از مجموعهٔ الشمعیل المحمدیه (سریال کامل شد) · درس 13 از 40

الشمال المحمدیه | قسمت (13) | باب آنچه در راه رفتن و نشستن و دراز کشیدن رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم ذکر شد.

◉ 138 بازدید ⏱ 17:12 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:07 با قلم‌های اشتیاق و مرکب عشق
0:11 حروفی را می‌نگاریم که از طلا گران‌بهاتر است،
0:15 در توصیف سرور آفریدگان (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
0:20 شمایل محمدیه
0:30 باب آنچه درباره‌ی وصف راه رفتن رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آمده است
0:36 «مشیه» یعنی هیئتی که انسان در راه رفتن بدان خو گرفته است
0:44 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
0:47 هرگز چیزی زیباتر از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) ندیدم
0:53 گویی خورشید در چهره‌اش جاری بود
0:56 و هرگز کسی را ندیدم که در راه رفتن از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) تندتر باشد
1:03 گویی زمین برای او درهم‌پیچیده می‌شد
1:06 ما خود را به زحمت می‌انداختیم، و حال آنکه او بی‌آنکه خود را به تکلف افکند، راه می‌رفت
1:11 در این حدیث، ابوهریره رضی‌الله‌عنه می‌گوید:
1:18 هرگز چیزی زیباتر از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) ندیدم
1:24 نگفت: «انسانی ندیدم»
1:27 بلکه گفت: «چیزی ندیدم»
1:30 تا همه‌ی آنچه را که دیده است در بر گیرد،
1:32 از انسان یا ماه یا خورشید،
1:35 یا دیگر چیزهای نیکو، درخشان و زیبا
1:40 و سخن او: «گویی خورشید در چهره‌اش جاری بود»
1:43 یعنی از شدت درخشش و تابندگی چهره‌ی رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
1:49 به نظر بیننده می‌آمد که گویی خورشید در چهره‌اش می‌درخشد
1:53 و سخن او:
1:56 «و هرگز کسی را ندیدم که در راه رفتن از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) تندتر باشد»
2:02 این است شاهد از حدیث
2:05 «گویی زمین برای او درهم‌پیچیده می‌شد»
2:07 یعنی گویی زمینی که او بر آن راه می‌رفت، نزدیک می‌شد و بخش‌هایش به یکدیگر نزدیک می‌گشت
2:13 و سخن او:
2:14 «ما خود را به زحمت می‌انداختیم، و حال آنکه او بی‌آنکه خود را به تکلف افکند، راه می‌رفت»
2:18 یعنی او این‌گونه راه می‌رفت
2:20 نه از روی به زحمت انداختن نفس و نه تکلف
2:23 بلکه این همان راه رفتن معمول او بود
2:26 و با این حال،
2:27 صحابه هنگامی که با او راه می‌رفتند، خود را به زحمت می‌انداختند
2:32 و در این، اشاره‌ای است به نیرومندی بدن رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
2:38 ابن قیم رحمه‌الله گفت:
2:41 هنگامی که راه می‌رفت، با قدرت و استوار گام برمی‌داشت
2:45 و او تندترین و زیباترین و آرام‌ترین مردم در راه رفتن بود
2:50 فایده
2:53 و روش رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در راه رفتن، کامل‌ترین روش بود
2:57 او میانه‌رو بود، چنان‌که در همه‌ی کارهایش چنین بود
3:02 به پیروی از سخن خداوند متعال:
3:04 «و در راه رفتنت میانه‌روی کن»
3:06 یعنی راه رفتنت میان افراط و تفریط باشد
3:11 و رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) هنگامی که راه می‌رفت
3:14 گویی از سرازیری فرود می‌آمد
3:17 یعنی گویی از جای بلندی در زمین فرود می‌آید
3:22 ابن عباس رضی‌الله‌عنهما گفت:
3:25 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) چنان راه می‌رفت
3:29 که از آن شناخته می‌شد که ناتوان و تنبل نیست
3:34 اما راه رفتن او با یارانش:
3:38 یاران پیش روی او راه می‌رفتند و او پشت سرشان بود
3:42 و می‌فرمود: «بگذارید فرشتگان را پشت سر من قرار دهید»
3:46 و گاه پابرهنه و گاه با کفش راه می‌رفت
3:49 و گاه با یارانش به تنهایی و گاه به جمع همراه می‌شد
3:53 و یک بار در برخی از غزوات خود راه رفت
3:56 پس انگشتش زخمی شد و خون از آن جاری گشت
3:59 پس فرمود: «آیا تو جز یک انگشت خون‌آلود نیستی؟
4:04 و در راه خدا آنچه دیدی (رنج) است»
4:07 و در سفر، پشت سر یارانش راه می‌رفت
4:10 ضعیفان را به پیش می‌راند، آنان را سوار می‌کرد و برایشان دعا می‌نمود
4:14 باب آنچه درباره‌ی نقاب زدن رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آمده است
4:23 «تقنع» یعنی نهادن روبند بر سر
4:28 و مقصود از آن پوشاندن سر با تکه‌ای پارچه یا مانند آن است
4:33 در این باب حدیثی ضعیف آمده که متنش ناشناخته است
4:39 اما آنچه در صحیح بخاری آمده، با این باب مناسبت دارد
4:44 از عایشه رضی‌الله‌عنها روایت است که گفت:
4:48 روزی در خانه‌ی ابوبکر، در گرمای نیمروز نشسته بودیم
4:53 گوینده‌ای به ابوبکر گفت:
4:57 این رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) است که سرش را پوشانده است
5:02 یعنی سر خود را پوشانده بود
5:04 و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آن کار را در آن ساعت انجام داد
5:10 زیرا از اهل مکه پنهان بود و به سوی مدینه می‌رفت
5:15 پس آن کار به سبب نیاز بود و عادت او نقاب زدن نبود
5:20 باب آنچه درباره‌ی نشستن رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آمده است
5:28 یعنی بیان احادیثی که درباره‌ی وصف نشستن رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) وارد شده است
5:36 و «جلسه» یعنی هیئت نشستن و حالتی که نشیننده بر آن است
5:43 از قیله دختر مخرمه رضی‌الله‌عنها روایت است
5:49 که او رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را در مسجد دید
5:54 که چمباتمه نشسته بود
5:57 گفت: چون رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را دیدم که در نشستن خاشع بود،
6:05 از ترس لرزیدم
6:09 در این حدیث، قیله دختر مخرمه رضی‌الله‌عنها
6:14 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را در مسجد دید که چمباتمه نشسته بود
6:20 و جلسه‌ی «قرفصاء» آن است که مرد بر سرینش بنشیند
6:25 و ران‌هایش را به شکمش جمع کند و با دستانش آن‌ها را محکم گیرد
6:30 و آن را «قرفصاء» نامیده‌اند، زیرا بدن در آن حالت جمع می‌شود
6:35 یعنی خود را جمع کرده و بعضی از اعضایش به بعض دیگر می‌پیوندد
6:39 و آن را «احتباء» نیز می‌گویند
6:42 و سخن او: «خاشع در نشستن»
6:45 یعنی کسی که تمام خشوع بر او آشکار است
6:49 و در این، بیان وصف پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در نشستنش است
6:54 و تواضع او در برابر پروردگارش و خشوعش
6:57 و اینکه خشوع، هرچند در اصل عملی قلبی است،
7:01 اما بر هیئت بنده نمایان می‌شود
7:04 و سخن او: «از ترس لرزیدم»
7:07 یعنی لرزه‌ای به من دست داد
7:09 و آن لرزش بدن از ترس است
7:12 به سبب هیبتی که خداوند برای او (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) قرار داده بود
7:17 و از عباد بن تمیم، از عمویش
7:22 او پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را دید
7:25 در مسجد دراز کشیده
7:27 یکی از پاهایش را روی دیگری گذاشته بود
7:31 در این حدیث
7:34 عموی عباد بن تمیم
7:36 او صحابی جلیل‌القدر است
7:38 عبدالله بن زید بن عاصم رضی‌الله‌عنه
7:42 کسی که اذان را در خواب به او نشان داده شد
7:45 و کسی که در کشتن مسیلمه با شمشیر شرکت کرد
7:48 با پرتاب وحشی با نیزه‌اش
7:53 این صحابی روایت می‌کند که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را دید
7:58 در مسجد دراز کشیده
8:00 یعنی به پشت خوابیده بود
8:02 و این مستلزم خواب نیست.
8:05 و پوشیده نیست که اگر کسی در مسجد دراز کشیدن (استلقاء) را جایز بداند،
8:09 حکم نشستن در آن (مسجد) از نظر باب (بحث) یا جایز بودن آن چیست؟
8:12 از همین رو این حدیث در این باب ذکر شده است.
8:16 و گفته‌ی او: در حالی که یکی از پاهایش را روی دیگری قرار داده بود
8:20 در این حکم فرقی نیست که یکی از دو پا روی دیگری گذاشته شود.
8:24 و دو پا کشیده‌اند
8:26 یا با ایستادن بر یکی از دو پا
8:29 و دیگری را بر آن قرار داد
8:31 این هیئت را انسان گاهی برای استراحت انجام می‌دهد
8:35 هرگاه به آن نیاز داشته باشد
8:37 و این هیئتی نیست که انسان به‌طور ابتدایی و از پیش خود انجام دهد
8:41 از این رو [آن] غالباً در مجامع انجام نمی‌شود
8:45 و همانا انسان آن را انجام می‌دهد
8:47 اگر (شخص) در مسجد یا در جای دیگری تنها باشد
8:51 یا آن‌که میان شماری اندک از همراهانش بود که به آن نیاز داشت
8:56 و در روایتی از مسلم از جابر رضی‌الله‌عنه آمده است
9:00 همانا رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
9:04 از اینکه مرد یکی از پاهایش را روی پای دیگر بیندازد نهی فرمود.
9:08 در حالی که بر پشت خود دراز کشیده بود
9:11 امام نووی رحمه‌الله فرمود
9:13 علما گفته‌اند
9:15 احادیثی که از دراز کشیدن به پشت (استلقاء) نهی کرده‌اند
9:18 در حالی‌که یکی از پاهایش را روی دیگری بالا آورده بود
9:21 این حکم بر حالتی حمل می‌شود که در آن عورت یا بخشی از آن آشکار باشد.
9:26 و اما فعل پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
9:29 به‌گونه‌ای بود که هیچ‌چیزی از آن آشکار نمی‌شد
9:33 و این هیچ اشکالی ندارد.
9:35 و در آن بر این صفت هیچ کراهتی نیست
9:38 و همچنین گفته است
9:40 احتمال دارد که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) این کار را برای بیان جواز انجام داده باشد.
9:46 و از ابوسعید خدری رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
9:52 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) می‌بود
9:56 هرگاه در مسجد می‌نشست، با دست‌هایش زانوهایش را در آغوش می‌گرفت.
10:01 در این حدیث، ابوسعید خدری رضی‌الله‌عنه خبر می‌دهد
10:06 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
10:09 اما اگر در مسجد نشست، با دست‌هایش زانوها را در آغوش گرفت
10:13 احتباء آن است که انسان بر نشیمنگاه خود بنشیند.
10:18 و شکم و ساق‌ها را به سوی ران‌ها جمع می‌کند.
10:21 و دست‌هایش را از جلوی ساق‌هایش می‌گیرد.
10:24 یا قطعه‌ای از پارچه را از پشت سر، به‌جای دو دست، می‌گرداند
10:30 این نشستنی است که بدن را آرامش می‌بخشد
10:33 و انسان را از تکیه دادن به دیوار یا مانند آن بی‌نیاز می‌کند
10:37 نشستن با احتباء (چمباتمه زدن با بستن ساق‌ها با دست) نشستن اعراب بادیه‌نشین است
10:40 و قدیماً گفته‌اند
10:42 احتباء؛ دیوارهای عرب
10:45 در «البرّار» (نیکوکاران) هیچ دیواری نیست.
10:48 هرگاه بخواهند تکیه دهند، زانوهای خود را در آغوش می‌گیرند.
10:51 این‌که لباس، آن‌ها را از افتادن باز می‌دارد
10:54 و آن را برای آنان چون دیواری می‌گرداند.
10:57 و ثبوت «احتباء» از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) روایت شده است.
11:01 در چند واقعه
11:03 عادت همیشگی او این بود که در مسجد به حالت احتباء (نشستن با جمع کردن زانوها و در بر گرفتن آن‌ها با دست‌ها) می‌نشست.
11:07 فایده
11:11 در توصیف هیئت نشستن پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) وارد شده است
11:14 احادیث دیگری غیر از این‌ها
11:17 از جمله آن‌ها، آنچه از او در حدیث جابر بن سمره رضی‌الله‌عنه آمده است که گفت:
11:23 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) می‌فرمود
11:26 هنگامی که نماز فجر را
11:28 در جای خود نشسته بماند تا آفتاب طلوع کند؛ «حسنی» (یعنی این عمل نیکو است)
11:32 باب آنچه درباره تکیه‌دادن رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آمده است
11:40 بیان احادیث واردشده
11:44 در تکیه‌گاه رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
11:48 تکیه‌گاه
11:50 آنچه بر آن تکیه داده می‌شود، مانند بالش و مانند آن.
11:53 از آنچه برای آن آماده و مهیا شده است
11:56 از جابر بن سمره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
12:02 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را دیدم.
12:06 او بر بالشتی که در سمت چپش بود تکیه داده بود
12:11 در این حدیث
12:13 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) تکیه‌داده بر بالشتی بود.
12:18 و آن بالش است
12:20 جایی که تکیه‌گاه رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بود
12:25 و قول او (ﷺ) در سمت چپ‌اش
12:27 یعنی بر پهلوی چپ خود
12:29 و گاهی بر پهلوی راست خود تکیه می‌دهد
12:32 و این تکیه‌دادن
12:34 به آن نیاز دارد، زیرا آرامش می‌دهد به بدن.
12:39 و در روایتی از جابر بن سَمُره رضی‌الله‌عنه نقل شده که گفت:
12:44 بر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) وارد شدم
12:48 او را دیدم که بر آرنجش تکیه داده بود.
12:51 این روایت بیان می‌کند
12:53 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
12:56 او در آن تکیه‌دادنش بر آرنج خود تکیه کرده بود.
13:00 این هیئت (ظاهر) با وقار و تواضع منافات ندارد.
13:05 از عبدالرحمن بن ابی‌بکره، از پدرش نقل شده که گفت:
13:09 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
13:13 آیا شما را از بزرگ‌ترین گناهان کبیره آگاه نکنم؟
13:18 گفتند: آری، ای رسول الله.
13:21 فرمود: شرک ورزیدن به الله،
13:24 و نافرمانی از پدر و مادر.
13:26 فرمود: و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) نشست،
13:31 در حالی که تکیه داده بود،
13:33 فرمود: و گواهی دروغ، یا سخن دروغ.
13:38 فرمود: پس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) پیوسته آن را تکرار می‌کرد
13:44 تا آنجا که گفتیم: ای کاش خاموش می‌شد.
13:47 در این حدیث، صحابی بزرگوار ابوبکره رضی‌الله‌عنه خبر داده است
13:54 که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) روزی به یارانش فرمود:
13:59 آیا شما را از بزرگ‌ترین گناهان کبیره آگاه نکنم؟
14:03 و این شیوه را پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بسیار به کار می‌برد،
14:08 و در آموزش و راهنمایی سودمند است،
14:11 زیرا دل‌ها را جذب و توجه را برمی‌انگیزد.
14:15 و سخن ایشان «شرک ورزیدن به الله»
14:18 این بزرگ‌ترین گناهان و عظیم‌ترین ستم است.
14:21 الله تعالی فرموده است:
14:23 همانا شرک ستمی بزرگ است.
14:26 و سخن ایشان «و نافرمانی از پدر و مادر»
14:29 «عقوق» واژه‌ای است که هر آزاری به پدر و مادر را دربرمی‌گیرد.
14:34 و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) حقوق پدر و مادر را بعد از گناه کبیره شرک یاد کرده است،
14:40 که دلیل بر بزرگی حق آن دو و خطر نافرمانی از ایشان است.
14:45 و سخن ایشان «پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) نشست و تکیه داده بود»
14:51 این شاهد حدیث است.
14:54 و از آن استفاده می‌شود که اگر انسان هنگام القای برخی مسائل علم تکیه دهد، اشکالی ندارد،
15:01 و تغییر نشستن، اهمیت این موضوع را می‌رساند،
15:06 و تأکید بر حرمت و زشتی بزرگ آن است.
15:09 و سخن ایشان «و گواهی دروغ، یا سخن دروغ»
15:13 شک از راوی است.
15:16 و «زور» همان پوشاندن و آراستن باطل است،
15:19 و نشان دادن چیزها بر خلاف حقیقتشان، دروغ و بهتان است.
15:24 و سخن ایشان «پس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) پیوسته آن را تکرار می‌کرد تا گفتیم: ای کاش خاموش می‌شد»
15:33 یعنی از دلسوزی و مهربانی ایشان نسبت به ما.
15:40 و از ابوجحیفه رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
15:44 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
15:47 «اما من هرگز تکیه‌داده غذا نمی‌خورم.»
15:51 در این حدیث آمده که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در حالت تکیه‌دادن غذا نمی‌خورد.
15:59 و در تفسیر «اتکاء» منهی‌عنه اختلاف شده است.
16:03 برخی گفته‌اند: آن است که هنگام خوردن غذا به‌طور کامل بنشیند، به هر شکلی که باشد، و از جمله چهارزانو نشستن.
16:11 و برخی از علما جزم کرده‌اند که آن، کج شدن و تکیه بر یکی از دو پهلو است.
16:17 و در حکمت نهی اختلاف است؛ بنا بر تفسیر اول، تا خورنده زیاد غذا نخورد،
16:24 که در نتیجه چاق شده و شکمش بزرگ می‌شود.
16:27 و بنا بر تفسیر دوم، یعنی کج شدن بر یکی از دو پهلو،
16:32 گفته شده که این کار متکبران و پرخوران از روی حرص است.
16:38 و گفته شده که کسی که تکیه‌داده غذا می‌خورد، غذا به آسانی در مجرایش فرو نمی‌رود،
16:44 و به خوشی گوارا نمی‌شود، و چه بسا به سبب آن آزار ببیند؛ گویی علت آن امری بهداشتی است.
16:51 و اما خوردن به حالت «تجعّ» (چمباتمه زدن)، چنان‌که برخی اهل علم گفته‌اند، کراهت شدیدتری دارد.
16:58 ادامه این حدیث إن شاء الله در ادامه خواهد آمد، و الله أعلم.
17:04 و درود و سلام الله بر پیامبر ما محمد و بر آل و اصحاب او همگی باد.