‌ای درخشان،
0:58 خلقتی نیکو،
0:59 اندام‌هایی متناسب،
1:01 چشم‌ها چیزی زیباتر و نیکوتر از او ندیده‌اند،
1:05 نه پیش از او و نه پس از او.
1:08 حسان بن ثابت رضی‌الله‌عنه درباره‌اش گفت:
1:12 «و نیکوتر از تو هرگز چشمم ندیده است،
1:15 و زیباتر از تو زنان نزاییده‌اند،
1:19 آفریده شدی پاک از هر عیبی،
1:22 گویی چنان که خواستی آفریده شده‌ای.»
1:26 و شیخ الإسلام ابن تیمیه رحمه‌الله گفت:
1:31 خلق و صورت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بود
1:35 از کامل‌ترین و تمام‌ترین صورت‌ها،
1:38 و گردآورنده‌ی محاسنی که بر کمال او دلالت دارد.
1:42 ترمذی وصف‌های ظاهری را مقدّم داشت،
1:46 زیرا آن‌ها نخستین چیزی‌اند که از صفات کمال درک می‌شود،
1:50 و نیز چون دلیلی بر اوصاف باطنی‌اند،
1:53 زیرا ظاهر، نشانه‌ی باطن است.
1:56 و به سبب ترتیب وجودی،
1:59 زیرا ظاهر در وجود بر باطن مقدّم است.
2:03 از انس بن مالک رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
2:09 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
2:13 نه بلندبالای بسیار بلند بود و نه کوتاه‌قد،
2:17 و نه سپیدِ سفیدِ بی‌رنگ بود و نه گندم‌گون،
2:21 نه موی بسیار مجعّد داشت و نه کاملاً صاف.
2:25 خداوند متعال او را در چهل سالگی برانگیخت،
2:30 پس ده سال در مکه ماند،
2:33 و ده سال در مدینه،
2:36 و الله او را در شصت سالگی به سوی خود برد،
2:40 و در سر و ریشش بیست موی سفید نبود.
2:48 در این حدیث، انس بن مالک رضی‌الله‌عنه
2:53 قامت رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را توصیف می‌کند،
2:56 و زیبایی صورت و کمال خلقت او را.
3:00 می‌گوید: او بلندبالای بسیار بلند و کوتاه‌قد نبود،
3:06 یعنی قامتش میانه بود.
3:09 بلندبالای بسیار بلند نبود،
3:12 همچنان که کوتاه‌قد هم نبود،
3:15 بلکه میان این و آن بود.
3:18 اما پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
3:21 به بلندی نزدیک‌تر و مایل‌تر بود،
3:24 به دلیل آن‌که انس رضی‌الله‌عنه
3:27 اصل بلندی را از او نفی نکرده،
3:30 بلکه بلندی زائد را نفی کرده است،
3:33 و آن در بلندقامتی مردان نکوهیده است.
3:36 انس رضی‌الله‌عنه
3:39 رنگ پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را چنین توصیف می‌کند:
3:43 «نه سپید سفیدِ بی‌رنگ بود و نه گندم‌گون.»
3:48 معنای آن که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
3:52 چنان سپید نبود که همچون پیس‌دار باشد،
3:55 زیرا آن رنگی ناپسند است،
3:58 و همچنین سیه‌چرده هم نبود،
4:01 بلکه سپیدی درخشان داشت.
4:05 چنان‌که در حدیث انس رضی‌الله‌عنه
4:08 در صحیح بخاری آمده است
4:10 که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
4:13 ازهر اللون (روشن‌رنگ) بود،
4:16 و ازهر همان سپید درخشان است.
4:19 و نیز در همین حدیث
4:21 انس رضی‌الله‌عنه موی رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را وصف می‌کند
4:27 و می‌گوید:
4:28 «نه بسیار مجعّد بود و نه کاملاً صاف.»
4:32 موی مجعّد آن است که برخی از آن در میان برخی دیگر درهم رفته،
4:37 و بر یکدیگر پیچیده باشد،
4:40 و آن موی سیاهان است.
4:42 و قَطِط آن است که بسیار مجعّد باشد.
4:46 موی سَبِط آن است که آویخته و نرم باشد،
4:49 که در آن پیچ و گره نباشد.
4:53 پس موی رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
4:57 میانه‌ی جعد و نرمی بود.
5:02 و در روایت ابوهریره رضی‌الله‌عنه آمده که
5:06 موی او «رجل» بود،
5:09 یعنی گویی شانه‌خورده و با شانه مرتب شده بود،
5:13 و بعضی آن را به موی دارای اندک پیچ و خمیدگی تفسیر کرده‌اند،
5:18 و این بهترین صفات موی است.
5:21 و در ادامه‌ی حدیث
5:23 انس رضی‌الله‌عنه از برانگیخته شدن پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) یاد می‌کند
5:29 و می‌گوید:
5:31 «خداوند متعال او را در چهل سالگی برانگیخت.»
5:35 یعنی هنگامی که چهل سال از عمرش کامل شد، به پیامبری مبعوث گشت.
5:40 و سخن او «پس ده سال در مکه ماند»
5:44 و «ده سال در مدینه»
5:47 مشهور است که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) سیزده سال در مکه ماند،
5:53 و در این کسی اختلاف ندارد.
5:55 و شاید مقصود در این حدیث
5:58 همان مدتی باشد که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در مکه سپری کرد
6:03 پس از نزول سوره‌ی مدثر،
6:06 و فرمان اعلان رسالت.
6:08 «ای جامه‌به‌خود‌پیچیده، برخیز و هشدار ده.»
6:12 زیرا چون (پیامبر ﷺ) مبعوث شد،
6:14 سه سال پنهان بود،
6:16 سپس ده سال دعوت را آشکارا کرد.
6:20 و نزدیک‌تر به صواب آن است که مقصود
6:23 از ده سال که در حدیث آمده،
6:26 بر حذف کسر زائد بر ده بنا شده باشد،
6:30 چنان‌که عادت عرب در حساب چنین است.
6:35 و سخن (انس) که می‌گوید:
6:36 «و الله او را در سر شصت سالگی وفات داد»،
6:40 ثابت است که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
6:43 در حالی وفات یافت که سه و شصت ساله بود.
6:47 پس این روایت در این حدیث
6:51 بر حذف کسر زائد بنا شده است،
6:54 چنان‌که در مدت اقامت آن حضرت صلی‌الله‌علیه‌وسلم در مکه گذشت.
7:00 و اما سخن (انس) که می‌گوید:
7:02 «و در سر و ریش او بیست موی سفید نبود»،
7:07 یعنی کمتر از بیست موی سفید.
7:11 و در روایت دیگری از انس رضی‌الله‌عنه آمده است
7:15 که آن‌ها هفده یا هجده موی سفید بود.
7:20 و این دلیل بر کمی موی سفید آن حضرت صلی‌الله‌علیه‌وسلم است،
7:25 و بهره‌مندی او از جوانی و طراوت تا هنگام وفاتش.
7:30 و در این نیز دلیلی است بر اهتمام بسیار صحابه
7:35 به نقل دقیق‌ترین جزئیات مربوط به پیامبر ما صلی‌الله‌علیه‌وسلم،
7:41 تا آن‌جا که شمار موهای سفید او را
7:45 در سر و ریشش برای ما نقل کرده‌اند.
7:47 درود و سلام خدا بر او باد.
7:52 و از انس بن مالک رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
7:56 رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم میانه‌بالا بود،
8:01 نه بلند و نه کوتاه.
8:04 اندامی نیکو داشت.
8:06 و موی او نه مجعد بود و نه صاف‌کاملاً‌ی،
8:10 گندم‌گون بود.
8:12 چون راه می‌رفت، با قوت گام برمی‌داشت.
8:14 در این حدیث نیز،
8:19 انس بن مالک رضی‌الله‌عنه رسول ما صلی‌الله‌علیه‌وسلم را توصیف می‌کند،
8:25 و او از نزدیک‌ترین مردم به آن حضرت بود،
8:28 زیرا ده سال به او خدمت کرد،
8:31 در مدت اقامت آن حضرت در مدینه.
8:35 پس در این حدیث می‌گوید:
8:38 رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم میانه‌بالا بود،
8:42 نه بلند و نه کوتاه.
8:45 در زبان عربی گفته می‌شود:
8:47 مرد «ربعه»،
8:49 و مرد «مربوع»،
8:51 هرگاه میان بلند و کوتاه باشد.
8:54 و این همان معنایی است که در حدیث نخست گذشت.
8:58 و در روایتی از ابوهریره رضی‌الله‌عنه آمده است:
9:02 پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم میانه‌بالا بود،
9:06 و به بلندی نزدیک‌تر بود.
9:09 و اما سخن او «اندامی نیکو داشت»،
9:11 یعنی خلقت معتدل داشت،
9:13 اعضایش متناسب بود،
9:15 از نظر رنگ و لطافت، و اعتدال در قد و گوشت،
9:20 نه در نهایت چاقی و نه لاغری.
9:23 و اما سخن او «گندم‌گون بود»،
9:27 ظاهر آن با آنچه در حدیث پیشین گذشت مخالف است،
9:31 از این رو برخی از اهل علم
9:34 ثبوت این جمله را نپذیرفته‌اند.
9:37 و برخی از اهل علم آن را چنین حمل کرده‌اند
9:39 که مقصود از «سمرگی» در این‌جا
9:42 سرخیِ اندکی است که سفیدی او با آن آمیخته بود،
9:46 زیرا سفیدی آن حضرت صلی‌الله‌علیه‌وسلم
9:50 با اندکی سرخی آمیخته بود.
9:53 و بدین‌وسیله می‌توان میان دو حدیث جمع کرد.
9:57 ابن کثیر رحمه‌الله گفته است:
10:00 آن سمرگیِ که بر چهره آن حضرت صلی‌الله‌علیه‌وسلم بود،
10:05 از بسیاری سفرها و تابش آفتاب بر او بود.
10:10 و اما سخن او «چون راه می‌رفت، با قوت گام برمی‌داشت»،
10:13 این در توصیف راه رفتن آن حضرت صلی‌الله‌علیه‌وسلم است،
10:18 پس چون راه می‌رفت، به سوی جلو اندکی خم می‌شد،
10:22 گویی از سرازیری فرود می‌آید یا از شیب پایین می‌رود.
10:27 و این راه رفتن صاحبان همت و عزم است،
10:30 و آن معتدل‌ترین راه رفتن‌هاست.
10:32 و توضیح بیشتر آن در باب خود، ان‌شاءالله، خواهد آمد.
10:37 و از براء بن عازب رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
10:43 رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم مردی میانه‌بالا بود،
10:49 فاصله میان دو شانه‌اش پهن بود،
10:52 گیسوانش تا نرمهٔ گوش‌هایش می‌رسید،
10:56 جامه‌ای سرخ بر تن داشت،
10:58 هرگز چیزی زیباتر از او ندیدم.
11:02 و در روایتی دیگر از او آمده که گفت:
11:05 هیچ‌کس با گیسوان، در جامهٔ سرخ،
11:09 زیباتر از رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم ندیدم.
11:14 موی او تا دو شانه‌اش می‌رسید،
11:17 فاصله میان دو شانه‌اش پهن بود،
11:20 نه کوتاه بود و نه بلند.
11:26 در این حدیث که براء بن عازب رضی‌الله‌عنهما روایت می‌کند،
11:31 کلمه «رجلا» با ضمّ جیم و کسر آن ضبط شده است.
11:36 اما با ضمّ «رُجلاً»،
11:39 براء شخص پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم را توصیف می‌کند
11:44 که میانه‌بالا بود، نه بلند و نه کوتاه.
11:49 و اما با کسر جیم «رِجلاً»،
11:52 موی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم را توصیف می‌کند
11:56 که مویی بلند و آویخته بود، نه مجعد و نه صاف.
12:03 و سخن او «فاصله میان دو شانه‌اش پهن بود»،
12:06 یعنی پشت بالا و میان دو شانه‌اش پهن بود،
12:10 و از این لازم می‌آید که سینه‌اش فراخ بوده است،
12:14 و این از نشانه‌های بزرگواری است.
12:17 و «بعید» با صیغه تصغیر ضبط شده است،
12:21 اشاره به کمی فاصله.
12:24 یعنی فاصله میان دو شانه‌اش
12:27 با اعتدال منافات نداشت
12:30 و از این رو در روایتی آمده است
12:32 که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) سینه‌ای فراخ داشت
12:36 و «منکب» محل پیوند استخوان بازو و شانه است
12:41 و گفته‌اش «عظیم الجمة» تا نرمهٔ گوش‌هایش
12:46 یعنی موی سر پرپشت بود
12:48 به‌گونه‌ای که به نرمهٔ گوش می‌رسید
12:51 و آن بخش نرم و آویختهٔ گوش است
12:55 همان جایی که زن گوشواره‌اش را در آن می‌آویزد
12:59 و موی بر حسب بلندی‌اش سه وصف دارد
13:03 «جمّه»، «وفره» و «لمّه»
13:07 و همهٔ این‌ها در وصف موی پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آمده است
13:12 اهل لغت گفته‌اند
13:14 «وفره»
13:15 موی‌ای است که تا نرمهٔ گوش فرود آید
13:18 و «لمّه»
13:20 موی‌ای است که از نرمهٔ گوش بگذرد
13:22 چه به دو شانه برسد یا نرسد
13:26 و «جمّه»
13:27 موی‌ای است که به دو شانه بزند
13:30 و گفته‌اش «بر او حلّه‌ای سرخ بود»
13:33 «حُلّه» بر لباسی اطلاق نمی‌شود
13:36 مگر آن‌که از دو تکه باشد
13:39 مانند ازار و ردا
13:41 و این به آن سبب است که یکی بر دیگری قرار می‌گیرد
13:45 از این رو «حُلّه» نامیده شد
13:47 و شاید رنگ دیگری با سرخی آمیخته بوده است
13:50 مانند سفیدی یا سیاهی
13:53 زیرا پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
13:56 از پوشیدن «میاثر» سرخ نهی فرموده بود
13:59 و آن لباسی است که رنگ سرخ خالص دارد
14:04 و گفته‌اش «هرگز چیزی زیباتر از او ندیدم»
14:08 این جمله را براء رضی‌الله‌عنه آورده است
14:11 برای بیان اجمالی زیبایی او
14:14 زیرا تفصیل احوال کمالش ممکن نیست
14:17 و حاصل سخن او این است
14:19 که هرگز چیزی ندیدم که زیبایی‌اش
14:22 مانند زیبایی پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) باشد
14:25 بلکه او از هر زیبایی زیباتر بود
14:29 و گفت «هرگز چیزی ندیدم»
14:32 نه آن‌که بگوید «هرگز انسانی ندیدم»
14:35 تا معنای عموم را برساند
14:37 به‌طوری که خورشید و ماه
14:40 و دیگر چیزهای زیبا را نیز شامل شود
14:43 و گفته‌اش «هرگز»
14:45 یعنی همیشه، در همهٔ چیزهایی که دیدم
14:50 و در این، کمال آفرینش و زیبایی صورت
14:54 و درخشندگی چهره‌اش (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) است
14:58 و آنچه الله عزّ و جلّ از زیبایی و جمال به او ارزانی داشته بود
15:02 پدر و مادرم فدای او باد (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
15:09 و از علی بن ابی‌طالب رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
15:13 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) نه بلند‌قد بود
15:17 و نه کوتاه‌قد
15:19 کف دست‌ها و پاهایش درشت بود
15:22 سرش بزرگ بود
15:24 استخوان‌های مفصل‌هایش درشت بود
15:26 موی باریک میان سینه و ناف او بلند بود
15:28 هنگام راه رفتن به جلو متمایل می‌شد
15:31 گویی از سرازیری فرود می‌آمد
15:34 پیش از او و پس از او مانندش را ندیدم (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
15:40 در این حدیث
15:44 علی بن ابی‌طالب رضی‌الله‌عنه رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را توصیف می‌کند
15:50 که نه بلندقد بود و نه کوتاه‌قد
15:54 و این پیش‌تر گذشت
15:56 و گفته‌اش «کف دست‌ها و پاها درشت»
15:59 یعنی ستبر و پهن بودند
16:01 و با آن‌که دست پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
16:04 گوشتالو بود
16:07 با وجود درشتی و ستبری‌اش
16:10 اما نرم و لطیف بود
16:13 چنان‌که در حدیث انس رضی‌الله‌عنه ثابت است
16:17 «نه دیبای نرم و نه حریری را لمس نکردم»
16:20 «که نرم‌تر از دست پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) باشد»
16:24 و این درشتی کف دست‌ها در مردان ستوده است
16:28 زیرا برای گرفتن و نگه داشتن نیرومندتر است
16:31 و در زنان نکوهیده است
16:33 و گفته‌اش «سرش بزرگ بود»
16:36 و در روایتی آمده است «بزرگ‌سر بود»
16:40 و مقصود از بزرگی سر
16:42 بزرگی و درشتی آن تا اندازه‌ای است
16:45 و این بر کمال نیروی مغزی دلالت دارد
16:49 و با همین کمال انسان از دیگران متمایز می‌شود
16:53 و گفته‌اش «استخوان‌های مفصلش درشت بود»
16:56 «کرادیس» جمع «کردوس» است
16:59 و آن هر دو استخوانی است که در یک مفصل به هم می‌رسند
17:03 و مقصود سرهای استخوان‌هاست
17:06 مانند دو شانه و دو زانو و دو ران
17:10 یعنی اعضایش درشت بود
17:13 و این بر نجابت صاحبش دلالت دارد
17:16 و گفته‌اش «موی باریک میان سینه و ناف بلند بود»
17:19 «مسربه» همان موی باریک است
17:22 که از سینه تا ناف کشیده می‌شود
17:26 سخن دربارهٔ این حدیث ادامه دارد، ان‌شاءالله
17:30 و الله اعلم
17:32 و درود و سلام الله بر پیامبر ما محمد (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
17:35 و بر آل و اصحاب او همه باد