تصاویری از زندگی فالوورها | د عبدالرحمن رأفت الباشا | قسمت (25) | عمر بن عبدالعزیز رحمه الله

◉ 5880 بازدید ⏱ 13:40 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 بهترین قرن‌ها از حیث موضع‌گیری‌ها و الگو بودن
0:08 آن‌که هرگاه پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) رفت یا گفت، از او پیروی کرد
0:13 انجمن مودت
0:15 پیشرفت
0:17 تصاویری از زندگی تابعین
0:21 نوشتهٔ دکتر عبدالرحمن رأفت الباشا
0:25 رحمه‌الله
0:27 عمر بن عبدالعزیز
0:32 رحمه‌الله
0:34 زندگی را با کارهای برجسته‌شان پر کرد
0:39 و دنیای مردم به وجودشان شکوفا شد
0:43 سخن از خلیفهٔ تابعی، عمر بن عبدالعزیز
0:47 سخنی پر شاخه و برگ
0:49 زیرا تو به سختی به یکی از تصاویر یگانهٔ زندگی‌اش برمی‌خوری
0:54 مگر آن‌که تو را به تصویری دیگر، درخشان‌تر،
0:58 پربارتر و اثرگذارتر رهنمون شود
1:01 و ما در کتاب پیشین دیده بودیم
1:04 سه تصویر از زندگی پنجمین خلیفهٔ راشد را
1:08 پس بیا اکنون از سه تصویر دیگر بهره‌مند شویم
1:11 که از پیشینیان خود در درخشندگی و روشنی کم نیستند
1:18 اما تصویر نخست
1:20 آن را دکین بن سعید دارمی برایت روایت می‌کند
1:24 که یکی از شاعران رجّاز بادیه‌نشین است و می‌گوید
1:28 عمر بن عبدالعزیز را هنگامی که والی مدینه بود ستودم
1:33 پس دستور داد پانزده شتر از بهترین شترها به من بدهند
1:37 چون آن‌ها به دستم رسیدند، در آن‌ها نگریستم
1:41 منظرشان مرا به شگفتی انداخت
1:43 و خوش نداشتم که تنها با آن‌ها در راه‌های دور زمین بروم، از ترس آن‌ها
1:48 و دلم راضی نشد که آن‌ها را بفروشم
1:51 و در همان حال بودم که
1:54 کاروانی که قصد سفر به سوی دیار ما در نجد را داشت، نزد ما آمد
1:59 پس همراهی با آنان را خواستم
2:01 گفتند خوش آمدی
2:03 ما امشب حرکت می‌کنیم
2:05 پس خود را برای همراهی با ما آماده کن
2:08 پس نزد عمر بن عبدالعزیز رفتم تا با او خداحافظی کنم
2:12 در مجلس او دو پیرمرد دیدم که نمی‌شناختمشان
2:16 چون خواستم برگردم
2:19 عمر به من رو کرد و گفت
2:21 ای دکین
2:23 من نفسی پرشور دارم
2:25 اگر دانستی که به بیشتر از آنچه اکنون در آنم رسیده‌ام، نزد من بیا تا نیکی و احسان من از آنِ تو باشد
2:30 (این جمله ادامهٔ همان سخن است)
2:34 گفتم ای امیر، بر این امر گواه باش
2:38 گفت الله تعالی را بر این گواه می‌گیرم
2:42 گفتم و از آفریدگان او؟
2:45 گفت این دو پیرمرد
2:48 پس به یکی از آن دو رو کردم و گفتم
2:51 پدر و مادرم فدای تو باد
2:53 نامت را برایم بگو تا تو را بشناسم
2:56 گفت سالم بن عبدالله بن عمر بن خطاب
3:01 پس به امیر رو کردم و گفتم
3:04 گواهی شنیدنی یافتم
3:06 یعنی گواهی را یافتم که سخنش شنیده می‌شود
3:10 سپس به پیرمرد دیگر نگریستم و گفتم
3:13 و تو کیستی که در این امر قرار گرفته‌ای؟
3:16 گفت ابویحیی، مولای امیر
3:20 گفتم و این گواهی است از اهل خودش
3:24 سپس خداحافظی کردم و با شترها به دیار قومم در نجد بازگشتم
3:29 پس الله برکت را در آن‌ها قرار داد
3:32 تا آن‌که از زادوولد آن‌ها شتر و برده‌ای فراوان به دست آوردم
3:36 سپس روزگار گردش خود را ادامه داد
3:39 تا آن‌که در بیابان فلج از سرزمین یمامه در نجد بودم
3:44 که ناگاه ناقلی خبر درگذشت امیرالمؤمنین سلیمان بن عبدالملک را اعلام کرد
3:48 به ناقل گفتم خلیفهٔ پس از او چه کسی است؟
3:53 گفت عمر بن عبدالعزیز
3:57 چون سخن او را شنیدم
3:59 بی‌درنگ بارم را بستم و به سوی سرزمین شام رفتم
4:03 چون به دمشق رسیدم
4:05 جریر را دیدم که از نزد خلیفه بازمی‌گشت
4:09 به او سلام کردم و گفتم
4:11 ای ابوحزره، از کجا می‌آیی؟
4:13 گفت از نزد خلیفه‌ای که به فقیران می‌بخشد و شاعران را باز می‌دارد
4:19 از همان‌جا که آمده‌ای برگرد
4:21 که آن برای تو بهتر است
4:23 گفتم مرا کاری است جدا از کار شما
4:28 گفت تو و آنچه می‌خواهی
4:31 پس روان شدم تا به خانهٔ خلیفه رسیدم
4:35 دیدم او در حیاط خانه است
4:38 و یتیمان و بیوه‌زنان و صاحبان مظالم گرد او را گرفته‌اند
4:43 راهی به سوی او نیافتم از شدت ازدحامشان بر او
4:47 پس صدایم را بلند کردم و گفتم
4:49 ای عمر، ای نیکی‌ها و بزرگواری‌ها
4:52 و ای عمر، ای بخشش‌های بزرگ
4:55 که مردی از قبیلهٔ دارم هستم
4:58 حق خود را از برادر بزرگواری‌ها طلب کردم
5:01 پس مولای او، ابویحیی، نگاه درازی به من کرد
5:06 سپس به او رو کرد و گفت
5:08 ای امیرالمؤمنین
5:10 نزد من برای این بادیه‌نشین گواهی‌ای بر تو هست
5:14 عمر گفت آن را می‌شناسم
5:17 سپس به من رو کرد و گفت
5:19 ای دکین، به من نزدیک شو
5:22 چون در برابرش ایستادم
5:24 به من خم شد و گفت
5:26 آیا به یاد داری آنچه را در مدینه به تو گفتم
5:29 که نفسم هرگز به چیزی دست نیافته
5:33 جز آن‌که به آنچه از آن بالاتر است مشتاق شده است؟
5:36 گفتم بله ای امیرالمؤمنین
5:39 گفت: «و این [کار] تو را به نهایت آنچه در دنیاست رسانده است.»
5:44 او پادشاه است
5:46 نفسم به سوی غایتی در آخرت اشتیاق می‌یابد
5:49 و آن بهشت است
5:51 و در پی رسیدن به خشنودی الله عزّ وجلّ می‌کوشد
5:55 و اگر پادشاهان، فرمانروایی را (چنین قرار می‌دهند)...
5:58 راهی برای رسیدن به عزت دنیا
6:01 پس او را راهی برای رسیدن به عزت آخرت قرار می‌دهم.
6:05 سپس فرمود: «ای دُکین!»
6:08 به الله سوگند که من به مسلمانان هیچ‌گونه زیانی نرسانده‌ام.
6:11 در اموالشان درهمی و دیناری (آتشین) نیست؛
6:14 از زمانی که این امر را بر عهده گرفتم
6:17 و من جز هزار درهم چیزی ندارم.
6:20 نصف آن را گرفت و نصف دیگرش را برای من واگذاشت
6:23 و مالی را که به من داده بود، گرفتم
6:26 به خدا سوگند، هیچ‌کس را پربرکت‌تر از او ندیدم.
6:30 اما صورت دوم
6:34 آن را قاضی موصل روایت می‌کند
6:36 یحیی بن یحیی الغسانی
6:39 میگوید
6:41 روزی عمر بن عبدالعزیز در حال طواف بود که
6:44 در بازارهای حمص
6:46 تا فروشندگان را بازرسی کند و با قیمت‌ها آشنا شود
6:50 در آن هنگام مردی به سوی او برخاست که بر تن داشت دو پارچهٔ (بُرد).
6:53 دو قرمزی قطری
6:55 و گفت: ای امیرالمؤمنین
6:58 شنیده‌ام که تو دستور داده‌ای
7:00 هرکس که مظلوم باشد، این‌که به سوی تو بیاید
7:03 فرمود: آری.
7:05 و فرمود: «و این (خبر) به تو رسید»
7:07 مردی ستم‌دیده که خانه‌اش دور بود، گفت:
7:10 عمر گفت
7:12 و خانوادهٔ تو کجاست؟
7:13 مرد گفت
7:15 در عدن
7:16 عمر گفت
7:18 به الله سوگند، جایگاه تو نسبت به جایگاه عمر بسیار دور است.
7:22 سپس از مرکبش فرود آمد
7:24 و در برابرش ایستاد و گفت
7:26 ظلامتت چیست؟
7:28 گفت: «ملکی دارم.»
7:31 مردی از کسانی که به تو پناه می‌برند، بر او جَست.
7:34 و آن را از من بیرون کشید
7:36 عمر نامه‌ای به عروه بن محمد نوشت.
7:39 والی او در عدن
7:41 میگوید در آن
7:43 اما بعد
7:44 هرگاه این نامهٔ من به دستت رسید
7:47 پس بشنو دلیلِ همراهِ آن.
7:49 اگر حقی برای او ثابت شود
7:51 حقش را به او بده
7:53 سپس کتاب را به پایان رساند.
7:55 و آن را به آن مرد داد
7:57 وقتی آن مرد خواست برگردد
8:00 به او عمر گفت
8:02 آرام باش
8:03 تو از سرزمینی دور به نزد ما آمده‌ای
8:06 و بی‌شک در این سفرت توشهٔ فراوانی را مصرف کرده‌ای
8:11 و لباس‌های نو خواهد کهنه شد
8:14 شاید برای تو چارپایی (مرکبی) خرج شده باشد
8:17 سپس همهٔ این‌ها را حساب کرد
8:19 و (آن قیمت) به یازده دینار رسید.
8:22 و آن را به او داد و گفت
8:24 آن را در میان مردم منتشر کن
8:27 تا ستمدیده سنگین‌بار و کندرفتار نشود
8:29 از رفع ستمش پس از این روز
8:32 هرچند خانه‌اش دور باشد
8:35 و اما صورت سوم
8:39 آن را برای ما عابد زاهد روایت می‌کند
8:42 زیاد بن میسره المخزومی بالولاء
8:46 میگوید
8:47 مولایم عبدالله بن عیاش مرا فرستاد.
8:50 از مدینه تا دمشق
8:52 برای دیدار امیرالمؤمنین عمر بن عبدالعزیز
8:56 در نیازمندی‌هایش
8:58 و میان من و عمر پیوندی دیرینه وجود داشت
9:01 به دوران ولایت او بر مدینه بازمی‌گردد
9:05 و بر او وارد شدم
9:07 و چون نزد او نویسنده‌ای بود که برایش می‌نوشت
9:10 هنگامی که به آستانهٔ حجره رسیدم
9:13 گفتم: السلام علیکم
9:15 پس گفت
9:16 و علیکم السلام و رحمة الله، ای زیاد
9:20 سپس با شرم به‌سوی او رفتم
9:23 زیرا من او را با عنوان «امیرالمؤمنین» سلام نکردم.
9:27 وقتی به او رسیدم گفتم
9:29 سلام بر تو ای امیرالمؤمنین و رحمت الله تعالی
9:34 و برکاتُه
9:35 فرمود
9:36 ای زیاد
9:37 ما بر تو سلام نخست را انکار نکردیم
9:41 پس نیازی به دومی چیست؟
9:44 و کاتب او در آن هنگام
9:46 ظالمی که از بصره همراه با پست به او رسیده بود، آن را برای آنان می‌خواند.
9:51 به من گفت
9:52 ای زیاد، بنشین تا برایت فارغ شویم.
9:56 روی تخته‌ی در نشستم
9:58 و نویسنده [این مطلب را] بر او می‌خواند
10:00 و عمر از شدت اندوه آه عمیقی می‌کشد
10:04 وقتی منشی او از خواندن نامه‌هایی که همراهش بود فارغ شد
10:08 و او به کار خود رفت.
10:10 عمر از جایگاهش برخاست،
10:12 و به سوی من آمد تا نزد دروازه، در برابرم نشست.
10:17 و دست‌هایش را بر زانوی من نهاد،
10:19 سپس گفت:
10:20 ای زیاد، گوارایت باد!
10:23 به‌راستی که با جامهٔ پشمینه‌ات گرم شدی،
10:25 و از آنچه ما در آن هستیم آسوده گشتی.
10:28 و بر من جامهٔ پشمینه‌ای بود.
10:31 سپس شروع کرد از نیکوکاران اهل مدینه بپرسد،
10:35 مردان و زنانشان را، یک‌یک.
10:39 هیچ‌کدام از ایشان را رها نکرد مگر آن‌که از او پرسید.
10:43 سپس از چیزهایی پرسید که در مدینه، زمانی که والی آن بود، به آن‌ها فرمان داده بود.
10:49 من هر آنچه را پرسید برایش بازگو کردم.
10:53 سپس آهی کشید و گفت:
10:55 ای زیاد!
10:57 آیا نمی‌بینی به آنچه عمر در آن گرفتار شده است؟
11:00 گفتم:
11:01 من برای تو در این کار امید خیر و پاداش دارم.
11:05 گفت:
11:06 هیهات!
11:07 سپس آن‌قدر گریست که دلم بر او سوخت و گفتم:
11:11 ای امیرمؤمنان، با خود مدارا کن،
11:14 زیرا من برای تو امید خیر دارم.
11:17 گفت:
11:18 ای زیاد، چقدر دور است آنچه امید داری!
11:21 برای من میسر شده که دشنام بدهم و ندهم،
11:25 و بزنم و نزنم،
11:27 و مردم را آزار دهم و هیچ‌کس مرا آزار ندهد.
11:31 سپس بار دیگر گریست تا آن‌که من بر او دل سوزاندم.
11:36 و من سه روز نزد او ماندم،
11:40 تا آن‌که آنچه مولایم مرا برای آن فرستاده بود، برآورده شد.
11:43 چون خواستم بازگردم،
11:46 نامه‌ای به سرورم برایم نوشت که در آن از او بخواهد مرا به او بفروشد.
11:51 سپس از زیر بالش خود بیست دینار بیرون آورد و گفت:
11:56 با این مال، در کار دنیایت یاری جوی.
11:59 اگر تو را در «فیء» حقی بود،
12:02 حقت را به تو می‌دادیم.
12:04 من از گرفتن مال از او خودداری کردم.
12:07 گفت:
12:08 بگیر!
12:09 این از مال مسلمانان نیست،
12:11 بلکه از نفقهٔ شخصی من است.
12:14 من از گرفتن آن خودداری کردم،
12:16 اما او آن‌قدر بر من اصرار کرد تا آن را گرفتم و رفتم.
12:22 چون به مدینه رسیدم،
12:24 نامهٔ امیرمؤمنان را به مولایم دادم.
12:28 او آن را گشود و گفت:
12:30 او از من خواسته بود که تو را برایش بفروشم تا آزادت کند،
12:34 پس چرا خودم تو را آزاد نکنم؟
12:37 سپس مرا آزاد کرد.
12:39 عمر بن عبدالعزیز
12:45 خوش‌خلق و نیکوسرشت بود،
12:48 سرشار از دانش،
12:50 دارای نفسی فقیه، نرم‌خو و بازگشت‌کننده به‌سوی طلا (خیر)،
12:56 ستون و الگو بود.
13:01 هرگاه سعی کرد یا سخن گفت، پیرو رسول بود.
13:06 ایشان در میان ما همچون ابری باران‌زا بودند که زندگی‌بخش است،
13:11 یادشان در میان ما بلند و برافراشته است.
13:16 رفتند و در دل‌ها پرسشی افکندند:
13:21 آیا مانندشان ستاره‌ای است که بلند و درخشان باشد؟
13:26 زندگی را با کارهای برجسته‌شان پر کردند،
13:31 و دنیای بزرگ‌منشان با ایشان درخشید.